Sukta 86

Mantra 1

प्र त आशवः पवमान धीजवो मदा अर्षन्ति रघुजा इव त्मना । दिव्याः सुपर्णा मधुमन्त इन्दवो मदिन्तमासः परि कोशमासते ॥

ഹേ പവമാന സോമ! നിന്റെ വേഗധാരകൾ മുന്നോട്ടു കുതിക്കുന്നു—ധീയുടെ (പ്രചോദിത ബുദ്ധിയുടെ) പ്രേരണയിൽ ചലിക്കുന്ന ഉന്മാദങ്ങൾ—സ്വശക്തിയാൽ ഓട്ടക്കാരെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നു. ദിവ്യമായ, സൂപർണമായ, മധുമയമായ ഇന്ദുക്കൾ—അത്യന്തം മദിപ്പിക്കുന്ന ആനന്ദദായികൾ—കോഷം (പാത്രം) ചുറ്റും പതിയുന്നു.

Mantra 2

प्र ते मदासो मदिरास आशवोऽसृक्षत रथ्यासो यथा पृथक् । धेनुर्न वत्सं पयसाभि वज्रिणमिन्द्रमिन्दवो मधुमन्त ऊर्मयः ॥

ഹേ സോമ! നിന്റെ മദിരവും വേഗവുമായ ഉന്മാദധാരകൾ വിടുതൽ പ്രാപിച്ചു—വഴികളിൽ വേർപിരിഞ്ഞ് പായുന്ന രഥങ്ങളെപ്പോലെ. പശു പാലോടെ കിടാവിനോടു ചേർന്നുപോകുന്നതുപോലെ, മധുമയ ഊർമികൾ വജ്രധാരി ഇന്ദ്രനിലേക്കു അമർന്നു ഒഴുകുന്നു—ഞങ്ങളിലവന്റെ ജയശക്തി ബലപ്പെടുത്താൻ.

Mantra 3

अत्यो न हियानो अभि वाजमर्ष स्वर्वित्कोशं दिवो अद्रिमातरम् । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्यये सोमः पुनान इन्द्रियाय धायसे ॥

മുന്നോട്ട് ഓടിപ്പിക്കപ്പെട്ട കുതിരപോലെ, ബലത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്കു പാഞ്ഞുചെല്ലുക; ഹേ സ്വർവിദ് (സൂര്യലോകം കണ്ടെത്തുന്നവനേ), അമർത്തുകല്ലിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദിവ്യപാത്രമായ ദിവ്യകോശത്തിലേക്കു പ്രവേശിക്ക. അവ്യയമായ (അവിനാശിയായ) പവിത്രത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ വൃഷഭനായി, സോമൻ പുനീതനായി നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ഇന്ദ്രിയ (ഇന്ദ്ര-ശക്തി)യെ ധരിക്കുവാൻ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Mantra 4

प्र त आश्विनीः पवमान धीजुवो दिव्या असृग्रन्पयसा धरीमणि । प्रान्तॠषयः स्थाविरीरसृक्षत ये त्वा मृजन्त्यृषिषाण वेधसः ॥

ഹേ പവമാന സോമ, നിന്റെ ആശ്വിനീ ശക്തികൾ മുന്നോട്ട് പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ധീ (ദർശനം) കൊണ്ടു പ്രേരിതമായ ദിവ്യ പ്രചോദനങ്ങൾ—ആധാരാസനത്തിൽ സാരത്തിന്റെ പാൽ (പയസ്) വഹിച്ചുകൊണ്ട്. ഉള്ളിലെ ഋഷിമാർ ദൃഢമായ ധാരകൾ വിട്ടുവിട്ടു; ഹേ ഋഷിഷാണ (ഋഷി-പ്രേരക), വേധസ് (പവിത്രജ്ഞാനത്തിന്റെ ശില്പികൾ) ആയ അവർ നിന്നെ മൃജിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Mantra 5

विश्वा धामानि विश्वचक्ष ऋभ्वसः प्रभोस्ते सतः परि यन्ति केतवः । व्यानशिः पवसे सोम धर्मभिः पतिर्विश्वस्य भुवनस्य राजसि ॥

ഹേ വിശ്വചക്ഷു, ഹേ ഋഭ്വസ് (മഹാശക്തിമാനേ), നിന്റെ സത്യസത്തയുടെ കേതവഃ—പ്രകാശധ്വജങ്ങൾ—എല്ലാ ധാമങ്ങളെയും ചുറ്റി മൂടുന്നു. ഹേ സോമ, ഋതത്തിന്റെ ധർമങ്ങളാൽ നീ നിന്നെ വ്യാപകമായി വിഭജിച്ചു ഒഴുകുന്നു; സർവ്വഭുവനത്തിന്റെ പതി ആയി നീ മുഴുവൻ ലോകത്തിന്മേൽ രാജിക്കുന്നു.

Mantra 6

उभयतः पवमानस्य रश्मयो ध्रुवस्य सतः परि यन्ति केतवः । यदी पवित्रे अधि मृज्यते हरिः सत्ता नि योना कलशेषु सीदति ॥

സത്‌ (സത്യം)യിൽ സ്ഥിരനായ പവമാന സോമന്റെ കിരണങ്ങൾ ഇരുവശങ്ങളിലും പ്രകാശചിഹ്നങ്ങളായി ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഹരി (താമ്രവർണ്ണൻ) പവിത്രം (ചാലനി) മേൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, തന്റെ സത്യാസനം ഏറ്റെടുത്തു, യോനി-രൂപ കലശങ്ങളിൽ—രസം സ്വീകരിച്ച് ധരിക്കുന്ന പാത്രങ്ങളിൽ—അവൻ ഇരിക്കുന്നു.

Mantra 7

यज्ञस्य केतुः पवते स्वध्वरः सोमो देवानामुप याति निष्कृतम् । सहस्रधारः परि कोशमर्षति वृषा पवित्रमत्येति रोरुवत् ॥

യജ്ഞത്തിന്റെ കേതു (പ്രകാശചിഹ്നം) പവതെയാകുന്നു—സുവ്യവസ്ഥിത പഥമുള്ള സോമൻ; അവൻ ദേവന്മാരുടെ നിഷ്കൃത (പ്രകട) അവകാശത്തിലേക്ക് സമീപിക്കുന്നു. സഹസ്രധാരനായി അവൻ കോശത്തെ ചുറ്റി പാഞ്ഞൊഴുകുന്നു; വൃഷഭസമാന ബലവാൻ, റോരുവത്‌ (ഗർജ്ജന) നാദത്തോടെ പവിത്രത്തെ അതിക്രമിക്കുന്നു—ശുദ്ധാനന്ദത്തിന്റെ പ്രളയം.

Mantra 8

राजा समुद्रं नद्यो वि गाहतेऽपामूर्मिं सचते सिन्धुषु श्रितः । अध्यस्थात्सानु पवमानो अव्ययं नाभा पृथिव्या धरुणो महो दिवः ॥

രാജാവുപോലെ അവൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു, നദികൾ അതിലേക്കു ചേരുന്നതുപോലെ; സിന്ധുക്കളിൽ സ്ഥാപിതനായി അവൻ അപാം ഊർമി—ജലത്തിന്റെ തരംഗം—യോടു സഹചരിക്കുന്നു. പവമാനൻ അവ്യയമായ ശിഖരത്തിൽ आरोഹിച്ചിരിക്കുന്നു: ഭൂമിയുടെ നാഭി, മഹാദിവത്തിന്റെ ധരുൺ—സ്ഥിരസത്യത്തിൽ ലോകങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ.

Mantra 9

दिवो न सानु स्तनयन्नचिक्रदद्द्यौश्च यस्य पृथिवी च धर्मभिः । इन्द्रस्य सख्यं पवते विवेविदत्सोमः पुनानः कलशेषु सीदति ॥

ദിവ്യശിഖരംപോലെ ഇടിമുഴക്കത്തോടെ അവൻ മുഴങ്ങുന്നു; അവന്റെ ധർമ്മങ്ങളാൽ ദ്യൗവും പൃഥിവിയും ക്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ സഖ്യം കണ്ടെത്തി നേടിയിട്ട് അവൻ ഒഴുകുന്നു—പവമാന സോമൻ ശുദ്ധനായി കലശങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നു.

Mantra 10

ज्योतिर्यज्ञस्य पवते मधु प्रियं पिता देवानां जनिता विभूवसुः । दधाति रत्नं स्वधयोरपीच्यं मदिन्तमो मत्सर इन्द्रियो रसः ॥

യജ്ഞത്തിന്റെ ജ്യോതി ശുദ്ധിയായി ഒഴുകുന്നു—മധുരമായ മധു, പ്രിയാനന്ദം; ദേവന്മാരുടെ പിതാവും ജനകനും, വിശാലപ്രകാശസമ്പന്നൻ. രണ്ടു സ്വധാ-നിയമങ്ങളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന രത്നം അവൻ സ്ഥാപിക്കുന്നു—അത്യന്തം മദകരം, ഉന്മാദകരമായ, ഇന്ദ്രിയ (ഇന്ദ്രനെ ബലപ്പെടുത്തുന്ന) രസം.

Mantra 11

अभिक्रन्दन्कलशं वाज्यर्षति पतिर्दिवः शतधारो विचक्षणः । हरिर्मित्रस्य सदनेषु सीदति मर्मृजानोऽविभिः सिन्धुभिर्वृषा ॥

ഘോഷിച്ചുകൊണ്ട് വാജി (ബലവാൻ) കലശത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുചേരുന്നു—ദിവത്തിന്റെ പതി, ശതധാരൻ, വിശാലദർശി. ഹരിതവർണ്ണ സോമൻ മിത്രന്റെ സദനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നു; അവി (ആട്/ചെമ്മരി)യുടെ ഉണ്ണും നദികളുംകൊണ്ട് നന്നായി മർജ്ജിതനായി—വൃഷാ, പ്രബല ജനകശക്തി.

Mantra 12

अग्रे सिन्धूनां पवमानो अर्षत्यग्रे वाचो अग्रियो गोषु गच्छति । अग्रे वाजस्य भजते महाधनं स्वायुधः सोतृभिः पूयते वृषा ॥

സിന്ധുക്കളായ നദികളിൽ അഗ്രസ്ഥാനത്ത് പവമാനൻ (സോമൻ) പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു; വാക്കിലും അഗ്രസ്ഥാനത്ത്—കിരണങ്ങളിലോ ഗോങ്ങളിലോ അഗ്രണിയായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. അഗ്രസ്ഥാനത്ത് തന്നേ അവൻ ബലത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയും മഹാധനവും നേടുന്നു; സ്വയം-ആയുധധാരിയായ ആ വൃഷഭസമൻ ബലവാൻ സോതൃഭിഃ (രസം പിഴിയുന്നവർ) മുഖേന ശുദ്ധനാകുന്നു.

Mantra 13

अयं मतवाञ्छकुनो यथा हितोऽव्ये ससार पवमान ऊर्मिणा । तव क्रत्वा रोदसी अन्तरा कवे शुचिर्धिया पवते सोम इन्द्र ते ॥

ഈ പ്രചോദിതൻ, വിട്ടയക്കപ്പെട്ട പക്ഷിയെപ്പോലെ, തന്റെ തരംഗത്തോടുകൂടെ ഊനം (ചാലനി)കൂടി പാഞ്ഞൊഴുകി—പവമാനൻ. ഹേ കവി, നിന്റെ ക്രതു (സങ്കൽപം)കൊണ്ട് രണ്ട് ലോകങ്ങൾക്കിടയിൽ അവൻ ഒഴുകുന്നു; ശുദ്ധധിയുള്ള സോമൻ, ഹേ ഇന്ദ്ര, നിനക്കായി പവിത്രനായി ഒഴുകുന്നു.

Mantra 14

द्रापिं वसानो यजतो दिविस्पृशमन्तरिक्षप्रा भुवनेष्वर्पितः । स्वर्जज्ञानो नभसाभ्यक्रमीत्प्रत्नमस्य पितरमा विवासति ॥

ദ്രാപി (ആവരണം) ധരിച്ച്, യജ്യനായ്, ദ്യൗവിനെ സ്പർശിച്ച്, അന്തരിക്ഷം നിറച്ച്, ഭുവനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനായി അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. സ്വർ (പ്രകാശം)യിൽ ജനിച്ചവൻ, നഭസിന്റെ വിശാലതയോടെ മുന്നോട്ട് കടന്നു; തന്റെ പ്രാചീന പിതാവിനെ ഉണർത്താൻ അവൻ പോകുന്നു—ആ ആദിമൂലത്തെ സ്മരിപ്പിച്ച് സന്നിഹിതമാക്കുന്നു.

Mantra 15

सो अस्य विशे महि शर्म यच्छति यो अस्य धाम प्रथमं व्यानशे । पदं यदस्य परमे व्योमन्यतो विश्वा अभि सं याति संयतः ॥

അവൻ ഈ ജനതയ്ക്ക് മഹാശാന്തിയും ആശ്രയവും നൽകുന്നു—അവന്റെ ധാമം ആദ്യം പ്രാപിക്കുന്നവൻ. അവന്റെ പാദം പരമ വ്യോമത്തിൽ സ്ഥാപിതമായാൽ, ആ ഉയരത്തിൽ നിന്ന് സർവ്വവും അവന്റെ അടുക്കൽ സംയതമായ സംഗതിയിൽ നീങ്ങുന്നു; മുഴുവൻ പ്രകൃതിയും മുകളിൽ സ്ഥാപിതമായ ഋത-കേന്ദ്രത്തോട് യുക്തമാകുന്നു.

Mantra 16

प्रो अयासीदिन्दुरिन्द्रस्य निष्कृतं सखा सख्युर्न प्र मिनाति संगिरम् । मर्य इव युवतिभिः समर्षति सोमः कलशे शतयाम्ना पथा ॥

മുന്നോട്ട് പോയിരിക്കുന്നു ഇന്ദു—ഇന്ദ്രനായി ഒരുക്കിയ സ്ഥാനത്തേക്ക്; സുഹൃത്തായി സൗഹൃദത്തിന്റെ ഉടമ്പടി അവൻ ലംഘിക്കുന്നില്ല. യുവപ്രേമി യുവതികളോടൊപ്പം പാഞ്ഞുചേരുന്നതുപോലെ, സോമൻ—പോഷകമായ ആപഃകളോടൊപ്പം—നൂറു വഴികളുടെ പഥത്തിലൂടെ കലശത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു.

Mantra 17

प्र वो धियो मन्द्रयुवो विपन्युवः पनस्युवः संवसनेष्वक्रमुः । सोमं मनीषा अभ्यनूषत स्तुभोऽभि धेनवः पयसेमशिश्रयुः ॥

ഹേ (കവികളേ), നിങ്ങളുടെ ധിയഃ മുന്നോട്ട് പോകട്ടെ—ആനന്ദ-യൗവനമുള്ളവ, അത്ഭുതവും പ്രീതിയും തേടുന്നവ; അവ സംവസനങ്ങളിൽ, ക്രമബദ്ധ രൂപങ്ങളിൽ, പാദം വെക്കുന്നു. മനീഷകൾ സോമനിലേക്കു അഭി-അനൂഷിക്കുന്നു; സ്തുഭഃകളും ധേനവഃകളും പാലോടെ അവന്റെ അടുക്കൽ അമർന്നു വരുന്നു—തേജോമയ ബലത്തിന്റെ പോഷണം.

Mantra 18

आ नः सोम संयतं पिप्युषीमिषमिन्दो पवस्व पवमानो अस्रिधम् । या नो दोहते त्रिरहन्नसश्चुषी क्षुमद्वाजवन्मधुमत्सुवीर्यम् ॥

ഹേ സോമാ, നിയന്ത്രിത സമൃദ്ധിയോടെ ഞങ്ങളിലേക്കു വരിക; ബലത്തിന്റെ വ്യാപിക്കുന്ന പ്രേരണ (ഇഷാ)യോടെ. ഹേ ഇന്ദു, നീ നിന്നെ ശുദ്ധീകരിക്ക; ഹേ പവമാനാ, അശ്രിധം—അച്യുതമായി—ഒഴുകുക. ഞങ്ങൾക്കായി ദിനത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പാൽ കറക്കുന്ന ആ (ധേനു/ഇഷാ) അക്ഷയമായി—ബലസമ്പന്നമായ പരിപൂർണ്ണത നൽകുന്നു: വാജം (വിജയ-പുരസ്കാരം) സഹിതം, മധുരത സഹിതം, സുവീര്യം (വീര-ശക്തി) സഹിതം.

Mantra 19

वृषा मतीनां पवते विचक्षणः सोमो अह्नः प्रतरीतोषसो दिवः । क्राणा सिन्धूनां कलशाँ अवीवशदिन्द्रस्य हार्द्याविशन्मनीषिभिः ॥

പ്രേരണകളുടെ വൃഷഭനായ സോമൻ—വിചക്ഷണൻ—തന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ദിനത്തെയും ഉഷസ്സുകളെയും ദ്യൗവിനെയും കടന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നു. സിന്ധുക്കളെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് അവയെ കലശങ്ങളിൽ (പാത്രങ്ങളിൽ) തള്ളിച്ചേർക്കുന്നു; ഋഷികളുടെ മണീഷ (പ്രകാശിത ബുദ്ധി)കളോടെ ഇന്ദ്രന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.

Mantra 20

मनीषिभिः पवते पूर्व्यः कविर्नृभिर्यतः परि कोशाँ अचिक्रदत् । त्रितस्य नाम जनयन्मधु क्षरदिन्द्रस्य वायोः सख्याय कर्तवे ॥

മണീഷകളോടെ പവിത്രനാകുന്ന പ്രാചീന കവി (സോമൻ) ഒഴുകുന്നു; നൃ-ശക്തികളുടെ പിന്തുണയോടെ അവൻ പാത്രങ്ങൾ (കോശ) ചുറ്റി ഗർജ്ജിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു. ത്രിതന്റെ നാമം ജനിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ മധു തുളുമ്പിക്കുന്നു—ഇന്ദ്രനും വായുവും തമ്മിലുള്ള സഖ്യം സ്ഥാപിക്കാനായി.

Mantra 21

अयं पुनान उषसो वि रोचयदयं सिन्धुभ्यो अभवदु लोककृत् । अयं त्रिः सप्त दुदुहान आशिरं सोमो हृदे पवते चारु मत्सरः ॥

ഈ സോമൻ പവമാനനായി ഉഷസ്സുകളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; ഈവൻ നദികൾക്കായി ലോക-ക്രമത്തിന്റെ കര്‍ത്താവാകുന്നു. ഈവൻ ത്രിഃസപ്ത (മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഏഴ്) പ്രാവശ്യം ആശിരം (മിശ്രണം) ദോഹിച്ചുകൊണ്ട്, സോമൻ ഹൃദയത്തിൽ പവിത്രനായി ഒഴുകുന്നു—ആനന്ദോന്മാദത്തിൽ മനോഹരൻ।

Mantra 22

पवस्व सोम दिव्येषु धामसु सृजान इन्दो कलशे पवित्र आ । सीदन्निन्द्रस्य जठरे कनिक्रदन्नृभिर्यतः सूर्यमारोहयो दिवि ॥

ഹേ സോമ, ദിവ്യ ധാമങ്ങളിൽ പവിത്രനാകുക; വിടുവിക്കപ്പെട്ട ഹേ ഇന്ദു, കലശത്തിലേക്ക്—പവിത്രത്തിലേക്ക് (ചാലനത്തിലേക്ക്)—പ്രവേശിക്ക. ഇന്ദ്രന്റെ ജഠരത്തിൽ ഇരുന്ന്, ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, മനുഷ്യശക്തികളാൽ പിന്തുണയ്ക്കപ്പെട്ടവനായി, നീ ദിവിയിൽ സൂര്യനെ ഉയർത്തിയിരിക്കുന്നു।

Mantra 23

अद्रिभिः सुतः पवसे पवित्र आँ इन्दविन्द्रस्य जठरेष्वाविशन् । त्वं नृचक्षा अभवो विचक्षण सोम गोत्रमङ्गिरोभ्योऽवृणोरप ॥

അദ്രികളാൽ (കല്ലുകളാൽ) സുതനായ നീ, ഹേ ഇന്ദു, പവിത്രനാകാൻ പവിത്രത്തിലേക്ക് (ചാലനത്തിലേക്ക്) പ്രവേശിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രന്റെ ജഠരങ്ങളിലേക്കും പ്രവേശിച്ചുകൊണ്ട്. നീ നൃചക്ഷ—മനുഷ്യരുടെ ദ്രഷ്ടാവ്—വിചക്ഷണനായി; ഹേ സോമ, അങ്കിരസുകൾക്കായി നീ മറഞ്ഞിരുന്ന ഗോത്രം (ഗോ-വാടം) തുറന്നു കൊടുത്തു।

Mantra 24

त्वां सोम पवमानं स्वाध्योऽनु विप्रासो अमदन्नवस्यवः । त्वां सुपर्ण आभरद्दिवस्परीन्दो विश्वाभिर्मतिभिः परिष्कृतम् ॥

ഹേ സോമാ, പവമാനാ, സ്വാധ്യ (സ്വയം-ശാസിത)നായ നിന്നെ വിപ്രന്മാർ അനുഗമിച്ച്, നിന്റെ സഹായം തേടി ആനന്ദിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദു, സുപർണൻ (സുന്ദര-ചിറകുള്ളവൻ) നിന്നെ ദ്യൗവിന് അപ്പുറത്തുനിന്ന് കൊണ്ടുവന്നു—സകല മതികളാലും പരിഷ്കൃതനായി പരിപൂർണ്ണനായവനായി.

Mantra 25

अव्ये पुनानं परि वार ऊर्मिणा हरिं नवन्ते अभि सप्त धेनवः । अपामुपस्थे अध्यायवः कविमृतस्य योना महिषा अहेषत ॥

അവ്യ (ആടിന്റെ മുടി/ഉണ്ണ്)യിൽ പുനാനനായി, പരി-വാര (ചാലനി)യിൽ ഊർമി (തരംഗം) ചുറ്റിപ്പറ്റി, ഹരി (സ്വർണ്ണ-വർണ്ണൻ)യോട് ഏഴ് ധേനുക്കൾ നമിക്കുന്നു. അപാം ഉപസ്ഥ (ജലങ്ങളുടെ മടിയിൽ) അധ്യായവ (മുന്നേറുന്ന ശക്തികൾ) കവിയെ സ്ഥാപിച്ചു; മഹിഷന്മാർ ഋതസ്യ യോനി (സത്യത്തിന്റെ ഗർഭം)യിലേക്കു ഗർജിച്ചു.

Mantra 26

इन्दुः पुनानो अति गाहते मृधो विश्वानि कृण्वन्त्सुपथानि यज्यवे । गाः कृण्वानो निर्णिजं हर्यतः कविरत्यो न क्रीळन्परि वारमर्षति ॥

ഇന്ദു, പുനാനനായി, എല്ലാ മൃധ (പ്രതിരോധങ്ങൾ)യും അതിക്രമിച്ച്, യജ്യ (യജമാനൻ)ക്കായി എല്ലാ പഥങ്ങളെയും സുപഥങ്ങളാക്കുന്നു. ഗാഃ (പ്രകാശ-കിരണങ്ങൾ)യും ഹര്യത നിർണിജ (മിനുങ്ങുന്ന വസ്ത്രം)യും സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട്, കവി (പ്രകാശമയ ദർശി) വേഗശാലിയായ അശ്വംപോലെ കളിച്ചുകൊണ്ട്, പരി-വാര (ചാലനി) ചുറ്റി ഒഴുകി മുന്നോട്ടു തള്ളിപ്പോകുന്നു.

Mantra 27

असश्चतः शतधारा अभिश्रियो हरिं नवन्तेऽव ता उदन्युवः । क्षिपो मृजन्ति परि गोभिरावृतं तृतीये पृष्ठे अधि रोचने दिवः ॥

അവിരതമായി, ശതധാരയായി, ശ്രീ-ശക്തികൾ ഹരിയെന്ന (സ്വർണ്ണ) അവന്റെ മേൽ നമിച്ചു ഒഴുകിവരുന്നു; ജലത്തെ ആഗ്രഹിച്ച് ഉത്സുകമായി അവ താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നു. വേഗശക്തികൾ അവനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ഗോ-കിരണങ്ങളാൽ ആവൃതമായ ആ മറഞ്ഞ പ്രവാഹത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി—ദിവ്യമായ രോചനയിൽ, മൂന്നാം പ്രകാശപൃഷ്ഠത്തിൽ അവൻ ദീപ്തമാകുന്നു.

Mantra 28

तवेमाः प्रजा दिव्यस्य रेतसस्त्वं विश्वस्य भुवनस्य राजसि । अथेदं विश्वं पवमान ते वशे त्वमिन्दो प्रथमो धामधा असि ॥

ഈ പ്രജകൾ നിന്റേതുതന്നെ—ദിവ്യ റേതസിൽ നിന്നു ജനിച്ചവ; നീ സർവ്വ ഭുവനത്തെയും ആധിപത്യം ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ പവമാന, ഈ സമസ്ത ലോകവും നിന്റെ വശത്തിലാണ്; ഹേ ഇന്ദു, ധാമങ്ങളുടെ അടിത്തറ സ്ഥാപിക്കുന്ന ആദ്യസ്ഥാപകൻ നീയാകുന്നു.

Mantra 29

त्वं समुद्रो असि विश्ववित्कवे तवेमाः पञ्च प्रदिशो विधर्मणि । त्वं द्यां च पृथिवीं चाति जभ्रिषे तव ज्योतींषि पवमान सूर्यः ॥

നീ സമുദ്രമാണ്, ഹേ സർവ്വവിദ് കവി; വിശാല വിധർമ്മത്തിൽ അഞ്ചു ദിക്കുകളും നിന്റേതാണ്. നീ ദ്യൗവും പൃഥിവിയും—ഇരുവരെയും അതീതമായി വഹിച്ചു; ഹേ പവമാന, നിന്റെ ജ്യോതിസ്സുകൾ തന്നെയാണ് സൂര്യൻ.

Mantra 30

त्वं पवित्रे रजसो विधर्मणि देवेभ्यः सोम पवमान पूयसे । त्वामुशिजः प्रथमा अगृभ्णत तुभ्येमा विश्वा भुवनानि येमिरे ॥

ഹേ സോമ പവമാന! നീ പവിത്രത്തിൽ (ചാലനി) ഋതത്തിന്റെ വിശാല മണ്ഡലങ്ങളിൽ, ദേവന്മാർക്കായി ശുദ്ധനാകുന്നു. അഗ്നി-അന്വേഷകരായ ഉശിജർ നിന്നെ ആദ്യം ഗ്രഹിച്ചു; നിനക്കായി സർവ്വ ഭുവനങ്ങളും തങ്ങളുടെ യുക്തമായ യോജത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.

Mantra 31

प्र रेभ एत्यति वारमव्ययं वृषा वनेष्वव चक्रदद्धरिः । सं धीतयो वावशाना अनूषत शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतम् ॥

പ്രേരിതനായ ഋഷി മുന്നോട്ട് പോകുന്നു, അവിനാശിയായ ചാലനിയെ അതിക്രമിച്ച്; വൃഷഭൻ—ഹരിത-താമ്ര തേജസ്—അസ്തിത്വത്തിന്റെ വനങ്ങളിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്നു. ജാഗ്രതയേറ്റ ധീതികൾ ഒന്നായി സ്തുതി പാടുന്നു; രഹസ്യമായി വളരുന്ന ശിശുവിനെ മതികൾ നക്കി പോഷിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 32

स सूर्यस्य रश्मिभिः परि व्यत तन्तुं तन्वानस्त्रिवृतं यथा विदे । नयन्नृतस्य प्रशिषो नवीयसीः पतिर्जनीनामुप याति निष्कृतम् ॥

അവൻ സൂര്യന്റെ രശ്മികളാൽ ചുറ്റും നെയ്യുന്നു, തന്തുവിനെ ത്രിവൃതമായി നീട്ടിക്കൊണ്ട്—യഥാ വിദേ, സമ്യക് ജ്ഞാനത്തിനായി. ഋതത്തിന്റെ നിത്യ-നവീന പ്രശിഷങ്ങളെ നയിച്ച്, ജനികളുടെ പതി നിഷ്കൃതം—വ്യക്തമായ മോചിത ദ്വാരം—അരികിലേക്ക് വരുന്നു.

Mantra 33

राजा सिन्धूनां पवते पतिर्दिव ऋतस्य याति पथिभिः कनिक्रदत् । सहस्रधारः परि षिच्यते हरिः पुनानो वाचं जनयन्नुपावसुः ॥

നദികളുടെ രാജാവ് ഒഴുകി ശുദ്ധനാകുന്നു—ദിവ്യത്തിന്റെ അധിപതി; ഋതത്തിന്റെ പാതകളിലൂടെ ഗർജ്ജിച്ചു മുന്നേറുന്നു. സഹസ്രധാരയുള്ള ഹരിത-താമ്രവർണ്ണൻ എല്ലാടവും ചുറ്റി ഒഴുക്കപ്പെടുന്നു; പുനാന (ശുദ്ധനാകുന്നവൻ) വാക്കിനെ ജനിപ്പിച്ചു, അന്തർ-നിവാസത്തിലെ സമ്പത്തുകളെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു.

Mantra 34

पवमान मह्यर्णो वि धावसि सूरो न चित्रो अव्ययानि पव्यया । गभस्तिपूतो नृभिरद्रिभिः सुतो महे वाजाय धन्याय धन्वसि ॥

ഹേ പവമാന, നീ മഹാപ്രവാഹംപോലെ വിശാലമായ വെള്ളപ്പൊക്കമായി പാഞ്ഞൊഴുകുന്നു; ദീപ്തമായ സൂര്യനെപ്പോലെ, ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ അവ്യയ പാതകളിലൂടെ നീ കടന്നുപോകുന്നു. കൈകളാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടവനായി, മനുഷ്യർ അദ്രി (കല്ലുകൾ)കൊണ്ട് പിഴിഞ്ഞെടുത്തപ്പോൾ, നീ മഹാ വാജ—ശക്തിയുടെ പൂർണ്ണത—ക്കും ധന്യമായ സമൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി പരിശ്രമിക്കുന്നു.

Mantra 35

इषमूर्जं पवमानाभ्यर्षसि श्येनो न वंसु कलशेषु सीदसि । इन्द्राय मद्वा मद्यो मदः सुतो दिवो विष्टम्भ उपमो विचक्षणः ॥

ആത്മാവിന്റെ ആഹാരവും ഊർജവും കൊണ്ടുവന്ന്, ഹേ പവമാന, നീ ഒഴുകി മുന്നേറുന്നു; ശ്യേന (പരുന്ത്) തന്റെ വസു (താമസം)വിലേക്കെന്നപോലെ, നീ കലശങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നു. പിഴിഞ്ഞെടുത്തവനായി, നീ ഇന്ദ്രനു മദ—മത്താനന്ദം—ആകുന്നു; നീ ദ്യൗവിന്റെ താങ്ങ്, പരമനും വിശാലദർശിയും ആകുന്നു.

Mantra 36

सप्त स्वसारो अभि मातरः शिशुं नवं जज्ञानं जेन्यं विपश्चितम् । अपां गन्धर्वं दिव्यं नृचक्षसं सोमं विश्वस्य भुवनस्य राजसे ॥

ഏഴ് സഹോദരിമാരായ മാതാക്കൾ, പുതുതായി ജനിച്ച ശിശുവിനെ—വിജയിയും സർവ്വദർശിയും ആയവനെ—ചുറ്റിനിന്ന് പ്രസവിക്കുന്നു. അവർ ജലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ദിവ്യ ഗന്ധർവ്വനായ, മനുഷ്യരുടെ ദ്രഷ്ടാവായ സോമനെ, സർവ്വ ഭുവനത്തിന്റെ രാജസത്തയായി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Mantra 37

ईशान इमा भुवनानि वीयसे युजान इन्दो हरितः सुपर्ण्यः । तास्ते क्षरन्तु मधुमद्घृतं पयस्तव व्रते सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः ॥

ഹേ ഇന്ദു, ഈ ഭുവനങ്ങളുടെ ഈശാനാ! നീ നിന്റെ വീര്യത്തിൽ മുന്നേറുന്നു; ദീപ്തമായ ഹരിത, സുപർണ്യ ശക്തികളെ യോജിപ്പിക്കുന്നു. അവ നിനക്കായി മധുമയ ഘൃതവും പയസ്സും ഒഴുക്കട്ടെ; നിന്റെ വ്രതത്തിൽ, ഹേ സോമ, ജനങ്ങൾ ഉറച്ചുനിൽക്കട്ടെ.

Mantra 38

त्वं नृचक्षा असि सोम विश्वतः पवमान वृषभ ता वि धावसि । स नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवद्वयं स्याम भुवनेषु जीवसे ॥

ഹേ സോമ, നീ എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള മനുഷ്യർക്കായി നൃചക്ഷാഃ—ദ്രഷ്ടിശക്തി—ആകുന്നു; ഹേ പവമാന വൃഷഭ, നീ ആ ലോകധാമങ്ങളിലൂടെ ഓടിപ്പായുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾക്കായി വസുമയ സമൃദ്ധിയും ഹിരണ്യമയ പ്രകാശവും ധരിച്ചു ശുദ്ധനാകുക; ഞങ്ങൾ ഭുവനങ്ങളിൽ സത്യജീവിതത്തിനായി ജീവിക്കട്ടെ.

Mantra 39

गोवित्पवस्व वसुविद्धिरण्यविद्रेतोधा इन्दो भुवनेष्वर्पितः । त्वं सुवीरो असि सोम विश्ववित्तं त्वा विप्रा उप गिरेम आसते ॥

ഹേ ഇന്ദു, ഗോവിത്—ഗോങ്ങളെയും (പ്രകാശകിരണങ്ങളെയും) കണ്ടെത്തുന്നവൻ—ആയി; വസുവിത്—സമ്പത്തിന്റെ കണ്ടെത്തുന്നവൻ—ആയി; ഹിരണ്യവിത്—സ്വർണ്ണതേജസ്സിന്റെ കണ്ടെത്തുന്നവൻ—ആയി നീ ശുദ്ധനാകുക. രേതോധാ—ബീജധാരകൻ—നീ ഭുവനങ്ങളിൽ അർപ്പിതനായി സ്ഥാപിതനാകുന്നു. ഹേ സോമ, നീ സുവീരൻ—വീര്യദാതാവ്—ആകുന്നു; വിശ്വവിത്—സർവ്വജ്ഞൻ—ആകുന്നു; നിന്നോടടുത്ത് വിപ്രർ ഗിരാ (സ്തുതിഗാനം) കൊണ്ടു സമീപം ഇരുന്നു ആരാധിക്കുന്നു.

Mantra 40

उन्मध्व ऊर्मिर्वनना अतिष्ठिपदपो वसानो महिषो वि गाहते । राजा पवित्ररथो वाजमारुहत्सहस्रभृष्टिर्जयति श्रवो बृहत् ॥

മധുരതയുടെ ഊർമി ഉയർന്നു കാടുകളെ വിറപ്പിക്കുന്നു; അപ്സു വസാനഃ—ജലങ്ങളിൽ ആവൃതനായി—മഹിഷഃ—മഹാബലവാൻ—അകത്തേക്ക് കുതിച്ചു കടക്കുന്നു. പവിത്രരഥത്തിൽ രാജാവ് വാജം—ബലസമൃദ്ധി—ആരോഹിക്കുന്നു; സഹസ്രഭൃഷ്ടിഃ—ആയിരധാര തേജസ്സോടെ—അവൻ ഉയരങ്ങളുടെ മഹത് ശ്രവഃ—വിശാല കീർത്തി—ജയിക്കുന്നു.

Mantra 41

स भन्दना उदियर्ति प्रजावतीर्विश्वायुर्विश्वाः सुभरा अहर्दिवि । ब्रह्म प्रजावद्रयिमश्वपस्त्यं पीत इन्दविन्द्रमस्मभ्यं याचतात् ॥

അവൻ ആനന്ദങ്ങളെ ഉയർത്തുന്നു—പ്രജാവതീ, വിശ്വായു, അഹർദിവി സുഭരാഃ—പകലും രാത്രിയും സഫലധാരിണികൾ—ആകുന്നവയായി. ഇന്ദു പാനം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ, അവൻ ഇന്ദ്രനെ പ്രേരിപ്പിച്ച്, ഞങ്ങൾക്ക് പ്രജയോടുകൂടിയ ബ്രഹ്മ—മന്ത്രശക്തിയുടെ വാക്ക്—ഉം, അശ്വപസ്ത്യം—യാത്രയിൽ വേഗശക്തികൾ നൽകുന്ന—റയി (സമൃദ്ധി) യും ദാനം ചെയ്യുമാറാകട്ടെ.

Mantra 42

सो अग्रे अह्नां हरिर्हर्यतो मदः प्र चेतसा चेतयते अनु द्युभिः । द्वा जना यातयन्नन्तरीयते नरा च शंसं दैव्यं च धर्तरि ॥

അവൻ ഹരി—ദിവസങ്ങളുടെ അഗ്രത്തിൽ—ഹര്യതയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന മദ (ആനന്ദോന്മാദം) ആയി, ജാഗ്രതചേതസാൽ ഉണർത്തി, ദ്യുഭികൾ (പ്രകാശങ്ങൾ) പിന്തുടർന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നു. രണ്ടു ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ അവൻ ഗമിച്ച് അവരെ നയിക്കുന്നു; ധർത്തരിയിൽ മനുഷ്യശംസം (ഉച്ചാരം)യും ദൈവ്യസ്തുതിയും—ഇരണ്ടും ഒരുമിച്ച് ധരിക്കപ്പെടുന്നു.

Mantra 43

अञ्जते व्यञ्जते समञ्जते क्रतुं रिहन्ति मधुनाभ्यञ्जते । सिन्धोरुच्छ्वासे पतयन्तमुक्षणं हिरण्यपावाः पशुमासु गृभ्णते ॥

അവർ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു, അഭിഷേകം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു, ഒരുമിച്ച് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു; മധുവാൽ അവന്റെ ക്രതു (സങ്കൽപ-ശക്തി)യെ നക്കിത്തുടച്ച്, മാധുര്യത്തിൽ അവനെ സ്നാനിപ്പിക്കുന്നു. സിന്ധുവിന്റെ ഉച്ഛ്വാസത്തിൽ പറക്കുന്ന ഉക്ഷൻ (വൃഷഭൻ) പിടിക്കപ്പെടുന്നു—ഹിരണ്യപാവാഃ (സ്വർണ-ശോധകർ) കൊണ്ടു—ജീവശക്തിരൂപ പശുവിനെ കൈകളിൽ ഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ.

Mantra 44

विपश्चिते पवमानाय गायत मही न धारात्यन्धो अर्षति । अहिर्न जूर्णामति सर्पति त्वचमत्यो न क्रीळन्नसरद्वृषा हरिः ॥

വിശദദർശിയായ പവമാനനോട് പാടുവിൻ; മഹാനദിപോലെ പീഡിത അന്ധസ് (സോമരസം) ധാരയായി ഒഴുകുന്നു. അഹിപോലെ അവൻ ജീർണ്ണമായ ത്വചയെ അതിക്രമിച്ച് സരിക്കുന്നു; കളിക്കുന്ന അശ്വംപോലെ ദീപ്തമായ വൃഷഭൻ—ഹരി—അവിച്ഛിന്നമായി പാഞ്ഞു മുന്നേറുന്നു.

Mantra 45

अग्रेगो राजाप्यस्तविष्यते विमानो अह्नां भुवनेष्वर्पितः । हरिर्घृतस्नुः सुदृशीको अर्णवो ज्योतीरथः पवते राय ओक्यः ॥

മുന്നിൽ പോകുന്ന രാജാവ്—ജലങ്ങളുടെ അധിപൻ—ശക്തിയിൽ വർധിക്കുന്നു; ദിവസങ്ങളെ അളന്ന്, ലോകങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനായിരിക്കുന്നു. ഹരി, ഘൃതസ്നു (ഘൃതസമമായ തേജസ്സാൽ തുളുമ്പുന്നവൻ), സുദൃശീക (സുന്ദരദർശനീയൻ), വിശാലതയിൽ അർണവംപോലെ; ജ്യോതിരഥത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, റായയുടെ ഓക്യ (സമൃദ്ധിയുടെ അന്തർഗൃഹം) ലക്ഷ്യമാക്കി ശുദ്ധനായി പവതെയായി ഒഴുകുന്നു.

Mantra 46

असर्जि स्कम्भो दिव उद्यतो मदः परि त्रिधातुर्भुवनान्यर्षति । अंशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं गिरा यदि निर्णिजमृग्मिणो ययुः ॥

ദിവ്യമായ ഉയർന്ന തേജസ്സിൽ നിന്ന് സ്കംഭ (ആധാരസ്തംഭം) വിമുക്തമായി; ഉയർത്തപ്പെട്ട മദ (ആനന്ദോന്മാദം) ത്രിധാതു (ത്രിമൂലസ്ഥാപിത) ലോകങ്ങളെ ചുറ്റി ഒഴുകുന്നു. മതികൾ അംശു (തേജകിരണം) നക്കിക്കൊണ്ട് സൂക്ഷ്മമായി രൂപപ്പെടുത്തി ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ഋഗ്മിണർ (ഋച പാടുന്നവർ) ഗിരാ (സ്തുതി)യുമായി പുറപ്പെടുമ്പോൾ, അതിനെ അതിന്റെ ദീപ്തമായ നിർണിജ (വസ്ത്രം/ആവരണം) കൊണ്ട് പൊതിയുന്നു.

Mantra 47

प्र ते धारा अत्यण्वानि मेष्यः पुनानस्य संयतो यन्ति रंहयः । यद्गोभिरिन्दो चम्वोः समज्यस आ सुवानः सोम कलशेषु सीदसि ॥

ഹേ ഇന്ദു, നിന്റെ ധാരകൾ മുന്നോട്ട് നീങ്ങട്ടെ; പുനാന (ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന)വനും സംയത (ശരിയായ പാതയിലേക്ക് ഏകീകരിക്കപ്പെട്ട)വനും ആകുമ്പോൾ, അതിസൂക്ഷ്മമായ വേഗധാരകൾ പാഞ്ഞൊഴുകുന്നു. നീ ഗോഭിഃ (പ്രകാശകിരണങ്ങൾ) സഹിതം ചമ്വോഃ (രണ്ട് പാത്രങ്ങൾ/കപ്പുകൾ)യിൽ സമജ്യസേ (കലരുമ്പോൾ), ഹേ സോമ, സുവാന (പിഴിഞ്ഞെടുത്ത)നായി, കലശേഷു (പാത്രങ്ങളിൽ) നീ ഇരിപ്പിടം എടുക്കുന്നു—പൂർണ്ണതയുടെ പാത്രങ്ങളിൽ.

Mantra 48

पवस्व सोम क्रतुविन्न उक्थ्योऽव्यो वारे परि धाव मधु प्रियम् । जहि विश्वान्रक्षस इन्दो अत्रिणो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ഹേ സോമ, ക്രതു-വിദ് (സങ്കൽപജ്ഞ), നീ ശുദ്ധനാകുക; ഉക്ത്യ (സ്തോത്ര)ത്തിന് യോഗ്യനായി, ഉണ്ണിന്റെ ചാലനി (അവ്യ വാരേ) ചുറ്റി നിന്റെ പ്രിയ മധുരതയോടെ ഓടുക. ഹേ ഇന്ദു, ഇവിടെ ഉള്ള അത്രിണഃ—ഭക്ഷക രാക്ഷസശക്തികളെ എല്ലാം സംഹരിക്ക; ഞങ്ങൾ വിഡഥ (സഭ)യിൽ സുവീരർ (വീരശക്തിയാൽ സമൃദ്ധർ) ആയി ‘ബൃഹത്’—വിശാലതത്ത്വം പ്രസ്താവിക്കട്ടെ.