Rig Veda 9.86.15: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 15

Sukta 9.86

Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

सो अस्य विशे महि शर्म यच्छति यो अस्य धाम प्रथमं व्यानशे । पदं यदस्य परमे व्योमन्यतो विश्वा अभि सं याति संयतः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.86.15

Transliteration

só asya viśé máhi śárma yacchati yó asya dhā́ma prathamáṃ vyānáśe | padáṃ yád asya paramé vyòmani atáḥ víśvā abhí sáṃ yāti saṃ-yatáḥ ||

Translation

അവൻ ഈ ജനതയ്ക്ക് മഹാശാന്തിയും ആശ്രയവും നൽകുന്നു—അവന്റെ ധാമം ആദ്യം പ്രാപിക്കുന്നവൻ. അവന്റെ പാദം പരമ വ്യോമത്തിൽ സ്ഥാപിതമായാൽ, ആ ഉയരത്തിൽ നിന്ന് സർവ്വവും അവന്റെ അടുക്കൽ സംയതമായ സംഗതിയിൽ നീങ്ങുന്നു; മുഴുവൻ പ്രകൃതിയും മുകളിൽ സ്ഥാപിതമായ ഋത-കേന്ദ്രത്തോട് യുക്തമാകുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• अस्य: of him/its
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विशे: to the clan/people
• विशे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: विś् (प्रातिपदिक: विश् ‘clan/settlement/people’)

• महि: greatly; great
• महि: विशेषण (adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; from मह्/मह (great))

• शर्म: shelter; protection; comfort
• शर्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर्मन् (प्रातिपदिक)

• यच्छति: gives; grants
• यच्छति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)

• यः: who
• यः: कर्तृ (relative)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/its
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धाम: abode; station; ordinance (seat)
• धाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• प्रथमम्: first; foremost
• प्रथमम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• व्यानशे: has reached; has attained
• व्यानशे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु) + वि-आन (व्यानश् ‘to reach/attain, pervade’)

• पदम्: step; footing; place
• पदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध (relative)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/its
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परमे: in the highest
• परमे: अधिकरण (locative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• व्योमन्: in the sky; in the highest heaven
• व्योमन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: व्योमन् (प्रातिपदिक)

• यतः: from where; whence
• यतः: अपादान (source)
• Type: Indeclinable (relative adverb)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वाः: all (of them)
• विश्वाः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अभि: towards; unto
• अभि: क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• सम्: together; completely
• सम्: क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• याति: goes; comes; proceeds
• याति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• संयतः: restrained; well-controlled; gathered in
• संयतः: विशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: यम् (धातु) → संयत (कृदन्त, past passive participle) with सम्-उपसर्ग