
Sukta 9.85
ഈ പവമാന സോമസൂക്തം നന്നായി പിഴിഞ്ഞ സോമം ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും ഇന്ദ്രനു യോഗ്യമാക്കപ്പെടുകയും രോഗങ്ങളെയും രക്ഷസ്സ്വഭാവമുള്ള വൈരശക്തികളെയും അകറ്റാനുള്ള ശക്തിയാൽ സമ്പന്നമാകുകയും ചെയ്യുന്നതിനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. മന്ത്രങ്ങൾ ഒരു വശത്ത് ചാലനം/ശോധനം, പാത്രങ്ങൾ, യാജകപ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയ വ്യക്തമായ യാഗദൃശ്യങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, മറ്റെ വശത്ത് ഗന്ധർവ-മോട്ടിഫ് സൂചിപ്പിക്കുന്ന രക്ഷകശക്തിയായി സോമൻ ദ്യാവാപൃഥിവികളിലുടനീളം പ്രകാശിക്കുന്ന ദീപ്തമായ കോസ്മിക് ദർശനത്തിലേക്കും ഉയരുന്നു. ആകെക്കൂടി, ഈ സൂക്തം സോമത്തെ യാഗപാനീയമായും ജീവശക്തി, വ്യക്തത, വിജയം എന്നിവ ഉറപ്പിക്കുന്ന സംരക്ഷണാത്മക–ഭൂതബാധാനിവാരണ ശക്തിയായും അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
इन्द्राय सोम सुषुतः परि स्रवापामीवा भवतु रक्षसा सह । मा ते रसस्य मत्सत द्वयाविनो द्रविणस्वन्त इह सन्त्विन्दवः ॥
ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, ഹേ സോമ, സുസുത (സുപ്രെസിത)നായി എല്ലാടവും ഒഴുകുക; രക്ഷസിനോടൊപ്പം രോഗം പുറത്താക്കപ്പെടട്ടെ. ദ്വയാവിന—വിഭജിതരും ദ്വിമനസ്കരുമായവർ—നിന്റെ രസം ആസ്വദിക്കാതിരിക്കട്ടെ; ഇവിടെ ഇന്ദവഃ (ദീപ്ത ബിന്ദുക്കൾ) സത്യധനത്തോടെ സമൃദ്ധരായിരിക്കട്ടെ.
Mantra 2
अस्मान्त्समर्ये पवमान चोदय दक्षो देवानामसि हि प्रियो मदः । जहि शत्रूँरभ्या भन्दनायतः पिबेन्द्र सोममव नो मृधो जहि ॥
ഹേ പവമാന സോമ, സമരത്തിൽ ഞങ്ങളെ മുന്നോട്ടു പ്രേരിപ്പിക്കേണമേ; നീ ദേവന്മാരുടെ ദക്ഷ (കൗശല-ശക്തി) ആകുന്നു, അവരുടെ പ്രിയ മദ (ആനന്ദോന്മാദം) ആകുന്നു. ഞങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ഞങ്ങളിലേക്കു ചാടിവരുന്ന ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്ക; ഹേ ഇന്ദ്ര, സോമം പാനം ചെയ്ക—ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്ക, നമ്മുടെ മുന്നേറ്റത്തെ തടയുന്ന ആക്രമണങ്ങളെ നശിപ്പിക്ക.
Mantra 4
सहस्रणीथः शतधारो अद्भुत इन्द्रायेन्दुः पवते काम्यं मधु । जयन्क्षेत्रमभ्यर्षा जयन्नप उरुं नो गातुं कृणु सोम मीढ्वः ॥
ആയിരം നയങ്ങളുള്ളവൻ, നൂറു ധാരകളുള്ളവൻ, അത്ഭുതൻ—ഇന്ദു ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു, ആത്മാവ് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആനന്ദത്തിന്റെ മധുവായി. ക്ഷേത്രത്തെ ജയിച്ചുകൊണ്ട് അതിന്മേൽ ഒഴുകുക; അപഃ (ജലങ്ങളെ) ജയിച്ചുകൊണ്ട്, ഹേ സോമ, മീഢ്വഃ (ഫലദായക ദാതാവേ), ഞങ്ങൾക്ക് വിശാലമായ ഗതി-മാർഗം ഒരുക്കുക.
Mantra 5
कनिक्रदत्कलशे गोभिरज्यसे व्यव्ययं समया वारमर्षसि । मर्मृज्यमानो अत्यो न सानसिरिन्द्रस्य सोम जठरे समक्षरः ॥
കലശത്തിൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, നീ ഗോഭിഃ (കിരണങ്ങൾ/രശ്മികൾ) കൊണ്ട് അഭിഷിക്തനാകുന്നു; യഥാസമയം അവ്യയ (അക്ഷയ) ചാലനത്തിലൂടെ വ്യവ്യയം (വ്യാപകമായി) ഒഴുകുന്നു. മർമൃജ്യമാന (ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നവനായി), ജയത്തിനായി പായുന്ന അശ്വംപോലെ, ഹേ സോമ, നീ ഇന്ദ്രന്റെ ജഠരത്തിൽ ഒന്നായി ഒഴുകിച്ചേരുന്നു.
Mantra 6
स्वादुः पवस्व दिव्याय जन्मने स्वादुरिन्द्राय सुहवीतुनाम्ने । स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे बृहस्पतये मधुमाँ अदाभ्यः ॥
സ്വാദുവായി പവിത്രനായി ഒഴുകുക—ഞങ്ങളിലെ ദിവ്യജന്മത്തിനായി; സ്വാദുവായി ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ഒഴുകുക—സുഹവീതുനാമ്നേ, ശുഭആഹ്വാനനാമധാരിയ്ക്കായി. സ്വാദുവായി മിത്രൻ, വരുണൻ, വായു എന്നിവർക്കായി ഒഴുകുക; ബൃഹസ്പതിക്കായി മധുമയനായി, അദാഭ്യ (അജേയ)നായി ഒഴുകുക.
Mantra 7
अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिपः प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते । पवमाना अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिमेन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः ॥
പത്ത് ക്ഷിപ്ര (വേഗമുള്ള) കൈകൾ കലശത്തിൽ അശ്വത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; വിപ്രന്മാരുടെ ചിന്തകളും വാക്കുകളും മുന്നോട്ട് പൊങ്ങുന്നു. പവമാനനായി അവർ സുസ്ഥിതമായ സ്തുതിയിലേക്കു ഒഴുകുന്നു; മദിരമായ ഇന്ദു-ബിന്ദുക്കൾ ഞങ്ങളിലെ ഇന്ദ്രനിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നു.
Mantra 8
पवमानो अभ्यर्षा सुवीर्यमुर्वीं गव्यूतिं महि शर्म सप्रथः । माकिर्नो अस्य परिषूतिरीशतेन्दो जयेम त्वया धनंधनम् ॥
ഹേ സോമ, പവമാനനായി ഞങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകിവരിക—സുവീര്യം, ഉർവീ ഗവ്യൂതി (പ്രകാശകിരണങ്ങളുടെ വിശാല ഗോചര-മേഖല)യും മഹത്തായ സപ്രഥ ശർമ (ദൂരവ്യാപകമായ ശാന്തി-ആശ്രയം)യും കൊണ്ടു. ഈ അന്ധകാരത്തിന്റെ പരിഷൂതി (ചുറ്റുമുള്ള സമ്മർദ്ദം) ഞങ്ങളെ അധീനമാക്കരുതേ. ഹേ ഇന്ദു, നിനക്കൊപ്പമാകെ ഞങ്ങൾ ധനത്തിനുമേൽ ധനം ജയിക്കട്ടെ—എപ്പോഴും പുതുക്കപ്പെടുന്ന സമൃദ്ധികൾ.
Mantra 9
अधि द्यामस्थाद्वृषभो विचक्षणोऽरूरुचद्वि दिवो रोचना कविः । राजा पवित्रमत्येति रोरुवद्दिवः पीयूषं दुहते नृचक्षसः ॥
വിചക്ഷണനായ ഋഷി, ശക്തിയുള്ള വൃഷഭൻ, ദ്യൗവിന് മുകളിൽ നിലകൊണ്ടു; കവിയായ അവൻ ദിവ്യമായ രോചനങ്ങളെ ജ്വലിപ്പിച്ചു പ്രകാശിപ്പിച്ചു. രാജാവായ സോമൻ പവിത്രം (ചാലനി) കടന്ന് ഗർജ്ജനസദൃശ നാദത്തോടെ മുന്നേറുന്നു; നൃചക്ഷസരായ ഋഷികൾ ദ്യൗവിന്റെ പീയൂഷം—അമൃതം—ദോഹിച്ച് എടുക്കുന്നു.
Mantra 10
दिवो नाके मधुजिह्वा असश्चतो वेना दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सं वावृधानं समुद्र आ सिन्धोरूर्मा मधुमन्तं पवित्र आ ॥
ദിവ്യശിഖരത്തിൽ മധുജിഹ്വയും അശ്രാന്തവുമായ വേനശക്തികൾ ഉയരങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വൃഷഭനെ ദോഹിക്കുന്നു. അപ്സുകളിൽ വളരുന്ന ദ്രപ്സം (ബിന്ദു) പോഷിക്കപ്പെടുന്നു; സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന്, സിന്ധുവിന്റെ ഊർമിയിൽ നിന്ന്, മധുമന്തമായ സാരം പവിത്രം (ചാലനി)യിലേക്കു വരുന്നു.
Mantra 11
नाके सुपर्णमुपपप्तिवांसं गिरो वेनानामकृपन्त पूर्वीः । शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं हिरण्ययं शकुनं क्षामणि स्थाम् ॥
ദിവ്യശിഖരത്തിൽ ഇറങ്ങി വന്ന സുപർണൻ—സുന്ദരചിറകുള്ളവൻ—അവനെ വേനശക്തികളുടെ പുരാതന ഗിരങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തി. എപ്പോഴും ചലിക്കുന്ന ശിശുവിനെ മതികൾ നക്കി പോഷിപ്പിക്കുന്നു—ഹിരണ്യമയമായ ശകുനം, ക്ഷാമണി (ഭൂമി)യുടെ വാസസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ.
Mantra 12
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थाद्विश्वा रूपा प्रतिचक्षाणो अस्य । भानुः शुक्रेण शोचिषा व्यद्यौत्प्रारूरुचद्रोदसी मातरा शुचिः ॥
ഊർദ്ധ്വനായി ഗന്ധർവ്വൻ നാകത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ തന്റെ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു; ഈ പ്രത്യക്ഷതയിലെ സർവ്വരൂപങ്ങളെയും അവൻ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ശുദ്ധപ്രകാശത്തിന്റെ ദീപ്തജ്വാലയാൽ അവന്റെ കാന്തി ദൂരദൂരത്തോളം പടർന്ന് മിന്നി; അവൻ രണ്ടു മാതാക്കളായ ദ്യൗസും പൃഥിവിയും ശുചിത്വത്തിൽ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
Soma is invoked to flow for Indra, simultaneously expelling sickness and Rakṣas-like darkness, and guarding the sacred rasa from the ‘double-minded.’
The hymn dwells on the mechanics and poetry of purification—hands, cup, and inspired speech—showing Soma’s bright drops becoming fit to enter Indra and empower praise and victory.
A visionary elevation: the Gandharva-guardian stands aloft, beholding all forms, while Soma’s radiance flashes out and makes Heaven and Earth shine—purification becomes cosmic illumination.
The purified Soma is established as a beneficent, wealth-bringing, order-protecting power: fit for Indra, hostile forces repelled, and the rite secured in clarity and light.
apāmīvā bhavatu rakṣasā saha
daśa kṣipaḥ
ūrdhvo gandharvo adhi nāke asthāt
It praises Soma as it is purified for offering to Indra, asking that the clarified Soma drive away sickness and hostile forces (Rakṣas) and bring strength, clarity, and true wealth.
The verse warns that Soma’s sacred essence should not be approached with divided intention or deceit; purity of motive is part of the rite’s power and protection.
Here the Gandharva functions as a lofty guardian/witness of Soma, expressing Soma’s radiant, overseeing aspect—an image that turns the ritual purification into a cosmic illumination of Heaven and Earth.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.