
Sukta 9.69
Soma Pavamāna (purifying Soma)
ഈ പവമാന സോമ സ്തുതിഗാനം പിഴിഞ്ഞും ചാലിച്ചും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന, വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞോടുന്ന സ്വയം-ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന സോമത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നു. അത് ദീപ്തമായ ധാരകളായി മുന്നേറി ദേവന്മാർക്ക്—പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ദ്രനു—ശക്തി പകരുന്നു. അമ്പ്, കിടാവ്, സൂര്യകിരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ജീവന്ത ഉപമകളിലൂടെ, ചാലനിയുടെ യാഗ-"നൂൽ"കളിലൂടെ ക്രമബദ്ധമായി സോമം സഞ്ചരിക്കുന്നതിനെ വരച്ചുകാട്ടി, ദീപ്തമായ സമ്പത്ത്, സംരക്ഷണം, കർമത്തിന്റെ വിജയകരമായ സമാപനം എന്നിവ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते ॥
വില്ലിനോട് നേരെ നിർത്തിയ അമ്പുപോലെ മതി ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; മാതാവിന്റെ നിറഞ്ഞ മുലയിലേക്കു കാളക്കുട്ടി ഓടിയെത്തുന്നതുപോലെ അത് ധാവിക്കുന്നു. മുൻനിരയിൽ അത് വിശാലധാരകളെ ദോഹിക്കുന്നു; തന്റെ വ്രതങ്ങളിലും പ്രവർത്തനങ്ങളിലും പോലും സോമൻ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ യജ്ഞം നിറവേറ്റാൻ മുന്നോട്ടു പ്രേരിതനാകുന്നു.
Mantra 2
उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधु मन्द्राजनी चोदते अन्तरासनि । पवमानः संतनिः प्रघ्नतामिव मधुमान्द्रप्सः परि वारमर्षति ॥
ചിന്ത സമീപത്തേക്ക് വന്ന് ഒന്നായി കലരുന്നു; അത് മധുവാൽ നനയുന്നു. ആനന്ദവാഹിയായ ജനനം അതിനെ സത്തയുടെ ആസനത്തിനുള്ളിൽ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. പവമാന സോമൻ—അവിഛിന്ന നൂൽപോലെ—തടസ്സങ്ങളെ തകർക്കുന്നവനെപ്പോലെ, മധുസമൃദ്ധമായ തുള്ളി വലയമായ ആവരണത്തെ ചുറ്റി ഒഴുകി മുന്നോട്ട് കടക്കുന്നു.
Mantra 3
अव्ये वधूयुः पवते परि त्वचि श्रथ्नीते नप्तीरदितेॠतं यते । हरिरक्रान्यजतः संयतो मदो नृम्णा शिशानो महिषो न शोभते ॥
അവ്യ (ആടിന്റെ മുടി/ഉണ്ണി) മേൽ അവൻ ഒഴുകുന്നു, വധുവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെപ്പോലെ; ത്വക്കിനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു അദിതിയുടെ പുത്രിമാരെ അഴിക്കുന്നു; ഋതത്തിന്റെ പാതയിൽ അവൻ പോകുന്നു. ഹരി മുന്നേറുന്നു—ആരാധ്യൻ, സ്വയംനിയന്ത്രിതമായ മദം; ആത്മബലത്തിന്റെ മഹിമയിൽ മൂർച്ചയാർന്ന്, മഹിഷനെപ്പോലെ ദീപ്തിയായി തിളങ്ങുന്നു.
Mantra 4
उक्षा मिमाति प्रति यन्ति धेनवो देवस्य देवीरुप यन्ति निष्कृतम् । अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमत्कं न निक्तं परि सोमो अव्यत ॥
ഉക്ഷ (വൃഷഭൻ) അതിനെ അളന്നു വിതരണം ചെയ്യുന്നു; ധേനുക്കൾ അവനെ നേരിടാൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നു—ദേവന്റെ ദേവിമാർ നിഷ്കൃത (ശുദ്ധ നിർഗമം) സമീപിക്കുന്നു. അവൻ പ്രകാശമുള്ള, അവിനാശിയായ ആവരണം അതിക്രമിച്ചു; സോമൻ അതിനെ ചുറ്റും വസ്ത്രംപോലെ നെയ്തിരിക്കുന്നു—മുക്കി വർണ്ണിച്ച വസ്ത്രംപോലെ.
Mantra 5
अमृक्तेन रुशता वाससा हरिरमर्त्यो निर्णिजानः परि व्यत । दिवस्पृष्ठं बर्हणा निर्णिजे कृतोपस्तरणं चम्वोर्नभस्मयम् ॥
കറമില്ലാത്ത, ദീപ്തമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച കപിലവർണ്ണ അമര ഹരി (സോമൻ), സ്വയം ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട് ചുറ്റും പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. തന്റെ ശുദ്ധീകരണത്തിനായി ദ്യൗവിന്റെ (സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ) പൃഷ്ഠത്തെ ദീപ്തമായ ആവരണമായി ആക്കി; ചമൂകൾ (പാത്രങ്ങൾ)ക്കായി വ്യാപകമായ ഉപസ്തരണം, ആകാശസദൃശമായ അടിത്തറ, നിർമ്മിച്ചു.
Mantra 6
सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुपः साकमीरते । तन्तुं ततं परि सर्गास आशवो नेन्द्रादृते पवते धाम किं चन ॥
സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെ, വേഗത്തിൽ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നവയും ഉത്സുകവുമായ, ആനന്ദോന്മാദമുള്ള പ്രവാഹങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു. നീട്ടിപ്പരത്തിയ തന്തുവിനെ ചുറ്റി വേഗധാരകൾ ഓടുന്നു; ഇന്ദ്രനെ കൂടാതെ അവൻ യാതൊരു ധാമവും—ഒരു ലോകവും—ശുദ്ധീകരിക്കുന്നില്ല.
Mantra 7
सिन्धोरिव प्रवणे निम्न आशवो वृषच्युता मदासो गातुमाशत । शं नो निवेशे द्विपदे चतुष्पदेऽस्मे वाजाः सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः ॥
ഒരു നദി ചരിവിലൂടെ താഴ്വരയിലേക്കു കുതിച്ചൊഴുകുന്നതുപോലെ, വൃഷഭൻ (ബലം നിറഞ്ഞവൻ) ഒഴുക്കിയ വേഗമുള്ള ഉന്മാദങ്ങൾ തങ്ങളുടെ പാത കണ്ടെത്തി. നമ്മുടെ വാസസ്ഥലത്തിന് ശാന്തി—ദ്വിപദത്തിനും ചതുഷ്പദത്തിനും; ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക്, ഹേ സോമ, ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികൾ ഉറച്ചുനിൽക്കട്ടെ, ജനങ്ങൾ സ്ഥാപിതരാകട്ടെ.
Mantra 8
आ नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवदश्वावद्गोमद्यवमत्सुवीर्यम् । यूयं हि सोम पितरो मम स्थन दिवो मूर्धानः प्रस्थिता वयस्कृतः ॥
ഹേ സോമാ! ഞങ്ങൾക്കായി ശുദ്ധനായി ഒഴുകിവാ; വസു-സമ്പത്ത്, ഹിരണ്യ-സമ്പത്ത്, അശ്വ-സമ്പത്ത്, ഗോ-സമ്പത്ത്, യവ (ധാന്യ)-സമ്പത്ത്, കൂടാതെ സുവീര്യ (വീരശക്തി) കൊണ്ടുവരിക. ഹേ സോമാ, നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാരും ഞങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാനവും; നിങ്ങൾ ദ്യൗവിന്റെ മസ്തകത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായി, ഞങ്ങളുടെ ആയുഷ്-ശക്തിയെ സ്ഥാപിച്ച് വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ.
Mantra 9
एते सोमाः पवमानास इन्द्रं रथा इव प्र ययुः सातिमच्छ । सुताः पवित्रमति यन्त्यव्यं हित्वी वव्रिं हरितो वृष्टिमच्छ ॥
ഈ പവമാന സോമധാരകൾ ജയത്തിലേക്ക് രഥങ്ങളെന്നപോലെ ഇന്ദ്രനിലേക്കു മുന്നേറുന്നു. സുത (പിഴിഞ്ഞെടുത്ത) അവ ഉണ്ണിനിർമിത പവിത്രം (ശോധക-ചാലനി) കടന്നുപോകുന്നു; ആവരണം വിട്ട്, ഹരിത-വർണ്ണ (താമ്ര) ധാരകൾ മഴയിലേക്കു—ഉന്നത സമൃദ്ധിയുടെ ഒഴുക്കിലേക്കു—പായുന്നു.
Mantra 10
इन्दविन्द्राय बृहते पवस्व सुमृळीको अनवद्यो रिशादाः । भरा चन्द्राणि गृणते वसूनि देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥
ഹേ ഇന്ദു (സോമബിന്ദു)! മഹത്തായ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ശുദ്ധനായി ഒഴുകിവാ—സുമൃളീക (കരുണാമയൻ), അനവദ്യ (നിർദോഷൻ), രിശാദാ (ഹാനിയുടെ നാശകൻ). പാടുന്നവന് ചന്ദ്ര (പ്രകാശമുള്ള) വസുക്കൾ കൊണ്ടുവരിക; ഹേ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഞങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിച്ച് സംരക്ഷിക്കണമേ.
It is a Soma Pavamāna hymn describing Soma’s purification as it flows through the filter, and it asks that this purified Soma empower Indra and bring wealth and protection to the worshippers.
These images emphasize speed, direction, and instinctive movement: Soma (and the mind behind the rite) is focused like an arrow, eager like a calf to its mother, and radiant and swift like the sun’s rays.
The hymn repeatedly frames Soma’s purification as serving Indra’s greatness—purified Soma strengthens Indra, and the final verse directly asks Soma to purify for Indra and to remove harm while granting blessings.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.