Sukta 69

Mantra 1

इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते ॥

ધનુષ પર તણાયેલ બાણ સમી મતિ સ્થિર થઈ લક્ષ્ય તરફ ધરી છે; માતાના ફૂલેલા સ્તન પાસે વાછરડું જેમ દોડી જાય તેમ તે ધાવે છે. અગ્રભાગે તે વિશાળધારા પ્રવાહો દોહે છે; અને પોતાના વ્રતો તથા કર્મોમાં પણ સોમ અંતરમાં યજ્ઞસાધન પૂર્ણ કરવા આગળ ધસી જાય છે.

Mantra 2

उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधु मन्द्राजनी चोदते अन्तरासनि । पवमानः संतनिः प्रघ्नतामिव मधुमान्द्रप्सः परि वारमर्षति ॥

વિચાર નજીક આવે છે અને એકરૂપ થઈ ભળી જાય છે; તે મધથી સિંચાય છે. આનંદદાયી જનન તેને સત્તાના આસનમાં અંદરથી પ્રેરિત કરે છે. પવમાન સોમ—અવિચ્છિન્ન તંતુ સમાન—અવરોધોને ઘાત કરનારની જેમ, મધમય બિંદુ જાળરૂપ આવરણની આસપાસ વહેતો આગળ વધે છે.

Mantra 3

अव्ये वधूयुः पवते परि त्वचि श्रथ्नीते नप्तीरदितेॠतं यते । हरिरक्रान्यजतः संयतो मदो नृम्णा शिशानो महिषो न शोभते ॥

અવ્ય (ભેંસની ઊન) પર તે વહે છે, વધૂની ઇચ્છા ધરાવતો; ચામડીની આસપાસ ફરીને અદિતિની પુત્રીઓને ઢીલી કરે છે; તે ઋતના માર્ગે જાય છે. હરિત-વર્ણવાળો (હરિ) પગલાં ભરે છે—પૂજનીય, સ્વયં-નિયંત્રિત મદ; આત્મબળના તેજથી તીક્ષ્ણ બનતો, મહિષ સમાન તેજથી ઝળહળે છે.

Mantra 4

उक्षा मिमाति प्रति यन्ति धेनवो देवस्य देवीरुप यन्ति निष्कृतम् । अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमत्कं न निक्तं परि सोमो अव्यत ॥

ઉક્ષા (વૃષભ) તેને માપી વહેંચે છે; ધેનુઓ તેને મળવા આગળ વધે છે—દેવની દેવીઓ નિષ્કૃત (શુદ્ધ નિર્ગમ) પાસે નજીક આવે છે. તે તેજસ્વી, અવિનાશી આવરણને વટાવી ગયો છે; સોમ તેને ચારે તરફ વસ્ત્ર સમાન વણાય છે—જાણે ડૂબાડી રંગેલું વસ્ત્ર.

Mantra 5

अमृक्तेन रुशता वाससा हरिरमर्त्यो निर्णिजानः परि व्यत । दिवस्पृष्ठं बर्हणा निर्णिजे कृतोपस्तरणं चम्वोर्नभस्मयम् ॥

કલંકરહિત, તેજસ્વી વસ્ત્ર ધારણ કરેલો, કપિલવર્ણ અમર હરિ (સોમ), પોતાને શુદ્ધ કરતો, સર્વત્ર પોતાને આવરી લે છે. તેણે પોતાના શુદ્ધિકરણ માટે દ્યૌના પૃષ્ઠને ઉજ્જ્વળ આવરણ બનાવ્યું છે; અને ચમૂઓ (પાત્રો) માટે વિસ્તરેલું ઉપસ્તરણ, આકાશસમાન આધાર, રચ્યું છે.

Mantra 6

सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुपः साकमीरते । तन्तुं ततं परि सर्गास आशवो नेन्द्रादृते पवते धाम किं चन ॥

સૂર્યના કિરણો જેમ, ઝડપી દોડાવનારા અને ઉત્સુક, આનંદમય પ્રવાહો એકસાથે ગતિ કરે છે. ખેંચાયેલા તંતુની આસપાસ વેગવાન સ્રોતો દોડે છે; ઇન્દ્ર વિના તે કોઈ ધામ—કોઈ જ લોક—શુદ્ધ કરતો નથી.

Mantra 7

सिन्धोरिव प्रवणे निम्न आशवो वृषच्युता मदासो गातुमाशत । शं नो निवेशे द्विपदे चतुष्पदेऽस्मे वाजाः सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः ॥

નદી જેમ ઢાળ પરથી નીચાણમાં ધસી જાય, તેમ વૃષભ દ્વારા ઢોળાયેલા વેગવાન ઉન્માદો પોતાનો માર્ગ પામ્યા છે. અમારા નિવાસને શાંતિ—દ્વિપદ અને ચતુષ્પદને પણ; અમામાં, હે સોમ, બળની સમૃદ્ધિઓ સ્થિર રહે, અને પ્રજાઓ સ્થપિત થાય.

Mantra 8

आ नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवदश्वावद्गोमद्यवमत्सुवीर्यम् । यूयं हि सोम पितरो मम स्थन दिवो मूर्धानः प्रस्थिता वयस्कृतः ॥

હે સોમ! અમારા માટે પવિત્ર થઈને વહે; વસુ-સમૃદ્ધિ, હિરણ્ય-સમૃદ્ધિ, અશ્વ-સમૃદ્ધિ, ગો-સમૃદ્ધિ, યવ (ધાન્ય)-સમૃદ્ધિ અને સુવીર્ય (વીર-શક્તિ) લઈને આવ. કારણ કે હે સોમ, તમે જ અમારા પિતૃઓ અને અમારો આધાર-સ્તંભ છો; તમે દ્યૌના મસ્તક પર સ્થાપિત છો, અને અમારી આયુષ્ય-શક્તિને સ્થિર કરીને વધારનાર છો.

Mantra 9

एते सोमाः पवमानास इन्द्रं रथा इव प्र ययुः सातिमच्छ । सुताः पवित्रमति यन्त्यव्यं हित्वी वव्रिं हरितो वृष्टिमच्छ ॥

આ પવમાન સોમ-ધારાઓ વિજય તરફ રથોની જેમ ઇન્દ્ર પાસે આગળ વધે છે. સુત (પિષિત) થઈને તેઓ ઊનના પવિત્ર (છાણણી)ને વટાવી જાય છે; આવરણને છોડીને, હરિત-વર્ણ (તામ્ર) ધારા વરસાદ તરફ—ઉચ્ચ સમૃદ્ધિના પ્રવાહ તરફ—ધસી જાય છે.

Mantra 10

इन्दविन्द्राय बृहते पवस्व सुमृळीको अनवद्यो रिशादाः । भरा चन्द्राणि गृणते वसूनि देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥

હે ઇન્દુ (સોમ-બિંદુ)! મહાન ઇન્દ્ર માટે પવિત્ર થઈને વહે—સુમૃળીક (કૃપાળુ), અનવદ્ય (નિર્દોષ), રિશાદા (હાનિનો નાશક). ગાન કરનારને ચન્દ્ર (પ્રકાશમાન) વસુઓ લાવી આપ; અને હે દ્યાવા-પૃથિવી, દેવો સાથે મળીને અમને આગળ ધપાવો અને રક્ષા કરો.