Sukta 69
Sukta 9.69
ఈ పవమాన సోమ స్తోత్రం పిండించి వడకట్టబడుతూ వేగంగా దూసుకుపోయే, తానే తాను శుద్ధి చేసుకునే సోముని స్తుతిస్తుంది. ప్రకాశవంతమైన ధారలుగా ముందుకు పొంగి దేవతలకు—ప్రత్యేకంగా ఇంద్రునికి—శక్తిని ప్రసాదిస్తాడని వర్ణిస్తుంది. బాణం, దూడ, సూర్యకిరణాలు వంటి సజీవ ఉపమానాలతో, వడపోత “దారాలు” గుండా క్రమబద్ధంగా సాగే సోముని గమనాన్ని చిత్రించి, కాంతిమయమైన సంపద, రక్షణ, మరియు యజ్ఞక్రియ విజయవంతంగా పూర్తికావాలని ప్రార్థిస్తుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते ॥
ధనుస్సుపై నిలిపిన బాణంలా మతి (ఆలోచన) లక్ష్యముఖంగా స్థిరంగా ధీయతే (నిలుపబడుతుంది); తల్లి ఉబ్బిన స్థన-థనానికి దూడలా వేగంగా చేరుతుంది. అగ్రభాగంలో అది ఉరుధారా (విస్తృత-ధార) ప్రవాహాలను దుహే (పిండివిడుస్తుంది); తన వ్రతాలలో (నియత నియమాలలో) ఉన్నప్పటికీ సోముడు యజ్ఞ-సిద్ధి కోసం ముందుకు దూసుకుపోతాడు.
Mantra 2
उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधु मन्द्राजनी चोदते अन्तरासनि । पवमानः संतनिः प्रघ्नतामिव मधुमान्द्रप्सः परि वारमर्षति ॥
ఆలోచన సమీపించి కలిసిపోతుంది; అది మధువులో సిక్తమై, మాధుర్యంతో నిండుతుంది. ఆనంద-జనని జననం దానిని అంతరంలో, సత్త్వాసనంలో, ప్రేరేపిస్తుంది. పవమాన సోముడు—అవిచ్ఛిన్న ధార—అడ్డంకులను కొట్టివేసేవాడిలా; మధుసమృద్ధ బిందువు ఆవరించే జాలాన్ని చుట్టూ ప్రవహించి ముందుకు సాగుతుంది.
Mantra 3
अव्ये वधूयुः पवते परि त्वचि श्रथ्नीते नप्तीरदितेॠतं यते । हरिरक्रान्यजतः संयतो मदो नृम्णा शिशानो महिषो न शोभते ॥
గొర్రె మేకల మృదులమైన ఫ్లీస్‌పై అతడు ప్రవహిస్తాడు, వధువును కోరువాడిలా; చర్మాన్ని చుట్టూ తిరుగుతూ అదితి కుమార్తెలను సడలిస్తాడు; అతడు ఋత మార్గంలో నడుస్తాడు. హరి (పసుపు-ఎరుపు వర్ణుడు) ముందుకు దూసుకుపోతాడు—ఆరాధ్యుడు, స్వయంనియంత్రిత మదం; ఆత్మబలంతో పదును పెంచుకొని, మహిషంలా ప్రకాశిస్తాడు.
Mantra 4
उक्षा मिमाति प्रति यन्ति धेनवो देवस्य देवीरुप यन्ति निष्कृतम् । अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमत्कं न निक्तं परि सोमो अव्यत ॥
వృషభుడు దానిని కొలిచి ఇస్తాడు; ధేనువులు అతడిని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వస్తాయి—దేవుని దివ్య శక్తులు శుద్ధ నిర్గమానికి సమీపిస్తాయి. అతడు ప్రకాశవంతమైన, అవ్యయ ఆవరణాన్ని దాటిపోయాడు; సోముడు దాని చుట్టూ, రంగులో ముంచి రంజింపబడిన వస్త్రంలా నేయబడ్డాడు.
Mantra 5
अमृक्तेन रुशता वाससा हरिरमर्त्यो निर्णिजानः परि व्यत । दिवस्पृष्ठं बर्हणा निर्णिजे कृतोपस्तरणं चम्वोर्नभस्मयम् ॥
కలంకరహితమైన, ప్రకాశించే వస్త్రాన్ని ధరించిన హరితవర్ణ అమరుడు సోముడు, తనను తాను శుద్ధి చేసుకుంటూ, చుట్టూ తనను తాను ఆవరించుకుంటాడు. తన శోధనకై ద్యులోకపు పృష్ఠాన్ని ప్రకాశవంతమైన ఆవరణంగా చేశాడు; అలాగే పాత్రల (చమ్వోః) కోసం విస్తరించే ఉపస్తరణాన్ని, ఆకాశసదృశమైన ఆధారాన్ని నిర్మించాడు.
Mantra 6
सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुपः साकमीरते । तन्तुं ततं परि सर्गास आशवो नेन्द्रादृते पवते धाम किं चन ॥
సూర్యుని రశ్ములవలె, వేగంగా నడిపించే, ఉత్సాహభరితమైన, పరవశ ప్రవాహాలు (మత్సరాసః) కలిసి కదులుతాయి. విస్తరించిన తంతువును చుట్టూ వేగవంతమైన ధారలు పరుగెడతాయి; ఇంద్రుని తప్ప అతడు ఏ ధామాన్నీ ఏమాత్రం శుద్ధి చేయడు.
Mantra 7
सिन्धोरिव प्रवणे निम्न आशवो वृषच्युता मदासो गातुमाशत । शं नो निवेशे द्विपदे चतुष्पदेऽस्मे वाजाः सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः ॥
ఎలా నది వాలుదారిలోనుంచి దిగుతూ లోతట్టు నేల వైపు వేగంగా ప్రవహిస్తుందో, అలాగే వృషభుడు ప్రేరేపించిన మదరూప వేగవంతమైన ఉల్లాసాలు తమ మార్గాన్ని పొందాయి. మా నివాసంలో ద్విపదులకు, చతుష్పదులకు శుభం కలుగుగాక; మా లో, ఓ సోమా, బలసమృద్ధులు (వాజాః) స్థిరంగా నిలిచి, ప్రజలు స్థాపితులగుదురు గాక.
Mantra 8
आ नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवदश्वावद्गोमद्यवमत्सुवीर्यम् । यूयं हि सोम पितरो मम स्थन दिवो मूर्धानः प्रस्थिता वयस्कृतः ॥
ఓ సోమా! మా కొరకు పవిత్రుడై ప్రవహించు—వసు-సంపన్నుడై, హిరణ్య-సంపన్నుడై, అశ్వ-సంపన్నుడై, గో-సంపన్నుడై, యవ (అన్నం)-సంపన్నుడై, సువీర్యం (శ్రేష్ఠ వీర్య/పరాక్రమం) ప్రసాదించువాడై. ఎందుకంటే, ఓ సోమా, నీవే మా పితరులు, మా ఆధారం; నీవు దివో మూర్ధానిపై ప్రతిష్ఠితుడై, మా ప్రాణబలాన్ని స్థిరపరచి వృద్ధి చేస్తావు.
Mantra 9
एते सोमाः पवमानास इन्द्रं रथा इव प्र ययुः सातिमच्छ । सुताः पवित्रमति यन्त्यव्यं हित्वी वव्रिं हरितो वृष्टिमच्छ ॥
ఈ సోమ-ధారలు పవమానమై శుద్ధమవుతూ, విజయసాధనకై రథాల వలె ఇంద్రుని వైపు ముందుకు సాగుతాయి. నిష్పేషితమైనవి అవ్య (ఉన్న) పవిత్రం (వడపోత) ను దాటి వెళ్తాయి; ఆవరణాన్ని విడిచి, హరిత (తామ్రవర్ణ) ధారలు వృష్టి వైపు—జలప్రవాహం, ఉన్నత సమృద్ధి యొక్క వర్షధార వైపు—పోతాయి.
Mantra 10
इन्दविन्द्राय बृहते पवस्व सुमृळीको अनवद्यो रिशादाः । भरा चन्द्राणि गृणते वसूनि देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥
ఓ ఇందు! బృహతైన ఇంద్రునికోసం పవిత్రుడై ప్రవహించు—సుమృళీక (కరుణామయుడు/శుభప్రదుడు), అనవద్య (నిర్దోషి), రిషాద (హానినాశకుడు) గా. గానకునికి చంద్ర (దీప్త) వసు-సంపదలను నింపి ఇవ్వు; మరియు ఓ ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశం-భూమి)! దేవులతో కలిసి మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించి రక్షించండి.
Inside Sukta 69
How it unfolds
- Where it opens
Soma’s purposeful drive is introduced through sharp, kinetic imagery—thought poised like an arrow and Soma rushing like a calf to the mother’s udder (RV 9.69.1).
- Development
The hymn expands Soma’s motion into cosmic radiance: streams move together like the sun’s rays, circling the stretched ‘thread’ of the filter, emphasizing orderly purification and divine destination (RV 9.69.6).
- Climax
Soma is explicitly urged to purify for ‘Indra the Vast,’ becoming the flawless, harm-destroying power that enables divine victory and human welfare (RV 9.69.10).
- Where it settles
It ends in blessing: may Soma bring shining riches to the singer, and may Heaven and Earth, with the gods, protect and further the sacrificers (RV 9.69.10).
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaHe is invoked as benign, faultless, and a remover of harm, and is explicitly directed toward Indra’s greatness.
- Cosmic functionMediator of vitality and divine power: Soma’s purified flow strengthens Indra for heroic action, sustains ṛta (ordered working), and links heaven–earth through the sacrificial current.
- Inner significanceThe clarifying of Soma mirrors inner clarification—refining thought and intention, concentrating energy, and turning inspiration into a steady, disciplined force aligned with one’s dharma/ṛta.
Famous verses
इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते ॥सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुपः साकमीरते । तन्तुं ततं परि सर्गास आशवो नेन्द्रादृते पवते धाम किं चन ॥इन्दविन्द्राय बृहते पवस्व सुमृळीको अनवद्यो रिशादाः । भरा चन्द्राणि गृणते वसूनि देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥Attributes of the deity
- Purifying (pavamāna)
- Swift-flowing, radiant streams
- Exhilarating/rapturous (matsara)
- Order-abiding (within vratas)
- Indra-strengthening
- Protector and remover of harm
- Bestower of shining wealth (candrāṇi vasūni)
Also by this seer
- Associated generally with the Soma-Pavamāna collection (Rig Veda Maṇḍala 9), a specialized liturgical anthology for Soma purification chants.
- Contributes to the ritual-poetic imagery of Soma’s flow through the sieve (pavitra) and Soma’s empowerment of Indra.
The rite, step by step
- Press Soma stalks and collect the expressed juice.
- Mix/prepare with ritual waters as prescribed; guide the flow toward the filter (pavitra).
- Strain through wool/grass filter; chant Pavamāna verses as the streams run and clarify.
- Collect the purified Soma in vessels; apportion for Indra and other deities.
- Offer Soma with accompanying oblations; conclude with prayers for protection, wealth, and ritual success.
Offerings
- Purified Soma juice (primary)
- Libations to Indra
- Associated offerings customary in Soma rites (e.g., ghee/oblations in the fire, as contextually paired in the larger ritual)
Frequently Asked Questions
It is a Soma Pavamāna hymn describing Soma’s purification as it flows through the filter, and it asks that this purified Soma empower Indra and bring wealth and protection to the worshippers.
These images emphasize speed, direction, and instinctive movement: Soma (and the mind behind the rite) is focused like an arrow, eager like a calf to its mother, and radiant and swift like the sun’s rays.
The hymn repeatedly frames Soma’s purification as serving Indra’s greatness—purified Soma strengthens Indra, and the final verse directly asks Soma to purify for Indra and to remove harm while granting blessings.
Ask anything about Sukta 69 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
