
Sukta 9.69
Soma Pavamāna (purifying Soma)
এই পৱমান সোম সূক্তত চেপি আৰু ছাঁকনিৰে ছাঁকোঁতে দ্ৰুত বেগে ধাৱমান, নিজে নিজকে শুদ্ধ কৰা সোমৰ স্তৱ কৰা হৈছে। উজ্জ্বল ধাৰাত আগবাঢ়ি সি দেৱতাসকলক—বিশেষকৈ ইন্দ্ৰক—শক্তি যোগায়। বাণ, বাছুৰ, সূৰ্যৰ কিৰণ আদি উজ্জ্বল উপমাৰে যজ্ঞৰ ছাঁকনিৰ ‘সূতা/তন্তু’ৰ মাজেৰে সোমৰ শৃঙ্খলিত গতি চিত্ৰিত কৰা হৈছে আৰু দীপ্তিমান ধন, ৰক্ষা, তথা ক্ৰিয়াৰ সফল সমাপ্তিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantra 1
इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते ॥
ধনুৰ বিপৰীতে স্থাপিত বাণৰ দৰে মতি স্থিৰ হৈ লক্ষ্যলৈ ধাৱিত হয়; মাতৃৰ ফুলা থনলৈ বাছুৰৰ দৰে ই দৌৰি যায়। অগ্ৰভাগত ই বহুধা-ধাৰা বিস্তৃত স্ৰোত দোহে; নিজৰ ব্ৰত-নিয়মসমূহৰ মাজতো সোম ৰীতিসিদ্ধিৰ বাবে আগবাঢ়ি যায়।
Mantra 2
उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधु मन्द्राजनी चोदते अन्तरासनि । पवमानः संतनिः प्रघ्नतामिव मधुमान्द्रप्सः परि वारमर्षति ॥
উপনীত চিন্তা মিলি যায়, মধুত সিঞ্চিত হয়; আনন্দ-বহন কৰা জননী সত্তাৰ আসনত অন্তৰত তাক প্ৰেৰণা দিয়ে। পৱমান সোম—অবিৰত সূতাৰ দৰে—বাধা ঘাত কৰা জনৰ ন্যায়, মধুময় বিন্দু জাল-আৱৰণৰ চাৰিওফালে বৈ গৈ আগবাঢ়ে।
Mantra 3
अव्ये वधूयुः पवते परि त्वचि श्रथ्नीते नप्तीरदितेॠतं यते । हरिरक्रान्यजतः संयतो मदो नृम्णा शिशानो महिषो न शोभते ॥
অব্যৰ লোম-মেঘলাত সি পৱে—বধূ-আকাঙ্ক্ষী; চামৰাৰ চাৰিওফালে ঘূৰি আদিতিৰ কন্যাসকলক শিথিল কৰে; ঋতৰ পথেদি গমন কৰে। হৰি বৰ্ণৰ জনা পদক্ষেপে আগবাঢ়ে—যজ্ঞাৰ্হ, স্ব-নিয়ন্ত্ৰিত মদ; নৃম্ণ-বলে তীক্ষ্ণ হৈ মহিষৰ দৰে দীপ্ত হয়।
Mantra 4
उक्षा मिमाति प्रति यन्ति धेनवो देवस्य देवीरुप यन्ति निष्कृतम् । अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमत्कं न निक्तं परि सोमो अव्यत ॥
উক্ষা (বৃষ) মাপি দিয়ে; ধেনুসকল সন্মুখলৈ আগবাঢ়ি তাক সাক্ষাৎ কৰে—দেৱৰ দেৱী শক্তিসকল স্পষ্ট নিৰ্গম-দ্বাৰলৈ ওচৰ চাপি আহে। সি উজ্জ্বল, অব্যয় আৱৰণ অতিক্ৰম কৰিলে; সোম বস্ত্ৰ ডুবাই ৰঙোৱা দৰে তাক চাৰিওফালে বুনি লয়।
Mantra 5
अमृक्तेन रुशता वाससा हरिरमर्त्यो निर्णिजानः परि व्यत । दिवस्पृष्ठं बर्हणा निर्णिजे कृतोपस्तरणं चम्वोर्नभस्मयम् ॥
অমল, দীপ্তিমান বস্ত্ৰে আৱৃত হৰি—অমৰ—নিজকে শোধন কৰি চাৰিওফালে নিজকে বেষ্টন কৰিলে। শোধনৰ বাবে তেওঁ দ্যৌৰ পৃষ্ঠক উজ্জ্বল আৱৰণ কৰিলে; চমূ (পানপাত্ৰ)সমূহৰ তলত বিস্তৃত উপস্তৰণ সাজিলে—আকাশসদৃশ আধাৰ।
Mantra 6
सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुपः साकमीरते । तन्तुं ततं परि सर्गास आशवो नेन्द्रादृते पवते धाम किं चन ॥
সূৰ্যৰ ৰশ্মিসম, দ্ৰুত-চালিত আৰু উদ্দীপিত, উল্লাসময় স্ৰোতসমূহ একেলগে গতি কৰে। টানকৈ টানা সূতাটোৰ চাৰিওফালে তীব্ৰ ধাৰাসমূহ দৌৰি ফুৰে; ইন্দ্ৰৰ বাহিৰে তেওঁ কোনো ধাম (লোক/আধাৰ) একেবাৰে শোধন নকৰে।
Mantra 7
सिन्धोरिव प्रवणे निम्न आशवो वृषच्युता मदासो गातुमाशत । शं नो निवेशे द्विपदे चतुष्पदेऽस्मे वाजाः सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः ॥
সিন্ধুৰ দৰে ঢাল বগাই নিম্নভূমিলৈ ধাৱমান, বৃষে ঢালি দিয়া দ্ৰুত উন্মাদ-আনন্দসমূহে নিজৰ পথ বিচাৰি পালে। আমাৰ নিবাসত, দ্বিপদ আৰু চতুষ্পদত শান্তি হওক; আমাৰ ভিতৰত, হে সোম, বল-সমৃদ্ধি (বাজ) দৃঢ় হৈ থাকক, আৰু জনসমূহ সুপ্ৰতিষ্ঠিত হওক।
Mantra 8
आ नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवदश्वावद्गोमद्यवमत्सुवीर्यम् । यूयं हि सोम पितरो मम स्थन दिवो मूर्धानः प्रस्थिता वयस्कृतः ॥
হে সোম, আমাৰ বাবে পৱিত্ৰ হৈ আহা—ধন-সম্পদে ভৰপূৰ, সোণে ভৰপূৰ, অশ্ব-সমৃদ্ধ, গাভী-সমৃদ্ধ, অন্ন-সমৃদ্ধ, আৰু সু-বীৰ্য (শৌৰ্য-শক্তি) দান কৰি। কিয়নো, হে সোম, তুমিয়েই আমাৰ পিতৃসকল আৰু আমাৰ আধাৰ; দ্যৌৰ মূৰ্ধনত স্থাপিত হৈ তুমি আমাৰ প্ৰাণবল স্থিৰ কৰোঁতা আৰু বৃদ্ধি কৰোঁতা।
Mantra 9
एते सोमाः पवमानास इन्द्रं रथा इव प्र ययुः सातिमच्छ । सुताः पवित्रमति यन्त्यव्यं हित्वी वव्रिं हरितो वृष्टिमच्छ ॥
এই সোমধাৰাসকল পৱমান হৈ ইন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ ৰথৰ দৰে বিজয়-লাভৰ দিশে আগবাঢ়ে। নিপীড়িত (সুত) হৈ সিহঁতে উলৰ পৱিত্ৰ (ছাঁকনি) পাৰ হৈ যায়; আৱৰণ ত্যাগ কৰি হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) ধাৰাসকল বৰ্ষা-দিশে—উচ্ছ প্ৰাচুৰ্যৰ উজান ঢলৰ দিশে—ধাৱিত হয়।
Mantra 10
इन्दविन्द्राय बृहते पवस्व सुमृळीको अनवद्यो रिशादाः । भरा चन्द्राणि गृणते वसूनि देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥
হে ইন্দু (সোমবিন্দু), মহান ইন্দ্ৰৰ বাবে পৱিত্ৰ হৈ বোৱা—সুমৃলীক (সৌম্য), অনৱদ্য (নিষ্কলংক), আৰু ৰিশাদা (অপকাৰ-নাশক)। গীত গোৱা স্তোতাক চকচকীয়া ধন-সম্পদ বহন কৰি দিয়া; আৰু দ্যৌ-প্ৰিথিৱী, দেৱসকলসহ, আমাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰি আমাক আগবঢ়াই ৰক্ষা কৰা।
It is a Soma Pavamāna hymn describing Soma’s purification as it flows through the filter, and it asks that this purified Soma empower Indra and bring wealth and protection to the worshippers.
These images emphasize speed, direction, and instinctive movement: Soma (and the mind behind the rite) is focused like an arrow, eager like a calf to its mother, and radiant and swift like the sun’s rays.
The hymn repeatedly frames Soma’s purification as serving Indra’s greatness—purified Soma strengthens Indra, and the final verse directly asks Soma to purify for Indra and to remove harm while granting blessings.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.