Opening the text

Sukta 8.4
Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)
Indra
Triṣṭubh (probable; needs verification)
ഇന്ദ്രനോടുള്ള ഈ സ്തുതിഗാനം ദേവനെ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള വിളിയിലൂടെ ആഹ്വാനം ചെയ്ത്, സോമപീഡനത്തിലേക്കു വേഗത്തിൽ എത്തുവാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; വിജയിയായ തടസ്സഭേദകനായി അവനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. അധ്വര്യുവിനോട് സോമരസം ഒഴുകിപ്പിക്കുവാൻ ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന യാഗത്തിന്റെ അടിയന്തരതയെ, വൃത്രഹനനായ ഇന്ദ്രന്റെ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ സ്ഥാനത്തോടൊപ്പം നെയ്തുചേർത്ത്, അവസാനം സമൃദ്ധിയുടെ ദൃശ്യത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു—സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രകൃതിശക്തികൾ പോലും വർധനയെ ‘വിതരിക്കുന്നതുപോലെ’ തോന്നുന്നു.
Mantra 1
यदिन्द्र प्रागपागुदङ्न्यग्वा हूयसे नृभिः । सिमा पुरू नृषूतो अस्यानवेऽसि प्रशर्ध तुर्वशे ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, മനുഷ്യർ നിന്നെ കിഴക്കിൽ നിന്നോ പടിഞ്ഞാറിൽ നിന്നോ, മുകളിൽ നിന്നോ താഴെ നിന്നോ വിളിച്ചാലും—നീ തന്നെയാണ് നൃ-സൂത (മാനുഷീയ ശക്തിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ), ‘ബഹു-ഏകൻ’. അന്വേഷകനുവേണ്ടി ജയകരമായി മുന്നോട്ടു തള്ളുന്ന ശക്തിയായി വരിക; തുർവശനുവേണ്ടി വിജയം നൽകുന്ന ബലമായി പ്രചണ്ഡമായി പ്രത്യക്ഷമാകുക.
Mantra 2
यद्वा रुमे रुशमे श्यावके कृप इन्द्र मादयसे सचा । कण्वासस्त्वा ब्रह्मभिः स्तोमवाहस इन्द्रा यच्छन्त्या गहि ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ റൂമയോടോ, രുശമയോടോ, ശ്യാവകയോടോ, കൃപയോടോ കൂട്ടായി ആനന്ദിക്കുന്നുവെങ്കിലും, കണ്വർ ബ്രഹ്മ (മന്ത്രം)യും സ്തോമവും വഹിച്ച് നിന്നെ ഇവിടെ ആകർഷിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ, വരിക—ഞങ്ങളുടെ പ്രചോദിത വചനങ്ങളാണ് നിന്റെ രഥം.
Mantra 3
यथा गौरो अपा कृतं तृष्यन्नेत्यवेरिणम् । आपित्वे नः प्रपित्वे तूयमा गहि कण्वेषु सु सचा पिब ॥
ദാഹിച്ച ഗൗരൻ (മന്ദ-സ്വർണ്ണവർണ്ണൻ) ഒരുക്കിയ വെള്ളത്തിലേക്കും, അവേരിണ് (അവിരത) പ്രവാഹത്തിലേക്കും ഓടുന്നതുപോലെ—ഞങ്ങളുടെ സമീപത്തേക്കും, ഞങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ സംഗമത്തിലേക്കും നീ വേഗത്തിൽ വരിക. കണ്വരുടെ ഇടയിൽ അടുത്ത സഖ്യതയിൽ പാനം ചെയ്ക; അന്തർആനന്ദം തൃപ്തിയാകട്ടെ.
Mantra 4
मन्दन्तु त्वा मघवन्निन्द्रेन्दवो राधोदेयाय सुन्वते । आमुष्या सोममपिबश्चमू सुतं ज्येष्ठं तद्दधिषे सहः ॥
ഹേ മഘവൻ ഇന്ദ്രാ, സോമബിന്ദുക്കൾ നിന്നെ ആനന്ദിപ്പിക്കട്ടെ—സുതം പിഴിയുന്നവന് സമൃദ്ധി നല്കുന്നവനേ. അമുഷ്യ (പ്രാചീന മാതൃക)യുടെ ആ സോമം നീ ചമൂവിൽ സുതമായത് കുടിച്ചു—ജ്യേഷ്ഠം; അതിനാൽ നീ നിനക്കുള്ളിൽ ജയകരമായ ബലം സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 5
प्र चक्रे सहसा सहो बभञ्ज मन्युमोजसा । विश्वे त इन्द्र पृतनायवो यहो नि वृक्षा इव येमिरे ॥
നീ ശക്തിയാൽ ശക്തിയെ പ്രചോദിപ്പിച്ചു; ഓജസ്സാൽ കലഹം വിതയ്ക്കുന്ന ക്രോധത്തെ തകർത്തു. ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ വിജയമുന്നേറ്റത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണബലത്തിന് മുന്നിൽ നിന്റെ എല്ലാ യുദ്ധകാമികൾ (ശത്രുസൈന്യങ്ങൾ)—വെട്ടിവീഴ്ത്തിയ വൃക്ഷങ്ങൾപോലെ—കൂപ്പുകുത്തുന്നു.
Mantra 6
सहस्रेणेव सचते यवीयुधा यस्त आनळुपस्तुतिम् । पुत्रं प्रावर्गं कृणुते सुवीर्ये दाश्नोति नमउक्तिभिः ॥
ആർ ആയിരം യുവായുധങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നതുപോലെ നിന്നെ അനുഗമിച്ച്, സമീപസ്തുതിയാൽ നിന്നെ സ്പർശിക്കുന്നുവോ—അവൻ സുവീര്യത്തിന്റെ മേഖലയിലൊരു മുന്നേറ്റഫലമായി പുത്രനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു; നമസ്കാരവചനങ്ങളാൽ അവൻ പരിപൂർത്തി പ്രാപിക്കുന്നു.
Mantra 7
मा भेम मा श्रमिष्मोग्रस्य सख्ये तव । महत्ते वृष्णो अभिचक्ष्यं कृतं पश्येम तुर्वशं यदुम् ॥
നാം ഭയപ്പെടരുത്; നിന്റെ ഉഗ്രസഖ്യത്തിൽ നാം ക്ഷീണിക്കരുത്. ഹേ വീര്യവാൻ വൃഷൺ! അന്തർദൃഷ്ടിയിൽ പ്രസ്ഫുടമായ നിന്റെ മഹത്തായ കൃത്യം നാം ദർശിക്കട്ടെ—(നമ്മുടെ പക്ഷത്തേക്ക്) തുർവശനും യദുവും ജയിച്ച് കൊണ്ടുവന്നത്.
Mantra 8
सव्यामनु स्फिग्यं वावसे वृषा न दानो अस्य रोषति । मध्वा सम्पृक्ताः सारघेण धेनवस्तूयमेहि द्रवा पिब ॥
ഇടത്തേയുള്ള പാതയിലൂടെ പൊങ്ങുന്ന സമൃദ്ധി ചലിക്കുന്നു; വൃഷഭനെപ്പോലെ അവന്റെ ദാനധാര സന്തോഷോന്മേഷത്തിൽ ഒഴുകുന്നു. മധുവും സാരവും ചേർന്ന ആ രസധാരകൾ—ഹേ പൂർണ്ണതയുടെ ധേനുക്കളേ—വേഗത്തിൽ വരുവിൻ; ഇവിടെ ഓടിവന്ന് പാനം ചെയ്വിൻ.
Mantra 9
अश्वी रथी सुरूप इद्गोमाँ इदिन्द्र ते सखा । श्वात्रभाजा वयसा सचते सदा चन्द्रो याति सभामुप ॥
അശ്വസമ്പന്നൻ, രഥാരൂഢൻ, സുന്ദരരൂപൻ, പ്രകാശമയ ഗോസംപത്തുള്ളവൻ—ഹേ ഇന്ദ്ര, അങ്ങനെയാണു നിന്റെ സഖാവ്. വീരശക്തിയിൽ പങ്കാളിയായി, ജീവവളർച്ചയാൽ അവൻ സദാ സഹചരിക്കുന്നു; എപ്പോഴും ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തനായി, സഭയിലേക്കു ഉയർന്നു പോകുന്നു.
Mantra 10
ऋश्यो न तृष्यन्नवपानमा गहि पिबा सोमं वशाँ अनु । निमेघमानो मघवन्दिवेदिव ओजिष्ठं दधिषे सहः ॥
ഋഷി-മൃഗംപോലെ ദാഹിച്ച്, പാനപാത്രത്തിലേക്ക് വരിക; നിന്നെ ആകർഷിക്കുന്ന ഇച്ഛാനുസാരം സോമം പാനം ചെയ്ക. ഹേ മഘവൻ, അന്തർമുഖമായി സ്വയം ഏകീകരിച്ച്, ദിനംപ്രതി നീ അത്യന്തം പ്രബലമായ ശക്തി—സഹസ്—സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 11
अध्वर्यो द्रावया त्वं सोममिन्द्रः पिपासति । उप नूनं युयुजे वृषणा हरी आ च जगाम वृत्रहा ॥
ഹേ അധ്വര്യു, സോമം ഒഴുകാൻ ഇടയാക്കുക; ഇന്ദ്രന് അതിനോട് ദാഹമുണ്ട്. ഇപ്പോൾ അവൻ തന്റെ രണ്ടു ശക്തിയുള്ള ഹരി അശ്വങ്ങളെ യോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; വൃത്രഹാ സമീപത്തേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 12
स्वयं चित्स मन्यते दाशुरिर्जनो यत्रा सोमस्य तृम्पसि । इदं ते अन्नं युज्यं समुक्षितं तस्येहि प्र द्रवा पिब ॥
ദാതാവ് തന്നെയും ഇങ്ങനെ കരുതുന്നു: നീ സോമത്തിൽ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നിടത്ത്. ഇതാ നിനക്കുള്ള യോജ്യമായ അന്നം—നന്നായി തളിച്ചും ഒരുക്കിയും ഉള്ളത്; അതിലേക്കു വരിക—മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു പാനം ചെയ്ക.
Mantra 13
रथेष्ठायाध्वर्यवः सोममिन्द्राय सोतन । अधि ब्रध्नस्याद्रयो वि चक्षते सुन्वन्तो दाश्वध्वरम् ॥
ഹേ അധ്വര്യുക്കളേ, രഥപഥത്തിൽ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്ന ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി സോമം പിഴിയുവിൻ. ദീപ്തമായ അധിഷ്ഠാനത്തിൽ പിഴിയുന്ന കല്ലുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി ദൃശ്യമാകുന്നു; യജ്ഞം അർപ്പിക്കുന്ന സോമപിഴിയുന്നവർ അധ്വരം പ്രത്യക്ഷമാക്കുന്നു.
Mantra 14
उप ब्रध्नं वावाता वृषणा हरी इन्द्रमपसु वक्षतः । अर्वाञ्चं त्वा सप्तयोऽध्वरश्रियो वहन्तु सवनेदुप ॥
ദീപ്തനായ ബ്രധ്നന്റെ സമീപത്തേക്ക് രണ്ടു ശക്തിയുള്ള ഹരി അശ്വങ്ങൾ ശ്വാസധ്വനിയോടെ ഇന്ദ്രനെ അപ്സു—ജലങ്ങളിലൂടെ—അക്കരെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഓരോ സവനത്തിലും യജ്ഞശ്രീയായ ഏഴു ശക്തികൾ നിങ്ങളെ ഞങ്ങളിലേക്കു ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ.
Mantra 15
प्र पूषणं वृणीमहे युज्याय पुरूवसुम् । स शक्र शिक्ष पुरुहूत नो धिया तुजे राये विमोचन ॥
ഞങ്ങൾ മുൻപായി പൂഷണനെ വരിക്കുന്നു—യുജ്യനായ, അനേകം വസുക്കളാൽ സമൃദ്ധനായവനെ. ഹേ ശക്ര, ഹേ പുരുഹൂത, ധിയയാൽ ഞങ്ങളെ ഉപദേശിക്കേണമേ; ഹേ വിമോചന, തുജേയായ റായയും പൂർണ്ണതയും പ്രേരിപ്പിക്കുവാൻ.
Mantra 16
सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व रायो विमोचन । त्वे तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु यं त्वं हिनोषि मर्त्यम् ॥
ഞങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് മൂർച്ചപ്പെടുത്തുക—ചർമ്മകാരന്റെ കൈയിലെ ക്ഷുരം (റേസർ) പോലെ; ഹേ വിമോചന, സമൃദ്ധിയുടെ ധനം ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്യുക. നിനക്കുള്ളിലാണ് ആ സുസിദ്ധമായ, ഉഷസ്-സദൃശമായ പ്രഭാതനിധിയായ വസു; അതിനെ നീ മർത്ത്യനിൽ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 17
वेमि त्वा पूषन्नृञ्जसे वेमि स्तोतव आघृणे । न तस्य वेम्यरणं हि तद्वसो स्तुषे पज्राय साम्ने ॥
ഹേ പൂഷൻ, നിന്റെ ഋജു ഗതിയിലും നിന്റെ നയിപ്പിലും ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു; ഹേ ആഘൃണേ (ഉഷ്ണ-പ്രഭാമയൻ), നിന്നെ സ്തുതിക്കാനും ഞാൻ അറിയുന്നു. നിന്റെ ആ സമൃദ്ധിയുടെ അതിരെനിക്ക് അറിയില്ല; അതുകൊണ്ട് പജ്രന്റെ ദൃഢ സാമ്നത്തിൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു.
Mantra 18
परा गावो यवसं कच्चिदाघृणे नित्यं रेक्णो अमर्त्य । अस्माकं पूषन्नविता शिवो भव मंहिष्ठो वाजसातये ॥
ഗാവഃ (കിരണങ്ങൾ) യവസ (മേച്ചൽ) തേടി ദൂരെയ്ക്ക് പോയാലും, ഹേ ആഘൃണേ, ഹേ അമർത്ത്യ, നിന്റെ രേഖ്ണ (ധന-സമൃദ്ധി) നിത്യവും സ്ഥിരമാണ്. ഹേ പൂഷൻ, ഞങ്ങൾക്ക് ശിവ അവിതാ (ക്ഷേമകര രക്ഷകൻ) ആകുക; വാജസാതി—ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധി ജയിക്കാൻ—ഏറ്റവും മഹാദാനിയായിരിക്കുക.
Mantra 19
स्थूरं राधः शताश्वं कुरुङ्गस्य दिविष्टिषु । राज्ञस्त्वेषस्य सुभगस्य रातिषु तुर्वशेष्वमन्महि ॥
കുരുങ്ഗന്റെ ദിവ്യസമരശ്രമങ്ങളിൽ—നൂറു അശ്വങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ, ഘനവും സ്ഥിരവുമായ രാധസ് (ദാനസമ്പത്ത്)—ഞങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു മനസ്സിൽ ധരിച്ചു; ത്വേഷ (വേഗശാലി)യും സുഭഗനുമായ രാജാവിന്റെ ദാനങ്ങളിൽ, തുർവശരിൽ ലഭിക്കുന്ന രാതികളിൽ (ഉദാര സമ്മാനങ്ങളിൽ) ഞങ്ങൾ അതിനെ സ്മരിക്കുന്നു.
Mantra 20
धीभिः सातानि काण्वस्य वाजिनः प्रियमेधैरभिद्युभिः । षष्टिं सहस्रानु निर्मजामजे निर्यूथानि गवामृषिः ॥
ധീ-പ്രേരിത ചിന്തകളാൽ, കാൺവന്റെ ജയലാഭങ്ങളാൽ—വാജിൻ (ബലവാൻ) ആയവരാൽ, പ്രിയമേധ (പ്രിയ-മേധാവി)യും അഭിദ്യു (ദിവ്യത്തെ ജയിക്കുന്ന) ശക്തികളാലും—ഞങ്ങൾ ക്രമമായി അറുപതിനായിരത്തെ പുറത്തെടുക്കുന്നു; ഋഷി ഗവാം നിര്യൂഥാനി—ഗോക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ (കിരണ-ധേനുക്കളെ)—മറവിൽ നിന്നു പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നു.
Mantra 21
वृक्षाश्चिन्मे अभिपित्वे अरारणुः । गां भजन्त मेहनाश्वं भजन्त मेहना ॥
എന്റെ അഭിപിത്വത്തിൽ—അന്തരവാസത്തിൽ—വൃക്ഷങ്ങളോളം (സ്ഥിരശക്തികൾ) എനിക്കു പ്രതികരിച്ചു; അവർ എനിക്കു ഗാം (കിരണ-ധേനം) വിഭജിക്കുന്നു, അവർ എനിക്കു അശ്വം (ബലം) വിഭജിക്കുന്നു—വർദ്ധന നൽകുന്ന ദാതാക്കൾ.
It is an invocation of Indra to come quickly to the Soma sacrifice, praised as the obstacle-slayer who brings victory and material increase like cattle and horses.
Because the hymn is tied to the Soma-pressing ritual: the Adhvaryu’s action of pressing and letting Soma run is the moment that draws Indra near, since Indra is said to thirst for Soma.
In Vedic language, cows and horses symbolize wealth, light, and strength; the hymn asks that Indra’s presence convert the sacrifice into tangible prosperity and sustained power for the worshipper and community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.