Sukta 4

Mantra 1

यदिन्द्र प्रागपागुदङ्न्यग्वा हूयसे नृभिः । सिमा पुरू नृषूतो अस्यानवेऽसि प्रशर्ध तुर्वशे ॥

हे इंद्रा! तुला पूर्वेकडून वा पश्चिमेकडून, वरून वा खालून—मनुष्यांनी हाक मारली तरी—तूच तो बहुरूप, बहुशक्तिमान, नृ-तेज (मानवी आत्मबल) यापासून उत्पन्न झालेला आहेस. या साधकासाठी विजयी होऊन पुढे झेपाव; प्रयत्नशील आत्मा असलेल्या तुर्वशासाठी जयदायी बळ बनून ये.

Mantra 2

यद्वा रुमे रुशमे श्यावके कृप इन्द्र मादयसे सचा । कण्वासस्त्वा ब्रह्मभिः स्तोमवाहस इन्द्रा यच्छन्त्या गहि ॥

रुमा, रुशम, श्यावक, कृप—यांच्यासह असो; हे इंद्रा! तू सख्यभावात आनंदित होतोस. तरीही स्तोम व ब्रह्म (मंत्र) वाहून आणणारे कण्व तुला इथे ओढून आणतात. ये—आमची प्रेरित वाणीच तुझा रथ आहे.

Mantra 3

यथा गौरो अपा कृतं तृष्यन्नेत्यवेरिणम् । आपित्वे नः प्रपित्वे तूयमा गहि कण्वेषु सु सचा पिब ॥

जसा फिकट-सुवर्णवर्णी तो तृषार्त होऊन तयार केलेल्या पाण्याकडे—अखंड प्रवाहाकडे—धावतो; तसाच आमच्या निकटागमनास, पूर्ण भेटीस तू त्वरेने ये. कण्वांमध्ये सख्यभावाने पान कर; अंतःस्थ आनंद तृप्त होवो.

Mantra 4

मन्दन्तु त्वा मघवन्निन्द्रेन्दवो राधोदेयाय सुन्वते । आमुष्या सोममपिबश्चमू सुतं ज्येष्ठं तद्दधिषे सहः ॥

हे मघवन् इंद्रा! राधा (समृद्धी) देणाऱ्या, सोमबिंदूंनी तुला आनंदित करो—सोम पिळणाऱ्या यजमानासाठी. तू ‘अमुष्य’ (प्राचीन/इतर) याचा, चमू (पात्र) मध्ये पिळलेला, ज्येष्ठ सोम पिलास; त्याच्यामुळे तू आपल्या अंतरी तो विजयदायी सहस् (बल) धारण केलास.

Mantra 5

प्र चक्रे सहसा सहो बभञ्ज मन्युमोजसा । विश्वे त इन्द्र पृतनायवो यहो नि वृक्षा इव येमिरे ॥

तू सहस् ने सहस् प्रवर्तित केलेस; ओजाने तू उग्र मन्यु (क्रोध/उन्माद) मोडून टाकलास. हे इंद्रा! तुझ्या विजयवेगासमोर उभे राहणारे तुझे सर्व पृतनायव (युद्धलोलुप) शत्रू—छाटलेल्या वृक्षांसारखे—खाली कोसळतात.

Mantra 6

सहस्रेणेव सचते यवीयुधा यस्त आनळुपस्तुतिम् । पुत्रं प्रावर्गं कृणुते सुवीर्ये दाश्नोति नमउक्तिभिः ॥

जो सहस्रासारखा, यवीयुधा (युवा आयुधे) असलेल्या योद्ध्यासारखा, तुझ्याशी संगत करतो आणि निकट-स्तुतीने तुला प्राप्त करतो—तो सुवीर्य (वीरशक्ती) या क्षेत्रात अग्रगामी फल म्हणून पुत्र घडवितो; नमः-उक्ती (वंदन-वचने) यांनी तो सिद्धी/पूर्णता प्राप्त करतो.

Mantra 7

मा भेम मा श्रमिष्मोग्रस्य सख्ये तव । महत्ते वृष्णो अभिचक्ष्यं कृतं पश्येम तुर्वशं यदुम् ॥

आम्ही भय न धरू; तुझ्या उग्र सख्यात आम्ही श्रमू नये, हे इंद्रा। हे वृषन् (बलवान), अंतर्दृष्टीस प्रकट झालेले तुझे महान कर्म आम्ही पाहू—(विजयरूपे) तुर्वश व यदु यांना आपल्या बाजूस आणण्याचे।

Mantra 8

सव्यामनु स्फिग्यं वावसे वृषा न दानो अस्य रोषति । मध्वा सम्पृक्ताः सारघेण धेनवस्तूयमेहि द्रवा पिब ॥

डाव्या (सव्य) मार्गाने फुगलेली समृद्धी प्रवाहित होते; वृषभासारखे त्याचे दान आनंदाच्या वेगाने उचंबळते। मधु व साराने संयुक्त त्या धारा—हे परिपूर्णतेच्या धेनूंनो—त्वरेने या; इथे धावा, प्या।

Mantra 9

अश्वी रथी सुरूप इद्गोमाँ इदिन्द्र ते सखा । श्वात्रभाजा वयसा सचते सदा चन्द्रो याति सभामुप ॥

अश्ववान, रथी, सुरूप, तेजस्वी गो-संपदेने समृद्ध—असाच तुझा सखा, हे इंद्रा। शौर्याचा भागीदार, प्राणबलाच्या वृद्धीसह तो सदा संग करतो; नित्य दीप्त होऊन तो सभेकडे आरोहण करीत जातो।

Mantra 10

ऋश्यो न तृष्यन्नवपानमा गहि पिबा सोमं वशाँ अनु । निमेघमानो मघवन्दिवेदिव ओजिष्ठं दधिषे सहः ॥

ऋषि-पशूसारखा तृषार्त होऊन, हे इंद्रा, या पानस्थानी ये; तुला ओढणाऱ्या ‘वशा’ (इच्छा) प्रमाणे सोम पान कर. हे मघवन्, अंतर्मुख होऊन स्वतःला संचित करीत, तू दिवसेंदिवस परम ओजस्वी बल स्थापन करतोस.

Mantra 11

अध्वर्यो द्रावया त्वं सोममिन्द्रः पिपासति । उप नूनं युयुजे वृषणा हरी आ च जगाम वृत्रहा ॥

हे अध्वर्यु, सोम प्रवाहित कर; इंद्राला त्याची तृषा आहे. आता त्याने आपले दोन बलवान हरी (अश्व) जुंपले आहेत; वृत्रहा जवळ आला आहे.

Mantra 12

स्वयं चित्स मन्यते दाशुरिर्जनो यत्रा सोमस्य तृम्पसि । इदं ते अन्नं युज्यं समुक्षितं तस्येहि प्र द्रवा पिब ॥

दाता जनही स्वतः असे मानतो—जिथे तू सोमाने तृप्त होतोस. हे तुझे योग्य अन्न आहे, नीट शिंपडून सिद्ध केलेले; याकडे ये—पुढे धाव, धावून येऊन पान कर.

Mantra 13

रथेष्ठायाध्वर्यवः सोममिन्द्राय सोतन । अधि ब्रध्नस्याद्रयो वि चक्षते सुन्वन्तो दाश्वध्वरम् ॥

हे अध्वर्युहो, रथमार्गावर दृढ उभ्या असलेल्या इंद्रासाठी सोम पिळा. दीप्त (ब्रध्न) आधारावर पिळणारे दगड कार्यरत दिसतात; यज्ञ अर्पण करणारे सोमपिळणारे त्या अध्वर (यज्ञकर्म) प्रकट करतात.

Mantra 14

उप ब्रध्नं वावाता वृषणा हरी इन्द्रमपसु वक्षतः । अर्वाञ्चं त्वा सप्तयोऽध्वरश्रियो वहन्तु सवनेदुप ॥

दीप्त ब्रध्नाच्या समीप ते दोन बलवान हरी (अश्व) फुंकरत इंद्राला अप्सु (जलां) पार नेतात. आमच्याकडे—प्रत्येक सवनात—यज्ञश्रीरूप ते सात (प्रेरक शक्ती) तुला इथे वाहून आणोत.

Mantra 15

प्र पूषणं वृणीमहे युज्याय पुरूवसुम् । स शक्र शिक्ष पुरुहूत नो धिया तुजे राये विमोचन ॥

आम्ही अग्रभागी पूषणाला वरण करतो—जोडण्यास योग्य, पुरूवसु (अनेक संपत्ती)ने युक्त। हे शक्र, हे पुरुहूत, आमची धिया (प्रेरित बुद्धी) शिकव; हे विमोचन, तुज (प्रेरणा)साठी—राय (समृद्धी/धन) मिळविण्यासाठी.

Mantra 16

सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व रायो विमोचन । त्वे तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु यं त्वं हिनोषि मर्त्यम् ॥

हे विमोचन! आम्हांला एकत्र तीक्ष्ण कर—जसा चर्मकाराच्या हातातील क्षुर; आणि आम्हांला परिपूर्णतेचे धन दे. तुझ्यातच ते सुस्थापित, उषेसारखे उदय पावणारे वसु आहे, जे तू मर्त्याच्या अंतरी प्रवर्तित करतोस.

Mantra 17

वेमि त्वा पूषन्नृञ्जसे वेमि स्तोतव आघृणे । न तस्य वेम्यरणं हि तद्वसो स्तुषे पज्राय साम्ने ॥

हे पूषन्! तुझ्या ‘ऋञ्जस’—सरळ चालणाऱ्या मार्गदर्शनात मी तुला ओळखतो; हे आघृणे (उष्ण-दीप्तिमान)! तुझे स्तवन करणे मला ठाऊक आहे. तुझ्या त्या ‘वसो’—समृद्धीची मर्यादा मला कळत नाही; म्हणून पज्राच्या दृढ सामगानाने मी तुला स्तुषे—प्रशंसा करतो.

Mantra 18

परा गावो यवसं कच्चिदाघृणे नित्यं रेक्णो अमर्त्य । अस्माकं पूषन्नविता शिवो भव मंहिष्ठो वाजसातये ॥

हे आघृणे अमर्त्य! किरणांच्या ‘गावो’ (गावः) आपल्या ‘यवस’—चराईकडे दूर गेल्या तरी तुझे ‘रेक्णः’—धन नित्य स्थिर राहते. हे पूषन्! आमच्यासाठी शिव—कल्याणकारी अविता—रक्षक हो; वाजसातये—बलसमृद्धीच्या विजयासाठी तू सर्वाधिक मंहिष्ठ—अत्यंत उदार हो.

Mantra 19

स्थूरं राधः शताश्वं कुरुङ्गस्य दिविष्टिषु । राज्ञस्त्वेषस्य सुभगस्य रातिषु तुर्वशेष्वमन्महि ॥

कुरुङ्गाच्या दिव्य प्रयत्नांत, तसेच वेगवान व सुभग राजाच्या दानांत—तुर्वशांमध्ये दिल्या जाणाऱ्या रातींत—शंभर अश्वांनी समृद्ध अशी ती स्थिर, घन संपत्ती आम्ही ओळखून मनात धारण केली आहे.

Mantra 20

धीभिः सातानि काण्वस्य वाजिनः प्रियमेधैरभिद्युभिः । षष्टिं सहस्रानु निर्मजामजे निर्यूथानि गवामृषिः ॥

प्रेरित धींनी, काण्वाच्या लाभांनी—बलवानांनी, प्रियमेध व स्वर्गजयी शक्तींनी—आम्ही क्रमाने साठ सहस्र बाहेर काढतो; ऋषी गवांचे यूथ (रश्मींचे कळप) गुप्ततेतून प्रकट करतो.

Mantra 21

वृक्षाश्चिन्मे अभिपित्वे अरारणुः । गां भजन्त मेहनाश्वं भजन्त मेहना ॥

माझ्या निकट वासात वृक्षसुद्धा मला प्रतिसाद देतात. ते मला गौ (किरण) वाटतात; ते मला अश्व (बल) वाटतात—वृद्धिदाते.