Sukta 4
Sukta 8.4
Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)
Indra
Triṣṭubh (probable; needs verification)
इन्द्रायैष स्तोत्रः सर्वतो दिशो देवमाह्वयति, सोमपेषणं प्रति शीघ्रमागमनं प्रार्थयन्, विघ्नभेदिनं जयिनं च तमभिष्टौति। अत्र यज्ञस्य तात्कालिकता सम्यग् गुह्यते—अध्वर्युः प्रेर्यते यत् सोमो धारा इव प्रवहतु—सहैव इन्द्रस्य विश्वव्यापिना कर्मणा वृत्रहत्यया। अन्ते समृद्धेः प्रतिमानं दृश्यते, यत्र स्थिरा अपि प्रकृतेः शक्तयः वृद्धिं वितरन्तीव प्रकाशन्ते।
Mantras
Mantra 1
यदिन्द्र प्रागपागुदङ्न्यग्वा हूयसे नृभिः । सिमा पुरू नृषूतो अस्यानवेऽसि प्रशर्ध तुर्वशे ॥
हे इन्द्र, यदि त्वं प्रागपागुदङ्न्यग्वा नृभिर्हूयसे, स त्वं नूनं पुरू नृषूतोऽसि। अस्यानवे प्रशर्ध, तुर्वशे विजयी बलं भूत्वा त्वं आगच्छ।
Mantra 2
यद्वा रुमे रुशमे श्यावके कृप इन्द्र मादयसे सचा । कण्वासस्त्वा ब्रह्मभिः स्तोमवाहस इन्द्रा यच्छन्त्या गहि ॥
हे इन्द्र, यदि वा त्वं रुमे रुशमे श्यावके कृपे च सचा मद्यसे, तथापि कण्वासस्त्वा ब्रह्मभिः स्तोमवाहसः इह यच्छन्ति। इन्द्र, आगच्छ—अस्माकं धियः ते रथः।
Mantra 3
यथा गौरो अपा कृतं तृष्यन्नेत्यवेरिणम् । आपित्वे नः प्रपित्वे तूयमा गहि कण्वेषु सु सचा पिब ॥
यथा गौरो तृष्यन् अपाकृतं जलं प्रति, अवेरिणं प्रवाहं प्रति, एति; तथा नः आपित्वे प्रपित्वे च तूयम् आगच्छ। कण्वेषु सु सचा पिब; अन्तःप्रमोदः तृप्यतु।
Mantra 4
मन्दन्तु त्वा मघवन्निन्द्रेन्दवो राधोदेयाय सुन्वते । आमुष्या सोममपिबश्चमू सुतं ज्येष्ठं तद्दधिषे सहः ॥
मन्दन्तु त्वा मघवन्निन्द्रेन्दवो राधोदेयाय सुन्वते। आमुष्या सोममपिबश्चमू सुतं ज्येष्ठं तद्दधिषे सहः॥
Mantra 5
प्र चक्रे सहसा सहो बभञ्ज मन्युमोजसा । विश्वे त इन्द्र पृतनायवो यहो नि वृक्षा इव येमिरे ॥
प्र चक्रे सहसा सहो बभञ्ज मन्युमोजसा। विश्वे त इन्द्र पृतनायवो यहो नि वृक्षा इव येमिरे॥
Mantra 6
सहस्रेणेव सचते यवीयुधा यस्त आनळुपस्तुतिम् । पुत्रं प्रावर्गं कृणुते सुवीर्ये दाश्नोति नमउक्तिभिः ॥
सहस्रेणेव सचते यवीयुधा यस्त आनळुपस्तुतिम्। पुत्रं प्रावर्गं कृणुते सुवीर्ये दाश्नोति नमउक्तिभिः॥
Mantra 7
मा भेम मा श्रमिष्मोग्रस्य सख्ये तव । महत्ते वृष्णो अभिचक्ष्यं कृतं पश्येम तुर्वशं यदुम् ॥
मा भेम; मा श्रमिष्मोऽग्रस्य तव सख्ये। हे वृष्णः, ते महत् अभिचक्ष्यं कृतं पश्येम—तुर्वशं यदुं च अस्माकं पक्षे जयेन आनयितुम्।
Mantra 8
सव्यामनु स्फिग्यं वावसे वृषा न दानो अस्य रोषति । मध्वा सम्पृक्ताः सारघेण धेनवस्तूयमेहि द्रवा पिब ॥
सव्यामनु स्फिग्यं वावसे; वृषा न दानोऽस्य रोषति। मध्वा सम्पृक्ताः सारघेण धेनवः—तूयमेहि, द्रवा, पिब।
Mantra 9
अश्वी रथी सुरूप इद्गोमाँ इदिन्द्र ते सखा । श्वात्रभाजा वयसा सचते सदा चन्द्रो याति सभामुप ॥
अश्वी रथी सुरूप इद्गोमाँ इदिन्द्र ते सखा। श्वात्रभाजा वयसा सचते; सदा चन्द्रो याति सभामुप।
Mantra 10
ऋश्यो न तृष्यन्नवपानमा गहि पिबा सोमं वशाँ अनु । निमेघमानो मघवन्दिवेदिव ओजिष्ठं दधिषे सहः ॥
ऋश्य इव तृष्यन् अवपानम् आ गहि; वशाम् अनु सोमं पिब। निमेघमानो मघवन् दिवे-दिवे ओजिष्ठं सहो दधिषे।
Mantra 11
अध्वर्यो द्रावया त्वं सोममिन्द्रः पिपासति । उप नूनं युयुजे वृषणा हरी आ च जगाम वृत्रहा ॥
अध्वर्यो सोमं द्रावय; इन्द्रः पिपासति। उप नूनं युयुजे वृषणा हरी; आ जगाम वृत्रहा।
Mantra 12
स्वयं चित्स मन्यते दाशुरिर्जनो यत्रा सोमस्य तृम्पसि । इदं ते अन्नं युज्यं समुक्षितं तस्येहि प्र द्रवा पिब ॥
स्वयं चित् स मन्यते दाशुरिर् जनो यत्र सोमस्य तृम्पसि। इदं ते अन्नं युज्यं समुक्षितं; तस्येहि प्र द्रव पिब।
Mantra 13
रथेष्ठायाध्वर्यवः सोममिन्द्राय सोतन । अधि ब्रध्नस्याद्रयो वि चक्षते सुन्वन्तो दाश्वध्वरम् ॥
हे अध्वर्यवः, रथेष्ठाय इन्द्राय सोमं सुनुत। ब्रध्नस्याधि आधारि पेषणाश्मानः कर्मणि दृश्यन्ते; सुन्वन्तो दाश्वांसोऽध्वरं प्रकाशयन्ति।
Mantra 14
उप ब्रध्नं वावाता वृषणा हरी इन्द्रमपसु वक्षतः । अर्वाञ्चं त्वा सप्तयोऽध्वरश्रियो वहन्तु सवनेदुप ॥
उप ब्रध्नं वावाता वृषणा हरी इन्द्रमपसु वहतः। अर्वाञ्चं त्वा सप्तयोऽध्वरश्रियो वहन्तु सवनेदुप।
Mantra 15
प्र पूषणं वृणीमहे युज्याय पुरूवसुम् । स शक्र शिक्ष पुरुहूत नो धिया तुजे राये विमोचन ॥
प्र पूषणं वृणीमहे युज्याय पुरुवसुम्। स शक्र शिक्ष पुरुहूत नो धिया तुजे राये विमोचन।
Mantra 16
सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व रायो विमोचन । त्वे तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु यं त्वं हिनोषि मर्त्यम् ॥
सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व, रायो विमोचन। त्वयि तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु, यं त्वं हिनोषि मर्त्यम्॥
Mantra 17
वेमि त्वा पूषन्नृञ्जसे वेमि स्तोतव आघृणे । न तस्य वेम्यरणं हि तद्वसो स्तुषे पज्राय साम्ने ॥
वेमि त्वा पूषन्नृञ्जसे, वेमि स्तोतव आघृणे। न तस्य वेम्यरणं हि तद्वसो, स्तुषे पज्राय साम्ने॥
Mantra 18
परा गावो यवसं कच्चिदाघृणे नित्यं रेक्णो अमर्त्य । अस्माकं पूषन्नविता शिवो भव मंहिष्ठो वाजसातये ॥
परा गावो यवसं कच्चिदाघृणे नित्यं रेक्णो अमर्त्य। अस्माकं पूषन्नविता शिवो भव, मंहिष्ठो वाजसातये॥
Mantra 19
स्थूरं राधः शताश्वं कुरुङ्गस्य दिविष्टिषु । राज्ञस्त्वेषस्य सुभगस्य रातिषु तुर्वशेष्वमन्महि ॥
कुरुङ्गस्य दिविष्टिषु तुर्वशेषु च रातिषु, राज्ञस्त्वेषस्य सुभगस्य रातिषु च—स्थूरं राधः शताश्वं वयं विज्ञाय मनसि धारयामः।
Mantra 20
धीभिः सातानि काण्वस्य वाजिनः प्रियमेधैरभिद्युभिः । षष्टिं सहस्रानु निर्मजामजे निर्यूथानि गवामृषिः ॥
धीभिः काण्वस्य वाजिनः प्रियमेधैरभिद्युभिश्च शक्तिभिः—वयं क्रमशः षष्टिं सहस्राणि निर्मजामहे; ऋषिर्गवां निर्यूथानि (रश्मीनां गोसमूहान्) निगूढात् प्रकाशयति।
Mantra 21
वृक्षाश्चिन्मे अभिपित्वे अरारणुः । गां भजन्त मेहनाश्वं भजन्त मेहना ॥
मम अभिपित्वे वृक्षाश्चिदपि प्रत्यरारणुः। ते मे गां (रश्मिं) भजन्त, मेहनाश्वं च भजन्त—मेहना (वृद्धिदाः) दातारः।
Frequently Asked Questions
It is an invocation of Indra to come quickly to the Soma sacrifice, praised as the obstacle-slayer who brings victory and material increase like cattle and horses.
Because the hymn is tied to the Soma-pressing ritual: the Adhvaryu’s action of pressing and letting Soma run is the moment that draws Indra near, since Indra is said to thirst for Soma.
In Vedic language, cows and horses symbolize wealth, light, and strength; the hymn asks that Indra’s presence convert the sacrifice into tangible prosperity and sustained power for the worshipper and community.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.