Sukta 4
Sukta 8.4
Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)
Indra
Triṣṭubh (probable; needs verification)
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਹ ਸੂਕਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਵੱਲ ਉਸਦੀ ਤੁਰੰਤ ਆਮਦ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜੇਤੂ, ਵਿਘਨ-ਭੇਦਕ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਤਤਕਾਲਤਾ (ਅਧਵਰਯੂ ਨੂੰ ਸੋਮਰਸ ਵਹਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ) ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਭੂਮਿਕਾ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਹੰਤਾ—ਨਾਲ ਗੂੰਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਐਸੀ ਛਵੀ ਉਭਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਠਹਿਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ‘ਵੰਡਦੀਆਂ’ ਹੋਈਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantras
Mantra 1
यदिन्द्र प्रागपागुदङ्न्यग्वा हूयसे नृभिः । सिमा पुरू नृषूतो अस्यानवेऽसि प्रशर्ध तुर्वशे ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਬੋਂ ਜਾਂ ਪੱਛਮੋਂ, ਉੱਪਰੋਂ ਜਾਂ ਹੇਠੋਂ ਸੱਦਣ, ਤੂੰ ਹੀ ਨ੍ਰਿ-ਸੂਤ (ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ), ਬਹੁ-ਇੱਕ ਹੈਂ। ਸਾਧਕ ਲਈ ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਧੱਕੇ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਆ; ਤੁਰਵਸ਼ ਲਈ ਵਿਜੇਈ ਬਲ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ।
Mantra 2
यद्वा रुमे रुशमे श्यावके कृप इन्द्र मादयसे सचा । कण्वासस्त्वा ब्रह्मभिः स्तोमवाहस इन्द्रा यच्छन्त्या गहि ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਰੂਮ, ਰੁਸ਼ਮ, ਸ਼ਿਆਵਕ, ਕ੍ਰਿਪ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰਮਦਾ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਵੀ, ਕਣਵ ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ) ਅਤੇ ਸਤੋਮ ਲੈ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਆ—ਸਾਡੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਚਨ ਹੀ ਤੇਰਾ ਰਥ ਹਨ।
Mantra 3
यथा गौरो अपा कृतं तृष्यन्नेत्यवेरिणम् । आपित्वे नः प्रपित्वे तूयमा गहि कण्वेषु सु सचा पिब ॥
ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗੌਰ (ਫਿੱਕਾ-ਸੁਨਹਿਰਾ) ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਲ ਵੱਲ, ਅਵੇਰਿਣ (ਅਟੁੱਟ) ਧਾਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ, ਸਾਡੇ ਪੂਰੇ ਮਿਲਾਪ ਵੱਲ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆ। ਕਣਵਾਂ ਵਿਚ ਘਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪਾਨ ਕਰ; ਅੰਦਰਲਾ ਆਨੰਦ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇ।
Mantra 4
मन्दन्तु त्वा मघवन्निन्द्रेन्दवो राधोदेयाय सुन्वते । आमुष्या सोममपिबश्चमू सुतं ज्येष्ठं तद्दधिषे सहः ॥
ਹੇ ਮਘਵਨ ਇੰਦਰ, ਸੋਮ ਦੇ ਬੂੰਦ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ—ਸੁਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆ। ਅਮੁਸ਼੍ਯ (ਪੁਰਾਤਨ ਆਦਰਸ਼) ਦਾ ਉਹ ਸੋਮ ਤੂੰ ਚਮੂ ਵਿੱਚ ਸੁਤ ਹੋਇਆ ਪੀਆ—ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ; ਉਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਬਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 5
प्र चक्रे सहसा सहो बभञ्ज मन्युमोजसा । विश्वे त इन्द्र पृतनायवो यहो नि वृक्षा इव येमिरे ॥
ਤੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਬਲ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ; ਓਜ ਨਾਲ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਯੁੱਧਕਾਮੀ (ਵੈਰੀ ਦਲ) ਤੇਰੀ ਜਿੱਤੂ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਤੀਖੇ ਬਲ ਅੱਗੇ—ਕੱਟੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਵਾਂਗ—ਢਹਿ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 6
सहस्रेणेव सचते यवीयुधा यस्त आनळुपस्तुतिम् । पुत्रं प्रावर्गं कृणुते सुवीर्ये दाश्नोति नमउक्तिभिः ॥
ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਥ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਅਨੁਸਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇੜਲੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸੁਵੀਰ੍ਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਘੜਦਾ ਹੈ; ਨਮ੍ਰ ਵਚਨ-ਉਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 7
मा भेम मा श्रमिष्मोग्रस्य सख्ये तव । महत्ते वृष्णो अभिचक्ष्यं कृतं पश्येम तुर्वशं यदुम् ॥
ਅਸੀਂ ਨਾ ਡਰੀਏ; ਤੇਰੇ ਉਗ੍ਰ ਸਖ੍ਯ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਨਾ ਥੱਕੀਏ। ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ! ਤੇਰਾ ਮਹਾਨ ਕਰਤੱਬ—ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ—ਅਸੀਂ ਵੇਖੀਏ; (ਸਾਡੇ ਪੱਖ) ਤੁਰਵਸ਼ ਅਤੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਜਿਤਾ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੋਇਆ।
Mantra 8
सव्यामनु स्फिग्यं वावसे वृषा न दानो अस्य रोषति । मध्वा सम्पृक्ताः सारघेण धेनवस्तूयमेहि द्रवा पिब ॥
ਖੱਬੇ ਰਾਹੇ ਫੁੱਲਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਚਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਦਾਨ-ਧਾਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਉਛਾਲ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਧੁ ਅਤੇ ਸਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਇਹ ਰਸ-ਧਾਰਾਂ—ਹੇ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀਆਂ ਧੇਨੂਓ—ਤੁਰੰਤ ਆਓ; ਇੱਥੇ ਦੌੜ ਕੇ ਆਓ, ਪੀਓ।
Mantra 9
अश्वी रथी सुरूप इद्गोमाँ इदिन्द्र ते सखा । श्वात्रभाजा वयसा सचते सदा चन्द्रो याति सभामुप ॥
ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਥੀ, ਸੁੰਦਰ-ਰੂਪ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਗੋ-ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਐਸਾ ਹੈ ਤੇਰਾ ਸਖਾ। ਵੀਰ-ਬਲ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵਨ-ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਭਾ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
Mantra 10
ऋश्यो न तृष्यन्नवपानमा गहि पिबा सोमं वशाँ अनु । निमेघमानो मघवन्दिवेदिव ओजिष्ठं दधिषे सहः ॥
ਰਿਸ਼ੀ-ਮ੍ਰਿਗ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ, ਪਾਨ-ਪਾਤ੍ਰ ਵੱਲ ਆ; ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੈਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਮ ਪੀ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬਲ ਬਲ—ਸਹਸ—ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 11
अध्वर्यो द्रावया त्वं सोममिन्द्रः पिपासति । उप नूनं युयुजे वृषणा हरी आ च जगाम वृत्रहा ॥
ਹੇ ਅਧਵਰਿਉ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਵਹਿਣ ਦੇ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਹਰੀ ਅਸ਼ਵ ਜੋੜ ਲਏ ਹਨ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
Mantra 12
स्वयं चित्स मन्यते दाशुरिर्जनो यत्रा सोमस्य तृम्पसि । इदं ते अन्नं युज्यं समुक्षितं तस्येहि प्र द्रवा पिब ॥
ਦਾਤਾ ਆਪ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ: ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਸੋਮ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਯੋਗ ਅੰਨ ਹੈ—ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕਿਆ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਵੱਲ ਆ—ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਦੌੜ ਅਤੇ ਪੀ।
Mantra 13
रथेष्ठायाध्वर्यवः सोममिन्द्राय सोतन । अधि ब्रध्नस्याद्रयो वि चक्षते सुन्वन्तो दाश्वध्वरम् ॥
ਹੇ ਅਧਵਰਿਉਓ, ਰਥ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸੋਮ ਦਬਾਓ। ਚਮਕਦਾਰ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ; ਯਜ्ञ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮ-ਦਬਾਉਣਹਾਰੇ ਅਧਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 14
उप ब्रध्नं वावाता वृषणा हरी इन्द्रमपसु वक्षतः । अर्वाञ्चं त्वा सप्तयोऽध्वरश्रियो वहन्तु सवनेदुप ॥
ਚਮਕਦੇ ਬ੍ਰਧਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਹਰੀ ਅਸ਼ਵ ਫੁੰਕਾਰਦੇ ਹੋਏ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਪਸੁ—ਜਲਾਂ ਵਿਚੋਂ—ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਵਨ ਵਿੱਚ ਯਜ्ञ-ਸ਼੍ਰੀ ਰੂਪ ਸੱਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ।
Mantra 15
प्र पूषणं वृणीमहे युज्याय पुरूवसुम् । स शक्र शिक्ष पुरुहूत नो धिया तुजे राये विमोचन ॥
ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਪੁਸ਼ਣ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ—ਜੋ ਜੋਤਣ-ਯੋਗ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਵਸੂਆਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ, ਧੀਆ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾ; ਹੇ ਵਿਮੋਚਨ, ਤੁਜੇ ਰਾਏ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ।
Mantra 16
सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व रायो विमोचन । त्वे तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु यं त्वं हिनोषि मर्त्यम् ॥
ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਤਿੱਖਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਚਮੜਾਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਰਾ (ਰੇਜ਼ਰ) ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਵਿਮੋਚਨ, ਸਾਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਸੁ-ਵਿਦਿਤ, ਉਸ਼ਸ-ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੀ ਵਸੁ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਰਤ੍ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 17
वेमि त्वा पूषन्नृञ्जसे वेमि स्तोतव आघृणे । न तस्य वेम्यरणं हि तद्वसो स्तुषे पज्राय साम्ने ॥
ਹੇ ਪੂਸ਼ਨ, ਤੇਰੀ ਜੁ ਗਤੀ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਆਘ੍ਰਿਣੇ (ਉਸ਼ਣ-ਪ੍ਰਭਾਸ਼ੀ), ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਤੁਤ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਉਸ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਹੱਦ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਪਜ੍ਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਾਮਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 18
परा गावो यवसं कच्चिदाघृणे नित्यं रेक्णो अमर्त्य । अस्माकं पूषन्नविता शिवो भव मंहिष्ठो वाजसातये ॥
ਭਾਵੇਂ ਗਾਵಃ (ਕਿਰਣਾਂ) ਯਵਸ (ਚਰਾਗਾਹ) ਵੱਲ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਣ, ਹੇ ਆਘ੍ਰਿਣੇ, ਹੇ ਅਮਰਤ੍ਯ, ਤੇਰਾ ਰੇਕਣ (ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪੂਸ਼ਨ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਅਵਿਤਾ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰੱਖਿਅਕ) ਬਣ; ਵਾਜਸਾਤਿ—ਬਲ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਜਿੱਤਣ ਲਈ—ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਤਾ ਬਣ।
Mantra 19
स्थूरं राधः शताश्वं कुरुङ्गस्य दिविष्टिषु । राज्ञस्त्वेषस्य सुभगस्य रातिषु तुर्वशेष्वमन्महि ॥
ਕੁਰੂਂਗ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ—ਸੌ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਠੋਸ ਤੇ ਘਣਾ ਰਾਧਸ (ਦਾਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ)—ਅਸੀਂ ਪਛਾਣ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਹੈ; ਤ੍ਵੇਸ਼ (ਉਤਾਵਲਾ) ਅਤੇ ਸੁਭਗ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਰ੍ਵਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਤੀਆਂ (ਉਦਾਰ ਭੇਟਾਂ) ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 20
धीभिः सातानि काण्वस्य वाजिनः प्रियमेधैरभिद्युभिः । षष्टिं सहस्रानु निर्मजामजे निर्यूथानि गवामृषिः ॥
ਧੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ, ਕਾਣ੍ਵ ਦੇ ਜਿੱਤ-ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ—ਵਾਜਿਨ (ਬਲਵਾਨ) ਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਿਯਮੇਧ (ਪ੍ਰਿਯ-ਮੇਧਾਵੀ) ਅਤੇ ਅਭਿਦ੍ਯੁ (ਦਿਵ੍ਯ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ; ਰਿਸ਼ੀ ਗਵਾਂ ਨਿਰ੍ਯੂਥਾਨਿ—ਗੋਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ (ਕਿਰਣ-ਧੇਨੂਆਂ)—ਛੁਪਾਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 21
वृक्षाश्चिन्मे अभिपित्वे अरारणुः । गां भजन्त मेहनाश्वं भजन्त मेहना ॥
ਮੇਰੇ ਅਭਿਪਿਤ੍ਵੇ—ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ—ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵੀ (ਥਿਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇ ਗਏ ਹਨ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਗਾਂ (ਕਿਰਣ-ਧੇਨੂ) ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਸ਼ਵ (ਬਲ) ਵੰਡਦੇ ਹਨ—ਵਾਧਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾਤੇ।
Frequently Asked Questions
It is an invocation of Indra to come quickly to the Soma sacrifice, praised as the obstacle-slayer who brings victory and material increase like cattle and horses.
Because the hymn is tied to the Soma-pressing ritual: the Adhvaryu’s action of pressing and letting Soma run is the moment that draws Indra near, since Indra is said to thirst for Soma.
In Vedic language, cows and horses symbolize wealth, light, and strength; the hymn asks that Indra’s presence convert the sacrifice into tangible prosperity and sustained power for the worshipper and community.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.