Sukta 4

Mantra 1

यदिन्द्र प्रागपागुदङ्न्यग्वा हूयसे नृभिः । सिमा पुरू नृषूतो अस्यानवेऽसि प्रशर्ध तुर्वशे ॥

હે ઇન્દ્ર, જો તને પૂર્વથી કે પશ્ચિમથી, ઉપરથી કે નીચેથી મનુષ્યો બોલાવે, તો પણ તું જ—ઘણો-એક—નૃ-સૂત (માનવીય તેજમાંથી જન્મેલો) છે. આ સાધક માટે વિજયી દબાણરૂપે આગળ ધસી આવ; તુર્વશ માટે જીતાડનાર શક્તિ બનીને પ્રચંડ રીતે પ્રગટ થા.

Mantra 2

यद्वा रुमे रुशमे श्यावके कृप इन्द्र मादयसे सचा । कण्वासस्त्वा ब्रह्मभिः स्तोमवाहस इन्द्रा यच्छन्त्या गहि ॥

હે ઇન્દ્ર, તું રૂમ, રુશમ, શ્યાવક, કૃપ—એ સૌની સાથે સંગમાં આનંદ માણે તો પણ, કણ્વો તને બ્રહ્મ (મંત્ર) અને સ્તોમ લઈને અહીં ખેંચે છે. હે ઇન્દ્ર, આવ—અમારા પ્રેરિત વચનો જ તારો રથ છે.

Mantra 3

यथा गौरो अपा कृतं तृष्यन्नेत्यवेरिणम् । आपित्वे नः प्रपित्वे तूयमा गहि कण्वेषु सु सचा पिब ॥

જેમ તરસેલો ગૌર (ફિક્કો-સુવર્ણ) તૈયાર કરેલા જળ તરફ, અવિરિણ (અનવરત) પ્રવાહ તરફ દોડી જાય—તેમ જ અમારી પાસે, અમારી પૂર્ણ મુલાકાતમાં, તું ઝડપથી આવ. કણ્વોમાં સઘન સખ్యతાથી પાન કર; આંતરિક આનંદ તૃપ્ત થાઓ.

Mantra 4

मन्दन्तु त्वा मघवन्निन्द्रेन्दवो राधोदेयाय सुन्वते । आमुष्या सोममपिबश्चमू सुतं ज्येष्ठं तद्दधिषे सहः ॥

હે મઘવન ઇન્દ્ર, સોમના બિંદુઓ તને આનંદિત કરે—સુત કરનારને સમૃદ્ધિ આપનાર તું. અમુષ્ય (પ્રાચીન આદર્શ)નો તે સોમ તું ચમૂમાં સુત થયેલો પીધો—જ્યેષ્ઠ; તેનાથી તું તારા અંદર વિજયી બળ સ્થાપે છે.

Mantra 5

प्र चक्रे सहसा सहो बभञ्ज मन्युमोजसा । विश्वे त इन्द्र पृतनायवो यहो नि वृक्षा इव येमिरे ॥

તમે બળથી બળને પ્રવર્તાવ્યું; ઓજસથી ઉથલાવનાર ક્રોધને તોડી નાખ્યો. હે ઇન્દ્ર, તારા સર્વ યુદ્ધકામી શત્રુઓ તારા વિજયી પ્રહાર સામે—વૃક્ષો કપાઈ પડે તેમ—ઢળી પડે છે.

Mantra 6

सहस्रेणेव सचते यवीयुधा यस्त आनळुपस्तुतिम् । पुत्रं प्रावर्गं कृणुते सुवीर्ये दाश्नोति नमउक्तिभिः ॥

જે તને જાણે હજાર યુવાન શસ્ત્રો સાથે સાથ આપે તેમ અનુસરે, અને નજીકની સ્તુતિથી તને સ્પર્શે—તે સુવીર્યના ક્ષેત્રમાં આગેવાન પરિણામરૂપ પુત્રને ઘડે; નમ્ર વચન-ઉક્તિઓથી તે પૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરે છે.

Mantra 7

मा भेम मा श्रमिष्मोग्रस्य सख्ये तव । महत्ते वृष्णो अभिचक्ष्यं कृतं पश्येम तुर्वशं यदुम् ॥

મા ભય કરીએ; તારા ઉગ્ર સખ્યમાં અમે થાકી ન જઈએ. હે વીર્યવાન વૃષણ! તારો મહાન કૃત્ય—અંતર્દૃષ્ટિમાં પ્રગટ થયેલું—અમે નિહાળીએ; (અમારી તરફ) તુર્વશ અને યદુને જીતાવી લાવેલું.

Mantra 8

सव्यामनु स्फिग्यं वावसे वृषा न दानो अस्य रोषति । मध्वा सम्पृक्ताः सारघेण धेनवस्तूयमेहि द्रवा पिब ॥

ડાબી દિશામાં ફૂલતું સમૃદ્ધિ-પ્રવાહ ગતિ પામે છે; વૃષભ સમો તેની દાનધારા આનંદિત ઉછાળે વહે છે. મધુ અને સારથી સંમિશ્રિત આ રસધારાઓ—હે પૂર્ણતાની ધેનુઓ—ઝડપે આવો; અહીં દોડો, પીવો.

Mantra 9

अश्वी रथी सुरूप इद्गोमाँ इदिन्द्र ते सखा । श्वात्रभाजा वयसा सचते सदा चन्द्रो याति सभामुप ॥

અશ્વવાળો, રથવાળો, સુરૂપ, તેજસ્વી ગૌસમૃદ્ધિથી યુક્ત—હે ઇન્દ્ર, એવો છે તારો સખા. શૌર્યના ભાગીદાર બની, જીવન-વૃદ્ધિથી તે સદા સંગ કરે છે; સદૈવ ચંદ્ર સમો તેજસ્વી બની, સભા તરફ ઊંચે જાય છે.

Mantra 10

ऋश्यो न तृष्यन्नवपानमा गहि पिबा सोमं वशाँ अनु । निमेघमानो मघवन्दिवेदिव ओजिष्ठं दधिषे सहः ॥

ઋષિ-મૃગ સમ તરસતો, પાનપાત્ર તરફ આવ; જે ઇચ્છા તને ખેંચે છે તેના અનુસાર સોમ પિ. હે મઘવન, અંતરમાં સંકોચિત થઈ, દિવસે દિવસે તું સર્વોત્કૃષ્ટ બળ—સહસ—સ્થાપે છે.

Mantra 11

अध्वर्यो द्रावया त्वं सोममिन्द्रः पिपासति । उप नूनं युयुजे वृषणा हरी आ च जगाम वृत्रहा ॥

હે અધ્વર્યુ, સોમને વહેવા દે; ઇન્દ્રને તેની તરસ છે. હવે તેણે પોતાના બે બળવાન હરિ અશ્વોને જોડ્યા છે; વૃત્રહા નજીક આવી પહોંચ્યો છે.

Mantra 12

स्वयं चित्स मन्यते दाशुरिर्जनो यत्रा सोमस्य तृम्पसि । इदं ते अन्नं युज्यं समुक्षितं तस्येहि प्र द्रवा पिब ॥

દાતા પોતે પણ એમ જ માને છે: જ્યાં તું સોમથી તૃપ્ત થાય છે. આ તારો યોગ્ય અન્ન છે—સુપ્રક્ષાલિત, સુસંસ્કૃત; તેની પાસે આવ—આગળ ધસી જા અને પિ.

Mantra 13

रथेष्ठायाध्वर्यवः सोममिन्द्राय सोतन । अधि ब्रध्नस्याद्रयो वि चक्षते सुन्वन्तो दाश्वध्वरम् ॥

હે અધ્વર્યુઓ, રથમાર્ગ પર અડગ રહેનારા ઇન્દ્ર માટે સોમ દબાવો. તેજસ્વી આધાર પર દબાણ-પથ્થરો કાર્યરત દેખાય છે; યજ્ઞ અર્પણ કરનારા સોમપાવકો અધ્વરને પ્રગટ કરે છે.

Mantra 14

उप ब्रध्नं वावाता वृषणा हरी इन्द्रमपसु वक्षतः । अर्वाञ्चं त्वा सप्तयोऽध्वरश्रियो वहन्तु सवनेदुप ॥

દિપ્તિમાન બ્રધ્ન પાસે બે બળવાન હરિ અશ્વો ફૂંકતા-ફૂંકતા ઇન્દ્રને અપ્સુ—જળોમાંથી—પાર લઈ જાય છે. દરેક સવનમાં યજ્ઞશ્રીરૂપ સાત શક્તિઓ તમને અમારી તરફ અહીં વહન કરે.

Mantra 15

प्र पूषणं वृणीमहे युज्याय पुरूवसुम् । स शक्र शिक्ष पुरुहूत नो धिया तुजे राये विमोचन ॥

અમે આગળ પુષણને પસંદ કરીએ છીએ—યોજનયોગ્ય, બહુવિધ વસુથી સમૃદ્ધ. હે શક્ર, હે પુરુહૂત, ધિયા દ્વારા અમને શિક્ષા આપો; હે વિમોચન, તુજ પ્રેરિત રાય અને પૂર્ણતા માટે.

Mantra 16

सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व रायो विमोचन । त्वे तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु यं त्वं हिनोषि मर्त्यम् ॥

અમને એકસાથે તીક્ષ્ણ કર, જેમ ચામડાકારના હાથમાં ક્ષુરા (રેઝર) તીક્ષ્ણ થાય; હે વિમોચન, અમને સમૃદ્ધિનું ધન અર્પ. તારા અંદર તે સુસાધ્ય, ઉષસ્-સમાન પ્રભાતી વસુ છે—જેને તું મર્ત્યમાં પ્રેરિત કરે છે.

Mantra 17

वेमि त्वा पूषन्नृञ्जसे वेमि स्तोतव आघृणे । न तस्य वेम्यरणं हि तद्वसो स्तुषे पज्राय साम्ने ॥

હે પૂષન, તારી ઋજુ ગતિમાં, તારા માર્ગદર્શનમાં હું તને જાણું છું; હે આઘૃણે (ઉષ્મ-પ્રભાસ્વી), તારી સ્તુતિ કરવી હું જાણું છું. તારા એ વૈભવની સીમા હું જાણતો નથી; તેથી પજ્રના દૃઢ સામ્નમાં હું તારી સ્તુતિ ગાઉં છું.

Mantra 18

परा गावो यवसं कच्चिदाघृणे नित्यं रेक्णो अमर्त्य । अस्माकं पूषन्नविता शिवो भव मंहिष्ठो वाजसातये ॥

ભલે ગાવો (કિરણો) યવસના ચરાગાહ તરફ દૂર જઈ પડે, હે આઘૃણે, હે અમર્ત્ય, તારો રેકણ (ધન-સમૃદ્ધિ) સદા અચલ રહે છે. હે પૂષન, અમારા માટે શિવ અવિતા (કલ્યાણકારી રક્ષક) થા; વાજસાતિ—બળની સમૃદ્ધિ જીતવા—માટે સર્વાધિક દાતા થા.

Mantra 19

स्थूरं राधः शताश्वं कुरुङ्गस्य दिविष्टिषु । राज्ञस्त्वेषस्य सुभगस्य रातिषु तुर्वशेष्वमन्महि ॥

કુરુઙ્ગના દિવ્ય પ્રયત્નોમાં—શત અશ્વોથી સમૃદ્ધ, સ્થિર અને ઘન રાધસ્ (દાન-સમૃદ્ધિ)—અમે ઓળખી મનમાં ધારણ કર્યું છે; ત્વેષ (ઉત્સાહી) અને સુભગ રાજાના દાનોમાં, તુર્વશોમાં થતી રાતિઓ (ઉદાર ભેટો)માં અમે તેને સ્મરીએ છીએ.

Mantra 20

धीभिः सातानि काण्वस्य वाजिनः प्रियमेधैरभिद्युभिः । षष्टिं सहस्रानु निर्मजामजे निर्यूथानि गवामृषिः ॥

ધી-પ્રેરિત વિચારો દ્વારા, કાણ્વના વિજય-લાભો દ્વારા—વાજિન (બળવાન) એવા, પ્રિયમેધ (પ્રિય-મેધાવિ) અને અભિદ્યુ (દિવ્યને જીતનાર) શક્તિઓ દ્વારા—અમે ક્રમશઃ સાઠ હજારને બહાર ખેંચી લઈએ છીએ; ઋષિ ગવાં નિર્યૂથાનિ—ગૌઓના ઝુંડ (કિરણ-ધેનુઓ)—છુપાવમાંથી પ્રગટ કરે છે.

Mantra 21

वृक्षाश्चिन्मे अभिपित्वे अरारणुः । गां भजन्त मेहनाश्वं भजन्त मेहना ॥

મારા અભિપિત્વે—આંતરિક નિવાસમાં—વૃક્ષો સુધી (સ્થિર શક્તિઓ) પણ મને પ્રતિસાદ આપ્યા છે; તેઓ મને ગાં (કિરણ-ધેનુ) વહેંચે છે, તેઓ મને અશ્વ (બળ) વહેંચે છે—વૃદ્ધિ આપનાર દાતાઓ.