Sukta 7
Sukta 3.7
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.7)
Agni (implicit), with cosmological dyads (two Mothers/two Fathers) and the seven voices
Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
এই অগ্নি-সূক্তত অগ্নিক দীপ্তিমান শক্তি হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—যি দুটা মাতৃ আৰু দুটা পিতৃ ৰূপ কসমিক পিতৃ-মাতৃৰ ভিতৰত জন্ম লৈ স্থাপিত হয়; আৰু “সাতটা স্বৰ/বাণী” (সপ্ত বাণীঃ) উঠি তেওঁৰ উজ্জ্বল আধাৰত প্ৰৱেশ কৰে। ৰাতিৰ বস্ত্ৰ, বৃষ-বল, আৰু বিস্তাৰিত পিতৃ-মাতৃৰ দৰে ঘন কসমিক চিত্ৰকল্পনাৰ মাজেৰে কবিয়ে অগ্নিক প্ৰাৰ্থনা কৰে—আয়ু বৃদ্ধি কৰিবলৈ, গায়কক নিৰাপদে তেওঁৰ নিজৰ ধামন (আবাস)লৈ লৈ যাবলৈ, আৰু স্থায়ী সমৃদ্ধি, “ৰশ্মি/গো-ধন” (গো), আৰু সবল সন্তান দান কৰিবলৈ।
Mantras
Mantra 1
प्र य आरुः शितिपृष्ठस्य धासेरा मातरा विविशुः सप्त वाणीः । परिक्षिता पितरा सं चरेते प्र सर्स्राते दीर्घमायुः प्रयक्षे ॥
অগ্ৰে অগ্ৰে উঠি আহে—সেই সাত বাণী-শক্তি—উজ্জ্বল-পৃষ্ঠধাৰীজনৰ (শিতিপৃষ্ঠ) ধাসেৰাৰ দুয়ো মাতৃৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰে। পৰিক্ষিত দুয়ো পিতৃ একেলগে পৰিভ্ৰমণ কৰে; আত্মাৰ অগ্ৰযজ্ঞত দীঘল আয়ুস প্ৰসাৰিত হয়, প্ৰযক্ষেত।
Mantra 2
दिवक्षसो धेनवो वृष्णो अश्वा देवीरा तस्थौ मधुमद्वहन्तीः । ऋतस्य त्वा सदसि क्षेमयन्तं पर्येका चरति वर्तनिं गौः ॥
দ্যৌলোকৰ দেৱী ধেনুসমূহ, বৃষভৰ অশ্বসমূহ, মধুময় বহন কৰি সাজু হৈ থিয় হয়। ঋতৰ সদনত তুমি ক্ষেম-শান্তিৰ কৰ্তা; তোমাৰ চাৰিওফালে এক গাই পথত চলি থাকে—সত্য-পথ অনুসৰণ কৰা জ্ঞান-ৰশ্মিৰ দৰে পৰিক্ৰমা কৰি।
Mantra 3
आ सीमरोहत्सुयमा भवन्तीः पतिश्चिकित्वान्रयिविद्रयीणाम् । प्र नीलपृष्ठो अतसस्य धासेस्ता अवासयत्पुरुधप्रतीकः ॥
তেওঁলোকে আৰোহণ কৰিলে—সু-নিয়ন্ত্ৰিত হৈ—আৰু প্ৰভু, সচেতন জ্ঞানী, ঐশ্বৰ্যৰ সন্ধানী, আগবাঢ়ি যায়। বোনা পদাৰ্থৰ (অতস) নীল-পৃষ্ঠধাৰী, বহু-ৰূপী, তেওঁলোকক নিজ নিজ স্থিতিত স্থাপন কৰে; অন্তৰ্যাগৰ কৰ্মৰ বাবে শক্তিসমূহ সজ্জিত কৰে।
Mantra 4
महि त्वाष्ट्रमूर्जयन्तीरजुर्यं स्तभूयमानं वहतो वहन्ति । व्यङ्गेभिर्दिद्युतानः सधस्थ एकामिव रोदसी आ विवेश ॥
মহান ত্বা—ত্বষ্ট্ৰজ (Tvāṣṭra-জাত) হে অগ্নি—উৰ্জা-বঢ়োৱা গঠনশক্তিসমূহ; অজুৰ্য (অক্ষয়) তোমাক দৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰি, বাহকসকলে যেন নিজৰ ভাৰ বহন কৰে, তেনেকৈ তোমাক বহন কৰি নিয়ে। অঙ্গ-অঙ্গৰ মাজেৰে দীপ্তিমান হৈ তুমি সধস্থ (আসন/আধাৰ)ত প্ৰবেশ কৰিলা—যেন একেটা দীপ্ত আলিঙ্গনত দ্যৌ-প্ৰিথিৱী (Heaven-and-Earth)ক এক কৰি তুলিলা।
Mantra 5
जानन्ति वृष्णो अरुषस्य शेवमुत ब्रध्नस्य शासने रणन्ति । दिवोरुचः सुरुचो रोचमाना इळा येषां गण्या माहिना गीः ॥
তেওঁলোকে বৃষ্ণ (বলবান) অৰুষ (ৰুদ্ৰ-ৰক্তিম) জনাৰ শিৱ (কল্যাণময়) সুখ জানে; আৰু ব্ৰধ্ন (উজ্জ্বল) জনাৰ শাসনত তেওঁলোকে ধ্বনিত হয়। দিৱো-ৰুচঃ—স্বৰ্গৰ দীপ্ত শক্তিসমূহ—সুৰুচঃ সঠিক দীপ্তিত দীপ্তিমান হৈ নিজৰ আলো বৃদ্ধি কৰে; যিসকলৰ মাজত গীঃ (বাণী) মাহিমা (মহত্ত্ব)ৰ দ্বাৰা গণ্যা—আহ্বানযোগ্য—হয়, আৰু ইळা (অন্তৰ্যজ্ঞ-অৰ্পণ) জাগ্ৰত হয়।
Mantra 6
उतो पितृभ्यां प्रविदानु घोषं महो महद्भ्यामनयन्त शूषम् । उक्षा ह यत्र परि धानमक्तोरनु स्वं धाम जरितुर्ववक्ष ॥
আৰু দুয়ো পিতৃ-মাতৃ (দ্যৌ-প্ৰিথিৱী)লৈ তেওঁলোকে ঘোষ (আহ্বান-ধ্বনি) বিচাৰি পালে, আৰু মহৎৰ পৰা মহৎলৈ শূষ (বল/উৎসাহ) আনিলে। ষাঁড় (উক্ষা) নিশ্চয়—য’ত সি ৰাত্ৰিৰ বস্ত্ৰ (আক্তোঃ ধান) পৰিধান কৰি চাৰিওফালে আৱৰি থাকে—জৰিতৃ (গায়ক)ক নিজৰ স্বধাম (নিজ গৃহ/অস্তিত্বৰ ধাম)লৈ বহন কৰি নিলে।
Mantra 7
अध्वर्युभिः पञ्चभिः सप्त विप्राः प्रियं रक्षन्ते निहितं पदं वेः । प्राञ्चो मदन्त्युक्षणो अजुर्या देवा देवानामनु हि व्रता गुः ॥
পাঁচজন অধ্বৰ্যুৰ সৈতে সাতজন ঋষি পাখিৰ (ৱে) প্ৰিয়, গোপন পদচিহ্ন ৰক্ষা কৰে। আগলৈ মুখ কৰি অজৰ বলদসকল উল্লসিত হয়—দেৱসকল দেৱসকলৰ দিৱ্য বিধান (ব্ৰত) অনুসৰি গমন কৰে।
Mantra 8
दैव्या होतारा प्रथमा न्यृञ्जे सप्त पृक्षासः स्वधया मदन्ति । ऋतं शंसन्त ऋतमित्त आहुरनु व्रतं व्रतपा दीध्यानाः ॥
দৈৱ্য দুজন হোতা প্ৰথমে আসন গ্ৰহণ কৰে; সাতজন পোষক শক্তি স্বধাৰ দ্বাৰা আনন্দিত হয়। ঋত ঘোষণা কৰি, ঋতকেই একমাত্ৰ বুলি কয়; ব্ৰত ৰক্ষা কৰা ব্ৰতপাসকল সংকল্প-চিন্তাত দীপ্ত হৈ ব্ৰতৰ পথ অনুসৰণ কৰে।
Mantra 9
वृषायन्ते महे अत्याय पूर्वीर्वृष्णे चित्राय रश्मयः सुयामाः । देव होतर्मन्द्रतरश्चिकित्वान्महो देवान्रोदसी एह वक्षि ॥
মহৎ পৰলৈ, বহু-ৰূপী বৃষভৰ বাবে, সঠিক গতিৰে চলা প্ৰাচীন ৰশ্মিসকল শক্তিশালীভাৱে উথলি উঠে। হে দৈৱ্য হোতা, অধিক আনন্দদায়ক আৰু জ্ঞানী, এই কৰ্মত মহাদেৱসকল—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—ইয়ালৈ আন।
Mantra 10
पृक्षप्रयजो द्रविणः सुवाचः सुकेतव उषसो रेवदूषुः । उतो चिदग्ने महिना पृथिव्याः कृतं चिदेनः सं महे दशस्य ॥
যিসকলে পুষ্টিদায়ক আহুতি অৰ্পণ কৰে—দ্ৰৱিণে সমৃদ্ধ, সু-উচ্চাৰিত বচনেৰে—সেই সু-কেতু উষা-শক্তিসমূহ ঐশ্বৰ্যসহ দীপ্ত হৈছে। আৰু হে অগ্নি, পৃথিৱীৰ মহিমাৰ মাজত যি দোষ-কৰ্মো কৃত হৈছে, তাকো আমি সমন্বয় কৰি মহত্তৰ সিদ্ধিৰ উপায় কৰি তুলিব বিচাৰোঁ।
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
হে অগ্নি, আহ্বানকাৰীৰ বাবে ইळা—বহু কৰ্মে সমৃদ্ধ—সাধন কৰ; আৰু গোৰ (ৰশ্মি/গাভী)ৰ চিৰস্থায়ী লাভ দে। আমাৰ বাবে বিজয়ী তেজেৰে পুত্ৰ, সন্তান হওক; হে অগ্নি, সেইয়াই আমাৰ প্ৰতি তোমাৰ সুমতি হওক।
Frequently Asked Questions
Agni is the main deity. Even when the hymn speaks in cosmic images (Parents, Night, seven voices), it centers on Agni as the fire-power that makes the sacrifice work and brings blessings.
They refer to the many powers or forms of inspired speech that rise in the sacrifice. On an inner level, they can point to awakened faculties of expression and understanding gathered into a single luminous focus in Agni.
It uses traditional Vedic dyads to describe the cosmic framework in which Agni is established—often read as paired generative principles (like Heaven/Earth and complementary supports of order). The point is that Agni is born and active within the whole structure of the world and the rite.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.