Rig Veda 3.7.4: Mandala 3, Sukta 7, Mantra 4

Sukta 3.7

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.7)

Devata: Agni (with Tvāṣṭṛ/formation imagery; rodasī as cosmic field)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

महि त्वाष्ट्रमूर्जयन्तीरजुर्यं स्तभूयमानं वहतो वहन्ति । व्यङ्गेभिर्दिद्युतानः सधस्थ एकामिव रोदसी आ विवेश ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.7.4

Transliteration

máhi tvāṣṭrám ūrjáyantīr ajúryaṃ stabhu-yámānaṃ váhato vahanti | vy áṅgebhir didyutānáḥ sadhásthe ékām iva ródasī ā́ viveśa ||

Translation

മഹത്തായവയാണ് ത്വാഷ്ട്രീ (ത്വഷ്ട്രജന്യ) ഊർജം വർധിപ്പിക്കുന്ന രൂപശക്തികൾ; അവ നിനക്കു ബലം പകരുന്നു. അച്യുതനായ നിന്നെ ദൃഢമായി താങ്ങി, ഭാരവാഹികൾ ഭാരമേറ്റുപോകുന്നതുപോലെ അവ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു. അവയവങ്ങളിലൂടെ ദീപ്തിമാനനായി നീ സധസ്ഥ (ആസനം/നിവാസം)ത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു; പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരൊറ്റ ആലിംഗനത്തിൽ ദ്യാവാ-പൃഥിവി (രോദസി)യെ ഒന്നാക്കിയതുപോലെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• महि: greatly, mightily
• महि: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; महत्-प्रातिपदिक से) / √मंह् (वृद्धौ) (निरुक्त-सम्भाव्य)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वाष्ट्रम्: Tvaṣṭṛ’s / fashioned by Tvaṣṭṛ
• त्वाष्ट्रम्: Karma (त्वा का विशेषण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: त्वाष्ट्र (प्रातिपदिक; त्वष्टृ-सम्बन्धी)

• ऊर्जयन्तीः: strengthening, invigorating (fem. pl.)
• ऊर्जयन्तीः: Kartā
• Type: Participle (Adjective)
• Root: ऊर्जयन्त् (कृदन्त; √ऊर्ज्/ऊर्जय् ‘बल/पोषण देना’)

• अजुर्यम्: unaging, undecaying
• अजुर्यम्: Karma (त्वा का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अजुर्य (प्रातिपदिक; a- + जुर्य ‘क्षीण/जीर्ण’)

• स्तभूयमानम्: being made firm / being propped
• स्तभूयमानम्: Karma (त्वा का विशेषण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: स्तभूयमान (कृदन्त; √स्तभ् ‘स्तम्भने/स्थिर करने’)

• वहतः: of the bearer / of the one who carries
• वहतः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Participle (Noun/Adj.)
• Root: वहत् (कृदन्त; √वह् ‘वहने’)

• वहन्ति: they carry
• वहन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वह् (वहने)

• व्यङ्गेभिः: with limbs/parts (with members)
• व्यङ्गेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: व्यङ्ग (प्रातिपदिक)

• दिद्युतानः: flashing, shining
• दिद्युतानः: Kartā (अग्नि/देवता का विशेषण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: दिद्युतान (कृदन्त; √द्युत् ‘दीप्तौ’)

• सधस्थे: in the seat/abode, on the common ground
• सधस्थे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सधस्थ (प्रातिपदिक)

• एकाम्: one (single)
• एकाम्: Karma (उपमान-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: सम्बन्ध (उपमान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Karma
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)

• आ: towards, into
• आ: क्रियाविशेषण (उपसर्ग)
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: आ

• विवेश: has entered, entered
• विवेश: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विश् (प्रवेशने) + वि-