Sukta 7
Sukta 3.7
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.7)
Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
అగ్నిని స్తుతించే ఈ సూక్తం, ఆయనను ప్రకాశమయ శక్తిగా చిత్రిస్తుంది: ఆయన బ్రహ్మాండీయ తల్లిదండ్రులు—రెండు తల్లులు, రెండు తండ్రులు—లోపల జన్మించి స్థాపితుడవుతాడు; అలాగే “ఏడు వాణులు” (sapta vāṇīḥ) లేచి వచ్చి ఆయన కాంతిమయ ఆధారంలో ప్రవేశిస్తాయి. ఘనమైన బ్రహ్మాండీయ ప్రతీకలతో (రాత్రి వస్త్రం, వృషభ‑బలం, విస్తరించే తల్లిదండ్రులు) కవి అగ్నిని ప్రార్థిస్తాడు—ఆయుష్షును విస్తరించమని, గాయకుణ్ణి సురక్షితంగా తన ధామన్‌ (dhāman, నివాసం) లోకి నడిపించమని, మరియు నిలకడైన సంపద, “కిరణాలు/గోవులు” (go) అలాగే బలమైన సంతానాన్ని ప్రసాదించమని.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र य आरुः शितिपृष्ठस्य धासेरा मातरा विविशुः सप्त वाणीः । परिक्षिता पितरा सं चरेते प्र सर्स्राते दीर्घमायुः प्रयक्षे ॥
వారు ముందుకు లేచి సాగుతారు—వాణి యొక్క ఆ ఏడు శక్తులు—శితిపృష్ట (ప్రకాశ-పృష్ఠ) వాని ధాస (ధాస) లోని రెండు మాతలలో ప్రవేశిస్తూ. పరివేష్టకులైన (పరిక్షితా) ఆ రెండు పితరులు కలిసి సంచరిస్తారు; ఆత్మ యొక్క అగ్ర-యజ్ఞంలో (ప్రయక్షే) వారు దీర్ఘాయుష్షును ముందుకు విస్తరింపజేస్తారు.
Mantra 2
दिवक्षसो धेनवो वृष्णो अश्वा देवीरा तस्थौ मधुमद्वहन्तीः । ऋतस्य त्वा सदसि क्षेमयन्तं पर्येका चरति वर्तनिं गौः ॥
దివ్యలోకపు ధేనువులు, వృషభుని అశ్వాలు—దేవీరూపంగా—మధురతను మోసుకొచ్చి సిద్ధంగా నిలిచాయి. ఋతస్య సదసిలో నీవు క్షేమకర్త, శాంతిదాత; నీ చుట్టూ ఒకే గో తన మార్గం (వర్తనిన్) వెంట సంచరిస్తుంది—సత్యపథాన్ని అనుసరించే జ్ఞానకిరణంలా పరిభ్రమిస్తూ.
Mantra 3
आ सीमरोहत्सुयमा भवन्तीः पतिश्चिकित्वान्रयिविद्रयीणाम् । प्र नीलपृष्ठो अतसस्य धासेस्ता अवासयत्पुरुधप्रतीकः ॥
వారు అధిరోహించారు—సుసంయమితులై (సుయమా) మారుతూ—అప్పుడు పతి, చైతన్యజ్ఞాత, రయివిద్ (సంపదను కనుగొనేవాడు) ముందుండి నడిపిస్తాడు. అతస్ (నేయబడిన తంతు) యొక్క నీలపృష్టుడు (గాఢ-పృష్ఠ) ధాస (ధాస) లో వారిని వారి స్థానాలలో నిలిపాడు—బహురూప-ప్రతీకుడు; అంతర్యజ్ఞ కార్యార్థం శక్తులను క్రమబద్ధం చేస్తాడు.
Mantra 4
महि त्वाष्ट्रमूर्जयन्तीरजुर्यं स्तभूयमानं वहतो वहन्ति । व्यङ्गेभिर्दिद्युतानः सधस्थ एकामिव रोदसी आ विवेश ॥
హే త్వాష్టృ-జన్య (అగ్ని)! నిన్ను ఊర్జతో బలపరచే మహత్తర సృజనశక్తులు నిన్ను మోసుకొనిపోతున్నాయి; అజర, అచ్యుతుడవైన నిన్ను దృఢంగా స్థాపించి, భారవాహకులు తమ భారాన్ని మోసినట్లు మోస్తున్నాయి. అవయవాల ద్వారా ద్యుతిమానంగా ప్రకాశిస్తూ నీవు సధస్థ (ఆసనం/నివాసం) లో ప్రవేశిస్తావు—ఒకే కాంతి ఆలింగనంలో ద్యావా-పృథివిని ఒక్కటిగా చేసినట్లుగా।
Mantra 5
जानन्ति वृष्णो अरुषस्य शेवमुत ब्रध्नस्य शासने रणन्ति । दिवोरुचः सुरुचो रोचमाना इळा येषां गण्या माहिना गीः ॥
వారు వృషభ-స్వరూప అరుష (రుద్ర/అగ్ని) యొక్క శివం (కల్యాణమయ ఆనందం) ను తెలుసుకుంటారు; అలాగే బ్రధ్న (దీప్తిమంతుడు) యొక్క శాసనంలో ధ్వనిస్తారు. దివోరుచః—సురుచితో ప్రకాశిస్తూ—తమ కాంతిని వృద్ధి చేసుకుంటాయి; ఎవరిలో మహిమచేత ‘గీḥ’ (వాక్కు/స్తోత్రం) ఆహ్వానయోగ్యమవుతుందో, మరియు ‘ఇళా’ (అంతర్యజ్ఞం/అంతరార్పణ) జాగృతమవుతుందో।
Mantra 6
उतो पितृभ्यां प्रविदानु घोषं महो महद्भ्यामनयन्त शूषम् । उक्षा ह यत्र परि धानमक्तोरनु स्वं धाम जरितुर्ववक्ष ॥
మరియు రెండు తల్లిదండ్రులకు (ద్యావా-పృథివి) వారు ప్రకటిత ఘోషాన్ని కనుగొన్నారు; మహత్తు నుండి మహత్తుకు బలం (శూషం) ను తీసుకువచ్చారు. ఆ వృషభ (అగ్ని) యే—ఎక్కడ అతడు రాత్రి అనే వస్త్రాన్ని చుట్టూ ధరించునో—గాయకుడు (జరితృ) ను తన స్వధామం (తన నివాసం/తన స్వరూపం) లోకి మోసుకొని వెళ్లాడు।
Mantra 7
अध्वर्युभिः पञ्चभिः सप्त विप्राः प्रियं रक्षन्ते निहितं पदं वेः । प्राञ्चो मदन्त्युक्षणो अजुर्या देवा देवानामनु हि व्रता गुः ॥
ఐదు అధ్వర్యులతో కలిసి ఏడు విప్రులు ఆ పక్షి (వే) యొక్క ప్రియమైన, నిహితమైన పదాన్ని కాపాడుతారు. ముందుకు ముఖం పెట్టి, అజరమైన వృషభ-స్వరూప దేవులు ఆనందిస్తారు—దేవుల దేవుల వ్రతాలనే అనుసరించి వారు గమనం చేస్తారు.
Mantra 8
दैव्या होतारा प्रथमा न्यृञ्जे सप्त पृक्षासः स्वधया मदन्ति । ऋतं शंसन्त ऋतमित्त आहुरनु व्रतं व्रतपा दीध्यानाः ॥
దైవీయ ఇద్దరు హోతారులు ముందుగా ఆసనం అధిరోహిస్తారు; ఏడు పోషక శక్తులు స్వధయలో ఆనందిస్తాయి. వారు ఋతాన్ని ప్రకటిస్తారు, ఋతమే అని మాత్రమే అంటారు; వ్రతాన్ని కాపాడుతూ, వ్రతపథంలో ధ్యానంలో దీప్తిస్తారు.
Mantra 9
वृषायन्ते महे अत्याय पूर्वीर्वृष्णे चित्राय रश्मयः सुयामाः । देव होतर्मन्द्रतरश्चिकित्वान्महो देवान्रोदसी एह वक्षि ॥
మహత్తరమైన ఆ పరమావధి కోసం, అనేకరూప వృషభుని కోసం, సుయామ—సుపథగాములు—అయిన ప్రాచీన రశ్ములు బలంగా ఉప్పొంగుతాయి. ఓ దేవ హోతరా, మరింత ఆనందదాయకుడవు, జ్ఞానవంతుడవు; ఈ కర్మలో మహాదేవులను—ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశం-భూమి)—ఇక్కడికి తీసుకురా.
Mantra 10
पृक्षप्रयजो द्रविणः सुवाचः सुकेतव उषसो रेवदूषुः । उतो चिदग्ने महिना पृथिव्याः कृतं चिदेनः सं महे दशस्य ॥
పుష్టినిచ్చే హవిని అర్పించువారు—ద్రవిణ (సంపద)తో సమృద్ధులు, సువాక్యులు—సుకేతవ (స్పష్టబుద్ధి గల) ఉషా-శక్తులు ఐశ్వర్యంతో ప్రకాశించాయి. ఇంకా, అగ్నీ, పృథివి మహిమచేత జరిగిన ఏ దోషమైనా, దానిని మేము మహత్తర హితార్థం సమ్యక్ సమన్వయంలో నిలిపి, ఉన్నతికి సాధనంగా చేయుదుము.
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
అగ్నీ, హవిమానునికై ఇళాను సిద్ధపరచుము—బహుకర్మసమృద్ధిగా—మరియు గోః (కిరణాలు/గవులు) యొక్క శాశ్వత లాభాన్ని సాధింపజేయుము. మాకు విజయశక్తి గల సూను, తనయుడు కలుగుగాక; అగ్నీ, అదే మా పట్ల నీ సుమతిగా ఉండుగాక.
Inside Sukta 7
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with a striking vision: seven powers of speech rising and entering the two Mothers of the bright-backed one, while the two Fathers move together around the rite, extending long life.
- Development
Cosmic relationships (Parents, Night’s covering, the Bull-force) are unfolded to show Agni as the connecting power that discovers the cry/utterance and leads strength from the Great to the Great.
- Climax
Agni as the Bull who encompasses the garment of Night and carries the singer into his own dhāman—an image of passage from darkness to the secure, luminous abode.
- Where it settles
The poet turns the cosmic vision into direct boon-requests: iḷā (abundant nourishment), enduring ‘go’ (rays/cattle/prosperity), victorious offspring, and Agni’s steady favor (sumati).
The deity: Agni
- In the VedaHe is praised as bull-like strength and as the one who establishes the sacrifice and makes the poet’s vision effective.
- Cosmic functionMediator between humans and gods; transformer who conveys oblations, ignites the sacrificial order (ṛta), and links the cosmic Parents and the manifest worlds through light and heat.
- Inner significanceThe awakened will and luminous intelligence that rises within the practitioner, organizing speech and intention (“seven voices”) and guiding consciousness through the ‘night’ of obscurity into one’s true dhāman (inner home).
The seer
- Viśvāmitra GāthinaGāthin / Kauśika (Viśvāmitra lineage) · A royal-turned-seer celebrated for powerful Agni and Indra hymns and for shaping foundational Vedic vision-language; traditionally linked with the Gāyatrī (RV 3.62.10) and the Viśvāmitra family book (Maṇḍala 3).
Famous verses
sapta vāṇīḥ
anu svaṃ dhāma
sā te sumatir bhūtv asme
Attributes of the deity
- Hotṛ and messenger of the gods
- Bright-backed (radiant, manifesting light)
- Bull-force (strength, fertility, forward drive)
- Revealer/guide through Night
- Sustainer of long life and well-being
- Lord of inspired speech and effective sacrifice
Also by this seer
- Major authorship attribution across Rigveda Maṇḍala 3 (Viśvāmitra family hymns)
- RV 3.62.10 (Gāyatrī mantra) traditionally ascribed to Viśvāmitra
- Hymns to Agni, Indra, and related deities in the third maṇḍala, emphasizing cosmic order and inspired speech
The rite, step by step
- Prepare the altar/fire-place; arrange kindling (samidh) and seating for the officiant/householder.
- Kindle Agni with kindling while reciting opening verses that ‘raise’ the powers of speech and establish Agni in the cosmic order.
- Offer ghee in measured oblations (āhuti), invoking Agni as carrier and guide through darkness toward the right dwelling (dhāman).
- Recite mid-hymn verses for strength (śūṣa), protection, and extension of life; maintain attentive silence between oblations.
- Conclude with petitions for iḷā (nourishing abundance), ‘go’ (rays/cattle), and a vigorous son/offspring; seal with a final oblation and respectful circumambulation/closure.
- Dismiss with gratitude, keeping the fire tended or ritually banked according to the rite.
Offerings
- Ghee (clarified butter)
- Kindling sticks (samidh)
- Optional: milk/curds as iḷā-associated nourishment (context-dependent)
- Grain cakes or simple food-offerings in domestic settings (per śrauta/gṛhya adaptation)
Frequently Asked Questions
Agni is the main deity. Even when the hymn speaks in cosmic images (Parents, Night, seven voices), it centers on Agni as the fire-power that makes the sacrifice work and brings blessings.
They refer to the many powers or forms of inspired speech that rise in the sacrifice. On an inner level, they can point to awakened faculties of expression and understanding gathered into a single luminous focus in Agni.
It uses traditional Vedic dyads to describe the cosmic framework in which Agni is established—often read as paired generative principles (like Heaven/Earth and complementary supports of order). The point is that Agni is born and active within the whole structure of the world and the rite.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
