Sukta 33

Mantra 1

प्र पर्वतानामुशती उपस्थादश्वे इव विषिते हासमाने । गावेव शुभ्रे मातरा रिहाणे विपाट् छुतुद्री पयसा जवेते ॥

પર્વતોના મનોહર અંકમાંથી તે બે ઇચ્છાસભર નદીઓ ઉછળી નીકળે છે, અણઘડ રીતે છૂટેલી ઘોડણીઓ જેમ હસતી-ખિલખિલતી. ઉજ્જ્વળ માતાઓ જેવી, વાછરડાને ચાટતી ગાય જેવી, વિપાટ્ અને શુતુદ્રી પોષક દૂધ સમા જળ સાથે વેગે વહે છે.

Mantra 2

इन्द्रेषिते प्रसवं भिक्षमाणे अच्छा समुद्रं रथ्येव याथः । समाराणे ऊर्मिभिः पिन्वमाने अन्या वामन्यामप्येति शुभ्रे ॥

ઇન્દ્રથી પ્રેરિત, પ્રવાહના પ્રસાર માટે યાચના કરતી, તમે બે માર્ગ પરના રથો જેમ સમુદ્ર તરફ આગળ વધો છો. તરંગોથી ફૂલતી, એકસાથે ધસી આવતી, હે શુભ્રે, તમામાંની એક ધારા બીજી ધારા પાસે નજીક આવે છે—એક જ પ્રવાહમાં મિલન ઇચ્છતી.

Mantra 3

अच्छा सिन्धुं मातृतमामयासं विपाशमुर्वीं सुभगामगन्म । वत्समिव मातरा संरिहाणे समानं योनिमनु संचरन्ती ॥

અમે સિંધુ પાસે આવ્યા—સર્વથી માતૃત્વમય, અવિરત; અને વિપાશ પાસે—વિસ્તૃત, સુભાગ્યશાળી. વાછરડાને ચાટતી બે માતાઓ જેમ, તેઓ એકસાથે ચાલે છે, એક જ યોનિ—એક જ મૂળ અને એક જ માર્ગ—ને અનુસરી.

Mantra 4

एना वयं पयसा पिन्वमाना अनु योनिं देवकृतं चरन्तीः । न वर्तवे प्रसवः सर्गतक्तः किंयुर्विप्रो नद्यो जोहवीति ॥

આ માર્ગે અમે પોષક દૂધ (પયસ)થી ફૂલતા-ભરાતા, દેવોએ રચેલા યોનિ-માર્ગને અનુસરીને વહેતા જઈએ છીએ. પ્રવાહ માટે ઘડાયેલો આ પ્રેરણાસ્રોત પાછો વળતો નથી; રહસ્યમાર્ગ જાણવાની ઉત્કંઠાથી પ્રેરિત વિપ્ર ઋષિ નદીઓને પોકારે છે.

Mantra 5

रमध्वं मे वचसे सोम्याय ऋतावरीरुप मुहूर्तमेवैः । प्र सिन्धुमच्छा बृहती मनीषावस्युरह्वे कुशिकस्य सूनुः ॥

હે ઋતાવરીઓ, સોમજન્ય મારા વચનમાં આનંદ કરો; તમારી ઝડપી ગતિઓ સાથે એક ક્ષણ માટે નજીક આવો. સિંધુ તરફ મારી વિશાળ મનીષા આગળ વધે છે; જરૂરતમાં પોકારતો હું—કુશિકનો પુત્ર—તમને સહાય માટે આહ્વાન કરું છું.

Mantra 6

इन्द्रो अस्माँ अरदद्वज्रबाहुरपाहन्वृत्रं परिधिं नदीनाम् । देवोऽनयत्सविता सुपाणिस्तस्य वयं प्रसवे याम उर्वीः ॥

વજ્રબાહુ ઇન્દ્રએ અમારા માટે માર્ગ ખોલ્યો; તેણે નદીઓની પરિધિ સમાન અવરોધક વૃત્રને હણી દૂર કર્યો. સુપાણિ દેવ સવિતાએ અમને આગળ દોર્યા; તેની દૈવી પ્રસવ-પ્રેરણાથી અમે વિશાળ વિસ્તારોમાં યાત્રા કરીએ છીએ.

Mantra 7

प्रवाच्यं शश्वधा वीर्यं तदिन्द्रस्य कर्म यदहिं विवृश्चत् । वि वज्रेण परिषदो जघानायन्नापोऽयनमिच्छमानाः ॥

સદા ઉચ્ચારવા યોગ્ય તે વીર્ય છે—ઇન્દ્રનું તે કર્મ—જ્યારે તેણે અહિ (વૃત્ર)ને ચીરી નાખ્યો. વજ્ર વડે તેણે અવરોધરૂપ પરિષદો (ઘેરાવા બેઠેલા બંધનો)ને ઠાર કર્યા; ત્યાર પછી જળો માર્ગની ઇચ્છાથી આગળ વધ્યાં, પોતાનો મુક્ત પ્રવાહ શોધતાં.

Mantra 8

एतद्वचो जरितर्मापि मृष्ठा आ यत्ते घोषानुत्तरा युगानि । उक्थेषु कारो प्रति नो जुषस्व मा नो नि कः पुरुषत्रा नमस्ते ॥

હે જરિતર (ગાયક), આ વચનને અવગણશો નહિ; તમારી દૂર સુધી ગુંજતી ઘોષણા ઉત્તર યુગો સુધી ટકી રહે. અમારા ઉક્તોમાં (સ્તુતિઓમાં) આ કાર (આહ્વાન-ધ્વનિ)ને સ્વીકારો, સંમતિથી અમારી તરફ વળો; હે પુરુષત્રા (માનવહિતકારી શક્તિ), અમને ક્યાંય નીચે ન પાડશો નહિ—તમને નમસ્કાર.

Mantra 9

ओ षु स्वसारः कारवे शृणोत ययौ वो दूरादनसा रथेन । नि षू नमध्वं भवता सुपारा अधोअक्षाः सिन्धवः स्रोत्याभिः ॥

ઓ સ્વસારો (હે બહેનો), કારવ (ગાયક)નું આહ્વાન સાંભળો; તે દૂરથી અનસા (ગાડા) અને રથ લઈને તમારી પાસે આવ્યો છે. કૃપાપૂર્વક નમી જાઓ, સુપારા (સહેલાઈથી પાર થવા યોગ્ય) બનો; હે સિંધવો (પ્રવાહો), અક્ષ (ધરી)ની નીચે જેટલું ઊંડાણ રહે તેમ તમારા પ્રવાહો નીચા વહે.

Mantra 10

आ ते कारो शृणवामा वचांसि ययाथ दूरादनसा रथेन । नि ते नंसै पीप्यानेव योषा मर्यायेव कन्या शश्वचै ते ॥

હે (નદી) તારા પ્રતિઉત્તર-નાદ અને વચનો અમે સાંભળીએ; કારણ કે તું દૂરથી ગાડા અને રથ સાથે આવી છે. પ્રાણસમૃદ્ધ સ્ત્રી જેમ પ્રેમથી ઝૂકે, અને કન્યા જેમ વર તરફ—એમ તું અમારી તરફ વળી આવ; સદા અમારી તરફ જ રહેજે.

Mantra 11

यदङ्ग त्वा भरताः संतरेयुर्गव्यन्ग्राम इषित इन्द्रजूतः । अर्षादह प्रसवः सर्गतक्त आ वो वृणे सुमतिं यज्ञियानाम् ॥

જ્યારે, હે (નદી), ભરતો તને પાર કરવા ઇચ્છે—ગવ્યો (ગૌ-ધન/પ્રકાશમય ગાયો) શોધતા—ઇન્દ્રજૂત ગતિમાન સમૂહ સાથે, ત્યારે પ્રસવ (પ્રેરણા) મુક્તિ આપતી ધારાની જેમ આગળ ધસી આવે. યજ્ઞિયજનની સુમતિ (સદ્-બુદ્ધિરૂપ કૃપા) હું તારા માટે પસંદ કરું છું.

Mantra 12

अतारिषुर्भरता गव्यवः समभक्त विप्रः सुमतिं नदीनाम् । प्र पिन्वध्वमिषयन्तीः सुराधा आ वक्षणाः पृणध्वं यात शीभम् ॥

ગવ્યો (કિરણ-શોધક) ભરતો પાર ઉતર્યા; વિપ્ર (ઋષિ)એ નદીઓની સુમતિ (કૃપાભરી સહમતિ) પ્રાપ્ત કરી. હે સુરાધા (સુ-સાધક) પ્રવાહો, પ્રેરિત થઈ ફૂલો-વધો; વક્ષણા (ઉર/કાંઠા) ભરો અને શીઘ્ર ગતિથી આગળ વધો.

Mantra 13

उद्व ऊर्मिः शम्या हन्त्वापो योक्त्राणि मुञ्चत । मादुष्कृतौ व्येनसाघ्न्यौ शूनमारताम् ॥

ઉદિત થતી ઊર્મિ (તરંગ) શમ્યા (લાકડાના ખૂંટા)ને આઘાત કરીને દૂર કરે; હે આપઃ (જળો), યોક્ત્રાણિ (જોતાં/બંધાણ) છોડી દો. દુષ્કૃત્ય કે એનસ (દોષ)ના કારણે અઘ્ન્યૌ—બે નિર્દોષ (અહિંસ્ય) સ્ત્રીઓ—ને હાનિ ન થાઓ; તેઓ શૂનમ્ (કલ્યાણ) અને આરતિ (સુરક્ષા) સુધી પહોંચે.