Sukta 33
Sukta 3.33
Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)
Vipāṭ and Śutudrī (paired river-goddesses; also connected to Sindhu complex)
Jagatī
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଯୁଗଳ ନଦୀ-ଦେବୀ ବିପାଟ୍ ଓ ଶୁତୁଦ୍ରୀଙ୍କୁ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନିଷ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଜୀବନଦାୟିନୀ, ଶୀଘ୍ରଗାମିନୀ ଓ ମାତୃସ୍ନେହମୟ ଜଳରୂପେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ପାରାପାର ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦର୍ଶ କାର୍ଯ୍ୟ—ଅବରୋଧକ ସର୍ପ/ବନ୍ଧନକୁ ଆଘାତ କରି ଜଳମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା—ସ୍ମରଣ କରାଯାଇ, ନଦୀମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତ ପ୍ରବାହକୁ ଦିବ୍ୟ ବିଜୟ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ଓ କରୁଣାମୟ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପରିଣତ ହୁଏ—ବାଧାମାନେ ଭାସି ଯାଉନ୍ତୁ ଏବଂ “ଦୁଇ ନିର୍ଦୋଷା” ସୁରକ୍ଷା ଓ କୁଶଳତାକୁ ପହଞ୍ଚୁନ୍ତୁ।
Mantras
Mantra 1
प्र पर्वतानामुशती उपस्थादश्वे इव विषिते हासमाने । गावेव शुभ्रे मातरा रिहाणे विपाट् छुतुद्री पयसा जवेते ॥
ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମନୋହର କୋଳରୁ ସେଇ ଦୁଇ ଆକାଙ୍କ୍ଷାମୟୀ ନଦୀ ଉଛଳି ବାହାରୁଛନ୍ତି—ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଘୋଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ପରି ହସି-ଖିଲଖିଲ କରି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାତୃମାନଙ୍କ ପରି, ବଛାକୁ ଚାଟୁଥିବା ଗାଈ ପରି, ବିପାଟ୍ ଓ ଶୁତୁଦ୍ରୀ ପୋଷକ ଦୁଧ ସମ ଜଳ ସହ ବେଗରେ ବହିଯାନ୍ତି।
Mantra 2
इन्द्रेषिते प्रसवं भिक्षमाणे अच्छा समुद्रं रथ्येव याथः । समाराणे ऊर्मिभिः पिन्वमाने अन्या वामन्यामप्येति शुभ्रे ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ଚାଲିବା ପ୍ରସବକୁ ଯାଚି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ରାସ୍ତାର ରଥମାନଙ୍କ ପରି ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ଗତି କର। ତରଙ୍ଗମାନେ ଫୁଲାଇ ତୁଳୁଥିବାବେଳେ, ଏକାସାଥି ଧାଉଥିବା ସମୟରେ, ହେ ଶୁଭ୍ରେ, ତୁମମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାରା ଅନ୍ୟ ଧାରାକୁ ନିକଟ ହୁଏ—ଏକ ହିଁ ପ୍ରବାହରେ ଏକତା ଖୋଜି।
Mantra 3
अच्छा सिन्धुं मातृतमामयासं विपाशमुर्वीं सुभगामगन्म । वत्समिव मातरा संरिहाणे समानं योनिमनु संचरन्ती ॥
ଆମେ ସିନ୍ଧୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲୁ—ସର୍ବାଧିକ ମାତୃସ୍ୱରୂପା, ଅକ୍ଳାନ୍ତ; ଏବଂ ବିପାଶଙ୍କ ନିକଟକୁ—ବିଶାଳା, ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ। ବଛାକୁ ଚାଟୁଥିବା ଦୁଇ ମାତା ପରି, ସେମାନେ ସମତାଳରେ ଗତି କରନ୍ତି—ଏକେ ଯୋନି, ଏକେ ଉତ୍ସ ଓ ଏକେ ପଥକୁ ଅନୁସରି।
Mantra 4
एना वयं पयसा पिन्वमाना अनु योनिं देवकृतं चरन्तीः । न वर्तवे प्रसवः सर्गतक्तः किंयुर्विप्रो नद्यो जोहवीति ॥
ଏହି ପଥରେ ଆମେ ପୋଷକ ପୟସାରେ ପୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦେବମାନେ ଗଢ଼ିଥିବା ଯୋନି-ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରି ଚାଲୁଛୁ। ପ୍ରବାହ ପାଇଁ ଗଢ଼ା ଏହି ପ୍ରସବ (ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରଣା) ପଛକୁ ଫେରେ ନାହିଁ; ଗୁପ୍ତ ଗତି ଜାଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ବିପ୍ର ଋଷି ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଡାକେ।
Mantra 5
रमध्वं मे वचसे सोम्याय ऋतावरीरुप मुहूर्तमेवैः । प्र सिन्धुमच्छा बृहती मनीषावस्युरह्वे कुशिकस्य सूनुः ॥
ହେ ଋତାବରୀମାନେ, ସୋମଜନ୍ୟ ମୋର ବଚନରେ ଆନନ୍ଦ କର; ତୁମ ଶୀଘ୍ର ଗତି ସହ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସମୀପକୁ ଆସ। ସିନ୍ଧୁ ଦିଗକୁ ମୋର ବିଶାଳ ମଣୀଷା ଅଗ୍ରସର ହୁଏ; ଆବଶ୍ୟକତାରେ ଡାକୁଥିବା ମୁଁ—କୁଶିକଙ୍କ ପୁତ୍ର—ସହାୟତା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Mantra 6
इन्द्रो अस्माँ अरदद्वज्रबाहुरपाहन्वृत्रं परिधिं नदीनाम् । देवोऽनयत्सविता सुपाणिस्तस्य वयं प्रसवे याम उर्वीः ॥
ବଜ୍ରବାହୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଦେଲେ; ନଦୀମାନଙ୍କର ପରିଧି ପରି ଅବରୋଧ ହୋଇଥିବା ବୃତ୍ରକୁ ସେ ଆଘାତ କରି ଦୂର କଲେ। ସୁପାଣି ଦେବ ସବିତା ଆମକୁ ଆଗକୁ ନେଲେ; ସେହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରସବ-ପ୍ରେରଣାରେ ଆମେ ବିଶାଳ ବିସ୍ତାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାତ୍ରା କରୁଛୁ।
Mantra 7
प्रवाच्यं शश्वधा वीर्यं तदिन्द्रस्य कर्म यदहिं विवृश्चत् । वि वज्रेण परिषदो जघानायन्नापोऽयनमिच्छमानाः ॥
ସଦା ଉଚ୍ଚାରଣୀୟ ସେଇ ବୀର୍ୟ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେଇ କର୍ମ—ଯେତେବେଳେ ସେ ଅହି (ବୃତ୍ର)କୁ ଚିରିଦେଲେ। ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ସେ ଅବରୋଧରୂପ ପରିଷଦମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ନିହତ କଲେ; ତାପରେ ଜଳମାନେ ପଥକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ନିଜ ମୁକ୍ତ ଗତି ଖୋଜୁଥିଲେ।
Mantra 8
एतद्वचो जरितर्मापि मृष्ठा आ यत्ते घोषानुत्तरा युगानि । उक्थेषु कारो प्रति नो जुषस्व मा नो नि कः पुरुषत्रा नमस्ते ॥
ହେ ଜରିତର (ଗାୟକ), ଏହି ବଚନକୁ ଅବହେଳା କରନି; ତୋର ଦୂରପ୍ରସାରୀ ଘୋଷ ଉତ୍ତର ଯୁଗମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହୁ। ଆମ ଉକ୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାର (ଆହ୍ୱାନ-ଧ୍ୱନି)କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସମ୍ମତିରେ ଆମ ପ୍ରତି ମୁହଁ ଫେରା; ହେ ପୁରୁଷତ୍ରା (ମାନବହିତକାରୀ ଶକ୍ତି), ଆମକୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନକୁ ପତିତ କରନି—ତୋତେ ନମସ୍କାର।
Mantra 9
ओ षु स्वसारः कारवे शृणोत ययौ वो दूरादनसा रथेन । नि षू नमध्वं भवता सुपारा अधोअक्षाः सिन्धवः स्रोत्याभिः ॥
ଓ ସ୍ୱସାରଃ (ହେ ଭଉଣୀମାନେ), କାରବ (ଗାୟକ)ର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ; ସେ ଦୂରରୁ ଅନସା (ଗାଡ଼ି) ଓ ରଥ ନେଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। କୃପାରେ ନମି ପଡ଼, ସୁପାରା (ସହଜେ ପାରହେବାଯୋଗ୍ୟ) ହେଅ; ହେ ସିନ୍ଧବଃ (ପ୍ରବାହମାନେ), ଅକ୍ଷ (ଧୁରି)ର ତଳମାପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ଗଭୀର ହୋଇ ତୁମ ଧାରା ନିମ୍ନ ହୋଇ ବହୁ।
Mantra 10
आ ते कारो शृणवामा वचांसि ययाथ दूरादनसा रथेन । नि ते नंसै पीप्यानेव योषा मर्यायेव कन्या शश्वचै ते ॥
ହେ (ନଦୀ), ତୋର ପ୍ରତିନାଦ ଓ ତୋର ବଚନ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ; କାରଣ ତୁ ଦୂରରୁ ଗାଡ଼ି ଓ ରଥ ସହ ଆସିଛୁ। ପ୍ରାଣସମୃଦ୍ଧା ନାରୀ ଯେପରି ପ୍ରେମରେ ଝୁକେ, କନ୍ୟା ଯେପରି ବରଙ୍କ ପାଖକୁ—ସେପରି ଆମ ପାଖକୁ ଝୁକ; ସଦା ଆମ ପ୍ରତି ରୁହ।
Mantra 11
यदङ्ग त्वा भरताः संतरेयुर्गव्यन्ग्राम इषित इन्द्रजूतः । अर्षादह प्रसवः सर्गतक्त आ वो वृणे सुमतिं यज्ञियानाम् ॥
ଯେତେବେଳେ, ହେ (ନଦୀ), ଭରତମାନେ ତୋତେ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ—ଗବ୍ୟଃ (ଗୋ-ଧନ/ପ୍ରକାଶମୟ ଗାଈ) ଖୋଜି—ଇନ୍ଦ୍ରଜୂତ ଚଳମାନ ଦଳ ସହ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରସବଃ (ପ୍ରେରଣା) ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଧାରା ପରି ଆଗକୁ ଧାଉ। ଯଜ୍ଞିୟମାନଙ୍କ ସୁମତି (ଶୁଭବୁଦ୍ଧିର କୃପା) ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ବାଛୁଛି।
Mantra 12
अतारिषुर्भरता गव्यवः समभक्त विप्रः सुमतिं नदीनाम् । प्र पिन्वध्वमिषयन्तीः सुराधा आ वक्षणाः पृणध्वं यात शीभम् ॥
ଗବ୍ୟବଃ (କିରଣ-ଅନ୍ୱେଷୀ) ଭରତମାନେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ବିପ୍ରଃ (ଋଷି) ନଦୀମାନଙ୍କ ସୁମତି (କୃପାମୟ ସମନ୍ୱୟ) ଲାଭ କଲେ। ହେ ସୁରାଧାଃ (ସୁ-ସାଧକ) ସ୍ରୋତମାନେ, ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଫୁଲି ଉଠ; ତୁମ ବକ୍ଷଣାଃ (ଉର/ତଟ) ପୂରଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଆଗେଇ ଯାଅ।
Mantra 13
उद्व ऊर्मिः शम्या हन्त्वापो योक्त्राणि मुञ्चत । मादुष्कृतौ व्येनसाघ्न्यौ शूनमारताम् ॥
ଉଦ୍ଗତ ଊର୍ମି (ତରଙ୍ଗ) ଶମ୍ୟା (କାଠର ଖୁଣ୍ଟ)କୁ ଆଘାତ କରି ଦୂର କରୁ; ହେ ଆପଃ (ଜଳମାନେ), ଯୋକ୍ତ୍ରାଣି (ଜୁଆ/ବନ୍ଧନ) ଖୋଲିଦିଅ। ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ କିମ୍ବା ଏନସ୍ (ଦୋଷ) ହେତୁ ଅଘ୍ନ୍ୟୌ—ସେଇ ଦୁଇ ନିର୍ଦୋଷ (ଅହିଂସ୍ୟ) ନାରୀ—କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ନ ହେଉନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଶୂନମ୍ (ମଙ୍ଗଳ) ଓ ଆରତି (ରକ୍ଷା)କୁ ପହଞ୍ଚୁନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
They are paired river-goddesses praised as swift, bright, nourishing waters. The hymn treats them as living divine powers who can grant a safe path and protection.
It recalls the Vedic myth where Indra breaks the obstruction that held back the waters. This frames the rivers’ flowing as a cosmic act of liberation—opening pathways and restoring abundance.
Traditionally it suits prayers near water—especially before crossing a river—asking the waters to remove obstacles and bring travelers to safety. More broadly, it is recited for clearing blockages and restoring ‘flow’ in life and mind.
Ask anything about Sukta 33 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
