Opening the text

Rishi: Atharvanic tradition (funerary book; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī traditions)
Devata: Lokakṛt/Pathikṛt powers (a class of invoked recipients; often treated as divine/ancestral order-establishers)
Chandas: Anuṣṭubh (predominant cadence; with Atharvanic stylistic variation)
AV 18.4 ദീർഘമായ അന്ത്യേഷ്ടി–പിതൃയ ലിറ്റർജി ആണ്. ഇത് യജ്ഞത്തെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും, ഹവിയെ ശരിയായി ആസനപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, അവകാശമുള്ള സ്വീകര്താക്കളെ—പ്രത്യേകിച്ച് ലോകകൃത്/പഥികൃത് (‘ലോക-/പഥ-നിർമ്മാതൃ’) ശക്തികളെ—വീണ്ടുംവീണ്ടും ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. മുൻഗാമികൾ നടന്ന ‘പഴയ പാത’ അനുസരിച്ച് അർപ്പണങ്ങളും പരേതനും തടസ്സമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കാനും, സംരക്ഷണം ലഭിക്കാനും, മരണകർമ്മസങ്കീർണ്ണത്തിൽ ഓഹരികളുടെ ശരിയായ വിതരണം നടക്കാനും ഇത് ഉറപ്പാക്കുന്നു.
Mantra 1
पितृमेधः। (८६ ककुम्मती, ८७ शंकुमती), ८८ त्र्यवसाना पथ्यापङ्क्तिः, ८९ पञ्चपदा पथ्यापङ्क्तिः। आ रो॑हत॒ जनि॑त्रीं जा॒तवे॑दसः पितृ॒याणैः सं व॒ आ रो॑हयामि । अवा॑ड्ढ॒व्येषि॒तो ह॑व्य॒वाह ईजा॒नं यु॒क्ताः सु॒कृतां॑ धत्त लो॒के
പിതൃമേധ. പിതാക്കന്മാരുടെ പാതകളിലൂടെ ജനിത്രി (ജനനി)യിലേക്കു കയറുവിൻ; ജാതവേദസിനോടുകൂടെ ഞാൻ നിങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് കയറ്റുന്നു. ഹവിയാൽ പ്രേരിതനായ ഹവ്യവാഹൻ (അഗ്നി) താഴെയിൽ നിന്നു വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു; യുക്തരായി, യജമാനന് അവന്റെ ലോകത്തിൽ സുകൃതം (സത്കർമ്മഫലം/പുണ്യം) നല്കുവിൻ.
Mantra 2
दे॒वा य॒ज्ञमृ॒तवः॑ कल्पयन्ति ह॒विः पु॑रो॒डाशं॑ स्रु॒चो य॑ज्ञायु॒धानि॑ । तेभि॑र्याहि प॒थिभि॑र्देव॒यानै॒र्यैरी॑जा॒नाः स्व॒र्गं यन्ति॑ लो॒कम्
ദേവന്മാർ—ഋതുക്കൾ—യജ്ഞത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു: ഹവിസ്, പുരോഡാശം (യജ്ഞകേക്ക്), സ്രുചകൾ (ഹോമചമചങ്ങൾ), യജ്ഞായുധങ്ങൾ (യജ്ഞോപകരണങ്ങൾ). ആ ദേവയാന പഥങ്ങളിലൂടെ നീ പുറപ്പെടുക; അവയിലൂടെ യജമാനർ യജ്ഞം ചെയ്ത് സ്വർഗ്ഗലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Mantra 3
ऋ॒तस्य॒ पन्था॒मनु॑ पश्य सा॒ध्वङ्गि॑रसः सु॒कृतो॑ येन॒ यन्ति॑ । तेभि॑र्याहि प॒थिभिः॑ स्व॒र्गं यत्रा॑दि॒त्या मधु॑ भ॒क्षय॑न्ति तृ॒तीये॒ नाके॒ अधि॒ वि श्र॑यस्व
ഋതത്തിന്റെ ക്രമമനുസരിച്ച് ആ പഥത്തെ നന്നായി നോക്കുക, ഹേ അങ്ഗിരസേ; അതിലൂടെ സുകൃതർ (സത്കർമ്മികൾ) പോകുന്നു. ആ പഥങ്ങളിലൂടെയേ നീ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുക; അവിടെ ആദിത്യർ മധു ഭക്ഷിക്കുന്നു; മൂന്നാം നാകത്തിൽ (ഉന്നത ഗഗനത്തിൽ) അവിടെ നീ സ്ഥിരമായി ആശ്രയിക്ക.
Mantra 4
त्रयः॑ सुप॒र्णा उप॑रस्य मा॒यू नाक॑स्य पृ॒ष्ठे अधि॑ वि॒ष्टपि॑ श्रि॒ताः । स्व॒र्गा लो॒का अ॒मृते॑न वि॒ष्ठा इष॒मूर्जं॒ यज॑मानाय दुह्राम्
മൂന്ന് സുപർണർ (സുന്ദരചിറകുള്ളവർ) മേല്പ്രദേശത്തിന്റെ താങ്ങുകളാണ്; സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ, വിശാല വിഷ്ടപത്തിൽ അവർ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങൾ അമൃതത്താൽ ദൃഢമായി ബന്ധിതമാണ്; അവർ യജമാനനു ഇഷ് (പോഷണം)യും ഊർജം (ശക്തി)യും പാൽപോലെ ദോഹിച്ച് നൽകട്ടെ.
Mantra 5
जु॒हूर्दा॑धार॒ द्यामु॑प॒भृद॒न्तरि॑क्षं ध्रु॒वा दा॑धार पृथि॒वीं प्र॑ति॒ष्ठाम्। प्रती॒मां लो॒का घृ॒तपृ॑ष्ठाः स्व॒र्गाः कामं॑कामं॒ यज॑मानाय दुह्राम्
ജുഹൂ ആകാശത്തെ താങ്ങി നിർത്തി; ഉപഭൃത് അന്തരീക്ഷത്തെ; ധ്രുവാ ഭൂമിയെ ദൃഢമായ പ്രതിഷ്ഠയായി താങ്ങി നിർത്തി. അതിന് മറുപടിയായി, ഘൃതപൃഷ്ഠ (നെയ്യാൽ പൃഷ്ഠമുള്ള) ഈ സ്വർഗ്ഗീയ ലോകങ്ങൾ യജമാനനു വേണ്ടി ആഗ്രഹത്തിന്മേൽ ആഗ്രഹം—ഓരോ കാമനയും—പാൽപോലെ ദോഹിച്ച് നൽകട്ടെ.
Mantra 6
ध्रुव॒ आ रो॑ह पृथि॒वीं वि॒श्वभो॑जसम॒न्तरि॑क्षमुपभृदा क्र॑मस्व । जुहु॒ द्यां ग॑च्छ॒ यज॑मानेन सा॒कं स्रु॒वेण॑ व॒त्सेन॒ दिशः॒ प्रपी॑नाः॒ सर्वा॑ धु॒क्ष्वाहृ॑ण्यमानः
ധ്രുവനായി ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് കയറുക; ഉപഭൃത് (ഉപഭൃത്) കരണ്ടിയോടെ സർവ്വഭോജസമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ പടിയിടുക. ജുഹു: യജമാനനോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്കു പോകുക; സ്രുവയോടെ, വത്സനോടൊപ്പം, പ്രപീന (പൂർണ്ണ)മായ എല്ലാ ദിക്കുകളെയും—ഇവിടെ പാൽപോലെ ദോഹിച്ച് എടുക്കുക, ആഹൃണ്യമാന (ഇങ്ങോട്ട് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നവൻ) ആയി.
Mantra 7
ती॒र्थैस्त॑रन्ति प्र॒वतो॑ म॒हीरिति॑ यज्ञ॒कृतः॑ सु॒कृतो॒ येन॒ यन्ति॑ । अत्रा॑दधु॒र्यज॑मानाय लो॒कं दिशो॑ भू॒तानि॒ यदक॑ल्पयन्त
“തീർത്ഥങ്ങളിലൂടെ അവർ മഹത്തായ ചരിവുകൾ കടക്കുന്നു”—ഇങ്ങനെ യജ്ഞകർതാക്കൾ, സുകൃതർ (പുണ്യകർമ്മികൾ), അതേ വഴിയിലൂടെ പോകുന്നു. ഇവിടെ അവർ യജമാനനുവേണ്ടി ഒരു ലോകം സ്ഥാപിച്ചു; ദിക്കുകളും ഭൂത-പ്രാണികളും എല്ലാം യഥാവിധി ക്രമപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ.
Mantra 8
अङ्गि॑रसा॒मय॑नं॒ पूर्वो॑ अ॒ग्निरा॑दि॒त्याना॒मय॑नं॒ गार्ह॑पत्यो॒ दक्षि॑णाना॒मय॑नं दक्षिणा॒ग्निः । म॒हि॒मान॑म॒ग्नेर्विहि॑तस्य॒ ब्रह्म॑णा॒ सम॑ङ्गः॒ सर्व॒ उप॑ याहि श॒ग्मः
കിഴക്കുള്ള അഗ്നി അങ്ഗിരസുകളുടെ ആയനം (മാർഗം) ആകുന്നു; ഗാർഹപത്യൻ ആദിത്യരുടെ ആയനം; ദക്ഷിണാഗ്നി തെക്കൻ ശക്തികളുടെ ആയനം. ഹേ സഹായകനായ (ശഗ്മ) ദേവാ! ബ്രഹ്മംകൊണ്ട്—അംഗങ്ങളൊക്കെയും പൂർണ്ണനായി—വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിതമായ അഗ്നിയുടെ മഹിമയിലേക്കു ഇവിടെ സമീപിക്കണമേ.
Mantra 9
पूर्वो॑ अ॒ग्निष्ट्वा॑ तपतु॒ शं पु॒रस्ता॒च्छं प॒श्चात् त॑पतु॒ गार्ह॑पत्यः । द॒क्षि॒णा॒ग्निष्टे॑ तपतु॒ शर्म॒ वर्मो॑त्तर॒तो म॑ध्य॒तो अ॒न्तरि॑क्षाद् दि॒शोदि॑शो अग्ने॒ परि॑ पाहि घो॒रात्
കിഴക്കുള്ള അഗ്നി നിന്നെ മുന്നിൽ നിന്ന് ക്ഷേമത്തിനായി തപിപ്പിക്കട്ടെ; പിന്നിൽ നിന്ന് ക്ഷേമത്തിനായി ഗാർഹപത്യൻ തപിപ്പിക്കട്ടെ. ദക്ഷിണാഗ്നി നിന്നെ തപിപ്പിക്കട്ടെ—ശർമ (ആശ്രയം), വർമ്മ (കവചം)—വടക്കിൽ നിന്ന്, മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന്, അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന്. ഹേ അഗ്നേ! ദിക്കുതോറും വരുന്ന ഭീകരതയിൽ നിന്ന് നീ ചുറ്റും കാത്തുകൊള്ളുക.
Mantra 10
यू॒यम॑ग्ने॒ शंत॑माभिस्त॒नूभि॑रीजा॒नम॒भि लो॒कं स्व॒र्गम्। अश्वा॑ भू॒त्वा पृ॑ष्टि॒वाहो॑ वहाथ॒ यत्र॑ दे॒वैः स॑ध॒मादं॒ मद॑न्ति
ഹേ അഗ്നേ, അത്യന്തം ക്ഷേമകരമായ നിന്റെ തനുക്കളാൽ (രൂപങ്ങളാൽ) യജമാനനെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് എത്തിക്കേണമേ. പൃഷ്ഠവാഹികളായ അശ്വങ്ങളായി മാറി അവനെ അവിടേക്ക് വഹിക്കേണമേ—അവിടെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവർ സഹ-ഉത്സവത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ ഹർഷിക്കുന്നു.
Mantra 11
शम॑ग्ने प॒श्चात् त॑प॒ शं पु॒रस्ता॒च्छमु॑त्त॒राच्छम॑ध॒रात् त॑पैनम्। एक॑स्त्रे॒धा विहि॑तो जातवेदः स॒म्यगे॑नं धेहि सु॒कृता॑मु लो॒के
ഹേ അഗ്നേ, പിന്നിൽ നിന്ന് ക്ഷേമത്തോടെ അവനെ തപിക്കേണമേ; മുന്നിൽ നിന്ന് ക്ഷേമത്തോടെ; വടക്കിൽ നിന്ന് ക്ഷേമത്തോടെ; താഴെ നിന്ന് ക്ഷേമത്തോടെ അവനെ തപിക്കേണമേ. ഹേ ജാതവേദസ്, നീ ഒരുവനായിട്ടും ത്രിധാ വിന്യസ്തനായവൻ; അവനെ യഥാവിധി സുകൃതന്മാരുടെ ലോകത്തിൽ സ്ഥാപിക്കേണമേ.
Mantra 12
शम॒ग्नयः॒ समि॑द्धा॒ आ र॑भन्तां प्राजाप॒त्यं मेध्यं॑ जा॒तवे॑दसः । शृ॒तं कृ॒ण्वन्त॑ इ॒ह माव॑ चिक्षिपन्
ക്ഷേമത്തോടെ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ട അഗ്നികൾ പിടിച്ചെടുക്കട്ടെ—ഹേ ജാതവേദസന്മാരേ—എന്റെ പ്രാജാപത്യമായ, മേധ്യ (യജ്ഞശുദ്ധ) തത്ത്വത്തെ. ഇവിടെ അതിനെ സുസ്ഥിരമായി (സു-ആധാരിതമായി) ആക്കി, അതിനെ താഴെ എറിയാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 13
य॒ज्ञ ए॑ति॒ वित॑तः॒ कल्प॑मान ईजा॒नम॒भि लो॒कं स्व॒र्गम्। तम॒ग्नयः॒ सर्व॑हुतं जुषन्तां प्राजाप॒त्यं मेध्यं॑ जा॒तवे॑दसः
യജ്ഞം വ്യാപിച്ചുകൊണ്ട്, യഥാവിധി ക്രമീകരിക്കപ്പെടുകയും മുന്നോട്ട് പോകുകയും ചെയ്യുന്നു—യജമാനനെ അഭിമുഖമായി, സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക്. അവനെ—സർവ്വഹുതൻ (എല്ലാം അർപ്പിച്ചവൻ) ആയവനെ—ഹേ ജാതവേദസുകളായ അഗ്നികളേ, പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിക്കുവിൻ; അവൻ പ്രജാപത്യൻ, മേധ്യൻ (യജ്ഞശുദ്ധൻ) ആകുന്നു.
Mantra 14
ई॒जा॒नश्चि॒तमारु॑क्षद॒ग्निं नाक॑स्य पृ॒ष्ठाद् दिव॑मुत् पति॒ष्यन्। तस्मै॒ प्र भा॑ति॒ नभ॑सो॒ ज्योति॑षीमान्त्स्व॒र्गः पन्थाः॑ सु॒कृते॑ देव॒यानः॑
യജമാനൻ തീർച്ചയായും അഗ്നിയെ आरोഹിച്ചിരിക്കുന്നു; നാകത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് മേലോട്ടു പറക്കാൻ ഒരുങ്ങുന്നു. അവനുവേണ്ടി ആകാശാന്തരീക്ഷത്തിൽ ജ്യോതിസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു—സ്വർഗ്ഗപഥം, ദേവയാന മാർഗം—സുകൃതൻ (പുണ്യകർമ്മി)ക്കായി.
Mantra 15
अ॒ग्निर्होता॑ध्व॒र्युष्टे॒ बह॒स्पति॒रिन्द्रो॑ ब्र॒ह्मा द॑क्षिण॒तस्ते॑ अस्तु । हु॒तोऽयं संस्थि॑तो य॒ज्ञ ए॑ति॒ यत्र॒ पूर्व॒मय॑नं हु॒ताना॑म्
അഗ്നിയാണ് നിന്റെ ഹോതൃ, നിന്റെ അധ്വര്യു; ബൃഹസ്പതി, ഇന്ദ്രൻ, ബ്രഹ്മൻ എന്നിവർ നിന്റെ വലതുഭാഗത്ത് ഇരിക്കട്ടെ. ഹൂതമായും സുസ്ഥാപിതമായും ഈ യജ്ഞം മുന്നോട്ട് പോകുന്നു—പുരാതനകാലം മുതൽ ഹൂത (അർപ്പിത)ങ്ങളുടെയായ ഗതി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തേക്ക്.
Mantra 16
अ॒पू॒पवा॑न् क्षी॒रवां॑श्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (കേക്ക്)യോടുകൂടിയും ക്ഷീരസമൃദ്ധവുമായ ചരു ഇവിടെ ഇരിക്കട്ടെ. ലോക-കർത്താക്കളെയും പഥ-കർത്താക്കളെയും ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു—ദേവന്മാരിൽ ഹുത-ഭാഗം (അർപ്പിത ഹവിഷിന്റെ പങ്ക്) ഉള്ളവർ—നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുക.
Mantra 17
अ॒पू॒पवा॒न् दधि॑वांश्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (കേക്ക്)യോടുകൂടിയും ദധി (തൈര്)സമൃദ്ധവുമായ ചരു ഇവിടെ ഇരിക്കട്ടെ. ലോക-കർത്താക്കളെയും പഥ-കർത്താക്കളെയും ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു—ദേവന്മാരിൽ ഹുത-ഭാഗം (അർപ്പിത ഹവിഷിന്റെ പങ്ക്) ഉള്ളവർ—നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുക.
Mantra 18
अ॒पू॒पवा॑न् द्र॒प्सवां॑श्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (കേക്ക്) സഹിതവും രസത്തിന്റെ തുള്ളികളാൽ സമൃദ്ധവുമായ ചരു (പാകമായ ഹവിസ്) ഇവിടെ ഇരിക്കട്ടെ. ലോകകൃതരും പഥികൃതരും—ദേവന്മാരിൽ ഹുതഭാഗം (ഹവിസിന്റെ പങ്ക്) ഉള്ളവർ—അവരെ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുക.
Mantra 19
अ॒पू॒पवा॑न् घृ॒तवां॑श्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (കേക്ക്) സഹിതവും ഘൃതം (നെയ്യ്) നിറഞ്ഞതുമായ ചരു (പാകമായ ഹവിസ്) ഇവിടെ ഇരിക്കട്ടെ. ലോകകൃതരും പഥികൃതരും—ദേവന്മാരിൽ ഹുതഭാഗം (ഹവിസിന്റെ പങ്ക്) ഉള്ളവർ—അവരെ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുക.
Mantra 20
अ॒पू॒पवा॑न् मां॒सवां॑श्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (കേക്ക്) സഹിതവും മാംസയുക്തവുമായ ചരു (പാകമായ ഹവിസ്) ഇവിടെ ഇരിക്കട്ടെ. ലോകകൃതരും പഥികൃതരും—ദേവന്മാരിൽ ഹുതഭാഗം (ഹവിസിന്റെ പങ്ക്) ഉള്ളവർ—അവരെ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുക.
Mantra 21
अ॒पू॒पवा॒नन्न॑वांश्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (കേക്ക്)യും അന്നവും സമൃദ്ധമായ ചരു (പാകമായ ഹവിഷ്) ഇവിടെ സ്ഥാപിതമാകട്ടെ. ലോകകൃതഃ (ലോക-നിർമ്മാതാക്കൾ), പഥികൃതഃ (മാർഗ്ഗ-നിർമ്മാതാക്കൾ) ആയ ദേവന്മാരെ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഹുത (ആഹുതി)യിൽ ഭാഗമുള്ളവർ; നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുക.
Mantra 22
अ॒पू॒पवा॒न् मधु॑मांश्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (കേക്ക്)യും മധു (തേൻ)വിന്റെ മധുരവും നിറഞ്ഞ ചരു (പാകമായ ഹവിഷ്) ഇവിടെ സ്ഥാപിതമാകട്ടെ. ലോകകൃതഃ, പഥികൃതഃ ആയ ദേവന്മാരെ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഹുത (ആഹുതി)യിൽ ഭാഗമുള്ളവർ; നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുക.
Mantra 23
अ॒पू॒पवा॒न् रस॑वांश्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (കേക്ക്)യും രസവും (സാരം/സ്വാദും) നിറഞ്ഞ ചരു (പാകമായ ഹവിഷ്) ഇവിടെ സ്ഥാപിതമാകട്ടെ. ലോകകൃതഃ, പഥികൃതഃ ആയ ദേവന്മാരെ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഹുത (ആഹുതി)യിൽ ഭാഗമുള്ളവർ; നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുക.
Mantra 24
अ॒पू॒पवा॒नप॑वांश्च॒रुरेह सी॑दतु । लो॒क॒कृतः॑ पथि॒कृतो॑ यजामहे॒ ये दे॒वानां॑ हु॒तभा॑गा इ॒ह स्थ
അപൂപ (യജ്ഞകേക്ക്) കൊണ്ടും അപ്/ജലം കൊണ്ടും സമൃദ്ധമായ ചരു (പാകമായ ഹവിഷ്) ഇവിടെ വെക്കപ്പെടട്ടെ. ലോകകൃതഃ (ലോകനിർമ്മാതാക്കൾ) പഥികൃതഃ (മാർഗ്ഗനിർമ്മാതാക്കൾ) ആയ ദേവന്മാരെ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഹുതഭാഗാ (ഹോമഭാഗം ലഭിക്കുന്നവർ) ആയ നിങ്ങൾ ഇവിടെ സന്നിഹിതരാകുവിൻ.
Mantra 25
अ॒पू॒पापि॑हितान् कु॒म्भान् यांस्ते॑ दे॒वा अधा॑रयन्। ते ते॑ सन्तु स्व॒धाव॑न्तो॒ मधु॑मन्तो घृत॒श्चुतः॑
അപൂപകളാൽ മൂടപ്പെട്ട, ദേവന്മാർ നിനക്കായി സ്ഥാപിച്ച ആ കുംഭങ്ങൾ—അവ നിനക്കുള്ളതാകട്ടെ; സ്വധാവന്ത (സ്വധാ-ശക്തിയുള്ള), മധുമന്ത (തേൻമധുരമുള്ള), ഘൃതശ്ചുത (നെയ്യ് തുളുമ്പുന്ന) ആയിരിക്കട്ടെ.
Mantra 26
यास्ते॑ धा॒ना अ॑नुकि॒रामि॑ ति॒लमि॑श्राः स्व॒धाव॑तीः । तास्ते॑ सन्तू॒द्भ्वीः प्र॒भ्वीस्तास्ते॑ य॒मो राजानु॑ मन्यताम्
നിനക്കായി ഞാൻ ക്രമമായി വിതറുന്ന, എള്ള് കലർന്ന, സ്വധാ-സമൃദ്ധമായ ധാന്യങ്ങൾ—അവ എല്ലാം നിനക്കുള്ളതാകട്ടെ; അവ ഉയർത്തുന്നവയും ശക്തിയുള്ളവയും ആകട്ടെ. നിനക്കായി യമരാജാവ് കാലക്രമത്തിൽ അവയെ അംഗീകരിച്ച് അനുമോദിക്കട്ടെ.
Mantra 27
अक्षि॑तिं॒ भूय॑सीम्
അക്ഷിതത്വം—ഇനിയും കൂടുതൽ സമൃദ്ധമായി.
Mantra 28
द्र॒प्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒ द्यामि॒मं च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ । स॒मा॒नं योनि॒मनु॑ सं॒चर॑न्तं द्र॒प्सं जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्राः॑
ബിന്ദു (ദ്രപ്സ) ഒഴുകിപ്പോയിരിക്കുന്നു—പൃഥ്വിയെ അനുഗമിച്ച്, ദ്യൗവിനെ അനുഗമിച്ച്, ഈ യോനിയെ അനുഗമിച്ച്, മുൻപുള്ള യോനിയെയും അനുഗമിച്ച്. ഒരേ യോനിയിൽ ക്രമബദ്ധമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ ബിന്ദുവിനെ—ഞാൻ ജുഹോമി (ആഹുതി) അർപ്പിക്കുന്നു, സപ്ത ഹോതൃ-ആഹ്വാനങ്ങളെ അനുഗമിച്ച്.
Mantra 29
श॒तधा॑रं वा॒युम॒र्कं स्व॒र्विदं॑ नृ॒चक्ष॑स॒स्ते अ॒भि च॑क्षते र॒यिम्। ये पृ॒णन्ति॒ प्र च॒ यच्छ॑न्ति सर्व॒दा ते दु॑ह्रते॒ दक्षि॑णां स॒प्तमा॑तरम्
ശതധാരനായ വായു, അർക്കൻ (സൂര്യൻ), സ്വർവിദ് (സ്വർഗ്ഗം ജയിപ്പിക്കുന്നവൻ), നൃചക്ഷസ് (മനുഷ്യരെ കാണുന്നവൻ)—ഇവർ ധനത്തിൽ അനുഗ്രഹദൃഷ്ടി ചെലുത്തുന്നു. യാർ നിറയ്ക്കുന്നു, യാർ ദാനം ചെയ്യുന്നു, എപ്പോഴും—അവർ തന്നെയാണ് ദക്ഷിണയെ (യജ്ഞപ്രതിഫലം), ഏഴുമാതാക്കളുള്ള (സപ്തമാതൃക) അവളെ, ദോഹിക്കുന്നത്.
Mantra 30
कोशं॑ दुहन्ति क॒लशं॒ चतु॑र्बिल॒मिडां॑ धे॒नुं मधु॑मतीं स्व॒स्तये॑ । ऊर्जं॒ मद॑न्ती॒मदि॑तिं॒ जने॒ष्वग्ने॒ मा हिं॑सीः पर॒मे व्योऽमन्
അവർ കോശം (പാത്രം) ദോഹിക്കുന്നു, കലശവും; ചതുര്ബിലം (നാലു രന്ധ്രങ്ങളുള്ള) പാത്രവും—സ്വസ്തിക്കായി ഇഡാ (പോഷണം) എന്ന മധുമതിയായ ധേനുവിനെ. ആനന്ദം പകരുന്ന ഊർജ്ജത്തെ, ജനങ്ങളിൽ അദിതിയെ (അഖണ്ഡത/അപരിമിതത്വം). ഹേ അഗ്നേ, പരമ വ്യോമത്തിൽ നീ ഹിംസ ചെയ്യരുത്.
Mantra 31
ए॒तत् ते॑ दे॒वः स॑वि॒ता वासो॑ ददाति॒ भर्त॑वे । तत् त्वं य॒मस्य॒ राज्ये॒ वसा॑नस्ता॒र्प्यंऽ चर
ഹേ (അമുക), ധരിക്കുവാൻ ദേവൻ സവിതാ നിനക്കു ഈ വസ്ത്രം നൽകുന്നു. അത് ധരിച്ച്, യമന്റെ രാജ്യത്തിൽ നീ സുഖമായി, യുക്തമായ തൃപ്തിയോടെ സഞ്ചരിക്കു.
Mantra 32
धा॒ना धे॒नुर॑भवद् व॒त्सो अ॑स्यास्ति॒लोऽभवत्। तां वै य॒मस्य॒ राज्ये॒ अक्षि॑ता॒मुप॑ जीवति
ധാന്യം പശുവായി; അവളുടെ എള്ളിൽ നിന്നു കിടാവ് ഉണ്ടായി. ആ പശുവിനാൽ തന്നേ യമരാജ്യത്തിൽ അവൻ നിശ്ചയമായി ജീവിക്കുന്നു—ക്ഷയിക്കാത്ത, അക്ഷയയായ അവളെ ആശ്രയിച്ചുകൊണ്ട്.
Mantra 33
ए॒तास्ते॑ असौ धे॒नवः॑ काम॒दुघा॑ भवन्तु । एनीः॒ श्येनीः॒ सरू॑पा॒ विरू॑पास्ति॒लव॑त्सा॒ उप॑ तिष्ठन्तु॒ त्वात्र॑
നിനക്കായി അവിടെയുള്ള ഈ ധേനുക്കൾ കാമദുഘാ—ഇഷ്ടംപോലെ പാലുതരുന്നവ—ആകട്ടെ. ഏനീ-ധേനുക്കൾ, ശ്യേനീ-ധേനുക്കൾ, ഒരേ രൂപവും വ്യത്യസ്ത രൂപവും ഉള്ളവ, എള്ളുകിടാവുകളുള്ളവ—ഇവിടെ നിന്റെ അടുത്ത് സമീപമായി നില്ക്കട്ടെ.
Mantra 34
एनी॒र्धा॒ना हरि॑णीः॒ श्येनी॑रस्य कृ॒ष्णा धा॒ना रोहि॑णीर्धे॒नव॑स्ते । ति॒लव॑त्सा॒ ऊर्ज॑म॒स्मै दुहा॑ना वि॒श्वाहा॑ सन्त्वनप॒स्फुर॑न्तीः
ധാന്യത്തിന്റെ ഏനീ-ധേനുക്കൾ—ഹരിണീ (സ്വർണ്ണവർണ്ണം); ധാന്യത്തിന്റെ ശ്യേനീ-ധേനുക്കൾ—കൃഷ്ണയും രോഹിണിയും—ഇവയാണ് നിന്റെ ധേനുക്കൾ. എള്ളുകിടാവുകളുള്ളവ, അവനു പോഷണ-ഊർജം പാൽ ആയി ദോഹിച്ച്, എല്ലാ ദിവസങ്ങളിലും അചഞ്ചലമായി, വിറയാതെ (അനപസ്ഫുരന്തീഃ) ഇരിക്കട്ടെ.
Mantra 35
वै॒श्वा॒न॒रे ह॒विरि॒दं जु॑होमि साह॒स्रं श॒तधा॑र॒मुत्स॑म्। स बि॑भर्ति पि॒तरं॑ पिताम॒हान् प्र॑पिताम॒हान् बि॑भर्ति॒ पिन्व॑मानः
വൈശ്വാനരനോടു ഇവിടെ ഞാൻ ഈ ഹവിസ് അർപ്പിക്കുന്നു—ആയിരമടങ്ങും, നൂറു ധാരകളുമുള്ള ഉത്സം (ഉറവ്/ഝരി). അവൻ പിതാവിനെ ധരിക്കുന്നു; പിതാമഹന്മാരെ ധരിക്കുന്നു; പ്രപിതാമഹന്മാരെയും ധരിക്കുന്നു—പോഷിതനായി, പൂർണ്ണതയിലേക്കു വളരുന്നു.
Mantra 36
स॒हस्र॑धारं श॒तधा॑र॒मुत्स॒मक्षि॑तं व्य॒च्यमा॑नं सलि॒लस्य॑ पृ॒ष्ठे। ऊर्जं॒ दुहा॑नमनप॒स्फुर॑न्त॒मुपा॑सते पि॒तरः॑ स्व॒धाभिः॑
ആയിരം ധാരകളും നൂറ് ധാരകളും ഉള്ള, ക്ഷയിക്കാത്ത ഉത്സ (ഉറവ), ജലത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ വ്യാപിച്ചു പരക്കുന്ന—ഊർജം (പോഷണം) പാൽപോലെ ദോഹിച്ച് നൽകുന്ന, ഒരിക്കലും മങ്ങാത്ത—അതിനെ പിതാക്കൾ സ്വധാ-അർപ്പണങ്ങളാൽ ഉപാസിക്കുന്നു.
Mantra 37
इ॒दं कसा॑म्बु॒ चय॑नेन चि॒तं तत् स॑जाता॒ अव॑ पश्य॒तेत॑ । मर्त्यो॒ऽयम॑मृत॒त्वमे॑ति॒ तस्मै॑ गृ॒हान् कृ॑णुत याव॒त्सब॑न्धु
ഈ കസാ-ജലം, ചയന (കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ/പാളിവെക്കൽ) കൊണ്ടു ചിതപ്പെട്ടത്—ഹേ സജാത ബന്ധുക്കളേ, അതിനെ നന്നായി നോക്കുവിൻ. ഈ മർത്ത്യൻ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവനുവേണ്ടി, ബന്ധുത്വം എത്തുന്നത്ര ദൂരമോളം ഗൃഹങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുവിൻ.
Mantra 38
इ॒हैवैधि॑ धन॒सनि॑रि॒हचि॑त्त इ॒हक्र॑तुः । इ॒हैधि॑ वी॒र्यऽवत्तरो वयो॒धा अप॑राहतः
ഇവിടെയേ നിശ്ചയമായി വളരുക—ധനം നേടുന്നവനാകുക; ഇവിടെയേ നിന്റെ ചിത്തം ഇരിക്കട്ടെ, ഇവിടെയേ നിന്റെ സംकल्पം ഉറപ്പാകട്ടെ. ഇവിടെയേ നീ കൂടുതൽ പുരുഷവീര്യത്തോടെ സമൃദ്ധനായി വളരുക; പ്രാണശക്തി നൽകുന്നവനേ, അജേയനായി ഇരിക്ക.
Mantra 39
पु॒त्रं पौत्र॑मभित॒र्पय॑न्ती॒रापो॒ मधु॑मतीरि॒माः । स्व॒धां पि॒तृभ्यो॑ अ॒मृतं॒ दुहा॑ना॒ आपो॑ दे॒वीरु॒भयां॑स्तर्पयन्तु
പുത്രനെയും പൗത്രനെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഈ മധുമയ ജലങ്ങൾ—പിതൃകൾക്കായി സ്വധാ എന്ന അമൃതസമാന സാരം പിഴിഞ്ഞൊഴുക്കുന്നു. ദേവീജലങ്ങളേ, അവർ ഇരുവരെയും (വംശജരെയും പിതൃകളെയും) തൃപ്തിപ്പെടുത്തട്ടെ.
Mantra 40
आपो॑ अ॒ग्निं प्र हि॑णुत पि॒तॄंरुपे॒मं य॒ज्ञं पि॒तरो॑ मे जुषन्ताम्। आसी॑ना॒मूर्ज॒मुप॒ ये सच॑न्ते॒ ते नो॑ र॒यिं सर्व॑वीरं॒ नि य॑च्छान्
ഹേ ജലങ്ങളേ, അഗ്നിയെ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കൂ; പിതൃകളെ ഇവിടെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരൂ. എന്റെ പിതൃകൾ ഈ യജ്ഞത്തിൽ പ്രസന്നരാകട്ടെ. ഇരുന്നുകൊണ്ട് പോഷണ-ഊർജ്ജത്തോടു ചേർന്നു നിൽക്കുന്നവർ, അവർ ഞങ്ങൾക്ക് സർവ്വവീരസമൃദ്ധമായ ധനം നൽകുകയും അതിനെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 41
समि॑न्धते॒ अम॑र्त्यं हव्य॒वाहं॑ घृत॒प्रिय॑म्। स वे॑द॒ निहि॑तान्नि॒धीन् पि॒तॄ॒न् प॑रा॒वतो॑ ग॒तान्
അവർ അമർത്ത്യനെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു—ഹവ്യവാഹനെ, ഘൃതപ്രിയനെ. അവൻ നിഹിതമായ നിധികളെ അറിയുന്നു: പരാവത് (ദൂരലോകം) പ്രാപിച്ച പിതൃകളെ.
Mantra 42
यं ते॑ म॒न्थं यमो॑द॒नं यन्मां॒सं नि॑पृ॒णामि॑ ते । ते ते॑ सन्तु स्व॒धाव॑न्तो॒ मधु॑मन्तो घृत॒श्चुतः॑
ഹേ (പിതൃ/പ്രേത), ഞാൻ നിനക്കു അർപ്പിക്കുന്ന മന്ത (മഥിച്ച പാനം), യമന്റെ ഓദന (അന്നം/പായസം), ഞാൻ നിനക്കു പൂരിപ്പിക്കുന്ന മാംസം—ഇവ എല്ലാം നിനക്കുള്ളതാകട്ടെ; സ്വധാ-യുക്തവും, മധുരവും, നെയ്യ് തുളുമ്പുന്നതുമായിരിക്കട്ടെ.
Mantra 43
यास्ते॑ धा॒ना अ॑नुकि॒रामि॑ ति॒लमि॑श्राः स्व॒धाव॑तीः । तास्ते॑ सन्तू॒द्भ्वीः प्र॒भ्वीस्तास्ते॑ य॒मो राजानु॑ मन्यताम्
ഹേ (പിതൃ/പ്രേത), ഞാൻ നിനക്കായി ചിതറിക്കുന്ന ധാന (അന്നകണങ്ങൾ), എള്ള് കലർന്നതും സ്വധാ-യുക്തവും—അവ നിനക്കുള്ളതാകട്ടെ; സമൃദ്ധവും പ്രബലവും ആയിരിക്കട്ടെ; നിനക്കായി അവയെ യമരാജൻ അംഗീകരിക്കട്ടെ.
Mantra 44
इ॒दं पूर्व॒मप॑रं नि॒यानं॒ येना॑ ते॒ पूर्वे॑ पि॒तरः॒ परे॑ताः । पु॒रो॒ग॒वा ये अ॑भि॒शाचो॑ अस्य॒ ते त्वा॑ वहन्ति सु॒कृता॑मु लो॒कम्
ഇത് മുൻപത്തെയും പിന്നത്തെയും നയിക്കുന്ന പഥം—ഈ പഥത്തിലൂടെയാണ് നിന്റെ മുൻപത്തെ പിതാക്കൾ പരലോകത്തിലേക്ക് പോയത്. പശുക്കളോടുകൂടെ മുന്നിൽ പോകുന്ന പുരോഗവകൾ, ഇതിന്റെ ശത്രു-അഭിചാരത്തെ അകറ്റുന്നവർ—അവർ നിന്നെ നിശ്ചയമായി സുകൃത (പുണ്യവാന്മാർ) ഉള്ള ലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
Mantra 45
सर॑स्वतीं देव॒यन्तो॑ हवन्ते॒ सर॑स्वतीमध्व॒रे ता॒यमा॑ने । सर॑स्वतीं सु॒कृतो॑ हवन्ते॒ सर॑स्वती दा॒शुषे॑ वार्यं॑ दात्
ദേവത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ സരസ്വതിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു—അധ്വര (യാഗകർമ്മം) നീളുമ്പോൾ യാഗത്തിൽ തന്നേ സരസ്വതിയെ. സുകൃതർ (സത്കർമ്മികൾ) സരസ്വതിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; ദാശുഷ് (അർപ്പണം ചെയ്യുന്ന യജമാനൻ)ക്ക് സരസ്വതി ഇഷ്ടമായ ശ്രേഷ്ഠ വരം നൽകട്ടെ.
Mantra 46
सर॑स्वतीं पि॒तरो॑ हवन्ते दक्षि॒णा य॒ज्ञम॑भि॒नक्ष॑माणाः । आ॒सद्या॒स्मिन् ब॒र्हिषि॑ मादयध्वमनमी॒वा इष॒ आ धे॑ह्य॒स्मे
പിതാക്കന്മാർ സരസ്വതിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; ദക്ഷിണാ-ദാനങ്ങൾ യജ്ഞത്തെ അതിന്റെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് വേഗപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ ബർഹിഷിൽ ഇരുന്ന് ആനന്ദിക്കുവിൻ; ഉപദ്രവമില്ലാത്തവരായി, ഞങ്ങൾക്കായി പോഷണശക്തികളെ ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കുവിൻ.
Mantra 47
सर॑स्वति॒ या स॒रथं॑ य॒याथो॒क्थैः स्व॒धाभि॑र्देवि पि॒तृभि॒र्मद॑न्ती । स॒ह॒स्रा॒र्घमि॒डो अत्र॑ भा॒गं रा॒यस्पोषं॒ यज॑मानाय धेहि
ഹേ സരസ്വതീ ദേവീ! പിതൃകളോടൊപ്പം ഒരേ രഥത്തിൽ ചേർന്ന്, സ്തുതികളാലും സ്വധാ-അർപ്പണങ്ങളാലും ആനന്ദിച്ചു നീ പോയവളേ—ഇവിടെ യജമാനനു ഇഡാ (ഇളാ)യുടെ ഭാഗം നിശ്ചയിച്ചു കൊടുക്കുക; സഹസ്ര-അർഘ്യമായ, മഹാമൂല്യമുള്ള അതിനെ, ധനവർധനയും സമൃദ്ധിപോഷവും അവനു നല്കുക.
Mantra 48
पृ॒थि॒वीं त्वा॑ पृथि॒व्यामा वे॑शयामि दे॒वो नो॑ धा॒ता प्र ति॑रा॒त्यायुः॑ । परा॑परैता वसु॒विद् वो अ॒स्त्वधा॑ मृ॒ताः पि॒तृषु॒ सं भ॑वन्तु
പൃഥ്വിയിൽ, പൃഥ്വിയുടെ ഉള്ളിൽ, ഞാൻ നിന്നെ നിക്ഷേപിക്കുന്നു. ദേവനായ ധാതൃ ഞങ്ങൾക്കായി ആയുസ്സ് ദീർഘിപ്പിക്കട്ടെ. നിന്റെ ഈ പരാ-അപര (ഇവിടെ നിന്ന് അവിടെ) ഗമനം നിങ്ങൾക്കു വസു-വിദ്—ധനം കണ്ടെത്തുന്നതായിരിക്കട്ടെ; പിന്നെ മരിച്ചവർ പിതൃകളിൽ പൂർണ്ണമായി ഒന്നിച്ചുചേരട്ടെ.
Mantra 49
आ प्र च्य॑वेथा॒मप॒ तन्मृ॑जेथां॒ यद् वा॑मभि॒भा अत्रो॒चुः । अ॒स्मादेत॑म॒घ्न्यौ तद् वशी॑यो दा॒तुः पि॒तृष्वि॒हभो॑जनौ॒ मम॑
മുന്നോട്ട് നീങ്ങുവിൻ; ആ മലിനതയെ തുടച്ചുകളയുവിൻ—ഇവിടെ ആളുകൾ നിങ്ങളിരുവരോടും വിരോധമായി ഉച്ചരിച്ച ശത്രുവാക്കുകൾ ഏതായാലും. ഈ മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് അതിനെ അകറ്റുവിൻ, ഹേ അഘ്ന്യാ യുഗളമേ! അതിനെ കൂടുതൽ വശീകരിക്കുവിൻ—നിങ്ങളിരുവരും, ഇവിടെ എന്റെ സഹഭാഗികൾ, പിതൃകളോടും കൂടെ, ദാതാവിന്റെ ഭോജനത്തിന്റെ പങ്കാളികൾ.
Mantra 50
एयम॑ग॒न् दक्षि॑णा भद्र॒तो नो॑ अ॒नेन॑ द॒त्ता सु॒दुघा॑ वयो॒धाः । यौव॑ने जी॒वानु॑प॒पृञ्च॑ती ज॒रा पि॒तृभ्य॑ उप॒संप॑राणयादि॒मान्
ഇവിടെ ദക്ഷിണാ ഞങ്ങളിലേക്കു വന്നു—ഞങ്ങൾക്ക് മംഗളകരമായി. ഇത് വിധിപൂർവ്വം ദാനം ചെയ്താൽ അവൾ സുധുഘാ (നന്നായി പാൽ തരുന്ന), വയോധാ (ബലം വർധിപ്പിക്കുന്ന) ആകുന്നു. യൗവനത്തോടെ ജീവന്മാരെ സിഞ്ചിക്കട്ടെ; ജര അടുത്തുവരുമ്പോൾ ഇവരെ പിതൃകളുടെ അടുക്കൽ സുരക്ഷിതമായി എത്തിച്ച്, കടത്തിവിടട്ടെ.
Mantra 51
इ॒दं पि॒तृभ्यः॒ प्र भ॑रामि ब॒र्हिर्जी॒वं दे॒वेभ्य॒ उत्त॑रं स्तृणामि । तदा रो॑ह पुरुष॒ मेध्यो॒ भव॒न् प्रति॑ त्वा जानन्तु पि॒तरः॒ परे॑तम्
ഈ ബർഹിസ് (പവിത്ര കുശപ്പുല്ലിന്റെ പായ) ഞാൻ പിതൃകൾക്കായി അർപ്പണമായി മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുന്നു; ദേവന്മാർക്കായി ജീവന്തമായ, ഉയർന്ന ബർഹിസ് ഞാൻ വിരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ, ഹേ പുരുഷാ, നീ ഉയർന്നു കയറുക—യാഗയോഗ്യനായി; പരേതരായ പിതൃകൾ നിന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു സ്വീകരിക്കട്ടെ.
Mantra 52
एदं ब॒र्हिर॑सदो॒ मेध्यो॑ऽभूः॒ प्रति॑ त्वा जानन्तु पि॒तरः॒ परे॑तम्। य॒था॒प॒रु त॒न्वं॑१ सं भ॑रस्व॒ गात्रा॑णि ते॒ ब्रह्म॑णा कल्पयामि
ഈ ബർഹിസ്മേൽ നീ ഇരുന്നിരിക്കുന്നു; നീ യാഗയോഗ്യനായിരിക്കുന്നു—പരേതരായ പിതൃകൾ നിന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു സ്വീകരിക്കട്ടെ. സന്ധി സന്ധിയായി എങ്ങനെ ആണോ, അങ്ങനെ നീ നിന്റെ ശരീരം ഒന്നിച്ചു കൂട്ടുക; നിന്റെ അവയവങ്ങളെ ഞാൻ ബ്രഹ്മ (പവിത്ര വാക്ക്)യുടെ ശക്തിയാൽ യഥാവിധി ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 53
प॒र्णो राजा॑पि॒धानं॑ चरू॒णामू॒र्जो बलं॒ सह॒ ओजो॑ न॒ आग॑न्। आयु॑र्जी॒वेभ्यो॒ विद॑धद् दीर्घायु॒त्वाय॑ श॒तशा॑रदाय
പർണം—രാജകീയമായ ആവരണം—പാകമായ ചരുക്കളുടെ (ചരു) മേൽ മൂടുപടമായി, ഊർജ്ജരസം, ബലം, സഹസ്, ഓജസ് എന്നിവയോടെ ഞങ്ങളിലേക്കു വന്നിരിക്കുന്നു. ജീവിക്കുന്നവർക്കു ആയുസ്സ് നല്കട്ടെ—ദീർഘായുസ്സിനായി, നൂറു ശരദ്കാലങ്ങൾ വരെ.
Mantra 54
ऊ॒र्जो भा॒गो य इ॒मं ज॒जानाश्मान्ना॑ना॒माधि॑पत्यं ज॒गाम॑ । तम॑र्चत वि॒श्वमि॑त्रा ह॒विर्भिः॒ स नो॑ य॒मः प्र॑त॒रं जी॒वसे॑ धात्
ഊർജ്ജത്തിന്റെ പങ്ക്—ഇതിനെ ജനിപ്പിച്ചവൻ, കല്ലുകളിലേക്കുള്ള അധിപത്യം നേടിയവൻ—അവനെ, ഹേ വിശ്വമിത്രരേ, ഹവിഷുകളാൽ അർച്ചിക്കുവിൻ. ആ യമൻ ഞങ്ങളെ ജീവിക്കാൻ കൂടുതൽ ഉറച്ച നിലയിൽ സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
Mantra 55
यथा॑ य॒माय॑ ह॒र्म्यमव॑प॒न् पञ्च॑ मान॒वाः । ए॒वा व॑पामि ह॒र्म्यं यथा॑ मे॒ भूर॒योऽस॑त
യമനുവേണ്ടി മനുവിന്റെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ എങ്ങനെ ഒരു ഹർമ്യം (ഭവനം) പണിതുവോ, അതുപോലെ ഞാനും ഹർമ്യം പണിയുന്നു—എനിക്ക് ധാരാളം സമൃദ്ധി ഉണ്ടാകേണ്ടതിന്.
Mantra 56
इ॒दं हिर॑ण्यं बिभृहि॒ यत् ते॑ पि॒ताबि॑भः पु॒रा। स्व॒र्गं य॒तः पि॒तुर्हस्तं॒ निर्मृ॑ड्ढि॒ दक्षि॑णम्
ഈ സ്വർണം ധരിക്ക; പണ്ടുകാലത്ത് നിന്റെ പിതാവ് ധരിച്ചതുതന്നെ. പിതാവിന്റെ കൈയിൽ നിന്ന്—അവിടെ നിന്നാണ് സ്വർഗ്ഗം നേടപ്പെടുന്നത്—വലങ്കൈയെ ഹാനിയിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിച്ച്, സുരക്ഷിതമാക്കുക.
Mantra 57
ये च॑ जी॒वा ये च॑ मृ॒ता ये जा॒ता ये च॑ य॒ज्ञियाः॑ । तेभ्यो॑ घृ॒तस्य॑ कु॒ल्यैऽतु॒ मधु॑धारा व्युन्द॒ती
ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരായാലും മരിച്ചവരായാലും, ജനിച്ചവരായാലും യജ്ഞയോഗ്യരായാലും—അവരിലേക്കെല്ലാം ഘൃതത്തിന്റെ കുല്യ ഒഴുകട്ടെ; മധുധാരപോലെ പൊങ്ങി ഒഴുകി, പടർന്ന് ചൊരിയട്ടെ.
Mantra 58
वृषा॑ मती॒नां प॑वते विचक्ष॒णः सूरो॒ अह्नां॑ प्र॒तरी॑तो॒षसां॑ दि॒वः । प्रा॒णः सिन्धू॑नां क॒लशाँ॑ अचिक्रद॒दिन्द्र॑स्य॒ हार्दि॑मावि॒शन् म॑नी॒षया॑
ചിന്തകളുടെ വൃഷഭൻ—വിവേകദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ—ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു; ദിവസങ്ങളുടെ സൂര്യൻ, ദിവ്യമായ ഉഷസ്സുകളിലൂടെ ജയത്തോടെ മുന്നേറുന്നു. നദികളുടെ പ്രാണൻ കലശങ്ങളിലേക്കു ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു; മനീഷയോടെ ഇന്ദ്രന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Mantra 59
त्वे॒षस्ते॑ धू॒म ऊ॑र्णोतु दि॒वि षंच्छु॒क्र आत॑तः । सूरो॒ न हि द्यु॒ता त्वं कृ॒पा पावक॒ रोच॑से
ഹേ പാവക (ശുദ്ധികർത്താവായ) അഗ്നേ! നിന്റെ തീക്ഷ്ണധൂമം ദിവിയിൽ ഞങ്ങളെ പൊതിയട്ടെ—എല്ലാടവും പരന്നും സർവ്വപ്രകാശമായും. കാരണം സൂര്യനെപ്പോലെ ദ്യുതിയിൽ നീ, ഹേ പാവക, നിന്റെ സ്വന്തം സ്വരൂപത്തിൽ തന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
Mantra 60
प्र वा ए॒तीन्दु॒रिन्द्र॑स्य॒ निष्कृ॑तिं॒ सखा॒ सख्यु॒र्न प्र मि॑नाति संगि॒रः । मर्य॑ इव॒ योषाः॒ सम॑र्षसे॒ सोमः॑ क॒लशे॑ श॒तया॑मना प॒था
ഇന്ദു (സോമ) സത്യമായി ഇന്ദ്രന്റെ നിഷ്കൃതി—മുക്തിയും പുറപ്പെടുവാനുള്ള വഴിയും—വഴി മുന്നോട്ട് പോകുന്നു; സുഹൃത്തായി, ഗായകനായ സുഹൃത്തിന്റെ ബന്ധം അവൻ മുറിക്കുകയില്ല. യുവാവ് യുവതികളിലേക്കു പാഞ്ഞുചേരുന്നതുപോലെ നീ ഒരുമിച്ച് ഉന്മേഷത്തോടെ ഒഴുകിവരുന്നു; ഹേ സോമ, നൂറു പഥങ്ങളുള്ള വഴിയിലൂടെ കലശത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.
Mantra 61
अक्ष॒न्नमी॑मदन्त॒ ह्यव॑ प्रि॒यां अ॑धूषत । अस्तो॑षत॒ स्वभा॑नवो॒ विप्रा॒ यवि॑ष्ठा ईमहे
അവർ ഭക്ഷിച്ചു; തീർച്ചയായും അവർ ആനന്ദിതരായി; സഹായമായി പ്രിയപ്പെട്ട അംശം അവർ സ്വീകരിച്ചു. അവർ സ്തുതി ഉച്ചരിച്ചു—സ്വയംപ്രഭരായ, പ്രചോദിതരായ, അത്യന്തം യുവാക്കളായ പിതൃന്മാരെ ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 62
आ या॑त पितरः सो॒म्यासो॑ गम्भी॒रैः प॒थिभिः॑ पितृ॒याणैः॑ । आयु॑र॒स्मभ्यं॒ दध॑तः प्र॒जां च॑ रा॒यश्च॒ पोषै॑र॒भि नः॑ सचध्वम्
വരുവിൻ, ഹേ പിതൃന്മാരേ, സോമപ്രിയരേ, ഗഹനമായ പിതൃയാണ പഥങ്ങളിലൂടെ. ഞങ്ങൾക്ക് ആയുസ്സും സന്തതിയും നല്കി, ധനവും പോഷണവും സഹിതം—ഞങ്ങളോടു ചേർന്നു നിലകൊള്ളുവിൻ.
Mantra 63
परा॑ यात पितरः सो॒म्यासो॑ गम्भी॒रैः प॒थिभिः॑ पू॒र्याणैः॑ । अधा॑ मा॒सि पुन॒रा या॑त नो गृ॒हान् ह॒विरत्तुं॑ सुप्र॒जसः॑ सु॒वीराः॑
പുറപ്പെടുവിൻ, ഹേ പിതൃന്മാരേ, സോമപ്രിയരേ, ഗഹനമായ പുരാതന പഥങ്ങളിലൂടെ. പിന്നെ മാസത്തിൽ വീണ്ടും ഞങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്കു വരുവിൻ, ഹവിസ് ഭുജിക്കുവാൻ—സുസന്തതിയുള്ളവരേ, സുവീരന്മാരേ.
Mantra 64
यद् वो अ॒ग्निरज॑हा॒देक॒मङ्गं॑ पितृलो॒कं ग॒मयं॑ जा॒तवे॑दाः । तद् व॑ ए॒तत् पुन॒रा प्या॑ययामि सा॒ङ्गाः स्व॒र्गे पि॒तरो॑ मादयध्वम्
ഹേ ജാതവേദാ അഗ്നേ! പിതൃലോകത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ നീ നിങ്ങളിൽ നിന്നു വിട്ടുപോയ ഒരംഗം—അതേ ഇതാ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വീണ്ടും നിങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായി പൂരിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ പിതാക്കളേ! സ്വർഗത്തിൽ സസാംഗരായി (സർവ്വാംഗരായി) ആനന്ദിക്കുവിൻ.
Mantra 65
अभू॑द् दू॒तः प्रहि॑तो जा॒तवे॑दाः सा॒यं न्यह्न॑ उप॒वन्द्यो॒ नृभिः॑ । प्रादाः॑ पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वींषि॑
ജാതവേദൻ ദൂതനായി—പ്രേഷിതനായി—സന്ധ്യാസമയത്ത്, ദിനം ചായുമ്പോൾ, മനുഷ്യർ ഉപവന്ദിക്കുന്നവനായി. നീ സ്വധയോടെ പിതാക്കൾക്കു സമർപ്പിച്ചു; അവർ ഭുജിച്ചു. ഹേ ദേവാ! യഥാവിധി സമർപ്പിച്ച ഹവിഷ്യങ്ങൾ നീയും ഭുജിക്കു.
Mantra 66
अ॒सौ हा इ॒ह ते॒ मनः॒ ककु॑त्सलमिव जा॒मयः॑ । अ॒भ्येऽनं भूम ऊर्णुहि
അസൗ—ഇവിടെ തന്നേ—നിന്റെ മനസ്സ് ഉണ്ട്; സ്വന്തം ജനങ്ങളിൽ കകുത്സലത്തെപ്പോലെ പുറംതള്ളിനിൽക്കുന്ന ശിഖരംപോലെ. ഹേ പൃഥ്വീ, ഈ മനുഷ്യനെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് പൊതിയുക; അവനെ മൂടുക.
Mantra 67
शुम्भ॑न्तां लो॒काः पि॑तृ॒षद॑नाः पितृ॒षद॑ने त्वा लो॒क आ सा॑दयामि
പിതൃസദനമായ ലോകങ്ങൾ ശോഭിക്കട്ടെ, ശുദ്ധിയാർന്നവയാകട്ടെ. പിതൃസദനത്തിൽ, ആ ലോകത്തിൽ, ഞാൻ നിന്നെ ഇരുത്തി സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 68
ये॒३स्माकं॑ पि॒तर॒स्तेषां॑ ब॒र्हिर॑सि
ഞങ്ങളുടേതായ പിതൃന്മാർക്കായി നീ ബർഹി (യാഗത്തിലെ പവിത്ര കുശാസനം) ആകുന്നു.
Mantra 69
उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒मं श्र॑थाय । अधा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम
ഹേ വരുണ, ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് മേലത്തെ പാശം അഴിച്ചുകളക; താഴെയുള്ളത് നീക്കിക്കളക; നടുവിലുള്ളത് പിളർത്തി വിടുതൽ വരുത്തുക. അപ്പോൾ, ഹേ ആദിത്യ, നിന്റെ വ്രതത്തിൽ ഞങ്ങൾ കുറ്റരഹിതരായി, അദിതി (മോചനം)യുടെ ഭാഗമാകട്ടെ.
Mantra 70
प्रास्मत् पाशा॑न् वरुण मुञ्च॒ सर्वा॒न् यैः स॑मा॒मे ब॒ध्यते॒ यैर्व्या॒मे। अधा॑ जीवेम श॒रदं॑ श॒तानि॒ त्वया॑ राजन् गुपि॒ता रक्ष॑माणाः
ഹേ വരുണ, ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് എല്ലാ പാശങ്ങളും അഴിച്ചുകളക—അർധമാപത്തിലായാലും പൂർണ്ണവലിച്ചുനീട്ടലിലായാലും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നവയെല്ലാം. അപ്പോൾ, ഹേ രാജൻ, നിനാൽ കാത്തുരക്ഷിക്കപ്പെട്ടും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടും ഞങ്ങൾ നൂറു ശരദുകൾ ജീവിക്കട്ടെ.
Mantra 71
अ॒ग्नये॑ कव्य॒वाह॑नाय स्व॒धा नमः॑
പിതൃകൾക്കുള്ള കവ്യ (ഹവിഷ്) വഹിക്കുന്ന കവ്യവാഹനനായ അഗ്നിക്കു—സ്വധാ; നമസ്കാരം.
Mantra 72
सोमा॑य पि॒तृम॑ते स्व॒धा नमः॑
പിതൃകളോടുകൂടെ ഉള്ള സോമനു—സ്വധാ; നമസ്കാരം.
Mantra 73
पि॒तृभ्यः॒ सोम॑वद्भ्यः स्व॒धा नमः॑
സോമവാന്മാരായ പിതൃകൾക്കു—സ്വധാ; നമസ്കാരം.
Mantra 74
य॒माय॑ पि॒तृम॑ते स्व॒धा नमः॑
പിതാക്കന്മാരോടുകൂടെ ഉള്ള യമനോട്—സ്വധാ! നമസ്കാരം.
Mantra 75
ए॒तत् ते॑ प्रततामह स्व॒धा ये च॒ त्वामनु॑
ഹേ പരപരപിതാമഹാ (പ്രതതാമഹ), ഇത് നിനക്കായി—സ്വധാ! നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നവർക്കും.
Mantra 76
ए॒त् ते॑ ततामह स्व॒धा ये च॒ त्वामनु॑
ഹേ താതാമഹ (പരമപിതാമഹ), ഇത് നിനക്കായി—സ്വധാ!—നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നവർക്കും കൂടെ.
Mantra 77
ए॒तत् ते॑ तत स्व॒धा
ഹേ താത (പിതാമഹ), ഇത് നിനക്കായി—സ്വധാ!
Mantra 78
स्व॒धा पि॒तृभ्यः॑ पृथिवि॒षद्भ्यः॑
പിതൃകൾക്ക് സ്വധാ—പൃഥ്വിയിൽ വസിക്കുന്ന പിതൃകൾക്ക്.
Mantra 79
स्व॒धा पि॒तृभ्यो॑ अन्तरिक्ष॒सद्भ्यः॑
പിതൃകൾക്ക് സ്വധാ—അന്തരിക്ഷത്തിൽ വസിക്കുന്ന പിതൃകൾക്ക്.
Mantra 80
स्व॒धा पि॒तृभ्यो॑ दिवि॒षद्भ्यः॑
പിതൃകൾക്ക് സ്വധാ—ദിവിയിൽ (സ്വർഗത്തിൽ) വസിക്കുന്ന പിതൃകൾക്ക്.
Mantra 81
नमो॑ वः पितर ऊ॒र्जे नमो॑ वः पितरो॒ रसा॑य
ഹേ പിതൃകളേ, ഊർജ്ജ (ബലം) നിമിത്തം നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; ഹേ പിതൃകളേ, രസ (ജീവന്രസം) നിമിത്തം നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം.
Mantra 82
नमो॑ वः पितरो॒ भामा॑य॒ नमो॑ वः पितरो म॒न्यवे॑
ഹേ പിതൃകളേ, നിങ്ങളുടെ ഭാമാ (ഭയങ്കര തേജസ്) നിമിത്തം നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; ഹേ പിതൃകളേ, നിങ്ങളുടെ മന്യു (ക്രോധം) നിമിത്തം നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം.
Mantra 83
नमो॑ वः पितरो॒ यद् घोरं तस्मै॒ नमो॑ वः पितरो॒ यत् क्रू॒रं तस्मै॑
ഹേ പിതൃകളേ, നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; നിങ്ങളിൽ ഭയങ്കരമായത് ഏതായാലും അതിന് നമസ്കാരം. ഹേ പിതൃകളേ, നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; നിങ്ങളിൽ ക്രൂരമായത് ഏതായാലും അതിന് നമസ്കാരം.
Mantra 84
नमो॑ वः पितरो॒ यच्छि॒वं तस्मै॒ नमो॑ वः पितरो॒ यत् स्यो॒नं तस्मै॑
ഹേ പിതൃകളേ, നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; നിങ്ങളിൽ ശിവം (മംഗളകരം) ആയത് ഏതായാലും അതിന് നമസ്കാരം. ഹേ പിതൃകളേ, നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; നിങ്ങളിൽ സ്യോനം (കൃപാപൂർണ്ണവും ശമനകരവും) ആയത് ഏതായാലും അതിന് നമസ്കാരം.
Mantra 85
नमो॑ वः पितरः स्व॒धा वः॑ पितरः
ഹേ പിതൃകളേ, നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; ഹേ പിതൃകളേ, സ്വധാ നിങ്ങള്ക്കാകട്ടെ.
Mantra 86
येऽत्र॑ पि॒तरः॑ पि॒तरो॒ येऽत्र॑ यू॒यं स्थ यु॒ष्मांस्तेऽनु॑ यू॒यं तेषां॒ श्रेष्ठा॑ भूयास्थ
ഇവിടെ ഉള്ള പിതൃകളേ—ഇവിടെ തന്നെ സന്നിഹിതരായി നില്ക്കുന്ന പിതൃകളേ—നിങ്ങളെ അനുഗമിച്ച്, നിങ്ങളുടെ പാതയിൽ, ഞങ്ങളിലെ (ഞങ്ങളുടെ വംശത്തിലെ) അവർ അവരുടെ ഇടയിൽ ശ്രേഷ്ഠരാകട്ടെ.
Mantra 87
य इ॒ह पि॒तरो॑ जी॒वा इ॒ह व॒यं स्मः॑ । अ॒स्मांस्तेऽनु॑ व॒यं तेषां॒ श्रेष्ठा॑ भूयास्म
ഇവിടെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പിതൃകളും, ഇവിടെ ഉള്ള ഞങ്ങളും—അവരെ അനുഗമിച്ച്, ഞങ്ങൾ അവരുടെ ഇടയിൽ ശ്രേഷ്ഠരാകട്ടെ.
Mantra 88
आ त्वा॑ग्न इधीमहि द्यु॒मन्तं॑ देवा॒जर॑म्। यद् घ॒ सा ते॒ पनी॑यसी स॒मिद् दी॒दय॑ति॒ द्यवि॑ । इषं॑ स्तो॒तृभ्य॒ आ भ॑र
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ ഇവിടെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു—ദ്യുതിമാൻ, ദേവൻ, അജരൻ (വൃദ്ധിയാകാത്തവൻ). നിന്റെ അതിപ്രിയ സമിധ് ആകാശത്തിൽ സത്യമായി ദീപ്തിയായി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, സ്തോതാക്കൾക്കായി പോഷണം (ഇഷ്) ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 89
च॒न्द्रमा॑ अ॒प्स्व॑१न्तरा सु॑प॒र्णो धा॑वते दि॒वि। न वो॑ हिरण्यनेमयः प॒दं वि॑न्दन्ति विद्युतो वि॒त्तं मे॑ अ॒स्य रो॑दसी
ചന്ദ്രൻ ജലങ്ങളിൽ അന്തർലീനനായി, സുപർണൻ (സുന്ദരചിറകുള്ളവൻ) ആയി, ആകാശത്തിൽ വേഗം സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഹേ വിദ്യുതുകളേ, നിങ്ങളുടെ സ്വർണവലയമുള്ള മിന്നലുകൾ പാത കണ്ടെത്തുന്നില്ല; ഇതിൽ എനിക്ക് ഈ രണ്ടു ലോകങ്ങൾ—ദ്യൗയും പൃഥ്വിയും—സ്വത്തും (സാക്ഷിയും) ആകുന്നു.
They are invoked as ‘world-establishers’ and ‘path-establishers’—powers that uphold order, recognize rightful shares of offerings, and open the correct route for the rite and the departed to proceed without obstruction.
In Atharvanic funerary liturgy, ‘seating’ formalizes the offering’s presence and readiness, then invites the entitled recipients to take their share—so the sacrifice is valid, accepted, and effective for safe transition.
Such verses are often reused for their core function: guaranteeing unhindered flow to the proper destination and ‘release’ (niṣkṛti). In funerary application, that imagery supports successful delivery of offerings and smooth passage along the ancestral path.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.