Adhyaya 342

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अलङ्कारे अभिनयादिनिरूपणं नामैकचत्वारिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्विचत्वारिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः शब्दालङ्काराः अग्निरुचाच स्यादावृत्तिरनुप्रासो वर्णानां पदवाक्ययोः एकवर्णानेकवर्णावृत्तेर्वर्णगुणो द्विधा

ດັ່ງນັ້ນ ໃນ ອັກນິມະຫາປຸຣານະ ພາກວ່າດ້ວຍອະລັງກາຣະ ບົດທີ 341 ຊື່ «ການອະທິບາຍການສະແດງ (ອະພິນະຍະ) ແລະເລື່ອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ» ໄດ້ສິ້ນສຸດ. ບັດນີ້ເລີ່ມ ບົດທີ 342 «ອະລັງກາຣະດ້ານສຽງ/ຄໍາ». ພຣະອັກນິກ່າວວ່າ: ອະນຸປຣາສະ ແມ່ນການທໍາໃຫ້ ວັນນະ (phoneme) ເກີດການຊໍ້າ (ອາວຣິດຕິ) ໃນຄໍາ ແລະ ປະໂຫຍກ; ຕາມການຊໍ້າວັນນະດຽວ ຫຼື ຫຼາຍວັນນະ ວັນນະຄຸນ (ອະລັງກາຣະດ້ານສຽງ) ມີສອງປະເພດ.

Verse 2

एकवर्णगतावृत्तेर्जायन्ते पञ्च वृत्तयः मधुरा ललिता प्रौटा भद्रा परुषया सह

ຈາກວຶດຕິທີ່ເຄື່ອນໄປດ້ວຍວັນນະດຽວ (ເອກະວັນນະ) ຍ່ອມເກີດຮູບແບບສຳນວນ 5 ປະການ: ມະທຸຣາ (ຫວານ), ລະລິຕາ (ອ່ອນຊ້ອຍງາມ), ປຣົວຑາ (ສຸກງອມ/ໜັກແນ່ນ), ພັດຣາ (ມົງຄຸນດີ), ພ້ອມດ້ວຍ ປະຣຸສາ (ແຂງກະດ້າງ).

Verse 3

मधुरायाश् च वर्गन्तादधो वर्ग्या रणौ स्वनौ ह्रस्वस्वरेणान्तरितौ संयुक्तत्वं नकारयोः

ແລະ ໃນລະບົບຂອງ Madhurā ນັ້ນ ອັກສອນໃນຊັ້ນທີ່ຢູ່ຕໍ່າກວ່າທ້າຍຂອງວັກກະ (varga) ທັນທີ ແມ່ນສຽງກ້ອງ ra ແລະ ṇa; ເມື່ອຖືກຄັ້ນດ້ວຍສະຫຼະສັ້ນ ສຽງ ‘na’ ທັງສອງຖືກນັບວ່າເປັນພະຍັນຊະນະປະສົມ (conjunct/cluster).

Verse 4

न कार्या वर्ग्यवर्णानामावृत्तिः पञ्चमाधिका महाप्राणोष्मसंयोगप्रविमुक्तलघूत्तरौ

ໃນກໍລະນີພະຍັນຊະນະໃນວັກກະ (ກຸ່ມຄໍ, ປາກ, ລິ້ນງໍ, ຟັນ, ຮິມຝີປາກ) ບໍ່ຄວນເຮັດການຊໍ້າເກີນຕົວທີ 5 (ເກີນຕົວນາສິກຂອງກຸ່ມ). ແລະໃນການນັບຈັງຫວະ/ສຽງ ພະຍາງຕໍ່ໄປຖືກນັບເປັນ “ເບົາ” ສອງຢ່າງ: ພະຍາງທີ່ບໍ່ປະສົມກັບ ມະຫາປຣານ (aspirate ແຮງ) ແລະ ພະຍາງທີ່ບໍ່ປະສົມກັບ ອຸສະມັນ (sibilant/ສຽງລົມ).

Verse 5

ललिता बलभूयिष्ठा प्रौटा या पणवर्गजा ऊर्ध्वं रेफेण युज्यन्ते नटवर्गोनपञ्चमाः

ອັກສອນທີ່ເອີ້ນວ່າ lalitā, balabhūyiṣṭhā, ແລະ prauḍhā—ອັນເກີດຈາກ pa-varga—ເມື່ອປະກອບກັບ repha (r) ທີ່ວາງໄວ້ຂ້າງເທິງ ຈະຕ້ອງເຊື່ອມກັບອັກສອນໃນ ṭa-varga ທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວທີ 5 (ບໍ່ແມ່ນນາສິກ).

Verse 6

भद्रायां परिशिष्टाः स्युः परुषा साभिधीयते भवन्ति यस्यामूष्माणः संयुक्तास्तत्तदक्षरैः

ໃນກຸ່ມທີ່ເອີ້ນວ່າ «ພັດຣາ» ອັກສອນທີ່ເຫຼືອຖືກຮວບຮວມເຂົ້າ; ຊຸດນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ປະຣຸສາ» (ຊັ້ນສຽງແຂງ) ໃນນັ້ນ ອຸສະມານະ (ສຽງຊິບິລັນ/ສຽງລົມ) ເກີດຂຶ້ນຮ່ວມກັບອັກສອນຂອງຕົນໆ.

Verse 7

अकारवर्जमावृत्तिः स्वराणामतिभूयसी अनुस्वारविसर्गौ च पारुष्याय निरन्तरौ

ການທຳຊ້ຳສະຫຼະຢ່າງເກີນຄວນ—ຍົກເວັ້ນຕົວ «a»—ແລະການໃຊ້ anusvāra ແລະ visarga ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ນຳໃຫ້ເກີດຄວາມແຂງກະດ້າງຂອງສຽງ (pāruṣya).

Verse 8

शषसा रेफसंयुक्ताश्चाकारश्चापि भूयसा रशौ घनाविति ञ महाप्राणोष्मसंयोगादवियुक्तलघूत्तराविति ट ललिता वनभूयिष्ठेति ख ललिता वत्सभूयिष्ठेति ट अन्तस्थाभिन्नमाभ्याञ्च हः पारुष्याय संयुतः

ເມື່ອ śa/ṣa/sa ປະສົມກັບ repha (r) ແລະໂດຍພິເສດເມື່ອມີ ā ຍາວນຳໜ້າ ໃນລຳດັບ «raśau» ຄວນເອົາສຽງນັ້ນເປັນ «ໜາແໜ້ນ/ກະຊັບ» ຄືອອກສຽງໜັກແລະຮວບຮວມກວ່າ. ຈາກການປະສົມຂອງ mahāprāṇa (ອັກສອນມີລົມແຮງ) ກັບ ūṣman (ສຽງຊິບິລັນ) ສຽງຕໍ່ໄປຖືກສອນວ່າ «ບໍ່ແຍກອອກ» ໂດຍສ່ວນເບົາແລະສ່ວນໜັກເກີດຕາມລຳດັບ. ໃນວະລີ «lalitā vanabhūyiṣṭh-» ຍົກຕົວຢ່າງດ້ວຍ kha; ໃນ «lalitā vatsabhūyiṣṭh-» ຍົກຕົວຢ່າງດ້ວຍ ṭa. ແລະ ha ເມື່ອປະສົມກັບ semivowels ແລະຊຸດພະຍັນຊະນະປິດ (stops) ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມກະດ້າງ (pāruṣya) ໃນການອອກສຽງ.

Verse 9

अन्यथापि गुरुर्वर्णः संयुक्तेपरिपन्थिनि पारुष्यायादिमांस्तत्र पूजिता न तु पञ्चमो

ແມ່ນແຕ່ໃນກໍລະນີອື່ນໆ (ທີ່ອາດຈະເອົາວ່າເບົາ) ພະຍາງກໍຄວນຖືກນັບເປັນ «ໜັກ» ເມື່ອຖືກຂັດຂວາງໂດຍພະຍັນຊະນະປະສົມ (conjunct). ໃນຊຸດທີ່ເລີ່ມດ້ວຍ «pāruṣyā» ກົດນັ້ນໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ແຕ່ທາງເລືອກທີ່ຫ້າບໍ່ຖືກຮັບເອົາ.

Verse 10

क्षेपे शब्दानुकारे च परुषापि प्रयुज्यते कर्णाटी कौन्तली कौन्ती कौङ्कणी वामनासिका

ຄຳວ່າ «ປະຣຸສາ» ຍັງຖືກໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍ «ການໂຍນ/ການເຢາະເຍີ້ຍ» ແລະໃນຄວາມໝາຍ «ການລອງລຽນສຽງ» ອີກດ້ວຍ; ພ້ອມທັງໃຊ້ເປັນຊື່ກ່ຽວກັບ Karṇāṭī, Kauntalī, Kauntī, Kauṅkaṇī ແລະ Vāmanāsikā (ແນວພາສາ/ແນວສຽງທ້ອງຖິ່ນ).

Verse 11

द्रावणी माधवी पञ्चवर्णान्तस्थोष्मभिः क्रमात् अनेकवर्णावृत्तिर्या भिन्नार्थप्रतिपादिका

ດຣາວະນີ ແລະ ມາທະວີ ແມ່ນສັນທະ/ແບບກະວີ ທີ່ຈັດຮູບຕາມລຳດັບ ໂດຍຊັ້ນພະຍັນຊະນະ 5 ກຸ່ມ—ວັກກະ (ພະຍັນຊະນະປິດ), ອັນຕະສະຖະ (ກຶ່ງສະຫຼະ) ແລະ ອຸສະມະ (ສຽງສີບິລັນ/ຫາຍໃຈ) ເປັນຕົ້ນ. ລວດລາຍສັນທະຫຼາຍພະຍາງ ທີ່ສື່ຄວາມໝາຍແຕກຕ່າງ ຖືກເອີ້ນ/ນິຍາມວ່າດັ່ງນີ້.

Verse 12

यमकं साव्यपेतञ्च व्यपेतञ्चेति तद्द्विधा आनन्तर्यादव्यपेतं व्यपेतं व्यवधानतः

ຍະມະກະ (yamaka) ອັນເປັນອະລັງການຊ້ຳສຽງ/ຄຳ ມີ 2 ປະເພດ: (1) ອະວະຍະເປຕະ (avyapeta) ແລະ (2) ວະຍະເປຕະ (vyapeta). ອະວະຍະເປຕະ ເກີດຈາກການຕິດຕໍ່ທັນທີຂອງການຊ້ຳ; ວະຍະເປຕະ ເກີດເມື່ອມີຊ່ອງຫວ່າງ ຫຼື ການແຍກຫ່າງລະຫວ່າງການຊ້ຳນັ້ນ.

Verse 13

द्वैविध्येनानयोः स्थानपादभेदाच्चतुर्विधम् आदिपादादिमध्यान्तेष्वेकद्वित्रिनियोगतः

ໂດຍອາໄສການແບ່ງເປັນ 2 ຢ່າງນີ້ ແລະຄວາມແຕກຕ່າງຕາມຕຳແໜ່ງ ແລະຕາມພາດ (pāda) ຂອງສັນທະ ຈຶ່ງເປັນ 4 ປະເພດ. ໃນພາດທຳອິດ ແລະໃນຕຳແໜ່ງຕົ້ນ-ກາງ-ທ້າຍ (ໃນບົດ) ມີການນຳໃຊ້ໂດຍກຳນົດ 1, 2 ຫຼື 3 (ໜ່ວຍ).

Verse 14

सप्तधा सप्तपूर्वेण चेत् पादेनोत्तरोत्तरः एकद्वित्रिपदारम्भस्तुल्यः षोढा तदापरं

ຖ້າເດີນໄປຕາມພາດທີລະພາດ ແລະນັບໜ່ວຍທີ່ຕາມມາໂດຍອ້າງອີງມາດຕະຖານ 7 ຊັ້ນ (saptadhā) ຂອງພາດກ່ອນ, ແລ້ວແບບທີ່ເລີ່ມດ້ວຍການເປີດ 1-ພາດ, 2-ພາດ, ແລະ 3-ພາດ ຈະເປັນປະເພດດຽວກັນ; ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງນັບເປັນ 16 ຊັ້ນ.

Verse 15

तृतीयं त्रिविधं पादस्यादिमध्यान्तगोचरम् पादान्तयमकञ्चैव काञ्चीयमकमेव च

ປະເພດທີ 3 ຂອງຍະມະກະ ເປັນ 3 ຢ່າງ ໂດຍເຮັດວຽກພາຍໃນພາດ (pāda) ທີ່ປາກົດໃນຕຳແໜ່ງຕົ້ນ, ກາງ, ຫຼື ທ້າຍ. ຍັງຮວມທັງ “ຍະມະກະທ້າຍພາດ” ແລະ “ການຈີ-ຍະມະກະ” (ແບບສາຍແອວ) ອີກດ້ວຍ.

Verse 16

संसर्गयमकञ्चैव विक्रान्तयमकन्तथा पादादियमकञ्चैव तथाम्रेडितमेव च

«Saṃsarga-yamaka» ດ້ວຍ ແລະເຊັ່ນດຽວກັນ «Vikrānta-yamaka»; «Pādādi-yamaka» ກໍມີ ແລະ «Āmreḍita» (ຮູບແບບການຊ້ຳຄຳ) ກໍເປັນຊະນິດເພີ່ມເຕີມທີ່ຄວນເຂົ້າໃຈ।

Verse 17

चतुर्व्यवसितञ्चैव मालायमकमेव च दशधा यमकं श्रेष्ठं तद्भेदा बहवो ऽपरे

«Caturvyavasita» ແລະ «Mālā-yamaka» ດ້ວຍ—yamaka ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າ ດີເລີດແລະແບ່ງເປັນ 10 ປະເພດ; ນອກຈາກນີ້ຍັງມີປະເພດຍ່ອຍອື່ນໆຫຼາຍ.

Verse 18

स्वतन्त्रस्यान्यतन्त्रस्य पदस्यावर्तना द्विधा बालवासिकेति ख , ट च वनवासिकेति ञ पूर्वपूर्वेणेति ज , ञ , ट च सम्बन्धयमकश् चैवेति ख भिन्नप्रयोजनपदस्यावृत्तिं मनुजा विदुः

ການຊ້ຳຄຳ (āvartanā) ຂອງຄຳໜຶ່ງ—ຈະເປັນຄຳທີ່ຢືນດ້ວຍຕົນເອງ (svatantra) ຫຼືຄຳທີ່ອາໄສຄຳອື່ນ (anyatantra)—ມີ 2 ປະເພດ: (1) bālavāsikā ແລະ (2) vanavāsikā. ຍັງເອີ້ນວ່າ “pūrvapūrveṇa” (ຊ້ຳໃນຕຳແໜ່ງກ່ອນໆ) ແລະອີກນາມໜຶ່ງ “sambandha-yamaka” (yamaka ຕາມຄວາມສຳພັນ). ນັກຮູ້ທັງຫຼາຍເຂົ້າໃຈວ່າ ນີ້ແມ່ນການກັບມາຂອງຄຳດຽວກັນ ແຕ່ມີເປົ້າໝາຍ/ນັຍຄວາມໝາຍຕ່າງກັນ.

Verse 19

द्वयोरावृत्तपदयोः समस्ता स्यात्समासतः असमासात्तयोर्व्यस्ता पादे त्वेकत्र विग्रहात्

ເມື່ອສອງ pāda ມີຖ້ອຍຄຳຊ້ຳກັນ ຄວນນັບເປັນ «samastā» (ຮວມກັນ) ໂດຍນຳກົດ samāsa ມາໃຊ້. ແຕ່ຖ້າເປັນຮູບບໍ່ຮວມ (asamāsa) ກໍໃຫ້ນັບສອງນັ້ນເປັນ «vyastā» (ແຍກກັນ); ແລະໃນ pāda ດຽວ ການແຍກກໍກຳນົດຕາມຈຸດທີ່ມີການວິເຄາະຊັດເຈນ (vigraha).

Verse 20

वाक्यस्यावृत्तिरप्येवं यथासम्भवमिष्यते अलङ्काराद्यनुप्रासो लघुमध्येवमर्हणात् *

ດັ່ງນັ້ນ ການຊ້ຳປະໂຫຍກກໍຖືກຍອມຮັບໄດ້ ເທົ່າທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້. ແຕ່ anuprāsa (ການສຳນຽງຄ້າຍ/ສຽງຊ້ຳ) ແລະອາລັງການອື່ນໆ ຄວນໃຊ້ແຕ່ພອດບາງ ຫຼືພອດກາງ ເພາະການເກີນພອດບໍ່ເໝາະສົມ.

Verse 21

यया कयाचिद्वृत्या यत् समानमनुभूयते तद्रूपादिपदासत्तिः सानुप्रसा रसावहा

ສິ່ງໃດທີ່ໂດຍວິທີການກ່າວຖ້ອຍຄໍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຄ້າຍຄື—ຄືການວາງຄໍາໃຫ້ເໝາະສົມ ທີ່ມີຄວາມຄ້າຍກັນໃນຮູບຮ່າງແລະອື່ນໆ—ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ອະນຸປຣາສ» ແລະເປັນຜູ້ນໍາພາຣະສະ (rasa) ແຫ່ງສຸນທຣະລົດ.

Verse 22

गोष्ठ्यां कुतूहलाध्यायी वाग्बन्धश्चित्रमुच्यते प्रश्नः प्रहेलिका गुप्तं च्युतदत्ते तथोभयम्

ໃນທີ່ຊຸມນຸມ ການຜູກຖ້ອຍຄໍາທີ່ປຸກໃຫ້ເກີດຄວາມຢາກຮູ້ ເອີ້ນວ່າ «ຈິຕຣະ» (citra) ແມ່ນບົດອັນນ່າພິສົດ. «ປຣັສນະ» ແມ່ນຄໍາຖາມ; «ປຣະເຮລິກາ» ແມ່ນປິດສະໜາ (riddle). «ກຸປຕະ» ແມ່ນຮູບແບບທີ່ປິດບັງນັຍທີ່ຕັ້ງໃຈ; «ຈະຍຸຕະ-ດັດຕະ» ແມ່ນສິ່ງທີ່ຖືກຍ້າຍອອກແລ້ວຈຶ່ງນໍາມາໃຫ້ເພີ່ມ; ແລະ «ຕະຖາ-ອຸພະຍັມ» ແມ່ນສິ່ງທີ່ລວມທັງສອງ (ປິດບັງ ແລະ ຍ້າຍ-ໃຫ້).

Verse 23

समस्या सप्त तद्भेदा नानार्थस्यानुयोगतः यत्र प्रदीयते तुल्यवर्णविन्यासमुत्तरं

«ສະມັສຍາ» ໃນກະວີມີ 7 ປະເພດ ແຍກຕາມການຊັກຊວນຂອງຖ້ອຍຄໍາທີ່ມີຫຼາຍນັຍ; ຄືບ່ອນທີ່ມີການໃຫ້ຄໍາຕອບ ໂດຍຈັດວາງຕົວອັກສອນໃຫ້ຄ້າຍກັນ (ຕາມແບບ) ກັບຄໍາທີ່ໃຫ້ໄວ້.

Verse 24

स प्रश्नः स्यादेकपृष्टद्विपृष्टोत्तरभेदतः द्विधैकपृष्टो द्विविधः समस्तो व्यस्त एव च

«ປຣັສນະ» (ຄໍາຖາມ) ຖືກຈໍາແນກຕາມຄວາມແຕກຕ່າງວ່າມີການຖາມຢ່າງດຽວ ຫຼືສອງຢ່າງ ແລະຕາມຮູບແບບຂອງຄໍາຕອບ. ປະເພດຖາມຢ່າງດຽວມີ 2 ແບບ; ປະເພດສອງຢ່າງກໍມີ 2 ແບບ—ແບບ «ສະມັສຕະ» (ຕອບຮ່ວມ) ຫຼື «ວະຍັສຕະ» (ຕອບແຍກ).

Verse 25

द्वयोरप्यर्थयोर्गुह्यमानशब्दा प्रहेलिका सा द्विधार्थो च शाब्दी च तत्रार्थी चार्थबोधतः

«ປຣະເຮລິກາ» (ປິດສະໜາ) ແມ່ນຖ້ອຍຄໍາທີ່ຮັກສາຄໍາເວົ້າໃຫ້ປິດບັງຕໍ່ທັງສອງນັຍ; ມັນຍັງຖືກຈັດເປັນ «ດວິທາຣຖະ» (ສອງນັຍ) ແລະເປັນອະລັງການທາງຖ້ອຍຄໍາ «ຊາບດີ» ອີກດ້ວຍ. ໃນນັ້ນ ຄວາມໝາຍພຶງເຂົ້າໃຈຕາມນັຍທີ່ຕັ້ງໃຈ (arthabodhataḥ).

Verse 26

शब्दावबोधतः शाब्दी प्राहुः षोढा प्रहेलिकां यस्मिन् गुप्ते ऽपि वाक्याङ्गे भाव्यर्थो ऽपारमार्थिकः

ອີງຕາມການເຂົ້າໃຈຄໍາ ນັກປັນຍາເອີ້ນປະຫຼິກາ (ປິດສະນາ) ວ່າ «śābdī» ແບບທາງຄໍາ. ກ່າວວ່າມີ 16 ປະເພດ; ໃນນັ້ນ ແມ່ນແມ່ນວ່າອົງປະກອບຂອງວາກຍະຖືກປິດບັງ ກໍຕ້ອງອະນຸມານນັຍທີ່ຕັ້ງໃຈ ແຕ່ນັຍນັ້ນບໍ່ແມ່ນນັຍປະຖົມ (paramārthika) ແບບຕົງໆ.

Verse 27

तदङ्गविहिताकाङ्क्षस्तद्गुप्तं गूढमप्यदः यत्रार्थान्तरनिर्भासो वाक्याङ्गच्यवनादिभिः

ສຳນວນນັ້ນຍັງເອີ້ນວ່າ «gūḍha» (ຊ່ອນ/ອ້ອມ) ເມື່ອຄວາມຄາດຫວັງ (ākāṅkṣā) ເກີດຈາກອົງປະກອບໜຶ່ງຂອງວາກຍະ ແຕ່ນັຍທີ່ຕັ້ງໃຈຍັງຖືກປິດບັງ. ໃນນັ້ນ ຄວາມປາກົດຂອງນັຍອື່ນ (arthāntara-nirbhāsa) ເກີດຈາກການຍ້າຍ/ຕັດອອກອົງປະກອບຂອງປະໂຫຍກ ແລະການປ່ຽນໂຄງສ້າງອື່ນໆ.

Verse 28

तदङ्गविहिताकाङ्क्षस्तच्चुतं स्याच्चतुर्विधम् लघुमप्येवमर्हणादिति ट लघुमध्येव वर्हणादिति ज लघुमध्येवमर्हणात्, लघुमप्येवमर्हणात्, लघुमध्येव वर्हणात् एतत् पाठत्रयं न सम्यक् प्रतिभाति स्वरव्यञ्जनविन्दूनां विसर्गस्य च विच्युतेः

ເມື່ອຕາມກົດຂອງອົງປະກອບ ຄາດຫວັງໃຫ້ພະຍາງມີຄວາມຍາວ/ສັ້ນຢ່າງໜຶ່ງ ແຕ່ກັບຄາດເຄື່ອນໄປ ການຄາດເຄື່ອນນັ້ນເອີ້ນວ່າມີ 4 ປະເພດ. ສ່ວນບົດອ່ານທາງເລືອກ 3 ຢ່າງ—«laghum apy evam arhaṇāt» (ṭa), «laghumadhyeva varhaṇāt» (ja), ແລະ «laghumadhyevamarhaṇāt / laghum apy evam arhaṇāt / laghumadhyeva varhaṇāt»—ບໍ່ປາກົດວ່າຖືກຕ້ອງນ່າພໍໃຈ ເນື່ອງຈາກການຜິດເພີ້ຍຂອງສະຫຼະ, ພະຍັນຊະນະ, ຈຸດອະນຸສະວາຣະ/ໝາຍຈຸດ, ແລະ visarga.

Verse 29

दत्तेपि यत्र वाक्याङ्गे द्वितीयोर्थः प्रतीयते दत्तन्तदाहुस्तद्भेदाः स्वराद्यैः पूर्ववन्मताः

ແມ່ນແມ່ນວ່າໃນອົງປະກອບຂອງວາກຍະ ຮູບຄໍາໄດ້ “ໃຫ້ໄວ້” (datta) ແລ້ວ ແຕ່ຖ້າຍັງເຂົ້າໃຈໄດ້ອີກນັຍໜຶ່ງ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «datta». ແລະປະເພດຍ່ອຍຂອງມັນ—ເລີ່ມຈາກທີ່ອີງໃສ່ svara (ສຽງ/ຈັງຫວະ) ແລະອື່ນໆ—ຖືວ່າເປັນໄປຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນ.

Verse 30

अपनीताक्षरस्थाने न्यस्ते वर्णान्तरे ऽपि च भासते ऽर्थान्तरं यत्र च्युतदत्तं तदुच्यते

ເມື່ອໃນບ່ອນຂອງພະຍາງທີ່ຖືກຖອນອອກ ມີການໃສ່ອັກສອນອື່ນແທນ ແລະເຮັດໃຫ້ນັຍອື່ນປາກົດຂຶ້ນ—ຂໍ້ບົກພ່ອງນີ້ເອີ້ນວ່າ cyuta-datta («ການແທນທີ່ເຄື່ອນຕຳແໜ່ງ»).

Verse 31

सुश्लिष्टपद्यमेकं यन्नानाश्लोकांशनिर्मितम् सा ममस्या परस्यात्मपरयोः कृतिसङ्करात्

ຄາຖາດຽວທີ່ຮ້ອຍຮຽງຄໍາຢ່າງແນ່ນຫນາ ແລະສ້າງຈາກສ່ວນຂອງຫຼາຍສະໂລກ—ນີ້ເອີ້ນວ່າ «mama» ເມື່ອປົນກັນລະຫວ່າງຜົນງານຕົນແລະຜົນງານຜູ້ອື່ນ; ແລະເອີ້ນວ່າ «parasya» ເມື່ອປົນຜົນງານຕົນກັບຜົນງານນັກປະພັນອື່ນ.

Verse 32

दुःखेन कृतमत्यर्थं कविसामर्थ्यसूचकम् दुष्करं नीरसत्वेपि विदग्धानां महोत्सवः

ຜົນງານທີ່ສ້າງດ້ວຍຄວາມພາກພຽນຢ່າງຫນັກ ເປັນເຄື່ອງຊີ້ຊັດເຖິງຄວາມສາມາດຂອງນັກກະວີ. ແມ່ນແຕ່ຂາດ rasa (ລົດຊາດສຸນທຣະ) ກໍຕາມ, ສິ່ງທີ່ຍາກຈະປະພັນຫຼືສໍາເລັດ ກາຍເປັນມະໂຫສົບໃຫຍ່ສໍາລັບຜູ້ຮູ້ທັນ.

Verse 33

नियमाच्च विदर्भाच बन्धाच्च भवति त्रिधा कवेः प्रतिज्ञा निर्माणरम्यस्य नियमः स्मृतः

ຄໍາປະກາດເປີດເລື່ອງ (pratijñā) ຂອງນັກກະວີມີ 3 ປະເພດ—ເກີດຈາກ (1) niyama ຄືກົດ/ຂໍ້ຈໍາກັດ, (2) ສໍານວນແບບ Vaidarbhī (vidarbha), ແລະ (3) bandha ຄືການຜູກມັດດ້ານສັນຕະລັກ/ໂຄງສ້າງ. ນີ້ຖືກຈໍາໄວ້ວ່າເປັນ «niyama» ຫຼັກກໍາກັບທີ່ເຮັດໃຫ້ການປະພັນງາມໃນການສ້າງ.

Verse 34

स्थानेनापि स्वरेणापि व्यञ्जनेनापि स त्रिधा विकल्पः प्रातिलोम्यानुलोम्यादेवाभिधीयते

ຄວາມແປຜັນທາງສຽງ (vikalpa) ມີ 3 ຢ່າງ—ເກີດຈາກການປ່ຽນສະຖານທີ່ອອກສຽງ, ຈາກການປ່ຽນສະຫຼະ, ແລະຈາກການປ່ຽນພະຍັນຊະນະ; ແລະໄດ້ອະທິບາຍໂດຍຈໍາເພາະຕາມ prātilomya ແລະ anulomya ຄືການກັບລໍາດັບ ແລະລໍາດັບຕາມທາງ.

Verse 35

प्रतिलोम्यानुलोम्यञ्च शब्देनार्थेन जायते अनेकधावृत्तवर्णविन्यासैः शिल्पकल्पना

ດ້ວຍ prātilomya ແລະ anulomya—ທັງໃນລະດັບຄໍາ ແລະລະດັບຄວາມໝາຍ—ຈຶ່ງເກີດການປະພັນແບບສິລະປະ; ມັນຖືກປັ້ນແຕ່ງໂດຍການຈັດວາງຕົວອັກສອນຫຼາຍວິທີ ແລະໂດຍການວາງແບບຊໍ້າໆຢ່າງມີແບບແຜນ.

Verse 36

तत्तत्प्रसिद्धवस्तूनां बन्ध इत्य् अभिधीयते गोमूत्रिकार्धभ्रमणे सर्वतोभद्रमम्बुजम्

ການຈັດວາງແບບລາຍ (bandha) ຖືກເອີ້ນຊື່ນີ້ ເມື່ອຖືກປັ້ນເປັນຮູບຂອງວັດຖຸທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີ. ໃນ “ການຫມຸນຄື່ງຮອບຂອງ gomūtrikā” ມັນກາຍເປັນແບບ “sarvatobhadra” ແລະ “ambuja” (ດອກບົວ).

Verse 37

चक्रञ्चक्राब्जकं दण्डो मुरजाश्चेति चाष्टधा प्रत्यर्धं प्रतिपादं स्यादेकान्तरसमाक्षरा

ແບບສັນຕະລັກ (ມີຕຣາ) ມີ 8 ປະເພດ—ເອີ້ນວ່າ Cakra, Cakra, Abjaka, Daṇḍa, Muraja ແລະອື່ນໆ. ໃນຄື່ງບົດ ແລະໃນແຕ່ລະສ່ວນສີ່ (quarter) ພະຍາງຄ໌ຄວນຈັດໃຫ້ອັກສອນທີ່ເທົ່າກັນສະຫຼັບກັນຢ່າງເປັນລະບຽບ.

Verse 38

द्विधा गोमूत्रिकां पूर्वामाहुरश्वपदां परे अन्त्याङ्गोमूत्रिकां धेनुं जालबन्धं वदन्ति हि

gomūtrikā ທີ່ກ່າວໄວ້ກ່ອນ ຖືກກ່າວວ່າມີ 2 ປະເພດ; ບາງຄົນເອີ້ນວ່າ aśvapadā. ແຕ່ gomūtrikā ທີ່ມີສ່ວນສຸດທ້າຍຈັດແບບນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ dhenū ແລະແທ້ຈິງຖືກເອີ້ນວ່າ jāla-bandha (ການຜູກແບບຕາຂ່າຍ).

Verse 39

अर्धाभ्यामर्धपादैश् च कुर्याद्विन्यासमेतयोः जानुबन्धमिति क , ख च न्यस्तानामिह वर्णानामधोधः क्रमभागिनां

ໃຊ້ຄື່ງສອງສ່ວນ—ແລະດ້ວຍຄື່ງວັກ—ຄວນຈັດ vinyāsa (ການວາງຕຳແໜ່ງ) ຂອງທັງສອງນີ້. ທີ່ນີ້ ພະຍັນຊະນະ “ka” ແລະ “kha” ຖືກເອີ້ນວ່າ “jānubandha” (ຂໍ້ຕໍ່ຫົວເຂົ່າ) ແລະອັກສອນທີ່ວາງໄວ້ ຄວນຈັດລົງຕໍ່ໆກັນຕາມລຳດັບໃຫ້ຕ່ຳລົງ (descending).

Verse 40

अधोधःस्थितवर्णानां यावत्तूर्यपदन्नयेत् तुर्यपादान्नयेदूर्ध पादार्धं प्रातिलोम्यतः

ສຳລັບພະຍາງຄ໌ທີ່ວາງໄວ້ຂ້າງລຸ່ມ (ໃນແຜນຜັງສັນຕະລັກ) ຄວນດຳເນີນໄປຈົນເຖິງສ່ວນສີ່ tūrya-pada. ຈາກສ່ວນສີ່ນັ້ນ ຈຶ່ງເຄື່ອນຂຶ້ນເທິງ ໂດຍກັບລຳດັບ ຕາມວິທີ prātilomya (ຖອຍກັບ) ຜ່ານຄື່ງບົດ pādārdha.

Verse 41

तदेव सर्वतोभद्रं त्रिविधं सरसीरुहं चतुष्पत्रं ततो विघ्नं चतुष्पत्रे उभे अपि

ນັ້ນແຫຼະແມ່ນ «ສະວັດໂຕພະດຣະ»; ຜັງດອກບົວ (sarasīruha) ມີ 3 ປະເພດ. ຕໍ່ມາແມ່ນດອກບົວ 4 ກີບ, ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນແມ່ນຜັງປັດປ້ອງອຸປະສັກ (Vighna)—ທັງສອງກໍວາດເປັນຮູບ 4 ກີບ.

Verse 42

अथ प्रथमपादस्य मूर्धन्यस्त्रिपदाक्षरं सर्वेषामेव पादानामन्ते तदुपजायते

ບັດນີ້ ສໍາລັບປາດາທໍາອິດ ມີອົງປະກອບອັກສອນ 3 ສ່ວນ ທີ່ເອີ້ນວ່າ mūrdhanya (ສຽງອອກດ້ວຍປາຍລີ້ນແຕະເພດານ/retroflex) ເກີດຂຶ້ນ; ອົງປະກອບນັ້ນກໍປາກົດຢູ່ທ້າຍຂອງທຸກປາດາເຊັ່ນກັນ.

Verse 43

प्राक्पदस्यान्तिमं प्रत्यक् पादादौ प्रातिलोम्यतः अन्त्यपादान्तिमञ्चाद्यपादादावक्षरद्वयं

ໂດຍການກັບລໍາດັບທີ່ຕົ້ນຂອງປາດາ ຄວນເອົາອັກສອນສຸດທ້າຍຂອງປາດາກ່ອນໜ້າມາ. ແລະຄວນເອົາອັກສອນສຸດທ້າຍຂອງປາດາສຸດທ້າຍມາດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ທີ່ຕົ້ນຂອງປາດາທໍາອິດຈຶ່ງມີອັກສອນຄູ່ໜຶ່ງ.

Verse 44

चतुश्छदे भवेदष्टच्छदे वर्णत्रयं पुनः स्यात् षोडशच्छदे त्वेकान्तरञ्चेदेकमक्षरं

ໃນສັນທະລັກ 4 ຕີນ ຈະຖືກກໍານົດໃຫ້ເປັນ 8 ຕີນ; ແລະໃນຮູບແບບ 8 ຕີນ ຄວນມີກຸ່ມອັກສອນ 3. ແຕ່ໃນຮູບແບບ 16 ຕີນ ຖ້າຈັດແບບສະຫຼັບກັນ ແຕ່ລະໜ່ວຍເປັນອັກສອນດຽວ.

Verse 45

कर्णिकां तोलयेदूर्ध्वं पत्राकाराक्षरावलिं प्रवेशयेत् कर्णिकायाञ्चतुष्पत्रसरोरुहे

ຄວນຍົກຫຼືໝາຍ «ກັນນິກາ» (ກາງດອກ/ເມັດກາງ) ໃຫ້ສູງຂຶ້ນ ແລະນໍາຊຸດອັກສອນທີ່ມີຮູບຄ້າຍກີບດອກ ໃສ່ເຂົ້າໃນກັນນິກາ ໃນດອກບົວ 4 ກີບ.

Verse 46

कर्णिकायां लिखेदेकं द्वे द्वे दिक्षु विदिक्षु च प्रवेशनिर्गमौ दिक्षु कुर्यादष्टच्छदे ऽम्बुजे

ໃນແກນກາງຂອງດອກບົວ (pericarp) ຄວນຈາລຶກເຄື່ອງໝາຍ/ອັກສອນ 1 ຕົວ; ໃນທິດຫຼັກ ແລະ ທິດຍ່ອຍ ຄວນຈາລຶກ 2 ຕົວຕໍ່ທິດ. ໃນດອກບົວ 8 ກີບ ຄວນຈັດວາງທາງເຂົ້າ ແລະ ທາງອອກ ຕາມທິດທັງຫມົດນັ້ນ.

Verse 47

विश्वग्विषमवर्णानां तावत् पत्राबलीजुषां मध्ये समाक्षरन्यासःसरोजे षोडशच्छदे

ໃນຮູບຜັງດອກບົວ 16 ກີບນັ້ນ ຫຼັງຈາກວາງພະຍາງຂອງມັນຕຣາລົງຕາມລໍາດັບກີບທີ່ຮັບກຸ່ມອັກສອນຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ເທົ່າກັນ ແລ້ວ ຈຶ່ງເຮັດການວາງພະຍາງເທົ່າກັນ (samākṣara-nyāsa) ໄວ້ກາງດອກບົວ.

Verse 48

द्विधा चक्रं चतुररं षडरन्तत्र चादिमं पूर्वार्धे सदृशा वर्णाः पादप्रथमपञ्चमाः

ໃນນັ້ນ (ໃນແບບສັນທະ/ສັນຕິ) “ຈັກຣະ” ຖືກແບ່ງເປັນ 2 ສ່ວນ; ມີ 4 ຊ່ອງ/ກ້ານ ແລະຕໍ່ມາ 6 ຊ່ອງ, ໂດຍການຈັດວາງຊຸດທໍາອິດເປັນຫຼັກ. ໃນຄຶ່ງທໍາອິດ ພະຍາງທີ່ຕໍາແໜ່ງ 1 ແລະ 5 ຂອງແຕ່ລະ pāda ເປັນພະຍາງຄ້າຍກັນ.

Verse 49

अयुजो ऽश्वयुजश् चैव तुर्यावप्यष्टमावपि तस्योपपादप्राक्प्रत्यगरेषु च यथाक्रमं

ເຊັ່ນດຽວກັນ (ການຈັດວາງນັກສັດຕຣາ) ແມ່ນຊຸດເລກຄີກ, Aśvayujā, ອັນທີ 4 ແລະ ອັນທີ 8; ແລະຕາມລໍາດັບ ຄວນວາງໃນສ່ວນຍ່ອຍຂອງມັນ—ທີ່ຕີນ, ດ້ານຕາເວັນອອກ, ແລະ ດ້ານຕາເວັນຕົກ.

Verse 50

स्यात्पादार्धचतुष्कन्तु नाभौ तस्याद्यमक्षरं पश्चिमारावधि नयेन्नेमौ शेषे पदद्वयी

ເມື່ອບົດກະວີມີ 4 pāda ຄວນນໍາອັກສອນ/ພະຍາງທໍາອິດໄວ້ທີ່ “ນາພິ” (ຈຸດກາງຮ່ວມ) ຂອງມັນ ແລ້ວນໍາການແບ່ງໄປຈົນເຖິງຂອບເຂດດ້ານຕາເວັນຕົກ; ໃນສ່ວນທີ່ເຫຼືອ ຈະເຫຼືອ pāda 2 ສ່ວນໃຫ້ແຍກໄວ້.

Verse 51

तृतीयं तुर्यपादान्ते प्रथमौ सदृशावुभौ वर्णौ पादत्रयस्यापि दशमः सदृशो यदि

ຖ້າໃນທ້າຍຂອງປາດາທີ 4 ພະຍາງທີ 3 (ນັບຈາກທ້າຍ) ກົງກັນ, ແລະໃນປາດາທີ 1–3 ພະຍາງສອງຕົ້ນຄືກັນ, ພ້ອມທັງພະຍາງທີ 10 ໃນປາດາກໍຄືກັນ, ກໍໃຫ້ຮູ້ວ່າຄຳກະວີນັ້ນຢູ່ໃນແບບລັກສະນະນັ້ນ.

Verse 52

प्रथमे चरमे तस्य षड्तर्णाः पथिमे यदि भवन्ति द्व्यन्तरं तर्हि वृहच्च क्रमुदाहृतं

ຖ້າໃນປາດາທຳອິດແລະປາດາທ້າຍຂອງສັນທະນັ້ນ ແຕ່ລະປາດາມີ 6 ໜ່ວຍຕາຣາ (ມາຕຣາ/ຈັງຫວະ) ແລະກາງມີຊ່ອງຫ່າງ 2 ໜ່ວຍ, ການຈັດວາງສັນທະນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ວຶຫັດ» ແລະ «ກຣະມະ».

Verse 53

सम्मुखारद्वये पादमेकैकं क्रमशो लिखेत् नाभौ तु वर्णं दशमं नेमौ तूर्यपदन्नयेत्

ໃນສາຍ/ກ້ານທີ່ຫັນໜ້າສອງສາຍ ຄວນຂຽນພະຍາງຂອງປາດາທີລະຕົວຕາມລຳດັບ. ທີ່ນາບີ (ສູນກາງ) ໃຫ້ວາງອັກສອນທີ 10; ແລະທີ່ຂອບວົງ ໃຫ້ນຳໄປວາງຊຸດທີ 4 ຂອງພະຍາງ/ຄຳ.

Verse 54

श्लोकस्याद्यन्तदशमाः समा आद्यन्तिमौ युजोः आदौ वर्णः समौ तुर्यपञ्चमावाद्यतर्ययोः

ໃນສະໂລກະ-ສັນທະ ພະຍາງທຳອິດ ພະຍາງທ້າຍ ແລະພະຍາງທີ 10 ເປັນ guru (ໜັກ). ໃນປາດາຄູ່ ພະຍາງທຳອິດແລະທ້າຍເປັນ guru; ແລະໃນຕົ້ນຂອງປາດາທີ່ເຫຼືອ ພະຍາງທີ 4 ແລະ 5 ເປັນ guru ຕາມກົດນີ້.

Verse 55

द्वितीयप्रातिलोम्येन तृतीयं जायते यदि पदं विदध्यात् पत्रस्य दण्डश् चक्राब्जकं कृतेः

ຖ້າໂດຍການກັບທິດ (prātilomya) ຂອງແບບທີ 2 ເຮັດໃຫ້ເກີດຕີນສັນທະທີ 3, ກໍຄວນຈັດຕີນນັ້ນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ. ໃນແຜນ «patra» ມີ «daṇḍa» (ໄມ້ຄຳ/ຄັນ), ແລະໃນແຜນ «kṛti» ມີແບບ «cakrābjaka» (ລໍ້–ດອກບົວ).

Verse 56

द्वितीयौ प्राग्दले तुल्यौ सप्तमौ च तथापरौ सदृशावुत्तरदलौ द्वितीयाभ्यामथार्धयोः

ໃນຄື່ງທໍາອິດ (pāda) ຕໍາແໜ່ງພະຍາງທີ 2 ສອງຕໍາແໜ່ງເທົ່າກັນ; ເຊັ່ນດຽວກັນກັບທີ 7 ແລະຕໍາແໜ່ງອື່ນໆ. ໃນຄື່ງຫຼັງ (pāda) ກໍຄ້າຍກັນ; ດັ່ງນັ້ນລວດລາຍຂອງທັງສອງຄື່ງຖືກກໍານົດໂດຍອ້າງອີງຕໍາແໜ່ງທີ 2.

Verse 57

द्वितीयषष्ठाः सदृशाश् चतुर्थपञ्चमावपि आद्यन्तपादयोस्तुल्यौ परार्धसप्तमावपि

pāda ທີ 2 ແລະ ທີ 6 ຄ້າຍກັນ; ເຊັ່ນດຽວກັນກັບທີ 4 ແລະ ທີ 5. pāda ທໍາອິດແລະທ້າຍສຸດເທົ່າກັນ; ແລະ pāda ທີ 7 ໃນຄື່ງຫຼັງຂອງແຜນກະວີກໍຄ້າຍກັນດ້ວຍ.

Verse 58

समौ तुर्यं पञ्चमन्तु क्रमेण विनियोजयेत् तुर्यौ योज्यौ तु तद्वच्च दलान्ताः क्रमपादयोः

ຄວນຈັດວາງຕາມລໍາດັບ ໂດຍກໍານົດພະຍາງຄູ່ (even) ເປັນຫນ່ວຍທີ 4 ແລະ ທີ 5. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຫນ່ວຍທີ 4 ສອງຫນ່ວຍຄວນເຊື່ອມກັນ; ແລະ dala (ຄື່ງແຖວ) ຄວນວາງໄວ້ທ້າຍສຸດຕາມລໍາດັບໃນ pāda ທັງສອງ.

Verse 59

अर्धयोरन्तिमाद्यौ तु मुरजे सदृशावभौ पादार्धपतितो वर्णः प्रातिलोम्यानुलोमतः

ໃນສັນທະລັກທີ່ເອີ້ນວ່າ Muraja ພະຍາງທ້າຍຂອງຄື່ງທໍາອິດ ແລະພະຍາງທໍາອິດຂອງຄື່ງທີສອງ ເທົ່າກັນ. ພະຍາງທີ່ຕົກຢູ່ກາງ pāda ຄວນກໍານົດໂດຍການສະແກນກັບຫຼັງ (prātilomya) ແລະສະແກນໄປຂ້າງໜ້າ (anuloma).

Verse 60

अन्तिमं परिबध्नीयाद्यावत्तुर्यमिहादिमत् पादात्तुर्याद्यदेवाद्यं नवमात् षोडशादपि

ຄວນຜູກຫຼືຈັດວາງສ່ວນທ້າຍໃຫ້ໝັ້ນ ຈົນເຖິງຫນ່ວຍທີ 4 ໃນທີ່ນີ້ ໂດຍເລີ່ມຈາກຫນ່ວຍທໍາອິດ. ແລະຈາກ pāda ໂດຍເລີ່ມຈາກຫນ່ວຍທີ 4 ຄວນຜູກ/ຈັດວາງຊຸດ ‘deva-ādi’ ດ້ວຍ ຈາກທີ 9 ຫາທີ 16.

Verse 61

अक्षरात् पुटके मध्ये मध्ये ऽक्षरचतुष्टयम् कृत्वा कुर्याद्यथैतस्य मुरजाकारता भवेत्

ໃນ «ພຸຕະກະ» (puṭaka) ທາງສັນທະສາດ ເລີ່ມຈາກພະຍາງໜຶ່ງ ໃຫ້ແຊກກຸ່ມພະຍາງ 4 ທຸກໆຊ່ອງ ແລ້ວຈັດໃຫ້ເປັນຮູບແບບຄ້າຍກອງ «ມຸຣະຈະ» (mṛdaṅga)។

Verse 62

द्वितीयं चक्रशार्दूलविक्रीडितकसम्पदम् गोमूत्रिका सर्ववृत्तैर् अन्ये बन्धास्त्वनुष्टुभा

ຮູບແບບທີສອງແມ່ນ «ຈັກຣະ–ຊາຣດູລະ–ວິກຣີດິຕະກະ–ສັມປະດ»। «ໂກມູຕຣິກາ» ສ້າງໄດ້ດ້ວຍວັດທຸກຊະນິດ; ບັນທະອື່ນໆ ແຕ່ລະຢ່າງຢູ່ໃນວັດ «ອະນຸດຖຸບ» (Anuṣṭubh)។

Verse 63

नामधेयं यदि न चेदमीषु कविकाव्ययोः मित्रधेयाभितुष्यन्ति नामित्रः खिद्यते तथा

ຖ້າບໍ່ມີນາມທີ່ເໝາະສົມສໍາລັບສິ່ງເຫຼົ່ານີ້—ຄື ກະວີ ແລະ ບົດກະວີ—ຜູ້ທີ່ພໍໃຈດ້ວຍນາມເອີ້ນແບບມິດກໍພໍໃຈ; ແຕ່ຜູ້ບໍ່ແມ່ນມິດກໍເສົ້າໃຈເຊັ່ນກັນ।

Verse 64

वाणवाणासनव्योमखड्गमुद्गरशक्तयः द्विचतुर्थत्रिशृङ्गाटा दम्भोलिमुषलाङ्कुशाः

ລູກທະນູ; ອຸປະກອນຄັນທະນູແລະລູກທະນູ; ອາວຸດພຸ້ນຈາກອາກາດ; ດາບ; ຄ້ອນຕີ (mace); ຫອກ/ຫຼາວ (spear); ແລະອາວຸດທີ່ມີປາຍ 2, 4 ຫຼື 3 ງ່າ—ພ້ອມທັງ «ວັຈຣະ» (vajra), ກະບອງ (club) ແລະ «ອັງກຸຊະ» (goad)។

Verse 65

पदं रथस्य नागस्य पुष्करिण्यसिपुत्रिका एते बन्धास् तथा चान्ये एवं ज्ञेयाः स्वयं बुधैः

«ປະດະ», «ຣະຖັສຍະ», «ນາຄັສຍະ», «ປຸສກະຣິນີ», «ອະສິປຸຕຣິກາ»—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນນາມເຕັກນິກຂອງ bandha (ການຜູກ/ການຍຶດ) ແລະຄໍາອື່ນໆກໍຄວນເຂົ້າໃຈໃນທໍານອງນີ້ ໂດຍນັກປັນຍາເອງ।