Adhyaya 336

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे शिक्षानिरूपणं नाम पञ्चत्रिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः खटवसा इति ख अथ षट्त्रिंशदधिकत्रिशततमो ऽध्यायः काव्यादिलक्षणं अग्निर् उवाच काव्यस्य नाटकादेश् च अलङ्कारान् वदाम्य् अथ ध्वनिर्वर्णाः पदं वाक्यमित्येतद्वाङ्मयं मतं

ດັ່ງນີ້ ໃນອັກນິມະຫາປຸຣານະ ບົດທີ່ເອີ້ນວ່າ “ການອະທິບາຍສິກສາ (Śikṣā) ວ່າດ້ວຍສຽງ” ຄືບົດທີ 335 ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. [ໝາຍເຄື່ອງໃນຕົວບົດ: “khaṭavasā”.] ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 336 “ນິຍາມຂອງກະວີ ແລະສິລະປະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ”. ພຣະອັກນິກ່າວວ່າ: “ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍອະລັງກາຣ (alaṅkāra) ຂອງກະວີ ແລະນາດົກ ແລະອື່ນໆ. ດວນິ (dhvani), ວັນນະ (varṇa), ປະດະ (pada), ແລະ ວາກຍະ (vākya)—ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ນັບເປັນວາງມະຍະ (vāṅmaya) ຄືການສະແດງທາງວາຈາ/ວັນນະຄະດີ.”

Verse 2

शास्त्रेतिहासवाक्यानां त्रयं यत्र समाप्यते शास्त्रे शब्दप्रधानत्वमितिहासेषु निष्ठता

ບ່ອນໃດທີ່ຄຳກ່າວສາມປະເພດ—ຄຳກ່າວແຫ່ງຊາສະຕຣະ (śāstra) ແລະຄຳກ່າວແຫ່ງອິຕິຫາສະ (itihāsa)—ຖືກກຳນົດໃຫ້ຄົບຖ້ວນແລະຈຳກັດຂອບເຂດ; ໃນຊາສະຕຣະ ຄວາມເປັນຫຼັກຢູ່ທີ່ຖ້ອຍຄຳ (śabda), ແຕ່ໃນອິຕິຫາສະ ເນັ້ນທີ່ນັຍະທີ່ຕັ້ງມັ່ນ ແລະຄວາມສັດຊື່ຕໍ່ຄວາມຈິງຂອງເລື່ອງລາວ.

Verse 3

अभिधायाः प्रधानत्वात् काव्यं ताभ्यां विभिद्यते नरत्वं दुर्लभं लोके विद्या तत्र च दुर्लभा

ເນື່ອງຈາກການບອກນັຍຕາມຄໍາ (ອະພິທາ) ເປັນຫຼັກ, ກະວີຈຶ່ງຖືກແບ່ງເປັນສອງປະເພດຕາມນັ້ນ. ໃນໂລກນີ້ ການເກີດເປັນມະນຸດຫາຍາກ, ແລະໃນນັ້ນ ປັນຍາທີ່ແທ້ຈິງຍິ່ງຫາຍາກກວ່າ.

Verse 4

कवित्वं दुर्लभं तत्र शक्तिस्तत्र च दुर्लभा व्युत्पातिर्दुर्लभा तत्र विवेकस्तत्र दुर्लभः

ໃນນັ້ນ ພອນສະຫວັນແຫ່ງກະວີ (kavitva) ຫາຍາກ; ພະລັງການສະແດງຄວາມໝາຍ (śakti) ກໍຫາຍາກ. ຄວາມຊໍານານທາງຄໍາສອນແລະການໃຊ້ພາສາ (vyutpatti) ຫາຍາກ, ແລະວິເວກ—ການຕັດສິນຢ່າງແຍກແຍະ—ກໍຫາຍາກເຊັ່ນກັນ.

Verse 5

सर्वं शास्त्रमविद्वद्भिर्मृग्यमाणन्न सिध्यति आदिवर्णा द्वितीयाश् च महाप्राणस्तुरीयकः

ຄໍາສອນທັງປວງ (śāstra) ບໍ່ສໍາເລັດໄດ້ເມື່ອຜູ້ບໍ່ຮູ້ພະຍາຍາມສະແຫວງຫາ. ອັກສອນຊັ້ນທຳອິດ, ຊັ້ນທີສອງ, ແລະຊັ້ນທີສີ່ ຄວນຮູ້ວ່າເປັນສຽງ ‘ມະຫາປຣານ’ (mahāprāṇa) ທີ່ມີລົມແຮງ.

Verse 6

वर्गेषु वर्णवृन्दं स्यात् पदं सुप्तिड्प्रभेदतः सङ्क्षेपाद्वाक्यमिष्टार्थव्यवछिन्ना पदाबली

ໃນບັນດາຫມວດສຽງ (varga) ກຸ່ມຂອງສຽງເອີ້ນວ່າ ‘varṇa-vṛnda’ (ກຸ່ມອັກສອນ). ‘pada’ (ຄໍາ) ແມ່ນສິ່ງທີ່ແຍກແຍະຕາມປະເພດປັດຈັຍນາມແລະກິລິຍາ (sup ແລະ tiṅ). ໂດຍຫຍໍ້ ‘vākya’ (ປະໂຫຍກ) ແມ່ນລໍາດັບຂອງຄໍາທີ່ຖືກກໍານົດຂອບເຂດເພື່ອສື່ຄວາມໝາຍທີ່ປາດຖະໜາ.

Verse 7

काव्यं स्फुटदलङ्कारं गुणवद्दोषवर्जितम् योनिर्वेदश् च लोकश् च सिद्धमन्नादयोनिजं

ກະວີ (kāvya) ແມ່ນສິ່ງທີ່ອະລັງການ (alaṅkāra) ປາກົດຊັດເຈນ, ມີຄຸນ (guṇa) ແລະປາດຈາກໂທດ (doṣa). ແຫຼ່ງກໍາເນີດຂອງມັນແມ່ນ ເວດ (Veda) ແລະປະເພນີການໃຊ້ໃນໂລກ (loka). ມັນເປັນສິລະປະທີ່ຖືກຍອມຮັບ ແລະເກີດຈາກບໍ່ນ້ໍາພື້ນຖານເລີ່ມດ້ວຍ ‘ອັນນາ/ວາຈ’—ຮາກຖານແຫ່ງການສື່ສານແລະການດໍາລົງຊີວິດ.

Verse 8

देवादीनाम् संस्कृतं स्यात् प्राकृतं त्रिविधं नृणां गद्यं पद्यञ्च मिश्रञ्च काव्यादि त्रिविधं स्मृतम्

ສໍາລັບເທວະ ແລະຜູ້ຄ້າຍຄື ພາສາແມ່ນສັນສະກຣິດ; ສໍາລັບມະນຸດ ພາສາປຣາກຣິດມີ 3 ປະເພດ. ວັນນະຄະດີ (kāvya ແລະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ) ກໍຖືກຈໍາໄວ້ວ່າມີ 3 ຢ່າງ: ຮ້ອຍແກ້ວ, ຮ້ອຍກອນ, ແລະແບບປົນກັນ.

Verse 9

अपदः पदसन्तानो गद्यन्तदपि गद्यते चूर्णकोत्कलिकागन्धिवृत्तभेदात् त्रिरूपकम्

ການຕໍ່ເນື່ອງຂອງຄໍາໂດຍບໍ່ມີຕີນສັນທະ (apada) ເອີ້ນວ່າ ຮ້ອຍແກ້ວ. ແມ່ນແຕ່ຂໍ້ຄວາມທີ່ມີຈັງຫວະທ້າຍຄ້າຍຮ້ອຍກອນ ກໍຍັງເອີ້ນວ່າ ຮ້ອຍແກ້ວ. ເນື່ອງຈາກຄວາມແຕກຕ່າງຂອງສຳນວນ—cūrṇaka, utkalikā, gandhī—ຈຶ່ງມີການແບ່ງເປັນ 3 ຮູບແບບ.

Verse 10

अल्पाल्पविग्रहं नातिमृदुसन्दर्भनिर्भरं चूर्णकं नाम्तो दीर्घसमासात् कलिका भवेत्

ບົດປະພັນທີ່ເອີ້ນວ່າ cūrṇaka ມີການແຍກວາກະສຳພັນ (vigrāha) ເພີຍນ້ອຍ ແລະບໍ່ພຶງພາການຮ້ອຍຮຽງທີ່ນຸ່ມນວນເກີນໄປຢ່າງໜາແນ່ນ. ແຕ່ເມື່ອສ້າງດ້ວຍສົມາສຍາວໆ ມັນຈະກາຍເປັນ kalikā.

Verse 11

भवेन्मध्यमसन्दर्भन्नातिकुत्सितविग्रहम् वृत्तच्छायाहरं वृत्तं गन्धिनैतत् किलोत्कटम्

ຄວນມີການເຊື່ອມຕໍ່ຖ້ອຍຄໍາໃນລະດັບປານກາງ ແລະ vigrāha (ໂຄງສ້າງ) ບໍ່ຄວນບົກພ່ອງເກີນໄປ. ສັນທະ/ສຳນວນຈັງຫວະ (metre) ທີ່ “ລັກເງົາ” ຫຼືຈັງຫວະຈໍາເພາະຂອງສັນທະອື່ນ ຖືກເອີ້ນວ່າ gandhin (ປົນເປື້ອນ/ປົນກັນ) ແລະນັ້ນແມ່ນຂໍ້ບົກພ່ອງຮ້າຍແຮງ.

Verse 12

आख्यायिका कथा खण्डकथा परिकथा तथा कथानिकेति मन्यन्ते गद्यकाव्यञ्च पञ्चधा

ເຂົາເຈົ້າຖືວ່າ ວັນນະຄະດີຮ້ອຍແກ້ວ (gadyakāvya) ມີ 5 ປະເພດ: ākhyāyikā, kathā, khaṇḍakathā, parikathā ແລະ kathānikā.

Verse 13

कर्तृवंशप्रशंसा स्याद्यत्र गद्येन विस्तरात् कन्याहरणसंग्रामविप्रलम्भविपत्तयः

ບົດປະພັນນັ້ນ ແມ່ນບ່ອນທີ່ໃນພາສາຮ້ອຍແກ້ວອັນກວ້າງຂວາງ ມີການສັນລະເສີນວົງສາຕະກູນຂອງຜູ້ປະພັນ ພ້ອມຕອນເຫດເຊັ່ນ ການລັກພາສາວ, ສົງຄາມ, ການພັດພາກໃນຄວາມຮັກ, ແລະໄພພິບັດຕ່າງໆ.

Verse 14

भवन्ति यत्र दीप्ताश् च रीतिवृत्तिप्रवृत्तयः उच्छासैश् च परिच्छेदो यत्र या चूर्णकोत्तरा

ບົດປະພັນແບບສັນທະລັກນັ້ນ ແມ່ນບ່ອນທີ່ການໃຊ້ຮີຕິ (ສະໄຕ) ແລະການເຄື່ອນໄຫວຂອງສັນທະລັກ (vṛtta) ປາກົດຊັດເຈນ; ການແບ່ງຕອນເຮັດໂດຍຈັງຫວະພັກ (ucchvāsa) ແລະມີຈັງຫວະສຸດທ້າຍທີ່ເອີ້ນວ່າ “cūrṇakottarā”.

Verse 15

वक्त्रं वापरवक्त्रं वा यत्र साख्यायिका स्मृता श्लोकैः स्ववंशं संक्षेपात् कविर्यत्र प्रशंसति

ບົດປະພັນນັ້ນ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນ ākhyāyikā (ເລື່ອງເລົ່າທາງພິທີ/ແບບແຜນ) ທີ່ການເລົ່າອາດເຮັດໂດຍສຽງຂອງກະວີເອງ ຫຼືໂດຍຜູ້ເວົ້າອື່ນ; ແລະກະວີໃຊ້ສະໂລກ (śloka) ເພື່ອສັນລະເສີນວົງສາຂອງຕົນແບບຫຍໍ້.

Verse 16

सुख्यस्यार्थावताराय भवेद्यत्र कथान्तरम् परिच्छेदो न यत्र स्याद्भवेद्वालम्भकैः क्वचित्

ໃນນັ້ນ ຄວນນຳເອົາເລື່ອງຍ່ອຍ (kathāntara) ເຂົ້າມາແຕ່ເພື່ອໃຫ້ອະທິບາຍຄວາມໝາຍທີ່ປະສົງໃຫ້ຊັດ (artha-avatāra) ແລະເພື່ອຄວາມສະດວກຂອງຜູ້ອ່ານ; ແລະບ່ອນທີ່ບໍ່ມີການແບ່ງຕອນ (pariccheda) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ອາດໃຊ້ຂໍ້ຄວາມຄ້ຳຈຸນເຊື່ອມໂຍງ (vālambhaka) ເປັນຄັ້ງຄາວເພື່ອຮັກສາເລື່ອງໃຫ້ຕໍ່ເນື່ອງ.

Verse 17

सा कथा नाम तद्गर्भे निबध्नीयाच्चतुष्पदीं भवेत् खण्डकथा यासौ यासौ परिकथा तयोः

ສິ່ງນັ້ນເອີ້ນວ່າ kathā (ເລື່ອງເຕັມ) ເມື່ອໃນໂຄງຮ່າງຂອງມັນ ມີການປະພັນສອດແຊກ catuṣpadī (ຫນ່ວຍ 4 ແຖວ/4 ຕີນ). ສິ່ງໃດເປັນເລື່ອງຂາດຕອນ ເອີ້ນວ່າ khaṇḍa-kathā; ແລະສິ່ງໃດເປັນເລື່ອງປະກອບຕອນ ເອີ້ນວ່າ parikathā—ສອງຢ່າງນີ້ແຍກກັນດັ່ງນີ້.

Verse 18

अमात्यं सार्थकं वापि द्विजं वा नायकं विदुः स्यात्तयोः करुणं विद्धि विप्रलम्भश् चतुर्विधः

ເຂົາເຈົ້າຮູ້ວ່າ ນາຍະກະ (nāyaka) ຄືວິລະບຸລຸດໃນນາດົກ ອາດເປັນ ອະມາຕະຍະ (ລັດຖະມົນຕີ), ສາຣຖະກະ (ຫົວໜ້າຂະບວນຄ້າ/ພໍ່ຄ້າ), ຫຼື ດວິຊະ (ພຣາຫມັນ) ກໍໄດ້. ສໍາລັບພວກນີ້ ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ຣະສະຫຼັກແມ່ນ ກະຣຸນາ (karuṇa) ແລະ ວິປຣະລັມພະ (vipralambha—ການພັດພາກ) ມີ 4 ປະເພດ.

Verse 19

समाप्यते तयोर् नाद्या सा कथामनुधावति कथाख्यायिकयोर्मिश्रभावात् परिकथा स्मृता

ເມື່ອເລື່ອງທໍາອິດໃນສອງເລື່ອງນັ້ນສິ້ນສຸດ ເລື່ອງຕໍ່ໄປຈະດໍາເນີນຕາມແນວຂອງ kathā. ເນື່ອງຈາກເປັນຮູບແບບປະສົມລະຫວ່າງ kathā ແລະ ākhyāyikā ຈຶ່ງຖືກຈື່ຈໍາວ່າ parikathā.

Verse 20

भयानकं सुखपरं गर्भे च करुणो रसः अद्भुतो ऽन्ते सुकॢप्तार्थो नोदात्ता सा कथानिका

ເລື່ອງນັ້ນເອີ້ນວ່າ kathānikā (ນິທານສັ້ນ) ທີ່ນ່າຢ້ານແຕ່ມຸ່ງໄປສູ່ຜົນສຸກ, ມີຣະສະກະຣຸນາ (karuṇa) ຢູ່ກາງເລື່ອງ, ຈົບດ້ວຍອັດພຸຕະ (adbhuta—ອັດສະຈັນ), ຈັດວາງຄວາມໝາຍດີ, ແລະບໍ່ໃຊ້ສຳນວນສູງສົ່ງ (udātta).

Verse 21

पद्यं चतुष्पदी तच्च वृत्तं जातिरितित्रिधा वृत्तमक्षरसंख्येयमुक्थं तत् कृतिशेषजम्

ບົດກະວີ (padya) ເປັນບົດ 4 ວັກ; ແລະມີ 3 ປະເພດ: (1) vṛtta, (2) jāti, ແລະ (3) ທີ່ເອີ້ນວ່າ uktha ເກີດຈາກສ່ວນທີ່ເຫຼືອຫຼັງການຈັດຮູບມິຕາ (kṛti). vṛtta ກໍານົດໂດຍການນັບອັກສອນ/ພະຍາງ (akṣara).

Verse 22

मात्राभिर्गणना सा जातिरिति काश्यपः सममर्धसमं वृत्तं विषमं पैङ्गलं त्रिधा

ຕາມຄໍາຂອງ Kāśyapa ການນັບດ້ວຍ mātrā (ໜ່ວຍເວລາຂອງຈັງຫວະ) ເອີ້ນວ່າ jāti. ແລະ vṛtta (ມິຕາ) ຕາມລະບົບຂອງ Piṅgala ມີ 3 ຢ່າງ: sama, ardhasama, ແລະ viṣama.

Verse 23

सा विद्या नौस्तितीषूर्णां गभीरं काव्यसागरं महाकाव्यं कलापश् च पर्याबन्धो विशेषकम्

ວິຊານັ້ນເປັນເຮືອສໍາລັບຜູ້ປາດຖະນາຂ້າມທະເລກະວີອັນເລິກ; ມັນອະທິບາຍ ມະຫາກາວະ (ກະວີມະຫາອະພິກ), ກະລາປະ (ຊຸດກະວີ), ປະຣິຍາບັນທະ (ບົດປະພັນຜູກຮັດມີແບບ), ແລະ ວິເສສະກະ (ຮູບແບບກະວີພິເສດ)។

Verse 24

कुलकं मुक्तकं कोष इति पद्यकुटुम्बकम् सर्गबन्धो महाकाव्यमारब्धं संस्कृतेन यत्

«ປັດຍະກຸຕຸມບະກະ» (ກຸ່ມບົດກະວີ) ມີປະເພດເປັນ ກຸລະກະ, ມຸກຕະກະ, ແລະ ໂກສະ. ບົດປະພັນໃດທີ່ເລີ່ມດ້ວຍສັນສະກຣິດອັນປະນີດ ແລະຜູກເປັນລໍາດັບສະກະ (sarga-bandha) ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ມະຫາກາວະ (ກະວີອະພິກ)។

Verse 25

तादात्म्यमजहत्तत्र तत्समं नाति दुष्यति इतिहासकथोद्भूतमितरद्वा सदाश्रयं

ໃນນັ້ນ «ຕາດາດມະຍະ» (ການຮູ້ສຶກວ່າເປັນອັນດຽວ) ທີ່ບໍ່ລະທິ້ມນັຍຫຼັກ ຖືວ່າຖືກຕ້ອງ; ແລະສິ່ງທີ່ເທົ່າທຽມກັນກໍບໍ່ເປັນຂໍ້ຜິດໃຫຍ່. ຈະເກີດຈາກ ອິຕິຫາສະ (ຕໍານານວິລະກຳ) ຫຼື ກະຖາ (ເລື່ອງເລົ່າ) ຫຼືຈາກອື່ນໆ ກໍຄວນອາໄສຖານຮອງທີ່ໝັ້ນຄົງເສມອ.

Verse 26

मन्त्रदूतप्रयाणाजिनियतं नातिविस्तरम् शक्कर्यातिजगत्यातिशक्कर्या त्रिष्टुभा तथा

ສັນທະ (ສະໝັກຈັງຫວະ) ທີ່ເອີ້ນວ່າ ມັນຕຣະ-ດູຕະ, ປະຣະຍານະ, ແລະ ອາຈິນີ ແມ່ນຖືກກໍານົດກົດ ແລະບໍ່ຍາວເກີນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ສັກກະຣີ, ອະຕິ-ຈະກະຕີ, ອະຕິ-ສັກກະຣີ ແລະ ຕຣິສຕຸບ ກໍຖືກກ່າວເຖິງ/ຮັບຮູ້.

Verse 27

पुष्पिताग्रादिभिर्वक्राभिजनैश्चारुभिः समैः मुक्ता तु भिन्नवृत्तान्ता नातिसंक्षिप्तसर्गकम्

ບົດປະພັນທີ່ປະດັບດ້ວຍ «ພຸສປິຕາກຣະ» (ປາຍດອກບານ) ແລະອື່ນໆ, ມີຄວາມຄົດໂຄ້ງອັນງາມ ແລະຖ້ອຍຄໍາອັນສູງສົ່ງ, ໄພເພາະ ແລະສະໝໍ້າສະເໝີໃນຈັງຫວະ, ເອີ້ນວ່າ «ມຸກຕາ». ລໍາດັບເຫດການຂອງມັນຫຼາກຫຼາຍ ແລະບົດຕອນ (sarga) ບໍ່ຖືກຫຍໍ້ສັ້ນເກີນໄປ.

Verse 28

अतिशर्क्वरिकाष्टिभ्यामेकसङ्कीर्णकैः परः मात्रयाप्यपरः सर्गः प्राशस्त्येषु च पश्चिमः

ເກີນຈາກສັນທະ (ແມັດ) ທີ່ໄດ້ກ່າວມາກ່ອນ ຍັງມີຊະນິດທີ່ເອີ້ນວ່າ “ອະຕິສັຣກະວະຣີ” ແລະ “ກາສຖີ”; ຕໍ່ມາແມ່ນແມັດປົນທີ່ເກີດຈາກການປົນປະເພດດຽວ. ອີກຊັ້ນໜຶ່ງແຍກຕາມ “ມາຕຣາ” (ປະລິມານພະຍາງ) ແລະໃນແມັດສັນລະເສີນ ຊະນິດທີ່ກ່າວທ້າຍເອີ້ນວ່າ “ປັດສິມະ”.

Verse 29

कल्पो ऽतिनिन्दितस्तस्मिन्विशेषानादरः सतां नगरार्णवशैलर्तु चन्द्रार्काश्रमपादपैः

ໃນບົດປະພັນປະເພດນັ້ນ “ກັລປະ” (ໂຄງສ້າງສຳນວນ) ຖືກຕຳນິຢ່າງໜັກ ເນື່ອງຈາກມັນບໍ່ເຄົາລົບຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ນັກຮູ້ຮັບຮອງ ໂດຍໃຊ້ຄຳວ່າ “ເມືອງ, ມະຫາສະໝຸດ, ພູ, ລະດູ, ຈັນ, ຕາເວັນ, ອາສຣົມ, ຕົ້ນໄມ້” ຢ່າງປະປົນບໍ່ເໝາະ.

Verse 30

उद्यानसलिलक्रीडामधुपानरतोत्सवैः दूतीवचनविन्यासैर् असतीचरिताद्भूतैः

ໂດຍການຫຼິ້ນສະໜຸກໃນສວນແລະນ້ຳ, ຄວາມເພີດເພີນໃນການດື່ມ “ມະທຸ” (ນ້ຳເຜິ້ງໝັກ), ການຫຼິ້ນງານບຸນຢ່າງເກີນພອດ, ການຈັດວາງຖ້ອຍຄຳຢ່າງຊັບຊ້ອນໃນຂໍ້ຄວາມຂອງ “ດູຕີ” (ນາງສົ່ງຂ່າວ), ແລະການກະທຳອັນນ່າພິສົດຂອງຍິງຜູ້ບໍ່ຮັກສາພຣະຈັນທະ—ຈຶ່ງຖືກພັນລະນາໄວ້.

Verse 31

तमसा मरुताप्यन्यैर् विभावैर् अतिनिर्भरैः कश्यप इति ज , ञ , ट च तादर्थमजहत्तत्रेति ज अनुष्टुभेति ज व्यक्तेति ञ सर्ववृत्तिप्रवृत्तञ्च सर्वभावप्रभावितम्

ຖືກກົດທັບໂດຍຄວາມມືດ, ໂດຍລົມ, ແລະໂດຍອຳນາດອື່ນໆອັນແຮງກ້າ, ບັນທຶກການອ່ານຕາມສາຍ ja-, ña-, ແລະ ṭa- ວ່າເປັນ “kaśyapa”. ທີ່ນັ້ນ ສາຍ ja ກ່າວວ່າ “ມັນບໍ່ລະທິ້ງນັຍທີ່ມຸ່ງໝາຍ”; ແລະ “ໃນສັນທະ anuṣṭubh” ກໍ່ວ່າຕາມສາຍ ja. ສາຍ ña ກ່າວວ່າ “ປະຈັກ/ແຈ້ງຊັດ”—ດັ່ງນັ້ນ (ສິ່ງນັ້ນ) ແມ່ນຜູ້ເຮັດໃຫ້ການກະທຳທຸກຢ່າງເຄື່ອນໄຫວ ແລະຖືກອິດທິພົນໂດຍສະພາວະທັງປວງ.

Verse 32

सर्वरीतिरसैः पुष्टं पुष्टङ्गुणविभूषणैः अत एव महाकाव्यं तत्कर्ता च महाकविः

ບົດປະພັນໃດທີ່ອຸດົມດ້ວຍຮູບແບບການຂຽນທັງປວງ (rīti) ແລະລົດຊາດສຸນທຣະສຶກທັງປວງ (rasa), ແລະປະດັບດ້ວຍຄຸນລັກສະນະ (guṇa) ແລະເຄື່ອງປະດັບວັນນະສິນ (alaṅkāra) ທີ່ສຸກງອມ—ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “mahākāvya” (ມະຫາກາວຍະ: ກະວີມະຫາກາບ) ແລະຜູ້ປະພັນຂອງມັນເອີ້ນວ່າ “mahākavi” (ມະຫາກະວີ: ກະວີໃຫຍ່).

Verse 33

वाग्वैदग्ध्यप्रधानेपि रस एवात्र जीवितम् पृथक्प्रयत्ननिर्वर्त्यं वाग्वक्रिम्नि रसाद्वपुः

ແມ່ນແຕ່ວາຈາສະຫຼາດຫຼາຍຈະເດັ່ນກໍຕາມ ໃນນີ້ “ຣະສະ” ເທົ່ານັ້ນແມ່ນລົມຫາຍໃຈຂອງກະວີ. ຄວາມຄົດຄ້ອງຂອງຖ້ອຍຄໍາເກີດຈາກຄວາມພະຍາຍາມແຍກຕ່າງ ແຕ່ຮ່າງກາຍຂອງມັນຖືກປັ້ນຈາກ “ຣະສະ” ເທົ່ານັ້ນ.

Verse 34

चतुर्वर्गफलं विश्वग्व्याख्यातं नायकाख्यया समानवृत्तिनिर्व्यूटः कौशिकीवृत्तिकोमलः

ຜົນຂອງມັນແມ່ນການບັນລຸເປົ້າໝາຍຊີວິດສີ່ປະການ ແລະຖືກອະທິບາຍວ່າໃຊ້ໄດ້ທົ່ວໄປພາຍໃຕ້ນາມ “Nāyaka”. ມັນຖືກປະກອບເປັນ sama-vṛtta (ສັນຕະວັດຕະສະເໝີ) ແລະມີຄວາມອ່ອນນຸ່ມ ຢູ່ໃນ kauśikī vṛtti (ສະໄຕລ໌ອ່ອນຊ້ອຍງາມ).

Verse 35

कलापो ऽत्र प्रवासः प्रागनुरागाह्वयो रसः सविशेषकञ्च प्राप्त्यादि संस्कृतेनेत्रेण च

ໃນນີ້ ລໍາດັບເນື້ອເລື່ອງແມ່ນ: pravāsa ການພັດພາກໄປຕ່າງແດນຈົນເກີດການພັດພາກ; ຕໍ່ມາ prāg-anurāga ຣະສະແຫ່ງຄວາມຮັກກ່ອນ; ແລະການນໍາສະເໜີແບບ sa-viśeṣaka ອັນຈໍາແນກລະອຽດ ພ້ອມຂັ້ນຕອນການບັນລຸ (prāpti) ແລະອື່ນໆ—ທັງໝົດນີ້ພຶງພາ “ສາຍຕາທີ່ຂັດເກົາ” ຄືຄວາມເຂົ້າໃຈສັນສະກຣິດອັນຝຶກຝົນ.

Verse 36

श्लोकैर् अनेकैः कुलकं स्यात् सन्दानितकानि तत् मुक्तकं श्लोक एकैकश् चमत्कारक्षमः सता ं

ຖ້າບົດປະພັນປະກອບດ້ວຍສະໂລກຫຼາຍບົດ ຈະເອີ້ນວ່າ kulaka; ນັ້ນກໍເອີ້ນວ່າ sandānitaka ຄືຊຸດທີ່ຜູກຕໍ່ກັນ. ແຕ່ muktaka ແມ່ນສະໂລກບົດດຽວ—ແຕ່ລະບົດດ້ວຍຕົນເອງກໍສາມາດກໍ່ໃຫ້ເກີດສະເໜ່ກະວີແກ່ຜູ້ຮູ້ທັນ.

Verse 37

सूक्तिभिः कविसिंहानां सुन्दरीभिः समन्वितः कोषो ब्रह्मापरिच्छिन्नः स विदग्धाय रोचते

ຄັງສົມບັດທີ່ປະດັບດ້ວຍສຸກຕິອັນງາມຂອງນັກກະວີດຸດສິງ ເປັນຄັງທີ່ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາກໍບໍ່ອາດກໍານົດຂອບເຂດໄດ້—ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຜູ້ຮູ້ລົດຊາດພໍໃຈ.

Verse 38

आभासोपमशक्तिश् च सर्गे यद्भिन्नवृत्तता मिश्रं वपुरिति ख्यातं प्रकीर्णमिति च द्विधा श्रव्यञ्चैवाभिनेयञ्च प्रकीर्णं सकलोक्तिभिः

ໃນສະກະ (sarga) ຖ້າມີການໃຊ້ສັນທະ (ແມັດ) ຫຼາຍແບບ ພ້ອມກັບອະລັງກາຣະທີ່ເອີ້ນວ່າ Ābhāsa, Upamā ແລະ Śakti ການປະພັນນັ້ນເອີ້ນວ່າ “Miśra-vapu” (ຮູບແບບປົນປົວ)។ ຍັງເອີ້ນວ່າ “Prakīrṇa” (ປະປົນ/ຫຼາກຫຼາຍ) ມີ 2 ປະເພດ: (1) ສໍາລັບຟັງ (śravya) ແລະ (2) ສໍາລັບສະແດງ (ābhineya) ໂດຍມີຖ້ອຍຄໍາແລະບົດສົນທະນາທຸກຊະນິດຄົບຖ້ວນ।