Tritiya Pada
Sanatkumāra’s Bhāgavata Tantra: Tattvas, Māyā-Bonds, Embodiment, and the Necessity of Dīkṣā
ಶೌನಕನು ಸೂತನನ್ನು ಕೃಷ್ಣಕಥೆ ಬೋಧಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸನಕಾದಿ ಋಷಿಗಳು ಸೇರುವಾಗ ಯಾವ ಸಂವಾದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸೂತನು, ಸನಂದನನಿಂದ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ನಾರದನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಮಂತ್ರದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ವೈಷ್ಣವರು ಯಾವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಭಾಗವತ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿನ ಗುರು–ಶಿಷ್ಯ ಕ್ರಮ, ದೀಕ್ಷೆ, ಪ್ರಾತಃಕರ್ಮ, ಮಾಸವಿಧಾನ, ಜಪ-ಪಾಠ ಮತ್ತು ಹೋಮದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರನು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ಮಹಾತಂತ್ರ (ಭೋಗ, ಮೋಕ್ಷ, ಕ್ರಿಯಾ, ಚರ್ಯಾ)ವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಪಶುಪತಿ–ಪಶು–ಪಾಶ ತ್ರಯ ಮತ್ತು ಮಲ/ಕರ್ಮ/ಮಾಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬಂಧಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ತತ್ತ್ವಕ್ರಮ—ಶಕ್ತಿ, ನಾದ-ಬಿಂದು, ಸದಾಶಿವ–ಈಶ್ವರ–ವಿದ್ಯಾ, ಶುದ್ಧಾಧ್ವ; ಅಶುದ್ಧ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲ, ನಿಯತಿ, ಕಲಾ, ರಾಗ, ಪುರುಷ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಗುಣ, ಮನ-ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಭೂತಗಳು, ದೇಹ-ಜಾತಿಗಳು, ಮಾನವಜನ್ಮ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ—ದೀಕ್ಷೆಯೇ ಪಾಶವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ; ಗುರುಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾನುಸಾರ ನಿತ್ಯ-ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ; ಮಂತ್ರದ ದೋಷಕ್ಕೆ ಗುರುಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ।
Dīkṣā, Mantra-Types, Mantra-Doṣas, and Qualifications of Ācārya–Śiṣya
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ದೀಕ್ಷೆ ಪಾಪನಾಶಕವಾದ, ಒಳಗಡೆ ದಿವ್ಯಾಭಿಮುಖತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ, ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುವ ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರ. ‘ಮಂತ್ರ’ ಎಂಬುದು ಮನನ ಮತ್ತು ತ್ರಾಣ (ರಕ್ಷಣೆ)ಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ/ಪುಂ/ನಪುಂಸಕ ಅಂತ್ಯಚಿಹ್ನೆಗಳು, ‘ನಮೋ’ ಅಂತ, ಮಂತ್ರ–ವಿದ್ಯಾ ಭೇದ (ಪುರುಷ/ಸ್ತ್ರೀ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ–ಸೌಮ್ಯ ಧಾರೆಗಳಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವು ಪ್ರಾಣಗತಿ ಪಿಂಗಲಾ ಮತ್ತು ಎಡ ನಾಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ. ಮಂತ್ರಗಳ ಕ್ರಮ-ಸಂಯೋಜನೆ ನಿಯಮಗಳು, ಜಪದ ಷರತ್ತುಗಳು, ‘ಹುಂ/ಫಟ್’ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಕರ್ಮತೀವ್ರತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಮಂತ್ರದೋಷಗಳ ವಿಶಾಲ ಪಟ್ಟಿ—ರಚನೆ, ಉಚ್ಚಾರ, ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ದೋಷಗಳು; ಛಿನ್ನ, ದಗ್ಧ, ಭೀತ, ಅಶುದ್ಧ, ನಿರ್ಬೀಜ, ಸ್ಥಾನಭ್ರಷ್ಟ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಧಕನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋನಿಮುದ್ರಾ/ಆಸನದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಜಪದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಚಾರ್ಯ–ಶಿಷ್ಯರ ಕಠಿಣ ನೈತಿಕ, ವಿಧಿವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಪದರಪದರವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಸಾಧನಾ-ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ಗುರು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಮಂತ್ರಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ನೃಪ-ಕೋಷ್ಠಕದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಂತೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ವರ್ಣಕ್ರಮವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಂತ್ರಫಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳು—ಸಿದ್ಧ, ಸಾಧ್ಯ, ಸುಸಿದ್ಧ, ಅರಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧ-ಸಾಧ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಮಿಶ್ರ ಸ್ಥಿತಿಗಳು—ಮಂತ್ರದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ವಿಘ್ನಗಳ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರ ದೀಕ್ಷಾಕ್ರಮ: ಸ್ವಸ್ತಿ ವಿಧಿಗಳು, ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ಮಂಡಲ, ಸಭಾಪ್ರವೇಶ, ವಿಘ್ನನಿವಾರಣ, ಔಷಧಿ-ನವರತ್ನ-ಪಂಚಪಲ್ಲವಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಂಭಸಂಸ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯನ ಭೂತಶುದ್ಧಿ, ನ್ಯಾಸ, ಪ್ರೋಕ್ಷಣದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ. ಗುರು ಮಂತ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (108 ಜಪ; ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾರಿ), ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಗುರುಸೇವೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿತ್ಯ ಪಂಚದೇವತಾ ಪೂಜೆಯ ಕೇಂದ್ರ/ಬಾಹ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುಪಾದುಕಾ ಮಂತ್ರ-ಸ್ತೋತ್ರ, ಷಟ್ಚಕ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕುಂಡಲಿನಿಯ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರವರೆಗೆ ಆರೋಹಣ, ಹಾಗೂ ಅಜಪಾ/ಹಂಸ-ಗಾಯತ್ರಿ ಶ್ವಾಸಜಪ—ಋಷಿ, ಛಂದಸ್ಸು, ದೇವತೆ, ಷಡಂಗ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಾರ್ಪಣಗಳೊಂದಿಗೆ—ಅದ್ವೈತ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದ ದೃಢೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।
The Explanation of Sandhyā and Related Daily Observances (Saṅdhyā-ādi Nitya-karma-Vidhi)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಿತ್ಯಕರ್ಮವಿಧಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ—ಭೂಮಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವುದು; ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ವೇಳೆ ಶೌಚಾಚಾರ, ನಂತರ ಮಣ್ಣು‑ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಿ; ದಂತಧಾವನದಲ್ಲಿ ವನಸ್ಪತಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ। ನಂತರ ದೇವಾಲಯ ಸಿದ್ಧತೆ, ಅಸ್ತ್ರ/ಮೂಲ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆರತಿ; ನದಿಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಾಭಿಮಂತ್ರಿತ ಮಣ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ನಾನ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೌತ ಶಾಂತಿ। ದೇಶ‑ಕಾಲ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಸ್ನಾನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ತೀರ್ಥಾವಾಹನ (ಗಂಗಾ‑ಯಮುನಾ ಇತ್ಯಾದಿ), ಸುಧಾ‑ಬೀಜ, ಕವಚ/ಅಸ್ತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ, ಅಭಿಷೇಕ ಚಕ್ರಗಳು; ಅನಾರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಘಮರ್ಷಣ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ। ಕೇಶವ‑ನಾರಾಯಣ‑ಮಾಧವ ಆವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಧ್ಯಾ, ವಿವರವಾದ ವೈಷ್ಣವ ಆಚಮನ‑ನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಶೈವ/ಶಾಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಗಳು; ತಿಲಕ‑ತ್ರಿಪುಂಡ್ರ ನಿಯಮಗಳು; ದ್ವಾರಪೂಜೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ ವಿನ್ಯಾಸ, ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಪಟ್ಟಿಗಳು (ವೈಷ್ಣವ/ಶೈವ/ಮಾತೃಶಕ್ತಿಗಳು); ಮಾತೃಕಾ‑ಶಕ್ತಿ ನ್ಯಾಸ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಬೀಜ‑ಶಕ್ತಿ ತತ್ತ್ವ, ಮತ್ತು ಷಡಂಗ ನ್ಯಾಸದ ನಂತರ ಪೂಜೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಉಪದೇಶ।
Devapūjā-krama: Ārghya-saṃskāra, Maṇḍala–Nyāsa, Mudrā-pradarśana, Āvaraṇa-arcana, Homa, Japa, and Kṣamāpaṇa
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ದೇವಪೂಜೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ, ಕ್ರಮಬದ್ಧ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿಕೋಣ‑ಷಟ್ಕೋಣ‑ಚತುರಸ್ರ ಮಂಡಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿ‑ಮಂಡಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಗೋ‑ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಕವಚದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯಜಲವನ್ನು ಅಮೃತರೂಪವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು, ಅಂಗ‑ನ್ಯಾಸದಿಂದ ಮಂತ್ರಾಂಗ‑ನಿಗ್ರಹ, ಸೂರ್ಯ‑ಚಂದ್ರ ಕಲಾಪೂಜೆ, ತೀರ್ಥಾವಾಹನ, ಮತ್ಸ್ಯ‑ಮುದ್ರೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುದ್ರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ, ಮಧುಪರ್ಕ, ಸ್ನಾನ, ವಸ್ತ್ರ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ತಾಂಬೂಲ ಮೊದಲಾದ ಉಪಚಾರಗಳ ಪೂಜಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ದೇವತಾನುಸಾರ ನಿಷಿದ್ಧ ಅರ್ಪಣ ನಿಯಮಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮುಂದಾಗಿ ದಿಕ್ಪಾಲರು, ಅವರ ವಾಹನ‑ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಆವರಣಾರ್ಚನೆ, ಆರತಿ‑ಪ್ರಣಾಮ, ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ 25 ಆಹುತಿಗಳ ಹೋಮ, ಉಗ್ರ ಪರಿಚರರಿಗೆ ಬಲಿ, ಜಪ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಮર્યಾದೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಕ್ಷಮಾಪಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗ, ಅಶೌಚ ಅಥವಾ ಭಯದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಪೂಜೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಗೊಳಿಸುವ ಆತುರೀ/ಸೌತಿಕೀ/ತ್ರಾಸೀ ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡುವ ಅನುಕಲ್ಪ‑ಕರ್ಮದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ।
Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಣೇಶ-ಸಾಧನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುವ ಗಣೇಶಮಂತ್ರಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಣಮುಖಿ ಮಂತ್ರರಚನೆ, ಹಾಗೂ ೨೮ ಅಕ್ಷರಮಂತ್ರದ ಋಷಿ-ಛಂದಸ್ಸು-ದೇವತಾ ವಿವರಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಷಡಂಗ-ನ್ಯಾಸ, ಭೂರ್-ಭುವಃ-ಸ್ವಃಗಳಲ್ಲಿ ಭುವನ-ನ್ಯಾಸ, ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾ-ಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ಣ/ಪದ-ನ್ಯಾಸದ ನಿಖರ ಸ್ಥಾಪನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾಗಣಪತಿ ಗಾಯತ್ರಿ (ವಿದ್ಮಹೇ/ಧೀಮಹಿ/ಪ್ರಚೋದಯಾತ್), ಧ್ಯಾನರೂಪ, ಜಪಸಂಖ್ಯೆ, ಎಂಟು ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಹೋಮವಿಧಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಷಟ್ಕೋಣ-ತ್ರಿಕೋಣ-ಅಷ್ಟದಳ ಪದ್ಮ-ಭೂಪುರಯುಕ್ತ ಯಂತ್ರ/ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪೀಠಪೂಜೆ, ಆವರಣ ದೇವತೆ-ಶಕ್ತಿಗಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಚರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶರೂಪಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪುಷ್ಪ, ಸಮಿಧ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಮುಂತಾದ ಅರ್ಪಣಭೇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಫಲವಿಶೇಷಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಾಸಿಕ ಚತುರ್ಥೀ ವ್ರತಕ್ರಮ, ಗ್ರಹಣಪೂಜೆ, ರಕ್ಷಣಾನಿಯಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಕ್ರತುಂಡ ಮಂತ್ರದ ಋಷ್ಯಾದಿ ಮತ್ತು ಆವರಣಕ್ರಮವೂ ಬರುತ್ತದೆ. ದೀಕ್ಷಾ ಅರ್ಹತೆಗಳು, ಐಶ್ವರ್ಯ-ಸಂತಾನ-ಪ್ರಶ್ನಸಮಾನ ಕರ್ಮಗಳು, ಗುಪ್ತತೆಯ ಆಜ್ಞೆ, ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।
Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರಿತ ‘ತ್ರಿರೂಪ’ ಸಾಧನೆ (ಶೇಷೋದಿತ್ಯ/ರವಿ ವಿದ್ಯೆ)ಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸೋಮ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಾರಾಧನೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳ ಋಷಿ-ಛಂದಸ್ಸು-ದೇವತೆ ವಿವರಗಳು (ದೇವಭಾಗ/ಗಾಯತ್ರಿ/ರವಿ; ಭೃಗು/ಪಂಕ್ತಿ/ಸೋಮ; ವಿರೂಪಾಕ್ಷ/ಗಾಯತ್ರಿ/ಕುಜ), ಷಡಂಗ-ನ್ಯಾಸ, ಸೋಮ-ಸೂರ್ಯ-ಅಗ್ನಿ ಮಂಡಲ-ನ್ಯಾಸ, ವ್ಯಾಪಕ ಜಪ, ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿನ ರವಿಧ್ಯಾನ, ಮಹಾಜಪದೊಂದಿಗೆ ದಶಾಂಶ ಹೋಮ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪೀಠಪೂಜೆ, ಆವರಣ ದೇವತೆ-ಶಕ್ತಿಗಳು, ದಿಕ್ಕು-ವಿದಿಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರಳವಾದರೂ ಶಕ್ತಿಯುತ ನಿತ್ಯ ಅರ್ಘ್ಯವಿಧಿಯೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಮಾಸಿಕ ಸೋಮ ಅರ್ಘ್ಯಕರ್ಮಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಋಣವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಭೌಮವ್ರತ (ಮಂಗಳವಾರ)—ಕೆಂಪು ದ್ರವ್ಯಗಳು, 21 ಬಾರಿ ಕ್ರಮ, ಸ್ತುತಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾನ-ದಕ್ಷಿಣೆ—ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬುಧ, ಗುರು, ಶುಕ್ರ ಮಂತ್ರಪೂಜೆಯ ರೂಪರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತತೆ/ಅರ್ಹತಾ ನಿಯಮಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಿ “ನಾರಾಯಣ” ಮಂತ್ರದ ಋಷಿ-ಛಂದಸ್ಸು-ದೇವತೆ-ಬೀಜ-ಶಕ್ತಿ-ವಿನಿಯೋಗಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ, ಪಂಚಾಂಗ/ಷಡಂಗ ನ್ಯಾಸಗಳು, ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರ ಸುಧರ್ಶನ-ಅಸ್ತ್ರ ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ದಿಗ್ಬಂಧನ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಭೂತಿ-ಪಂಜರ ನ್ಯಾಸ, ತತ್ತ್ವಾಭಿಧ/ತತ್ತ್ವ-ನ್ಯಾಸ (ಎಂಟು ಪ್ರಕೃತಿಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು ತತ್ತ್ವಗಳು) ಹಾಗೂ ಕೇಶವ-ಪದ್ಮನಾಭಾದಿ ದ್ವಾದಶ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸುವುದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ-ಭೂ ಸಹಿತ ನಾರಾಯಣ ಧ್ಯಾನ, ಜಪಫಲ ಕ್ರಮ (ಲಕ್ಷಗಳಿಂದ ಮೋಕ್ಷವರೆಗೆ), ಹೋಮ/ಆಸನ ಮಂತ್ರಗಳು, ಪದ್ಮಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ-ಸಂಕರ್ಷಣ-ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ-ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ-ಶ್ರೀ ಮೊದಲಾದ ಶಕ್ತಿಗಳ ಆವರಣ ಪೂಜೆ ವಿವರವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ವಿಷನಾಶ, ಸರ್ಪದಂಶ ಶಾಂತಿ (ಗರುಡ/ನೃಸಿಂಹ), ಆರೋಗ್ಯ-ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ-ಭೂಮಿಲಾಭ, ಹಾಗೂ ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಶ್ರೀಕರ, ಆದಿ-ವರಾಹ, ಧರಣೀ, ಜಗನ್ನಾಥ ಮಂತ್ರಪ್ರಯೋಗಗಳು (ಆಕರ್ಷಣ/ಮೋಹನ ಸಹಿತ) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಿದ್ಧ ಮಂತ್ರವು ವಿಷ್ಣು-ಸಾಮ್ಯವರೆಗೆ ಸರ್ವಾರ್ಥಪ್ರದವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ।
The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ನರಹರಿ/ನೃಹರಿ ಉಪಾಸನೆಯ ಬಹುಪದರ ವಿಧಿಕ್ರಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕಾಕ್ಷರಾದಿ ನರಸಿಂಹ ಮಂತ್ರಗಳ ಮಂತ್ರಲಕ್ಷಣ (ಋಷಿ ಅತ್ರಿ, ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸು, ದೇವತೆ ನೃಹರಿ, ಬೀಜ-ಶಕ್ತಿ, ‘ಸರ್ವಾರ್ಥ’ ವಿನಿಯೋಗ), ಧ್ಯಾನರೂಪ ಮತ್ತು ಸಾಧನಾ ಪ್ರಮಾಣ (ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜಪ, ದಶಾಂಶ ಹೋಮ—ಘೃತ ಮತ್ತು ಪಾಯಸದಿಂದ) ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವೈಷ್ಣವ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಮಂಡಲ ಪೂಜೆ, ದಿಕ್ಪಾಲ/ಪರಿವಾರ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು 32 ಉಗ್ರ ನಾಮಗಳು ವಿವರವಾಗಿವೆ. ಷಡಂಗ, ದಶಧಾ, ನವಸ್ಥಾಪನ, ಹರಿ-ನ್ಯಾಸ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ನ್ಯಾಸ ಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತಃಸ್ಥಾನ ಕ್ರಮ (ಮೂಲ→ನಾಭಿ→ಹೃದಯ→ಭ್ರೂಮಧ್ಯ→ತೃತೀಯ ನೇತ್ರ) ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ನರಸಿಂಹೀ, ಚಕ್ರ, ದಂಷ್ಟ್ರಾ ಮುಂತಾದ ಮುದ್ರೆಗಳು, ಶಾಂತ/ರೌದ್ರ ಕರ್ಮಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ರೋಗನಿವಾರಣೆ, ಗ್ರಹಪೀಡೆ ಶಮನ, ಸ್ಥಂಭನ/ವಿಜಯಾದಿ ರಾಜೋಪಯೋಗಗಳು ಭಸ್ಮ, ಆಹುತಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಬದ್ಧ ಜಪದಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮೋಹನ, ಅಷ್ಟಾರ, ದ್ವಾದಶಾರ ಕಾಲಾಂತಕ, ‘ಯಂತ್ರರಾಜ’ ಯಂತ್ರಗಳು, ಕವಚ-ವರ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ನೃಸಿಂಹ ಗಾಯತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿ, ರಕ್ಷೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ನಿರ್ಭಯತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna (Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva)
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಪ್ರಣವಕೇಂದ್ರಿತ, ವಿಷ್ಣುಸಂಬಂಧ ಮಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಋಷಿ ಇಂದು, ಛಂದಸ್ ವಿರಾಟ್, ದೇವತೆ ದಧಿವಾಮನ; ಬೀಜ ತಾರಾ/ಓಂ, ಶಕ್ತಿ ವಹ್ನಿಜಾಯಾ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸಸ್ಥಾಪನೆ, ಅಷ್ಟಾದಶ ಮಂತ್ರಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ನಂತರ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಹೋಮವಿಧಿ—ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಜಪ ಮತ್ತು ಅದರ ದಶಾಂಶವನ್ನು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಆಹುತಿಗಳಿಂದ ಹೋಮ. ಪಾಯಸ, ದಧಿಯನ್ನ, ಕೆಂಪು ಕಮಲ, ಅಪಾಮಾರ್ಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಹುತಿಗಳಿಂದ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಭಯನಾಶ, ರೋಗಶಮನ, ವಶೀಕರಣ, ಬಂಧವಿಮೋಚನ, ಅನ್ನವೃದ್ಧಿ ಫಲಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬಳಿಕ ಯಂತ್ರ/ಮಂಡಲ ವಿನ್ಯಾಸ—ಪದ್ಮಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಕೇಸರ-ದಳಗಳಲ್ಲಿ ಷಡಂಗ ಪೂಜೆ, ನಾಲ್ಕು ವ್ಯೂಹಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ಆಯುಧಗಳು, ದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ಅಷ್ಟದಿಗ್ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯರ ಸ್ಥಾಪನೆ. ಎರಡನೇ ಮಂತ್ರಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವ (ತುರಗಾನನ)—ಋಷಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಛಂದಸ್ ಅನುಷ್ಟುಪ್; ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಾಂಗ, ಮಾತೃಕೆಗಳು, ಭೈರವಗಳು, ಅವತಾರಗಳು, ನದಿಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಜಲ, ಗ್ರಹಣಕಾಲ ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಸರಸ್ವತ-ಸಿದ್ಧಿ—ವಾಣಿ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವ—ಪ್ರದಾನವಾಗುವುದೆಂದು ವರ್ಣನೆ ಇದೆ।
The Description of the Worship of Rāma and Others (Rāmādi-pūjā-vidhāna)
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ವೈಷ್ಣವ ಮಂತ್ರಪದ್ದತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಮಂತ್ರಗಳ ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಪಾಪನಾಶಕತ್ವ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಋಷಿ-ಛಂದಸ್ಸು-ದೇವತೆ-ಬೀಜ-ಶಕ್ತಿ-ವಿನಿಯೋಗ, ಷಡಂಗನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ದೇಹಸ್ಥ ಅಕ್ಷರನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ಸೀತಾ-ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಮೇತ ಶ್ರೀರಾಮನ ಹೃದಯಕೇಂದ್ರ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೂಜಾವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿವಾರದೇವತೆಗಳು, ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಗಳು, ಹನುಮಾನ್, ಸುಗ್ರೀವ, ಭರತ, ವಿಭೀಷಣಾದಿ ಸಹಾಯಕರು ಮತ್ತು ಪದ್ಮಮಂಡಲ ಆರಾಧನೆ ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಶ್ಚರಣ-ಹೋಮ ನಿಯಮಗಳು, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ, ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ, ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ, ರೋಗಶಮನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಪರಲೋಕವನ್ನು ಮರೆತು ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಂತ್ರರಾಜದ ಷಟ್ಕೋಣ-ಪದ್ಮ-ಸೂರ್ಯಪತ್ರ ಜ್ಯಾಮಿತಿ, ಲಿಖನದ್ರವ್ಯಗಳು, ಧಾರಣವಿಧಿ ಮತ್ತು ಶುಭ ತಿಥಿ-ನಕ್ಷತ್ರಾನುಸಾರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ. ಆರು, ಎಂಟು, ಹತ್ತು, ಹದಿಮೂರು, ಹದಿನೆಂಟು, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ ಅಕ್ಷರಮಂತ್ರರೂಪಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವಿಧಾನದಂತೆ ನೀಡಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ-ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಉಪಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷದಿಂದ ರಾಜ್ಯಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆವರೆಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು (ಸನಕಾದಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ) ನಾರದರಿಗೆ ಹನುಮಾನ್ ಮಂತ್ರಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಧಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬೀಜರಚನೆಗಳು, ಹೃದಯಾಂತ ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರ ‘ಮಂತ್ರರಾಜ’, ನಂತರ ಅಷ್ಟ, ದಶ, ದ್ವಾದಶ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾದಶಾಕ್ಷರ ಭೇದಗಳು; ಜೊತೆಗೆ ಋಷಿ/ಛಂದಸ್ಸು/ದೇವತಾ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಬೀಜ–ಶಕ್ತಿ ನಿಯೋಗ. ಶಿರ, ನೇತ್ರ, ಕಂಠ, ಭುಜ, ಹೃದಯ, ನಾಭಿ, ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಷಡಂಗ ಹಾಗೂ ಅಂಗ-ನ್ಯಾಸ, ಸೂರ್ಯಪ್ರಭವಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಪಿಸುವ ಆಂಜನೇಯ ಧ್ಯಾನ, ವೈಷ್ಣವ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪತ್ರ/ತಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಪೂಜೆ ಮತ್ತು ವಾನರಗಣ-ಲೋಕಪಾಲರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ವಿವರವಾಗಿವೆ. ರಾಜ-ಶತ್ರುಭಯ ನಿವಾರಣೆ, ಜ್ವರ-ವಿಷ-ಅಪಸ್ಮಾರಸಮಾನ ರೋಗಶಮನ, ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಭಸ್ಮ/ಜಲ ಪ್ರಯೋಗ, ಪ್ರಯಾಣ-ಸ್ವಪ್ನ ರಕ್ಷೆ, ಯುದ್ಧವಿಜಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಲಯಯಂತ್ರ, ತ್ರಿಶೂಲ-ವಜ್ರಚಿಹ್ನ ಭೂಪುರ, ಷಟ್ಕೋಣ/ಪದ್ಮ, ಧ್ವಜಯಂತ್ರ ಮುಂತಾದ ಯಂತ್ರಗಳ ದ್ರವ್ಯ, ಮಸಿ, ಪ್ರಾಣಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಧಾರಣನಿಯಮ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮಿ-ಚತುರ್ದಶಿ-ಮಂಗಳ/ರವಿವಾರ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವೂ ಇದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಜಪ-ಹೋಮ ಮತ್ತು ರಾಮದೂತ ಹನುಮದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ।
Dīpa-vidhi-vyākhyānam (Procedure for Lamp-Offering to Hanumān)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ನಿತ್ಯದೀಪ/ದೀಪದಾನ ವಿಧಿಯನ್ನು ‘ರಹಸ್ಯ’ಸಹಿತ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವಿಧಿ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಂತೆ: ದೀಪಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಣ್ಣೆ‑ಧಾನ್ಯ‑ಹಿಟ್ಟು‑ಬಣ್ಣ‑ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ (ಸಮೃದ್ಧಿ, ಆಕರ್ಷಣೆ, ರೋಗನಾಶ, ಉಚ್ಚಾಟನ, ವಿದ್ಯೇಷ, ಮಾರಣ, ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಮರಳಿಕೆ) ಸಂಬಂಧಿಸಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಲ, ಪ್ರಸೃತ, ಕುಡವ, ಪ್ರಸ್ಥ, ಆಢಕ, ದ್ರೋಣ, ಖಾರೀ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಬತ್ತಿಯ ದಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ‑ಬಣ್ಣ, ಎಣ್ಣೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಅರೆದು‑ಮುದ್ದೆ ಮಾಡುವ ನಿಯಮಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹನುಮಾನ್ ಮೂರ್ತಿ, ಶಿವಾಲಯ, ಚೌಕ, ಗ್ರಹ/ಭೂತಸ್ಥಾನಗಳು, ಸ್ಫಟಿಕ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ; ಷಟ್ಕೋಣ, ಅಷ್ಟದಳ ಪದ್ಮ ಯಂತ್ರ, ಷಡಂಗ ನ್ಯಾಸ, ವಸುಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಾನರರ ಪೂಜೆ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ. ಕವಚ, ಮಾಲಾಮಂತ್ರ, ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರಿ ವಿದ್ಯೆ, ಸೂರ್ಯಬೀಜ ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಎರಡು ವಿಸ್ತೃತ ರಕ್ಷಾ/ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ನಂತರ 26 ಅಕ್ಷರಗಳ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಮಂತ್ರಲಕ್ಷಣ (ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠ, ಅನುಷ್ಟುಪ್) ಮತ್ತು ಗ್ರಹ‑ಭೂತ ನಿವಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಮಂತ್ರ (ಋಷಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಗಾಯತ್ರೀ) ಹೇಳಿ, ಗುಪ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಶಿಷ್ಯಾಧಿಕಾರ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna (Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata)
ನಾರದನು ಕರ್ಮವಶಾತ್ ರಾಜರ ಉದಯ‑ಪತನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನನಿಗೆ ಲೋಕವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದೇಕೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರನು—ಅವನು ಸುದರ್ಶನಚಕ್ರ ಅವತಾರ; ದತ್ತಾತ್ರೇಯಾರಾಧನೆಯಿಂದ ಪರಮ ತೇಜಸ್ಸು ಪಡೆದನು; ಅವನ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಜಯವೂ ನಷ್ಟಪೂರ್ತಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಮುಂಚೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ತಂತ್ರವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ—ನ್ಯಾಸ‑ಕವಚ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಮಂತ್ರಪರೀಕ್ಷೆ, ವಿನಿಯೋಗ (ಋಷಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ, ಛಂದಸ್ಸು ಅನುಷ್ಟುಪ್, ದೇವತೆ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನ, ಬೀಜ/ಶಕ್ತಿ ಧ್ರುವ), ಅಂಗನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಮೂರ್ತಿ. ಜಪಸಂಖ್ಯೆ, ಹೋಮದ ಭಾಗ‑ಆಹುತಿ, ಷಟ್ಕೋಣ‑ತ್ರಿಕೋಣ ಯಂತ್ರರೇಖೆಗಳು, ಅಷ್ಟಶಕ್ತಿ ಪೂಜೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಂತ್ರರಚನೆ, ಕುಂಭಾಭಿಷೇಕ ಫಲಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಫಲಭೇದಕ್ಕೆ ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳು—ಉಚ್ಚಾಟನ, ವಶ್ಯ, ಶಾಂತಿ, ಸ್ತಂಭನ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಚೌರ್ಯನಿವಾರಣ—ಮತ್ತು ಆಹುತಿ ಸಂಖ್ಯಾನಿಯಮಗಳೂ ಇವೆ. ಮಂತ್ರಕುಲ‑ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಗಾಯತ್ರೀ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ರಾತ್ರಿ ಪಠನದ ಕುರಿತು ಸೂಚನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶದ ದೀಪವ್ರತ—ಶುಭ ಮಾಸ‑ತಿಥಿ‑ನಕ್ಷತ್ರ‑ಯೋಗ, ದೀಪಪಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣ, ವತ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆ, ಸ್ಥಾಪನೆ, ಸಂಕಲ್ಪಮಂತ್ರ, ಶಕುನಗಳು, ಆಚಾರನಿಯಮ, ಗುರುಅನುಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ‑ದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ಸಮಾಪ್ತಿ; ನಂತರ ಉಪಸಂಹಾರ।
The Account of Kārtavīrya’s Protective Kavaca (Kārtavīrya-kavaca-vṛttānta)
ಗುಪ್ತ ತಂತ್ರವಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ನಾರದನು ಸನತ್ಕುಮಾರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಕೀರ್ತವೀರ್ಯ/ಕಾರ್ತವೀರ್ಯ ಕವಚವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವ ಅದ್ಭುತ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸಹಸ್ರಬಾಹು, ಆಯುಧಧಾರಿ, ತೇಜೋಮಯ ರಥಾರೂಢ ರಾಜನ ದರ್ಶನಧ್ಯಾನ, ಹರಿಯ ಚಕ್ರಾವತಾರ ರೂಪಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ‘ರಕ್ಷಾ’ ಉಚ್ಚಾರ. ದಿಕ್ಪಾಲರು ಹಾಗೂ ಆವರಣಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಗಾಂಗ ಮತ್ತು ಮರ್ಮಾನುಸಾರ ರಕ್ಷಣಾಕ್ರಮ ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕಳ್ಳರು, ಶತ್ರುಗಳು, ಅಭಿಚಾರ, ಮಹಾಮಾರಿ, ದುಸ್ವಪ್ನ, ಗ್ರಹದೋಷ, ಭೂತ-ಪ್ರೇತ-ವೇತಾಳ, ವಿಷ, ಸರ್ಪ, ವನ್ಯಪ್ರಾಣಿ, ಅಪಶಕುನ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಪೀಡೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯದ ಗುಣಗಳ ಸ್ತೋತ್ರಸಮಾನ ಪಟ್ಟಿ, ಫಲಶ್ರುತಿ-ಪ್ರಯೋಗ—ಕಳ್ಳತನವಾದ ವಸ್ತು ಮರಳಿ, ವಿವಾದಜಯ, ರೋಗಶಮನ, ಬಂಧನಮುಕ್ತಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಜಪಸಂಖ್ಯೆಗಳು. ಇದು ದತ್ತಾತ್ರೇಯಪ್ರೋಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾರದನು ಇದನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ।
The Exposition of Hanumān’s Protective Kavaca (Māruti-kavaca)
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ನಾರದನಿಗೆ—ಕಾರ್ತವೀರ್ಯ ಕವಚವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಈಗ ಮೋಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ವಿಜಯಪ್ರದ ಮāruti (ಹನುಮಾನ್) ಕವಚವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಆನಂದವನಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರಿಂದ ಪೂಜಿತ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ರಾವಣವಧವರೆಗೆ ಕಥಾಂತದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಈ ಕವಚವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ‘ಅನರ್ಹರಿಗೆ ಅಚಿಂತಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು’ ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕವಚದಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನನನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಮೇಲ-ಕೆಳ-ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿರದಿಂದ ಪಾದವರೆಗೆ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯಂಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಇದೆ; ಭೂಮಿ-ಆಕಾಶ-ಅಗ್ನಿ-ಸಮುದ್ರ-ಅರಣ್ಯ, ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿಯೂ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಡಾಕಿನೀ-ಶಾಕಿನೀ, ಕಾಲರಾತ್ರಿ, ಪಿಶಾಚ, ಸರ್ಪ, ರಾಕ್ಷಸೀ, ರೋಗ, ಶತ್ರುಮಂತ್ರಗಳು ಹನುಮಾನನ ಭಯಂಕರ ದಿವ್ಯರೂಪದಿಂದ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನನು ವೇದ-ಪ್ರಣವರೂಪ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವಾಯು, ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ-ವಿಷ್ಣು-ಮಹೇಶ್ವರಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಗುಪ್ತತೆ, ಅಷ್ಟಗಂಧದಿಂದ ಲಿಖಿಸಿ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಲಭುಜದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದು, ಜಪಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ‘ಅಸಾಧ್ಯ’ವೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Hanūmaccarita (The Account of Hanumān)
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಹೇಳಿದ ಪಾಪನಾಶಕ ಹನುಮಚ್ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುವವರೆಗೆ ತನ್ನ ರಾಮಾಯಣ-ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಪರ್ವತದ ಗೌತಮಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶೈವಕೇಂದ್ರ ಘಟನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಲಿಂಗಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಭೂತಶುದ್ಧಿ ಧ್ಯಾನ, ವಿವರವಾದ ಲಿಂಗಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು. ‘ಮದ್-ಯೋಗಿ’ ಶಿಷ್ಯ ಶಂಕರಾತ್ಮ ಹತನಾದಾಗ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಮಷ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಗೌತಮ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರರೂ ಮೃತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹನುಮಾನನು ಹರಿ-ಶಂಕರ ಸಂಗಮರೂಪವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಭಸ್ಮಸ್ನಾನ, ನ್ಯಾಸ, ಸಂಕಲ್ಪ, ಮುಕ್ತಿಧಾರಾ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಉಪಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿವಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೀಠ ಕಾಣೆಯಾಗುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನು ವಿಶ್ವದಾಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಶಿವನು ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹನುಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನ ಗಾನ-ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ಕಲ್ಪಾಂತವರೆಗೆ ಆಯುಷ್ಯ, ವಿಘ್ನಜಯಶಕ್ತಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಈ ಕಥೆಯ ಶ್ರವಣ-ಕೀರ್ತನೆ ಪಾವನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।
The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga
ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಹಿಂದಿನ ರಕ್ಷಾಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ನಾರದನು ಮತ್ತೆ ಸನತ್ಕುಮಾರರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಮಂತ್ರಗಳ ವಿಶದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ—ಋಷಿ, ಛಂದಸ್ಸು, ದೇವತೆ, ಬೀಜ, ಶಕ್ತಿ, ನಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ನ್ಯಾಸಕ್ರಮ: ಋಷ್ಯಾದಿ-ನ್ಯಾಸ, ಪಂಚಾಂಗ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವ-ನ್ಯಾಸ (ಜೀವದಿಂದ ಮಹಾಭೂತಗಳವರೆಗೆ), ನಂತರ ಮಾತೃಕಾ-ನ್ಯಾಸ, ವ್ಯಾಪಕ-ನ್ಯಾಸ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಸಂಹಾರ-ನ್ಯಾಸಗಳು। ಸುಧರ್ಶನ ದಿಗ್ಬಂಧನ ರಕ್ಷಾಕರ್ಮ ಮತ್ತು ವೇಣು/ಬಿಲ್ವ/ವರ್ಮ/ಶಸ್ತ್ರ-ವಿಮೋಚನ ಮುದ್ರೆಗಳು ಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ। ವೃಂದಾವನ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಕಾ ಧ್ಯಾನ, ಆವರಣಾರ್ಚನೆ (ಪರಿವಾರ ದೇವತೆಗಳು, ಪಟರಾಣಿಗಳು, ಆಯುಧಗಳು, ಲೋಕಪಾಲರು), ಜಪ-ಹೋಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ತರ್ಪಣದ ದ್ರವ್ಯನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಷೇಧಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ। ಕಾಮ್ಯಹೋಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳು—ಸಮೃದ್ಧಿ, ವಶೀಕರಣ, ಮಳೆ/ಜ್ವರಶಮನ, ಸಂತಾನ, ಶತ್ರುನಿವಾರಣ; ಆದರೆ ಮಾರಣಾದಿ ಹಿಂಸಾಕರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇದೆ। ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ-ಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದಶಾಕ್ಷರ ‘ಮಂತ್ರರಾಜ’ ನ್ಯಾಸಸಹಿತ; ಫಲ—ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಿ, ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಳು, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಧಾಮಪ್ರಾಪ್ತಿ।
Kṛṣṇādi-mantra-varga-varṇana (Classification of Krishna and Related Mantras)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ/ಗೋವಿಂದ ಮಂತ್ರ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಾಶಾರ್ಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂರು ಮನುವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಮಂತ್ರಲಕ್ಷಣ—ಋಷಿ ನಾರದ, ಛಂದಸ್ಸು ಗಾಯತ್ರಿ, ದೇವತೆ ಕೃಷ್ಣ-ಗೋವಿಂದ—ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಚಕ್ರಚಿಹ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಗನ್ಯಾಸ, ಶಿರೋಮಾಪನ, ಸುದರ್ಶನದಿಂದ ದಿಗ್ಬಂಧನ, ದಾಶಾರ್ಣ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಹರಿಧ್ಯಾನ ಎಂಬ ಸಾಧನಾಕ್ರಮ ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಧ್ಯಾನರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು—ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇಣುಧರ, ಹಾಲು-ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ಪೂಜ್ಯ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ, ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಮಾತೃಕಾ-ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ಆಚಾರ್ಯರೂಪ, ಲೀಲಾದಂಡಹರಿ ಹಾಗೂ ಗೋವಲ್ಲಭ—ಎಂದು ವರ್ಣಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಂತ್ರಗುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಜಪಲಕ್ಷ್ಯಗಳು (೧ ಲಕ್ಷ, ೮ ಲಕ್ಷ, ೩೨ ಲಕ್ಷ) ಮತ್ತು ದಶಾಂಶ ಹೋಮ, ಪಾಯಸ, ಸಕ್ಕರೆಹಾಲು, ಎಳ್ಳು, ಪುಷ್ಪಾಹುತಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪುತ್ರ, ಧನ, ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ, ರೋಗನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ತರ್ಪಣ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜ್ವರ, ವಿವಾಹ, ವಿಷನಿವಾರಣ ಮೊದಲಾದ ರಕ್ಷಣಾ-ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಗಾರುಡಕರ್ಮ ಸಹಿತ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಜ್ಞಾನವೂ ಪರಿಪಕ್ವ ಸಾಧನೆಯ ಫಲವೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರನ್ನು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರುಸ್ಮರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ—ಶಿವನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದ ಯುಗಲರೂಪ ಗುಹ್ಯ ಕೃಷ್ಣಮಂತ್ರ. ಧ್ಯಾನದಿಂದ ನಾರದರು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಸರಸ್ವತಕಲ್ಪದ ಹಿಂದಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಶ್ಯಪರೂಪ ನಾರದ’ ಕೈಲಾಸವಾಸಿ ಶಿವನನ್ನು ಪರಮತತ್ತ್ವ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು ಮಂತ್ರವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ—ಋಷಿ ಮನು, ಛಂದಸ್ಸು ಸುರಭಿ/ಗಾಯತ್ರಿ, ದೇವತೆ ಗೋಪೀಪ್ರಿಯ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಭಗವಾನ್, ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿನಿಯೋಗ; ಸಿದ್ಧಿ-ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ, ಶುದ್ಧಿ, ನ್ಯಾಸ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ—ಕೇವಲ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ನಿತ್ಯಲೀಲೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಶರಣಾಗತನ ಅಂತರಧರ್ಮ: ಗುರುಭಕ್ತಿ, ಶರಣಾಗತಿ ಧರ್ಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ವೈಷ್ಣವರ ಗೌರವ, ನಿರಂತರ ಕೃಷ್ಣಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಚಾಸೇವೆ, ದೇಹಾಸಕ್ತಿಯ ತ್ಯಾಗ, ಹಾಗೂ ಗುರು/ಸಾಧು/ವೈಷ್ಣವ ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ನಾಮಾಪರಾಧಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುವುದು. ಮುಖ್ಯ ಆರಾಧನೆ ಯುಗಲ ಸಹಸ್ರನಾಮ—ಕೃಷ್ಣನಾಮಗಳು ವ್ರಜಲೀಲೆಯಿಂದ ಮಥುರಾ-ದ್ವಾರಕಾ ಕೃತ್ಯಗಳವರೆಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ; ರಾಧಾನಾಮಗಳು ಅವಳನ್ನು ರಸ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಕಾರಿಣಿ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಪನಾಶ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ-ರೋಗಶಮನ, ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಧಾ–ಮಾಧವ ಭಕ್ತಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara
ಶೌನಕನು, ಕುಮಾರೋಪದಿಷ್ಟವಾದ ಅಪರೂಪದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಹಸ್ರ ಯುಗ್ಮನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ನಾರದನು ಸನತ್ಕುಮಾರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶಾಕ್ತತಂತ್ರಸಾರವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಧಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ, ಅವಳ ಅವತರಣಗಳು ಮತ್ತು ಯಥಾವಿಧಿ ಮಂತ್ರವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಗೋಲೋಕಕೇಂದ್ರಿತ ದೇವೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ—ಕೃಷ್ಣನ ಸಮತೂಲ್ಯವಾಗಿ ರಾಧೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಎಡಭಾಗದಿಂದ ನಾರಾಯಣ, ರಾಧೆಯ ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಕೃಷ್ಣ-ರಾಧೆಯ ರೋಮಕೂಪಗಳಿಂದ ಗೋಪ-ಗೋಪಿಯರು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿತ್ಯಮಾಯಾರೂಪವಾಗಿ ದುರ್ಗೆ, ಹರಿಯ ನಾಭಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಕೃಷ್ಣನ ದ್ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ಶಿವ ಮತ್ತು ಬಲಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣ, ಸರಸ್ವತಿಯ ಉದ್ಭವವಾಗಿ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಪ್ರೇಷಣೆ. ನಂತರ ಪಂಚವಿಧ ರಾಧೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ ರಾಧೆ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ, ದುರ್ಗೆ, ಸರಸ್ವತಿ, ಸಾವಿತ್ರಿ ಇವರ ಸಾಧನಾಕ್ರಮ (ಮಂತ್ರ, ಧ್ಯಾನ, ಅರ್ಚನೆ), ಮಂತ್ರಪರಿಮಾಣ, ಯಂತ್ರ/ಆವರಣ ವಿನ್ಯಾಸ, ದೇವತಾಪಟ್ಟಿ, ಜಪಸಂಖ್ಯೆ, ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜವಿಜಯ, ಸಂತಾನ, ಗ್ರಹಪೀಡಾಶಮನ, ದೀರ್ಘಾಯು, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ ಮುಂತಾದ ಸಿದ್ಧಿಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ದೇಹ-ಲೋಕನ್ಯಾಸসহಿತ ಸಾವಿತ್ರಿ ಪಂಜರ, ಸಾವಿತ್ರಿಯ ನಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಶ್ರುತಿ ಉಪಸಂಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ।
Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಿವಿಮಲದಿಂದ ಮಧು–ಕೈಟಭರು ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರಾಯಣನ ನೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾ-ಶಕ್ತಿರೂಪ ಜಗದಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಭುವನೇಶೀ/ಭುವನೇಶ್ವರಿಯ ಸಾಧನಾ-ವಿಧಾನ: ಬೀಜಮಂತ್ರದ ಋಷಿ-ಛಂದಸ್ಸು-ದೇವತೆ, ಷಡಂಗ-ನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮಾತೃಕಾ ಸ್ಥಾಪನೆ, ದೇಹಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರನ್ಯಾಸ (ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ, ಕುಬೇರ, ಕಾಮ, ಗಣಪತಿ ಸಂಬಂಧ), ಧ್ಯಾನ, ಜಪಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಹೋಮ. ಯಂತ್ರ/ಮಂಡಲ ವಿವರಣೆ (ಪದ್ಮದಳಗಳು, ಷಟ್ಕೋಣ, ನವಶಕ್ತಿಗಳು, ಆವರಣಪೂಜೆ) ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಶಕ್ತಿಗಳ ಆರಾಧನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಶೀಕರಣ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಕಾವ್ಯಬುದ್ಧಿ, ವಿವಾಹ, ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು; ಮುಂದಾಗಿ ಮಹಿಷಾಸುರ ಪ್ರಸಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಬೀಜ ಮಂತ್ರದ ಮಾಹಿತಿ—ಭೃಗು ಋಷಿ, ನಿವೃತ ಛಂದಸ್ಸು, ಶ್ರೀ ದೇವತೆ।
The Classification and Explanation of Yakṣiṇī Mantras (Kālī and Tārā Vidyās)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ವಾಕ್-ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯ ಮಂತ್ರಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ—ಮೊದಲು ವಾಣಿಯ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ಕಾಳಿ ವಿದ್ಯೆ, ನಂತರ ತಾರಾ-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿದ್ಯೆ. ಮಂತ್ರದ ಋಷಿ, ಛಂದಸ್ಸು, ದೇವತೆ, ಬೀಜ, ಶಕ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಅಂಗಗಳು, ಅಂಗನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮಾತೃಕಾನ್ಯಾಸ, ರಕ್ಷಣಾವಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಳಿಯ ಧ್ಯಾನರೂಪ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಷಟ್ಕೋಣ, ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ತ್ರಿಕೋಣಗಳು, ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಭೂಪುರ ಸಹಿತ ಯಂತ್ರರಚನೆ, ಸಹಚರ ಶಕ್ತಿಗಳು/ಮಾತೃಕೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಜಪ-ಹೋಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತಪದ್ಮ, ಬಿಲ್ವ, ಕರವೀರ ಇತ್ಯಾದಿ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತಾರೆಯ ಷೋಡಶ-ನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ, ಲೋಕಪಾಲ, ಶಿವ–ಶಕ್ತಿ, ಚಕ್ರಸ್ಥಾಪನೆ, ದಿಗ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಕವಚಸಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ ವಿವರವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಹಿಂಸೆ, ಕಠೋರ ವಾಕ್ಯ ತ್ಯಜನೆ ಎಂಬ ನೈತಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶ್ಮಶಾನ-ಪ್ರತೀಕಗಳೂ ಇವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷೆ, ವಿದ್ಯೆ, ವಿಜಯ, ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ತಾಯಿತ/ಯಂತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Yakṣiṇī-Mantra-Sādhana Nirūpaṇa (Lakṣmī-avatāra-vidyāḥ: Bālā, Annapūrṇā, Bagalā)
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಅವತಾರಗಳಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ, ಮಾನವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ಮಂತ್ರಾವತಾರ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತ್ರಿ-ಬೀಜಮಂತ್ರಗಳು, ಋಷಿ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ, ಛಂದಸ್ಸು ಪಂಕ್ತಿ, ದೇವತೆ ತ್ರಿಪುರಾ-ಬಾಲಾ ಎಂದು ಮಂತ್ರಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಂಗ-ಕರ-ನ್ಯಾಸ, ನವ-ಯೋನಿ ಪಾಠ, ದೇವೀನಾಮಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಪಂಚಬೀಜ ಕಾಮೇಶೀ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಮನ ನಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಣ-ದೇವತೆಗಳ ವಿವರಣೆ ಬರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ನವ-ಯೋನಿ ಮೂಲ, ಅಷ್ಟದಳ ಆವರಣ, ಮಾತೃಕಾ ಪರಿಧಿ, ಪೀಠಶಕ್ತಿಗಳು, ಪೀಠಗಳು, ಭೈರವಗಳು, ದಿಕ್ಪಾಲರು ಸೇರಿ ಯಂತ್ರವಿಧಾನ, ಜಪ-ಹೋಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ದೀರ್ಘಾಯು, ರೋಗಶಮನ, ಆಕರ್ಷಣ/ವಶೀಕರಣಾದಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಉತ್ಕೀಲನ, ದೀಪಿನೀ ವಿಧಿ, ಗುರುಪರಂಪರೆ ಪೂಜೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು-ಅಕ್ಷರ ವಿದ್ಯೆ ಯಂತ್ರ-ಶಕ್ತಿಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಗಲಾಮುಖಿಯ ಸ್ತಂಭನ ತಂತ್ರ—ಮಂತ್ರಬಂಧ, ಧ್ಯಾನ, ಯಂತ್ರಭೇದ, ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ತಂಭನ, ಉಚ್ಚಾಟನ, ರಕ್ಷೆ, ಪ್ರತಿವಿಷ, ಶೀಘ್ರಗಮನ, ಅದೃಶ್ಯತೆ ಮುಂತಾದ ವಿಶೇಷ ಕರ್ಮಗಳು—ವಿವರಿಸಿ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।
The Description of the Four Durgā Mantras
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ದ್ವಿಜ ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರಾಕಟ್ಯಗಳಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ ದುರ್ಗಾ ಮಂತ್ರವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಛಿನ್ನಮಸ್ತೆಯ ದೀರ್ಘ ಮಂತ್ರಪದ್ದತಿ—ಋಷಿ-ಛಂದಸ್ಸು-ದೇವತೆ ನಿರ್ಣಯ, ಬೀಜ/ಶಕ್ತಿ, ಷಡಂಗ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಾ-ನ್ಯಾಸ, ಸ್ವಶಿರಛ್ಛಿನ್ನ ದೇವಿಯ ಸಪರಿವಾರ ಧ್ಯಾನ—ವರ್ಣಿಸಿ ಮಹಾಜಪ ಮತ್ತು ಹೋಮ ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ ದಿಕ್ಪಾಲ, ದ್ವಾರಪಾಲ ಮತ್ತು ಅಂಗದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಂಡಲ/ಪೀಠಪೂಜಾಕ್ರಮ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗಳು (ಸಮೃದ್ಧಿ, ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ, ಆಕರ್ಷಣ, ಸ್ತಂಭನ, ಉಚ್ಚಾಟನ, ದೀರ್ಘಾಯು) ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬಳಿಕ ತ್ರಿಪುರಭೈರವಿಯ ಮಂತ್ರರಚನೆ (ಮೂರು ಬೀಜಗಳಿಂದ ಪಂಚಕೂಟ), ನವಯೋನಿ-ಬಾಣ ನ್ಯಾಸಗಳು, ಸೂರ್ಯಪ್ರಭ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಹೋಮವಿಧಿ. ನಂತರ ಮಾತಂಗಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ದೇಹನ್ಯಾಸ, ಕವಚರಕ್ಷೆಯ ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯೆಗಳು, 8/16 ದಳ ಪದ್ಮಮಂಡಲ, ಪರಿಚರ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಶೀಕರಣ, ಮಳೆ, ಜ್ವರನಿವಾರಣ, ಐಶ್ವರ್ಯಪ್ರಯೋಗಗಳು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಧೂಮಾವತಿಯ ಋಷಿ-ಛಂದಸ್ಸು-ದೇವತೆ, ಕಠೋರ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವಿಘ್ನ/ಜ್ವರನಾಶಕ ಶತ್ರುಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ನಾಲ್ಕು ದುರ್ಗಾವತಾರಗಳ ಮಂತ್ರಸಮೂಹಗಳು ಉಪದಿಷ್ಟವೆಂದು ಸಮಾಪ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ।
Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā (Rādhā-Related Mantras Explained)
ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಯಜ್ಞಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ನಾರದನು, ಆದ್ಯಮಾತೃಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಶ್ರೀ ರಾಧೆಯ ಸಮ್ಯಕ್ ಉಪಾಸನೆ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಟನೆಗಳ ಕಲಾವಿಭಾಗ ಕುರಿತು ಸನತ್ಕುಮಾರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸನತ್ಕುಮಾರನು ‘ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತ’ ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಾವಳಿ, ಲಲಿತಾ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಖಿಯರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿ, ಮுப்பತ್ತೆರಡು ಸಖಿಯರ ವಿಶಾಲ ವಲಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪಕಲೆಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಕೇತಗಳು—ವರ್ಣ-ತತ್ತ್ವ ಸೂಚನೆಗಳು, ಹಂಸ ಛಂದಸ್ಸು/ಜಪ ವಿಧಾನ ಭೇದಗಳು, ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ-ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಬಂಧ—ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ನ್ಯಾಸ, ಯಂತ್ರರಚನೆ (ದಳಪದ್ಮ, ಷಟ್ಕೋಣ, ಚತುರಸ್ರ, ಭೂಪುರ) ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನಮೂರ್ತಿಯ ವರ್ಣ, ಭುಜಗಳು, ಆಯುಧಗಳು, ಆಭರಣಗಳ ವಿಧಾನದೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ನಿತ್ಯಾ ದೇವಿಯರ ವಿದ್ಯಾ-ಮಂತ್ರಗಳು (ಕಾಮೇಶ್ವರಿ, ಭಗಮಾಲಿನಿ, ನಿತ್ಯಕ್ಲಿನ್ನಾ, ಭೇರುಂಡಾ, ಮಹಾವಜ್ರೇಶ್ವರಿ, ದೂತಿ/ವಹ್ನಿವಾಸಿನಿ, ತ್ವರಿತಾ, ನೀಲಪತಾಕಾ, ವಿಜಯಾ, ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ, ಮಂಗಳಾ ಇತ್ಯಾದಿ) ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಇಂತಹ ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಾಪನಾಶ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಪಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.
The Account of the Lalitā Hymn, the Protective Armor (Kavaca), and the Thousand Names (Sahasranāma)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಶಾಕ್ತ-ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ—(1) ಗುರುಧ್ಯಾನಾಧಾರಿತ ಸಮಯ-ನಿಯಮ ಹಾಗೂ ಆವರಣ-ಜಾಗೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ರಮಗಳು, (2) ಗುರು-ಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಗುರುರೂಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುವುದು, (3) ದೇವಿಯನ್ನು ಮಂತ್ರ-ಮಾತೃಕೆಯಾಗಿ ಧ್ಯಾನ—ಅಕ್ಷರಗಳು ತ್ರಿವಿಧ ಲೋಕವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತವೆ; ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಜಗತ್-ಪರಿವರ್ತಕ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶಂಸೆ, (4) ಲಲಿತಾ-ಕವಚದಲ್ಲಿ ನವರತ್ನ ಪ್ರತೀಕ, ದಿಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಊರ್ಧ್ವ-ಅಧಃ ರಕ್ಷಣೆ, ಜೊತೆಗೆ ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಗಳು, ಯಮ-ನಿಯಮಗಳವರೆಗೆ ಆಂತರಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, (5) ಸಹಸ್ರನಾಮ ಮತ್ತು ಷೋಡಶೀ ವಿನ್ಯಾಸದ ಘೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಭಾಗಶಃ ವಿವರಣೆ—ದೇವೀರೂಪ, ಶಕ್ತಿಗಳು, ಸಿದ್ಧಿಗಳು, ವರ್ಣವರ್ಗ, ಯೋಗಿನೀಚಕ್ರ, ಚಕ್ರಸ್ಥಾನ, ವಾಕ್ತತ್ತ್ವ, (6) ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಜಪದ ಕ್ರಮಿಕ ಫಲಗಳು—ಸಮೃದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ವಶೀಕರಣ, ವಿಜಯ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಕಾಮನಾಪೂರಕ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಸಹಾಯಕವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।
Nityā-paṭala-prakaraṇa (The Exposition of the Nityā-paṭala)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ನಿತ್ಯಪೂಜೆಯ ‘ದೀಪ’ದಂತೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆದ್ಯಾ ಲಲಿತಾ—ಶಿವಶಕ್ತಿಯ ಅಭೇದತತ್ತ್ವ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಮೀಮಾಂಸೆ: ಲಲಿತಾನಾಮದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಾರ್ಥ, ಜಗತ್ತಿನ ಹೃಲ್ಲೇಖಾರೂಪ, ಹಾಗೂ ಈ-ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಧ್ವನಿಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪಿಂಡಕರ್ತೃ ಬೀಜಮಾಲೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣ, ಪಾಠವಿನ್ಯಾಸ ವಿಧಾನಗಳು, ದೇವಿಯ ಉದ್ಭವಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಶಿವನ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅದ್ವೈತ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ (ಸ್ಫುರತ್ತಾ)ವರೆಗೆ ನಿರೂಪಣೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಘ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಆಸವಗಳು (ಗೌಡೀ, ಪೈಷ್ಟೀ, ಮಾಧ್ವೀ, ವನಸ್ಪತಿಜ) ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಸೇವನನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಮ್ಯಪೂಜೆಗೆ ತಿಂಗಳವಾರ/ವಾರದಿನವಾರ ಅರ್ಪಣೆಗಳು, ಪರ್ವತ-ಅರಣ್ಯ-ಸಮುದ್ರತೀರ-ಶ್ಮಶಾನ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳವಿಶೇಷ ಕರ್ಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಪ/ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ, ವಿಜಯ, ವಶೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಫಲಸೂಚನೆಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಚಕ್ರ/ಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ (ತ್ರಿಕೋಣಗಳು, ವರ್ಣಗಳು, ಕೇಸರ ನಿಯಮ), ದೇವಿಯ ಉಪನಾಮಗಳು (ವಿವೇಕಾ, ಸರಸ್ವತೀ ಇತ್ಯಾದಿ), ಜಪ–ಹೋಮ–ತರ್ಪಣ–ಮಾರ್ಜನ–ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ ಅನುಪಾತಗಳು, ಯುಗಾನುಸಾರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಜಪ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ—ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಯಂತ್ರಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಮಶೀಲತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವೆಂದು ಉಪಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ.
The Exposition of the Maheśa Mantra (Mahēśa-mantra-prakāśana)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ನಾರದರಿಗೆ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶೈವ ಮಂತ್ರಸಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂಚ-, ಷಟ್-, ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರರೂಪಗಳು, ಋಷಿ–ಛಂದಸ್ಸು–ದೇವತೆ ನಿರ್ಣಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಪದರಪದರವಾಗಿ ನ್ಯಾಸಗಳು—ಷಡಂಗ ನ್ಯಾಸ, ಪಂಚಮುಖಗಳು (ಈಶಾನ, ತತ್ಪುರುಷ, ಅಘೋರ, ವಾಮದೇವ, ಸದ್ಯೋಜಾತ) ಸಹಿತ ಅಂಗುಳಿ-ನ್ಯಾಸ, ಜಾತಿ/ಕಲಾ-ನ್ಯಾಸ (ಮೂವತ್ತೆಂಟು ಕಲೆಗಳು), ಮತ್ತು ಗೋಲಕ/ವ್ಯಾಪಕ ರಕ್ಷಾ-ವಿನ್ಯಾಸ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಂಚವಕ್ತ್ರ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಆಯುಧಧಾರಿ ಮಹೇಶ್ವರ ಧ್ಯಾನ, ಜಪ–ಹೋಮ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ದ್ರವ್ಯಗಳು (ಪಾಯಸ, ಎಳ್ಳು, ಆರಗ್ವಧ, ಕರವೀರ, ಮಿಶ್ರಿ, ದೂರ್ವಾ, ಸಾಸಿವೆ, ಅಪಾಮಾರ್ಗ) ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಶಕ್ತಿಗಳು, ಮಾತೃಕೆಗಳು, ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಗಣೇಶ, ನಂದಿ, ಮಹಾಕಾಲ, ಚಂಡೇಶ್ವರ, ಸ್ಕಂದ, ದುರ್ಗಾ ಮೊದಲಾದ ಉಪದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆವರಣ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಿ ಇದೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ, ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ (ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ/ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ), ನೀಲಕಂಠ (ವಿಷನಿವಾರಣ), ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ, ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರ (ಭೂತ-ವೇತಾಳ ನಿಗ್ರಹ), ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ-ಬಟುಕ (ಬಲಿ/ರಕ್ಷೆ) ಮತ್ತು ಚಂಡೇಶ್ವರ ವಿಶೇಷ ಕರ್ಮಗಳು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆ ಮತ್ತು ತಾರಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾರುವ ಸ್ತೋತ್ರ ಸಮಾಪ್ತಿ।