Dīkṣā, Mantra-Types, Mantra-Doṣas, and Qualifications of Ācārya–Śiṣya

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ जीवस्य पाशौघच्छेदनायेष्टसिद्धिदम् । दीक्षाविधिं प्रवक्ष्यामि मन्त्रसामर्थ्यदायकम् ॥ १ ॥

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು: ಈಗ ಜೀವವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಪಾಶಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಛೇದಿಸಿ, ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನೀಡುವ ದೀಕ್ಷಾವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

दिव्यं भावं यतो दद्यात्क्षिणुयाद्दुरितानि च । अतो दीक्षेति सा प्रोक्ता सर्वागमविशारदैः ॥ २ ॥

ದೀಕ್ಷೆಯು ದಿವ್ಯ ಅಂತರಭಾವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಾಗಮವಿಶಾರದರು ಅದನ್ನು “ದೀಕ್ಷೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ।

Verse 3

मननं सर्ववेदित्वं त्राणं संखार्यनुग्रहः । मननात्त्राणधर्मत्त्वान्मंत्र इत्यभिधीयते ॥ ३ ॥

ಮನನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದು ತ್ರಾಣಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸಾಧಕನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವುದು—ಮನನದಿಂದ ಸರ್ವವೇದಜ್ಞಾನವನ್ನು, ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೃಪೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು—ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು “ಮಂತ್ರ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

स्त्रीपुंनपुंसकात्मानस्ते मंत्रास्तु त्रिधा मताः । स्त्रीमंत्रास्तु द्विठांताः स्युः पुंमंत्रा हुंफडंतकाः ॥ ४ ॥

ಸ್ವಭಾವಾನುಸಾರ ಮಂತ್ರಗಳು ಮೂರು ವಿಧ—ಸ್ತ್ರೀ, ಪುಂ ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕ. ಸ್ತ್ರೀಮಂತ್ರಗಳು ಎರಡು ‘ಠ’ಗಳಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಪುಂಮಂತ್ರಗಳು ‘ಹುಂ’ ಮತ್ತು ‘ಫಡ್’ಗಳಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ।

Verse 5

क्लीबाश्चैव नमोंऽताः स्युर्मंन्त्राणां जातयः स्मृताः । पुंदैवतास्तु मन्त्रा स्युर्विद्याः स्त्रीदैवता मताः ॥ ५ ॥

ಮಂತ್ರಗಳ ಜಾತಿಗಳು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಕೆಲವು ಕ్లీಬ (ನಪುಂಸಕ) ಮತ್ತು ಕೆಲವು ‘ನಮೋ’ ಅಂತ್ಯವುಳ್ಳವು. ಮಂತ್ರಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳು ಪುಂದೈವತ; ವಿದ್ಯೆಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸ್ತ್ರೀದೈವತ ಎಂದು ಮತವಾಗಿದೆ।

Verse 6

षट् क्रमसु प्रशस्तास्ते मनवस्त्रिविधाः पुनः । तारांत्यरेफः स्वाहास्तु तत्राग्नेयाः समीरिताः ॥ ६ ॥

ಆರು ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಮನು/ಮಂತ್ರರೂಪಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವು ಮತ್ತೆ ಮೂರು ವಿಧವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನೇಯ (ಅಗ್ನಿಸಂಬಂಧಿ)ವೆಂದು—‘ತಾರಾ’, ‘ಅಂತ್ಯ’, ‘ರೇಫ’, ‘ಸ್ವಾಹಾ’—ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 7

सौम्यास्तु भृगुपीयूषबीजढ्याः कथिता मुने । अग्नीषोमात्मका ह्येवं मंत्रा ज्ञेया मनीषिभिः ॥ ७ ॥

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಸೌಮ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳು ಭೃಗು ಹಾಗೂ ಅಮೃತ-ತತ್ತ್ವದ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿ-ಸೋಮ ಸ್ವರೂಪದ ಮಂತ್ರಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 8

बोधमायांति चाग्नेयाः श्वसने पिंगलाश्रिते । सौम्याश्चैव प्रबुध्यंते वामे वहति मारुतेः ॥ ८ ॥

ಶ್ವಾಸವು ಪಿಂಗಲಾ ನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಗ ಅಗ್ನೇಯ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವಾಯು ಎಡ (ಇಡಾ) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಗ ಸೌಮ್ಯ, ಚಂದ್ರಸ್ವಭಾವ ಧಾರೆಗಳು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Verse 9

सर्वे मंत्राः प्रबुध्यंते वायौ नाडिद्वयाश्रिते । स्वापकाले तु मन्त्रस्य जपोऽनर्थफलप्रदः ॥ ९ ॥

ಪ್ರಾಣವಾಯು ಎರಡು ನಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿದ್ರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಮಂತ್ರಜಪವು ಅನರ್ಥಕರ ಅಥವಾ ಹಾನಿಕರ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 10

प्रत्येकं मन्त्रमुञ्चार्य नाव्यानां तान्समुञ्चरेत् । अनुलोमे बिंदुयुक्तान्विलोमे सर्गसंयुतान् ॥ १० ॥

ಪ್ರತಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ನಂತರ ಅವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪಠಿಸಬೇಕು. ಅನುಲೋಮ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಿಂದು (ಅನುಸ್ವಾರ) ಸಹಿತ, ವಿಲೋಮ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸರ್ಗ (ವಿಸರ್ಗ) ಸಹಿತ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 11

जप्तो यदि स वै देवं प्रबुद्धः क्षिप्रसिद्धिदः । अनया मालया जप्तो दुष्टमन्त्रोऽपि सिद्ध्यति ॥ ११ ॥

ಜಪದಿಂದ ಆ ದೇವತೆ ಪ್ರಬುದ್ಧನಾಗಿ ಶೀಘ್ರ ಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವವನಾದರೆ, ಈ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಜಪಿಸಿದಾಗ ದೋಷಯುಕ್ತ ಮಂತ್ರವೂ ಸಹ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 12

क्रूरे कर्माणि चाग्नेयाः सौम्याः सौम्य फलप्रदाः । शांतज्ञानेतिरौद्रेयशांतिजाति समन्वितः ॥ १२ ॥

ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮಗಳು ಅಗ್ನಿ-ಪ್ರಕಾರದವು; ಸೌಮ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು ಸೌಮ್ಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವು. ಈ ವರ್ಗೀಕರಣ ‘ಶಾಂತ’ ಮತ್ತು ‘ಜ್ಞಾನ’ ಎಂದೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರೌದ್ರ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿ-ಜಾತಿ ಕರ್ಮವರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ।

Verse 13

शांतोऽपि रौद्रतामेति हुंफट्पल्लवयोजनात् । छिन्नादिदोषयुक्तास्ते नैव रक्षंति साधकम् ॥ १३ ॥

ಶಾಂತಿ-ಕರ್ಮವೂ ‘ಹುಂ’ ‘ಫಟ್’ ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ರೌದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಛಿನ್ನಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮಂತ್ರಗಳು ಸಾಧಕನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 14

छिन्नो रुद्धः शक्तिहीनस्ततश्चैव पराङ्मुखः । कर्महीनो नेत्रहीनः कीलितः स्तंभितस्तथा ॥ १४ ॥

ಅವನು ಛಿನ್ನನಾಗಿ, ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿ ಪರಾಂಗ್ಮುಖನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ದೃಷ್ಟಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಕೀಲಿತನಾಗಿ (ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು) ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತಂಭಿತನಾಗಿ (ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ) ಇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 15

दग्धः स्रस्तश्च भीतश्च मलिनश्च तिरस्कृतः । भेदितश्च सुषुप्तश्च मदोन्मत्तश्च मूर्च्छितः ॥ १५ ॥

‘ದಗ್ಧ, ಸ್ರಸ್ತ, ಭೀತ, ಮಲಿನ, ತಿರಸ್ಕೃತ, ಭೇದಿತ, ಸುಷುಪ್ತ, ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಚ್ಛಿತ’—ಇವೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗಳು।

Verse 16

हतवीर्यो भ्रांतसंज्ञः प्रध्वस्तो बालकस्तथा । कुमारोऽथ युवा प्रौढो वृद्धो निस्त्रिंशकस्तथा ॥ १६ ॥

ವಿವರಣೆ ಪ್ರಕಾರ—ಅವನು ಹತವೀರ್ಯನಾಗಿ, ಭ್ರಾಂತಸಂಜ್ಞನಾಗಿ, ಪ್ರಧ್ವಸ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಬಾಲಕ, ನಂತರ ಕುಮಾರ, ನಂತರ ಯುವ, ನಂತರ ಪ್ರೌಢ, ನಂತರ ವೃದ್ಧ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶಕ’ ಅಂದರೆ ಬಹಿರಂಗ/ವಸ್ತ್ರಹೀನನಾಗಿಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 17

निर्बीजः सिद्विहीनश्च मंदः कूटो निरंशकः । सत्त्वहीनः केकरश्च बीजहीनश्च धूमितः ॥ १७ ॥

ಇಂತಹ ನಮೂನೆ ಬೀಜರಹಿತ, ಸಿದ್ಧಿವಿಹೀನ, ಮಂದ, ಕುಟಿಲ, ಯೋಗ್ಯ ಅಂಶವಿಲ್ಲದ; ಸತ್ತ್ವಹೀನ, ವಿಕೃತಾಕೃತಿ, ಮತ್ತೆ ಬೀಜವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಧೂಮವರ್ಣ (ಕತ್ತಲಾದ) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 18

आलिंगितो मोहितश्च क्षुधार्तश्चातिदीप्तकः । अंगहीनोऽतिक्रुद्धश्चातिक्रूरो व्रीडितस्तथा ॥ १८ ॥

ಕೆಲವರು ಆಲಿಂಗಿತರಾಗಿ, ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಅತಿದೀಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ಅಂಗಹೀನರು, ಅತಿಕ್ರುದ್ಧರು, ಅತಿಕ್ರೂರರು, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ।

Verse 19

प्रशांतमानसः स्थानभ्रष्टश्च विकलस्तथा । अतिवृद्धोऽतिनिःस्नेहः पीडितश्च तथा पुनः ॥ १९ ॥

ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿ ಮಂದಗೊಂಡವನು, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾದವನು, ವಿಕಲನಾದವನು; ಅತಿವೃದ್ಧನು, ಅತಿನಿಃಸ್ನೇಹನು (ಸ್ನೇಹ-ಉಷ್ಣತೆಯಿಲ್ಲದವನು), ಮತ್ತೆ ಪೀಡಿತನಾದವನು—ಇವರನ್ನೂ ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 20

दोषा ह्येते समाख्याता वक्ष्याम्येषां च लक्षणम् । संयुक्तं वा वियुक्तं वा त्रिधा वा स्वरसंयुतम् ॥ २० ॥

ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅವು ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಸ್ವರಸಂಯೋಗದಿಂದ ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿರಲಿ।

Verse 21

मनोर्यस्यादिमध्यांते वह्निबीजं तथोच्यते । चतुर्द्धा पञ्चधा वापि स मन्त्रश्छिन्नसंज्ञकः ॥ २१ ॥

ಯಾವ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ವಹ್ನಿಬೀಜ (ಅಗ್ನಿಯ ಬೀಜಾಕ್ಷರ) ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತದೋ—ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ಛಿನ್ನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 22

मनोर्यस्यादिमध्यांते भूबीजद्वयमुच्यते । स तु रुद्धो मनुज्ञेयो ह्यतिक्लेशेन सिद्धिदः ॥ २२ ॥

ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ಭೂ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಮಂತ್ರವು—ಅದು ರುದ್ಧವಾಗಿ (ಸಂಯಮದಿಂದ) ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ‘ಮನು’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಅತಿಕ್ಲೇಶದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 23

तारवर्मत्रया लक्ष्मीरेवं हीनस्तु यो मनुः । शक्तिहीनः स विज्ञेयश्चिरकालफलप्रदः ॥ २३ ॥

ತ್ರಿವಿಧ ‘ತಾರ-ವರ್ಮ’ ರಕ್ಷಣಾವರಣವಿಲ್ಲದ ಮನು (ಮಂತ್ರ) ಶಕ್ತಿಹೀನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡದು, ಫಲವೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 24

कामबीजं मुखे मायाह्यंते चैवाङ्कुशं तथा । असौ पराङ्मुखो ज्ञेयो भजतां चिरसिद्धिदः ॥ २४ ॥

ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಮಬೀಜವನ್ನು ನಿಯಸಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಬೀಜ ಮತ್ತು ‘ಅಂಕುಶ’ವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಈ ರೂಪ ‘ಪರಾಂಗ್ಮುಖ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಭಜಿಸುವವರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 25

आदिमध्यावसानेषु सकारो दृश्यते यदि । स मन्त्रो बधिरः प्रोक्तः कष्टेनाल्पफलप्रदः ॥ २५ ॥

ಮಂತ್ರದ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಸ’ಕಾರ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ಬಧಿರ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಅದು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಅಲ್ಪ ಫಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 26

पञ्चार्णो यदि रेफर्कबिंदुवर्जितविग्रहः । नेत्रहीनस्तु विज्ञेयः क्लेशेनापि न सिद्धिदः ॥ २६ ॥

ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರರೂಪವು ‘ರೇಫ’ (ರ), ‘ಅರ್ಕ’ (ರ) ಮತ್ತು ಬಿಂದು ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ‘ನೇತ್ರಹೀನ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಎಷ್ಟೇ ಕ್ಲೇಶಪಟ್ಟರೂ ಸಿದ್ಧಿ ನೀಡದು।

Verse 27

आदिमध्यावसानेषु हंसः प्रासादवाग्भवौ । हंसेंदुर्वा सकारो वा फकारो वर्म वा पुन ॥ २७ ॥

ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಹಂಸ’ ಬೀಜವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಥವಾ ‘ಪ್ರಾಸಾದ’ ಮತ್ತು ‘ವಾಗ್ಭವ’ವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬಹುದು; ಇಲ್ಲವೇ ‘ಹಂಸೇಂದು’, ಅಥವಾ ‘ಸ’ ಅಕ್ಷರ, ಅಥವಾ ‘ಫ’ ಅಕ್ಷರ, ಮತ್ತೆ ‘ವರ್ಮ’ ಎಂಬ ರಕ್ಷಣಾ ಬೀಜವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.

Verse 28

माप्रा नमामि च पदं नास्ति यस्मिन्स कीलितः । एवं मध्ये द्वयं मूर्ध्नि यस्मिन्नस्त्रलकारकौ ॥ २८ ॥

‘ಮಾಪ್ರಾ’ ಮತ್ತು ‘ನಮಾಮಿ’ ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಕ್ಷರವೂ ‘ಕೀಲಿತ’ (ನೆಲೆಯಾಗಿ ಗೂಡಿಸಿದ) ಅಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು (ಚಿಹ್ನೆಗಳು) ಇವೆ; ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಅಸ್ತ್ರ-ಲಕಾರ’ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಇವೆ.

Verse 29

न विद्येते स मंत्रस्तु स्तंभितः सिद्धिरोधकृत् । अग्निः पवनसंयुक्तो मनोर्यस्य तु मूर्द्धनि ॥ २९ ॥

ಆ ಮಂತ್ರವು ನಿಜವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಸ್ಥಂಭಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ (ಅಂತರತಾಪ) ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ (ಪ್ರಾಣದೊಂದಿಗೆ) ಸೇರಿರುವುದೋ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಗಿ ನಿರೋಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 30

स सार्णो दृश्यते यस्तु स मंत्रो दग्धसंज्ञकः । अस्रं द्वाभ्यां त्रिभिः षड्भिरष्टाभिर्दृश्यतेऽक्षरेः ॥ ३० ॥

ಯಾವ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಸಾರ್ಣ’ (ಅನುನಾಸಿಕ/ವಿಸರ್ಗಸಮಾನ ಚಿಹ್ನೆ) ಕಾಣುತ್ತದೋ, ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ದಗ್ಧ’ (ದೋಷಯುಕ್ತ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ‘ಅಸ್ರ’ ಎಂಬ ವಿನ್ಯಾಸವು ಎರಡು, ಮೂರು, ಆರು ಅಥವಾ ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 31

त्रस्तः स मंत्रो विज्ञेयो मुखे तारविवर्जितः । हकारः शक्तिरथवा भीतो मंत्रः स एव हि ॥ ३१ ॥

ಬಾಯಿಂದ ಜಪಿಸುವಾಗ ‘ತಾರ’—ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’—ವಿಲ್ಲದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ತ್ರಸ್ತ’ (ಭೀತ) ಮಂತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆಗ ‘ಹ’ಕಾರವೇ ಅದರ ಶಕ್ತಿ; ಅದೇ ಮಂತ್ರ ‘ಭೀತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 32

मनोर्यस्यादिमध्यांते स्यान्मकारचतुष्टयम् । मलिनस्तु स विज्ञेयो ह्यतिक्लेशेन सिद्धिदः ॥ ३२ ॥

ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ಮ’ ಅಕ್ಷರ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಇರುವ ಮಂತ್ರವು ‘ಮಲಿನ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಅತಿಕ್ಲೇಶದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 33

दार्णो यस्य मनोर्मध्ये मूर्ध्नि क्रोधयुगं तथा । अस्त्रं चास्ति स मंत्रस्तु तिरस्कृत उदीरितः ॥ ३३ ॥

ಮಂತ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ದಾರ್ಣ’ ಬೀಜ, ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ‘ಕ್ರೋಧ’ ಯುಗಾಕ್ಷರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಅಸ್ತ್ರ’ ಸೂತ್ರವೂ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ತಿರಸ್ಕೃತ’ (ನಿವಾರಕ/ಪರಾವರ್ತಕ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 34

म्योद्वयं हृदयं शीर्षे वषड्वौषट्कमध्यमः । यस्य स्याद्भेदितो मंत्रस्त्याज्यः क्लिष्टफलप्रदः ॥ ३४ ॥

ಮಂತ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಮ್ಯೋ’ ದ್ವಯ, ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ‘ಹೃದಯ’ ಬೀಜ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಷಟ್/ವೌಷಟ್‌ಕಾರ ಇದ್ದರೆ ಆ ಮಂತ್ರ ಭೇದಿತವಾಗಿದೆ; ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಫಲ ನೀಡುವದರಿಂದ ತ್ಯಜ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 35

त्र्यक्षरो हंसहीनो यः सुषुप्तः कीर्तितस्तु सः । विद्या वाप्यथवा मंत्रो भवेत्सप्तदशाक्षरः ॥ ३५ ॥

ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿ ‘ಹಂಸ’ವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ‘ಸುಷುಪ್ತಿ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ವಿದ್ಯೆ ಅಥವಾ (ಯಥಾರ್ಥ) ಮಂತ್ರವು ಹದಿನೇಳು ಅಕ್ಷರಗಳದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 36

षट्कारपंचकादिर्यो मदोन्मत्तस्तु स स्मृतः । यस्य मध्ये स्थितं चास्रं स मंत्रो मूर्च्छितः स्मृतः ॥ ३६ ॥

‘ಷಟ್ಕಾರ’ ಮತ್ತು ‘ಪಂಚಕ’ ಧ್ವನಿಸಮೂಹದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರವು ‘ಮದೋನ್ಮತ್ತ’ (ಮತ್ತಿನಂತೆ ಅಸ್ಥಿರ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಅಸ್ರ’ (ಕಠಿಣ/ಛೇದಕ) ಧ್ವನಿ ಇದ್ದರೆ ಆ ಮಂತ್ರ ‘ಮೂರ್ಚ್ಛಿತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 37

विरामस्थानगं चास्रं हतवीर्यः स उच्यते । मंत्रस्यादौ च मध्ये च मूर्ध्नि चास्रचतुष्टयम् ॥ ३७ ॥

ವಿರಾಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರವು ಹತವೀರ್ಯ (ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿತ) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ನಾಲ್ಕು ‘ಅಸ್ರ’ ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ—ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಧ್ನಿಯಲ್ಲಿ (ಪ್ರಧಾನ ಶಿಖರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ)।

Verse 38

ज्ञातव्यो भ्रांत इत्येष यः स्यादष्टा दशाक्षरः । पुनर्विशतिवर्णो वा यो मंत्रः स्मरसंयुतः ॥ ३८ ॥

ಅಷ್ಟಾದಶ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಣಗಳ ಮಂತ್ರವಾಗಲಿ, ಸ್ಮರ (ಕಾಮ) ಸಂಬಂಧ ಪದಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾದರೆ—ಅದು ‘ಭ್ರಾಂತ’ ಮಂತ್ರ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 39

हृल्लेखाकुंशबीजाढ्यः प्रध्वस्तः स कथ्यते । सप्तार्णो बालमंत्रस्तु कुमारो वसुवर्णवान् ॥ ३९ ॥

‘ಹೃಲ್’, ‘ಲೇಖಾ’, ‘ಕುಂಶ’ ಎಂಬ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ಪ್ರಧ್ವಸ್ತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಏಳು ಅಕ್ಷರಗಳ ‘ಬಾಲಮಂತ್ರ’ ‘ಕುಮಾರ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದು ವಸು-ವರ್ಣ (ಎಂಟು ವರ್ಣ) ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ।

Verse 40

षोडशार्णो युवा प्रौढश्चत्वारिंशतिवर्णकः । त्रिंशद्वर्णश्चतुःषष्टिवर्णश्चापि शताक्षरः ॥ ४० ॥

ಹದಿನಾರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ಯುವ’ ಎಂದು, ನಲವತ್ತು ವರ್ಣಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ಪ್ರೌಢ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮுப்பತ್ತು ವರ್ಣಗಳ, ಅರವತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಮತ್ತು ನೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ।

Verse 41

चतुःशताक्षरो मंत्रो वृद्ध इत्यभिधीयते । नवार्णस्तारसंयुक्तो मंत्रो निस्त्रिंश उच्यते ॥ ४१ ॥

ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ವೃದ್ಧ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂಬತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವು ತಾರಾ (ಓಂ) ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾದರೆ ಅದನ್ನು ‘ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶ’ ಮಂತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 42

यस्यांते हृदयं प्रोक्तं शिरोमंत्रोऽथ मध्यगः । शिखा वर्म च यस्यांते नेत्रमस्रं च दृश्यते ॥ ४२ ॥

ಆ ನ್ಯಾಸಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೃದಯಮಂತ್ರವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಂತ್ರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಖಾ ಮತ್ತು ವರ್ಮ (ಕವಚ) ಮಂತ್ರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನೇತ್ರ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 43

शिव शक्त्यार्णहीनो वा निर्बीजः स मनुः स्मृतः । आद्यंतमध्ये फट्कारः षोढा यस्मिन्प्रदृश्यते ॥ ४३ ॥

ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ ಅಕ್ಷರಗಳಿಲ್ಲದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ನಿರ್ಬೀಜ’ (ಬೀಜರಹಿತ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಫಟ್’ ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಧವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 44

स मनुः सिद्धिहीनः स्यान्मंदः पंक्त्यक्षरो मनुः । कूट एकाक्षरो मंत्रः स एवोक्तो निरंशकः ॥ ४४ ॥

ಸಿದ್ಧಿಹೀನ ಮಂತ್ರವು ಮಂದ (ದುರ್ಬಲ) ಎಂದು ಎಣೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಾಲಾಗಿ ಇರುವುದೇ ‘ಮನು’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ‘ಕೂಟ’ ಎನ್ನುವುದು ಏಕಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರ; ಅದೇ ‘ನಿರಂಶಕ’ (ಭಾಗರಹಿತ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 45

द्विवर्णः सत्त्वहीनः स्यात्केकरश्चतुरक्षरः । षड्वर्णो बीजहीनो वा सार्द्धसप्ताक्षरोऽपि वा ॥ ४५ ॥

ಎರಡು ವರ್ಣಗಳ ಮಂತ್ರವು ಸತ್ತ್ವಹೀನ (ಅಪ್ರಭಾವಿ) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ‘ಕೇಕರ’ ದೋಷವಿರುವ ನಾಲ್ಕಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವೂ ದೋಷಪೂರ್ಣ. ಹಾಗೆಯೇ ಬೀಜವಿಲ್ಲದ ಆರು ವರ್ಣಗಳ ಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ಸಾರ್ಥ-ಸಪ್ತಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವೂ ದೋಷಯುಕ್ತವೆಂದು ಎಣೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 46

सार्द्धद्वादशवर्णो वा धूमितो र्निदितस्तु सः । सार्द्धबीजत्रययुतो मंत्रो विंशतिवर्णवान् ॥ ४६ ॥

ಸಾರ್ಥ-ದ್ವಾದಶ ವರ್ಣಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ಧೂಮಿತ’ ಎಂದು ಕರೆದು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸಾರ್ಥ-ಮೂರು ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದರೆ ಆ ಮಂತ್ರವು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 47

त्रिंशद्वर्णश्चैकविंशद्वर्णश्चार्लिंगितस्तु सः । यो मंत्रो दंतवर्णस्तु मोहितः स तु कीर्तितः ॥ ४७ ॥

ಮೂವತ್ತು ವರ್ಣಗಳೂ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವರ್ಣಗಳೂ ಹೊಂದಿ, ದಂತ್ಯವರ್ಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿತವಾದ ಮಂತ್ರವು ‘ಮೋಹಿತ’ (ಮೋಹ ಉಂಟುಮಾಡುವ) ಮಂತ್ರವೆಂದು ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 48

चतुर्विशतिवर्णो वा सप्तविंशतिवर्णवान् । क्षुधार्तः स तु विज्ञेयो मंत्रसिद्धिविवर्जितः ॥ ४८ ॥

ಮಂತ್ರವು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ—ಸಾಧಕನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದರೆ, ಅವನು ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಿವಿಹೀನನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 49

एकादशाक्षरो वापि पंचविंशतिवर्णकः । त्रयोर्विंशतिवर्णो वा स मनुर्दृप्तसंज्ञकः ॥ ४९ ॥

ಮಂತ್ರವು ಹನ್ನೊಂದು ಅಕ್ಷರಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ—ಅಂತಹ ಮಂತ್ರವನ್ನು ‘ದೃಪ್ತ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 50

षड्विंशत्यक्षरो वापि षट्त्रिंशद्वर्णंकोऽपि वा । एकोन त्रिंशदर्णो वा मंत्रो हीनांगकः स्मृतः ॥ ५० ॥

ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವಾಗಿರಲಿ, ಮுப்பತ್ತಾರು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ—ಅದು ‘ಹೀನಾಂಗಕ’ (ಅಪೂರ್ಣಾಂಗ) ಮಂತ್ರವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 51

अष्टाविंशतिवर्णो वा तथैकत्रिंशदर्णकः । अतिक्रूरः स विज्ञेयोऽखिलकर्मसु गर्हितः ॥ ५१ ॥

ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮுப்பತ್ತೊಂದು ವರ್ಣಗಳದ್ದಾಗಿರಲಿ—ಅಂತಹ ಮಂತ್ರವು ಅತಿಕ್ರೂರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಗರ್ಹಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 52

चत्वारिंशत्समारभ्य त्रिषष्ट्यंतस्तु यो मनुः । व्रीडितः स तु विज्ञेयः सर्वकर्मसु न क्षमः ॥ ५२ ॥

ನಲವತ್ತರಿಂದ ಅರವತ್ತಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಲಜ್ಜಾ‑ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಸಮರ್ಥನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 53

पञ्चषष्ट्यक्षरा मन्त्रा ज्ञेया वै शांतमानसाः । पञ्चषष्ट्यर्णमारभ्य नवनन्दाक्षरावधि ॥ ५३ ॥

ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನವರು ಅರವತ್ತೈದು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅರವತ್ತೈದು ಅಕ್ಷರ‑ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ‘ನವ‑ನಂದ’ ಅಕ್ಷರ‑ಮಾಪದವರೆಗೆ।

Verse 54

ये मंत्रास्ते तु विज्ञेयाः स्थानभ्रष्टा मुनीश्वर । त्रयोदशार्णा ये मन्त्रास्तिथ्यर्णाश्च तथा पुनः ॥ ५४ ॥

ಓ ಮುನೀಶ್ವರ! ಆ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ‘ಸ್ಥಾನಭ್ರಷ್ಟ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಹದಿಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಿಥಿ‑ಕ್ರಮದಂತೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು।

Verse 55

विकसास्तें समाख्याताः सर्वतंत्रविशारदैः । शतं सार्द्धशतं वापि शतद्वयमथापि वा ॥ ५५ ॥

ಈ ‘ವಿಕಾಸ’ಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ—ಅವು ನೂರು, ಅಥವಾ ನೂರೈವತ್ತು, ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ನೂರು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 56

द्विनवत्येकहीनो वा शतत्रयमथापि वा । ये मंत्रा वर्णसंख्याका निःस्नेहास्ते प्रकीर्तिताः ॥ ५६ ॥

ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ‑ಎಣಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಂತ್ರಗಳು—ತೊಂಬತ್ತೆರಡಿಗೆ ಒಂದು ಕಡಿಮೆಯಾದ ತೊಂಬತ್ತೊಂದು ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಮೂರು ನೂರುವರೆಗೆ ಆಗಲಿ—ಅವು ‘ನಿಃಸ್ನೇಹ’ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅಂದರೆ ಅಂತರಂಗ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ‑ಫಲವಿಲ್ಲದವು।

Verse 57

चतुःशतं समारभ्य सहस्रार्णावधि द्विज । अतिवृद्धाः प्रयोगेषु शिथिलास्ते समीरिताः ॥ ५७ ॥

ಓ ದ್ವಿಜನೇ! ನಾಲ್ಕುನೂರಿನಿಂದ ಸಾವಿರ ವರ್ಣಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ಮಂತ್ರಗಳು ಅತಿದೀರ್ಘವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪ್ರಯೋಗಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವು ಶಿಥಿಲವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 58

सहस्रवर्णदधिका मंत्रास्ते पीडिताह्वयाः । तद्वर्द्ध्वं चैव ये मंत्राः स्तोत्ररूपास्तु ते स्मृताः ॥ ५८ ॥

ಸಾವಿರ ವರ್ಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂತ್ರಗಳು ‘ಪೀಡಿತಾಹ್ವಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವುಗಳು ಸ್ತೋತ್ರರೂಪವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 59

एवं विधाः समाख्याता मनवो दोष संयुताः । दोषानेतानविज्ञाय मंत्रानेताञ्जपन्ति ये ॥ ५९ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಂತ್ರದೋಷಗಳ ವಿಧಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಜನರು ದೋಷಸಂಯುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಇಂತಹ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವವರೂ ದೋಷಭಾಗಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 60

सिद्धिर्न जायते तेषां कल्पकोटिशतैरपि । छिन्नादिदोषदुष्टानां मंत्राणां साधनं ब्रुवे ॥ ६० ॥

ಛಿನ್ನಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ದೂಷಿತವಾದ ಅಂಥ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಕಲ್ಪಗಳಾದರೂ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗದು. ಈಗ ನಾನು ಆ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಾಧನ (ಶೋಧನ-ಪ್ರಯೋಗ) ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 61

योनिमुद्रासने स्थित्वा प्रजपेद्यः समाहितः । यं कंचिदपि वा मंत्रं तस्य स्युः सर्वसिद्धयः ॥ ६१ ॥

ಯೋನಿ-ಮುದ್ರಾ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಯಾರು ಯಾವ ಮಂತ್ರವನ್ನಾದರೂ ಜಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 62

सव्यपाष्णि गुदे स्थाप्य दक्षिणं च ध्वजोपरि । योनिमुद्राबंध एवं भवेदासनमुत्तमम् ॥ ६२ ॥

ಎಡ ಮಡಿಕೆಯನ್ನು ಗುದೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಬಲ ಮಡಿಕೆಯನ್ನು ಧ್ವಜ (ಲಿಂಗ) ಮೇಲಿಟ್ಟು, ಯೋನಿಮುದ್ರಾ-ಬಂಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 63

अन्योऽप्यत्र प्रकारोऽस्ति योनिमुद्रानिबंधने । तदग्रे सरहस्यं ते कथयिष्यामि नारद ॥ ६३ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಯೋನಿಮುದ್ರಾ-ನಿಬಂಧನಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನವೂ ಇದೆ. ಮುಂದಾಗಿ, ಹೇ ನಾರದ, ಅದರ ರಹಸ್ಯಾರ್ಥ ಸಹಿತ ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 64

पारंपर्यक्रमप्राप्तो नित्यानुष्टानतत्परः । गुर्वनुज्ञारतः श्रीमानभिषेकसमन्वितः ॥ ६४ ॥

ಪಾರಂಪರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ (ದೀಕ್ಷೆ/ಜ್ಞಾನ) ಪಡೆದವನು, ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನು, ಗುರುವಿನ ಅನುಜ್ಞೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುವವನು, ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನನು—ಅಭಿಷೇಕದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾಗಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 65

सुंदरः सुमुखः शांतः कुलीनः सुलभो वशी । मंत्रतंत्रार्थतत्त्वज्ञो निग्रहानुग्रहक्षमः ॥ ६५ ॥

ಅವನು ಸುಂದರನು, ಸుమುಖನು, ಶಾಂತನಾಗಿರಲಿ; ಕುಲೀನನು, ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವವನು, ವಶೀ (ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿ) ಆಗಿರಲಿ. ಮಂತ್ರ-ತಂತ್ರಾರ್ಥ-ತತ್ತ್ವಜ್ಞನಾಗಿ, ನಿಗ್ರಹವೂ ಅನುಗ್ರಹವೂ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿರಲಿ.

Verse 66

निरपेक्षो मुनिर्दांतो हितवादी विचक्षणः । तत्त्वनिष्कासने दक्षो विनयी च सुवेषवान् ॥ ६६ ॥

ಮುನಿ ನಿರಪೇಕ್ಷನಾಗಿ, ದಾಂತನಾಗಿ (ಸಂಯಮಿ), ಹಿತವಚನ ಹೇಳುವವನಾಗಿ, ವಿಚಕ್ಷಣನಾಗಿರಬೇಕು. ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನಾಗಿ, ವಿನಯಶೀಲನಾಗಿ, ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಯೋಗ್ಯ ವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 67

आश्रमी ध्याननिरतः संशयच्छित्सुवुद्धिमान् । नित्यानुष्टानसंयुक्तस्त्वाचार्यः परिकीर्तितः ॥ ६७ ॥

ಆಶ್ರಮಧರ್ಮದ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆದು ಧ್ಯಾನನಿರತನಾಗಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿ, ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಠಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವವನೇ ಆಚಾರ್ಯನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 68

शांतो विनीतः शुद्धात्मा सर्वलक्षणसंयुतः । शमादिसाधनोपेतः श्रद्धावान् सुस्थिराशयः ॥ ६८ ॥

ಅವನು ಶಾಂತನಾಗಿದ್ದು ವಿನೀತನಾಗಿದ್ದು ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಶಮಾದಿ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನ, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನು।

Verse 69

शुद्धदेहोऽन्नपानद्यैर्द्धार्मिकः शुद्धमानसः । दृढव्रतसमाचारः कृतज्ञः पापभीरुकः ॥ ६९ ॥

ಯೋಗ್ಯ ಅನ್ನಪಾನಾದಿಗಳಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಧಾರ್ಮಿಕನಾಗಿ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ವ್ರತಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢ, ಕೃತಜ್ಞ, ಪಾಪಭೀತಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವವನು।

Verse 70

गुरुध्यानस्तुतिकथासेवनासक्तमानसः । एवंविधो भवेच्छिष्यस्त्वन्यथा गुरुदुःखदः ॥ ७० ॥

ಗುರುವಿನ ಧ್ಯಾನ, ಸ್ತುತಿ, ಗುರುವಿನ ಗುಣಕಥೆಗಳ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಆಸಕ್ತನಾಗಿರುವವನೇ ಶಿಷ್ಯನು. ಇಂಥವನೇ ಯೋಗ್ಯ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗುರುಗೆ ದುಃಖಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 71

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे चतुष्षष्टितमोऽध्यायः ॥ ६४ ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಬೃಹದುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ಪಾದದ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।