Prakarana 2

Verse 21 (चौपाई)

एहि महँ रघुपति नाम उदारा। अति पावन पुरान श्रुति सारा।। मंगल भवन अमंगल हारी। उमा सहित जेहि जपत पुरारी।। भनिति बिचित्र सुकबि कृत जोऊ। राम नाम बिनु सोह न सोऊ।। बिधुबदनी सब भाँति सँवारी। सोन न बसन बिना बर नारी।। सब गुन रहित कुकबि कृत बानी। राम नाम जस अंकित जानी।। सादर कहहिं सुनहिं बुध ताही। मधुकर सरिस संत गुनग्राही।। जदपि कबित रस एकउ नाही। राम प्रताप प्रकट एहि माहीं।। सोइ भरोस मोरें मन आवा। केहिं न सुसंग बडप्पनु पावा।। धूमउ तजइ सहज करुआई। अगरु प्रसंग सुगंध बसाई।। भनिति भदेस बस्तु भलि बरनी। राम कथा जग मंगल करनी।।

ehi mahã̃ raghupati nāma udārā | ati pāvana purāna śruti sārā || maṅgala bhavana amaṅgala hārī | umā sahita jehi japata purārī || bhaniti bicitra sukabi kṛta joū | rāma nāma binu soha na soū || bidhu-badanī saba bhā̃ti saṁvārī | sona na basana binā bara nārī || saba guna rahita kukabi kṛta bānī | rāma nāma jasa aṅkita jānī || sādara kahahiṁ sunahiṁ budha tāhī | madhukara sarisa santa guna-grāhī || jadapi kabita rasa ekau nāhī | rāma pratāpa prakaṭa ehi māhī || soi bharosa moreṁ mana āvā | kehiṁ na susaṅga baḍappanu pāvā || dhūmau tajai sahaja karuāī | agaru prasaṅga sugandha basāī || bhaniti bhadesa bastu bhali baranī | rāma kathā jaga maṅgala karanī ||

この作品の中に、ラグの主の高貴な御名が宿っています。最も清浄であり、プラーナとシュルティの真髄です。それは吉祥の住処であり、不吉を除くものです。ウマーを伴ったプラーリ（シヴァ）さえも、これを絶えず唱えています。ビチトラは言います：優れた詩人が作っても、ラーマの御名なしでは何も真に輝きません。月のような顔の美人が、あらゆる方法で飾られても、黄金と衣装がなければ立派な女性とは見なされないように、貧しい詩人の言葉も、長所がなくても、ラーマの御名の名声が刻まれていれば、恵まれていると知られます。賢者は敬意を持ってこれを唱え、聞きます。聖者たちは蜂のように、徳を集める者たちです。詩的な味わいが一滴もなくても、ラーマの威光はここに現れています。この確信が私の心に入りました：高貴な交わりを通じて偉大さを得なかった者はいません。煙はその本来の苦味を捨て、沈香木の仲間で香りを帯びます。この田舎者語ります：事柄はよく述べられました。ラーマの物語は世界に吉祥をもたらすものです。

Verse 22 (छंद)

मंगल करनि कलि मल हरनि तुलसी कथा रघुनाथ की।। गति कूर कबिता सरित की ज्यों सरित पावन पाथ की।। प्रभु सुजस संगति भनिति भलि होइहि सुजन मन भावनी।। भव अंग भूति मसान की सुमिरत सुहावनि पावनी।।

maṅgala karani kali mala harani tulasī kathā raghunātha kī || gati kūra kabitā sarita kī jyoṃ sarita pāvana pātha kī || prabhu sujasa saṅgati bhaniti bhali hoihi sujana mana bhāvanī || bhava aṅga bhūti masāna kī sumirata suhāvani pāvanī ||

トゥルシーダースが歌うラグの主の物語は祝福されています。吉祥をもたらし、カリ・ユガの汚れを清めるものです。詩人の川の流れが曲がり難しくても、それは聖なる流れのように、その水は清める力を持っています。主の美しい名声の仲間で、私のささやかな言葉も価値あるものとなり、善人の心に喜ばれます。火葬場の灰は、世界の衰えの象徴ですが、心に念じれば、それは美しく見え、清める力を持っています。

Verse 23 (दोहा/सोरठा)

प्रिय लागिहि अति सबहि मम भनिति राम जस संग। दारु बिचारु कि करइ कोउ बंदिअ मलय प्रसंग।।10(क)।।

priya lāgihi ati sabahi mama bhaṇiti rāma jasa saṅga | dāru bicāru ki karai kou bandia malaya prasaṅga ||10(ka)||

わが言葉は、ラーマの御栄光に結ばれているがゆえに、すべての人にこの上なく愛されよう。マラヤ山の白檀の香に触れたなら、ただの「木」に、なお何の力があって自らの卓越を誇れようか。

Verse 24 (चौपाई)

मनि मानिक मुकुता छबि जैसी। अहि गिरि गज सिर सोह न तैसी।। नृप किरीट तरुनी तनु पाई। लहहिं सकल सोभा अधिकाई।। तैसेहिं सुकबि कबित बुध कहहीं। उपजहिं अनत अनत छबि लहहीं।। भगति हेतु बिधि भवन बिहाई। सुमिरत सारद आवति धाई।। राम चरित सर बिनु अन्हवाएँ। सो श्रम जाइ न कोटि उपाएँ।। कबि कोबिद अस हृदयँ बिचारी। गावहिं हरि जस कलि मल हारी।। कीन्हें प्राकृत जन गुन गाना। सिर धुनि गिरा लगत पछिताना।। हृदय सिंधु मति सीप समाना। स्वाति सारदा कहहिं सुजाना।। जौं बरषइ बर बारि बिचारू। होहिं कबित मुकुतामनि चारू।।

mani mānika mukutā chabi jaisī | ahi giri gaja sira soha na taisī || nṛpa kirīṭa tarunī tanu pāī | lahahiṃ sakala sobhā adhikāī || taisehiṃ su-kabi kabita budha kahaḥīṃ | upajahiṃ anata-anata chabi lahahīṃ || bhagati hetu bidhi bhavana bihāī | sumirata sāradā āvati dhāī || rāma carita sara binu anhavāeṃ | so śrama jāi na koṭi upāeṃ || kabi kobida asa hṛdayã bicārī | gāvahiṃ hari jasa kali mala hārī || kīnhēṃ prākṛta jana guna gānā | sira dhuni girā lagata pachitānā || hṛdaya sindhu mati sīpa samānā | svāti sāradā kahahiṃ sujānā || jauṃ baraṣai bara bāri bicārū | hohiṃ kabita mukutāmani cārū ||

宝石、ルビー、真珠には独自の輝きがありますが、そのような輝きは蛇の頭や象の頭には似合いません。しかし、王の冠や若い乙女の体に置かれれば、それらは最も美しく見えます。同様に、賢者は真の詩人の詩の中で、常に新しく、ますます美しいものが生まれ、理解されると宣言します。信仰のために、ブラフマーの住処さえも離れて、サラスヴァティーは念じられるとすぐに駆けつけます。ラーマの行いの湖で心を清めなければ、百万の方法を試しても労苦は無駄になります。だからこそ、識別力のある詩人たちは心の中でこう考え、カリ・ユガの汚れを清めるハリの賛美を歌います。普通の人々が主の徳を歌い始めると、単に雄弁な者たちでさえ頭を振り、その言葉は後悔に陥ります。心は海、知性は貝殻です。学識ある者たちは、サラスヴァティーはスヴァーティの雨だと言います。その高貴な水が反省と共に降れば、詩は美しい真珠の宝石となります。

Verse 25 (दोहा/सोरठा)

जुगुति बेधि पुनि पोहिअहिं रामचरित बर ताग। पहिरहिं सज्जन बिमल उर सोभा अति अनुराग।।11।।

juguti bedhi puni pohiahiṁ rāmacarita bara tāga | pahirahiṁ sajjana bimala ura sobhā ati anurāga ||11||

巧みに孔を穿たれたそれらは、ラーマ御事績という尊き糸に貫かれて連なり、徳ある人は汚れなき心にそれを佩びる——比類なき美と愛の荘厳として。

Verse 26 (चौपाई)

जे जनमे कलिकाल कराला। करतब बायस बेष मराला।। चलत कुपंथ बेद मग छाँड़े। कपट कलेवर कलि मल भाँड़ें।। बंचक भगत कहाइ राम के। किंकर कंचन कोह काम के।। तिन्ह महँ प्रथम रेख जग मोरी। धींग धरमध्वज धंधक धोरी।। जौं अपने अवगुन सब कहऊँ। बाढ़इ कथा पार नहिं लहऊँ।। ताते मैं अति अलप बखाने। थोरे महुँ जानिहहिं सयाने।। समुझि बिबिधि बिधि बिनती मोरी। कोउ न कथा सुनि देइहि खोरी।। एतेहु पर करिहहिं जे असंका। मोहि ते अधिक ते जड़ मति रंका।। कबि न होउँ नहिं चतुर कहावउँ। मति अनुरूप राम गुन गावउँ।। कहँ रघुपति के चरित अपारा। कहँ मति मोरि निरत संसारा।। जेहिं मारुत गिरि मेरु उड़ाहीं। कहहु तूल केहि लेखे माहीं।। समुझत अमित राम प्रभुताई। करत कथा मन अति कदराई।।

je janame kalikāla karālā | karataba bāyasa beṣa marālā || calata kupantha beda maga chāṃṛe | kapaṭa kalevara kali mala bhāṃṛe || baṃcaka bhagata kahāi rāma ke | kiṃkara kaṃcana koha kāma ke || tinha maham̐ prathama rekha jaga morī | dhīṃga dharamadhvaja dhaṃdhaka dhorī || jauṃ apane avaguna saba kahauṃ | bāṛhai kathā pāra nahiṃ lahauṃ || tāte maiṃ ati alapa bakhāne | thore mahuṃ jānihahiṃ sayāne || samujhi bibidhi bidhi binatī morī | kou na kathā suni deihi khorī || etehu para karihahiṃ je asaṃkā | mohi te adhika te jaṛa mati raṃkā || kabi na houṃ nahiṃ catura kahāvaũ | mati anurūpa rāma guna gāvaũ || kaham̐ raghupati ke carita apārā | kaham̐ mati mori nirata saṃsārā || jehiṃ māruta giri meru uṛāhīṃ | kahahu tūla kehi lekhe māhīṃ || samujhata amita rāma prabhutāī | karata kathā mana ati kadarāī ||

この恐ろしいカリの時代に生まれた者たちは、カラスの姿をして行いをする, 曲がり、厳しく。彼らは誤った道を歩み、ヴェーダの道を捨てる。彼らの体そのものが偽善であり、カリの汚れで満ちた器である。詐欺師たちは自らをラーマの信者と呼ぶが、金と怒りと欲望の僕である。そのような者たちの中で、世界が私に示す最も顕著な印は、宗教の旗を掲げる厚かましい者である, 洗濯屋の煙で黒ずんだ布のように。もし私が彼らの欠点をすべて語れば、話は膨らむばかりで、決して彼岸に達しない。だから私は彼らについて少しだけ語る。少ない言葉の中に、賢者たちは理解するであろう。これを知って、私は多くの方法で願う：物語を聞いて、誰も欠点探しをしないようにと。それでも疑いを抱き続ける者たちは、私よりも鈍く、卑しい。私は詩人でもなく、賢さを主張もしない。私の理解が許すままに、ラーマの徳を歌う。ラグの主の果てしない行いはどこにあり、世界に絡まった私の心はどこにあるのか。メル山を持ち上げる風, 教えてくれ、綿はそれに比べてどれほどの重さか？ラーマの計り知れない主権を理解するとき、この物語を語ろうとして私の心は畏敬に縮む。

Verse 27 (दोहा/सोरठा)

सारद सेस महेस बिधि आगम निगम पुरान। नेति नेति कहि जासु गुन करहिं निरंतर गान।।12।।

sārada sesa mahesa bidhi āgama nigama purāna | neti neti kahi jāsu guna karahiṁ nirantara gāna ||12||

サラスヴァティー、シェーシャ、マヘーシャ、そしてブラフマー——さらにアーガマ、ニガマ（ヴェーダ）、プラーナの諸聖典もまた、絶えず御徳を讃え歌う。されど「ネーティ、ネーティ（これにあらず、これにあらず）」と言って、ついに言葉の尽くし得ぬ超越を告白する。

Verse 28 (चौपाई)

सब जानत प्रभु प्रभुता सोई। तदपि कहें बिनु रहा न कोई।। तहाँ बेद अस कारन राखा। भजन प्रभाउ भाँति बहु भाषा।। एक अनीह अरूप अनामा। अज सच्चिदानंद पर धामा।। ब्यापक बिस्वरूप भगवाना। तेहिं धरि देह चरित कृत नाना।। सो केवल भगतन हित लागी। परम कृपाल प्रनत अनुरागी।। जेहि जन पर ममता अति छोहू। जेहिं करुना करि कीन्ह न कोहू।। गई बहोर गरीब नेवाजू। सरल सबल साहिब रघुराजू।। बुध बरनहिं हरि जस अस जानी। करहि पुनीत सुफल निज बानी।। तेहिं बल मैं रघुपति गुन गाथा। कहिहउँ नाइ राम पद माथा।। मुनिन्ह प्रथम हरि कीरति गाई। तेहिं मग चलत सुगम मोहि भाई।।

sab jānat prabhu prabhutā soī | tadapi kahẽ binu rahā na koī || tahā̃ beda asa kārana rākhā | bhajana prabhāu bhā̃ti bahu bhāṣā || eka anīha arūpa anāmā | aja saccidānanda para dhāmā || byāpaka bisvarūpa bhagavānā | tehã dhari deha carita kṛta nānā || so kevala bhagatan hita lāgī | parama kṛpāla pranata anurāgī || jehi jana para mamatā ati choū | jehiṁ karunā kari kīnha na kohū || gaī bahora garība nevājū | sarala sabala sāhiba raghurājū || budha baranahiṁ hari jasa asa jānī | karahiṁ punīta suphala nija bānī || tehiṁ bala maiṁ raghupati guna gāthā | kahihauṁ nāi rāma pada māthā || muninha prathama hari kīrati gāī | tehiṁ maga calata sugama mohi bhāī ||

すべての者は主の主権を知っている。それでも、誰も語らずにはいられない。だからこそヴェーダはこのために設けられた：信愛の力が多くの様式と言葉で歌われるために。主は一つである, 欲がなく、形がなく、名を超え、生まれず、存在・意識・至福の最高の住処である。すべてに遍在し、宇宙をその形とする, それでも主は体をとり、多くの行いをなされた。それは信者たちの幸福のためだけである：至高に慈悲深く、帰依する者たちを愛するお方。主が慈愛を注ぐ者に対して, そのような慈悲を示した者は他にいない。何度も何度も、主は貧しき者の守護者である：単純でありながら強大、主権者、ラグの王。賢者たちはこれを知り、ハリの栄光を語り、そのようにして彼らの言葉を聖なる実りあるものとする。その力によって、私もラグパティの徳を歌うであろう、ラーマの足元に頭を垂れて。聖者たちはまずハリの名声を歌った。その道を歩むことは私にとって容易で愛しい。

Verse 29 (दोहा/सोरठा)

अति अपार जे सरित बर जौं नृप सेतु कराहिं। चढि पिपीलिकउ परम लघु बिनु श्रम पारहि जाहिं।।13।।

ati apāra je sarita bara jaũ nr̥pa setu karāhĩ | caṛhi pipīlikaũ parama laghu binu śrama pārahi jāhĩ ||13||

河は、いかに広大で勝れていようとも、王が橋を架けさせるなら、蟻のごとき微小なる者でさえ、その上をよじ登り、労することなく渡り切る。（13）

Verse 30 (चौपाई)

एहि प्रकार बल मनहि देखाई। करिहउँ रघुपति कथा सुहाई।। ब्यास आदि कबि पुंगव नाना। जिन्ह सादर हरि सुजस बखाना।। चरन कमल बंदउँ तिन्ह केरे। पुरवहुँ सकल मनोरथ मेरे।। कलि के कबिन्ह करउँ परनामा। जिन्ह बरने रघुपति गुन ग्रामा।। जे प्राकृत कबि परम सयाने। भाषाँ जिन्ह हरि चरित बखाने।। भए जे अहहिं जे होइहहिं आगें। प्रनवउँ सबहिं कपट सब त्यागें।। होहु प्रसन्न देहु बरदानू। साधु समाज भनिति सनमानू।। जो प्रबंध बुध नहिं आदरहीं। सो श्रम बादि बाल कबि करहीं।। कीरति भनिति भूति भलि सोई। सुरसरि सम सब कहँ हित होई।। राम सुकीरति भनिति भदेसा। असमंजस अस मोहि अँदेसा।। तुम्हरी कृपा सुलभ सोउ मोरे। सिअनि सुहावनि टाट पटोरे।।

ehi prakāra bala manahi dekhāī | karihaũ raghupati kathā suhāī || byāsa ādi kabi puṅgava nānā | jinha sādhara hari sujasa bakhānā || carana-kamala bandaũ tinh kere | puravahũ sakala manoratha mere || kali ke kabinha karaũ paranāmā | jinha barane raghupati guna-grāmā || je prākṛta kabi parama sayāne | bhāṣā̃ jinha hari carita bakhāne || bhae je ahahĩ je hoihahĩ āgẽ | pranavaũ sabahĩ kapaṭa saba tyāgẽ || hohu prasanna dehu baradānū | sādhu samāja bhaṇiti sanamānū || jo prabandha budha nahĩ ādarahī̃ | so śrama bādi bāla kabi karahī̃ || kīrati bhaṇiti bhūti bhali soī | surasari sama saba kahã hita hoī || rāma su-kīrati bhaṇiti bhadesā | asamañjasa asa mohi aṁdesā || tumharī kṛpā sulabha soũ more | sīa-ni suhāvani ṭāṭa paṭore ||

このように心を強めて、私はラグパティの美しい物語を語るであろう。ヴィヤーサや多くの詩人の長たちに礼拝する, 彼らは敬意を持ってハリの高貴な名声を歌った。彼らの蓮の足を崇拝する：私のすべての願いを成就させてください。このカリ時代の詩人たちに挨拶する, 彼らはラグパティの集まった徳を描写した。そして、俗語で主の行いを語った至高に賢い詩人たち, 過去にいた者、今いる者、未来に現れる者, すべてに礼拝する、偽りのすべてを捨てて。慈悲深くあれ、私に恵みを与えよ、聖者たちの集いでこの言葉を尊んでください。もし学識ある者たちがこの作品を重んじないなら、それは子供の詩人の無駄な労働に過ぎない。それでも、良い名声と聖なる言葉, これだけが真の利益である。ガンガーのように、すべての者に利益をもたらす。それでも、田舎の言葉でラーマの純粋な栄光を語ることは, 私の懸念と疑いである。しかし、あなたの恩恵により、それは私にとって容易になる：粗い継ぎ当ての布も、濡れて柔らかくなれば美しく見える。

Verse 31 (चौपाई)

पुनि बंदउँ सारद सुरसरिता। जुगल पुनीत मनोहर चरिता।। मज्जन पान पाप हर एका। कहत सुनत एक हर अबिबेका।। गुर पितु मातु महेस भवानी। प्रनवउँ दीनबंधु दिन दानी।। सेवक स्वामि सखा सिय पी के। हित निरुपधि सब बिधि तुलसीके।। कलि बिलोकि जग हित हर गिरिजा। साबर मंत्र जाल जिन्ह सिरिजा।। अनमिल आखर अरथ न जापू। प्रगट प्रभाउ महेस प्रतापू।। सो उमेस मोहि पर अनुकूला। करिहिं कथा मुद मंगल मूला।। सुमिरि सिवा सिव पाइ पसाऊ। बरनउँ रामचरित चित चाऊ।। भनिति मोरि सिव कृपाँ बिभाती। ससि समाज मिलि मनहुँ सुराती।। जे एहि कथहि सनेह समेता। कहिहहिं सुनिहहिं समुझि सचेता।। होइहहिं राम चरन अनुरागी। कलि मल रहित सुमंगल भागी।।

puni bandaũ sārada sura-saritā | jugala punīta manohara caritā || majjana pāna pāpa-hara ekā | kahata sunata eka-hara abibekā || gur pitu mātu mahesa bhavānī | pranavaũ dīna-bandhu dina-dānī || sevaka svāmi sakhā siya-pī ke | hita nirupadhi saba bidhi tulasīke || kali biloki jaga-hita-hara girijā | sābara mantra-jāla jinha sirijā || anamil ākhar aratha na jāpū | pragaṭa prabhāu mahesa pratāpū || so umesa mohi para anukūlā | karihiṃ kathā muda maṅgala-mūlā || sumiri sivā siva pāi pasāū | barnaũ rāmacarita cita-cāū || bhaniti mori siva-kripā̃ bibhātī | sasi samāja mili manahũ surātī || je ehi kathahi saneha sametā | kahihahiṃ sunihahiṃ samujhi sacetā || hoihahiṃ rāma carana anurāgī | kali-mala rahita sumaṅgala-bhāgī ||

再びシャラダーと神聖な川、ガンガーに礼拝する, 二つの聖なる魅力的な物語の流れ。彼女で沐浴し、彼女の水を飲むことは罪を拭い去る。ただ彼女について語り、聞くだけでも無明の闇を払う。グル、父、母、そしてマヘーシャとバヴァーニーに礼拝する, 無力な者の助け、貧しき者への与え手。あらゆる面で、トゥルシーにとって彼らは僕、主、友である。そして何より、シーターの愛する方は彼の無条件の善意志者である。カリの時代を見て、シヴァとギリジャーは, 世界の善のためにシャーバラ・マントラの網を創った, 彼らの力を現した：音節が合わず、意味が理解されなくても、マヘーシャの力によって効果が現れる。ウマーの主が私に慈悲深くあり、この物語を喜びと吉祥の源としてくださるように。シヴァーを思い、シヴァの恩寵を受け、私は心から溢れる想いでラーマの行いを歌う。シヴァの慈悲によって私の夜明けが来る, 星の群れの中の月のように美しい夜のように。愛を持ってこの物語を語り、聞く者は、目覚めた心で理解し、ラーマの足の愛者となる, カリの汚れから解放され、祝福された幸運の相続者となる。

Verse 32 (दोहा/सोरठा)

सपनेहुँ साचेहुँ मोहि पर जौं हर गौरि पसाउ। तौ फुर होउ जो कहेउँ सब भाषा भनिति प्रभाउ।।15।।

sapanehũ sacehũ mohi para jaũ hara gauri pasāu | tau phura hou jo kaheũ saba bhāṣā bhaṇiti prabhāu ||15||

夢においても、目覚めの真実においても、ああハラ（シヴァ）よ、ガウリー（パールヴァティー）よ、もし御慈悲がわが身に注がれるなら、わたしの語ったことはただちに成就するであろう――その言葉のすべて、つつましき申し述べも、ことごとく霊験を現す。||15||

Verse 33 (चौपाई)

बंदउँ अवध पुरी अति पावनि। सरजू सरि कलि कलुष नसावनि।। प्रनवउँ पुर नर नारि बहोरी। ममता जिन्ह पर प्रभुहि न थोरी।। सिय निंदक अघ ओघ नसाए। लोक बिसोक बनाइ बसाए।। बंदउँ कौसल्या दिसि प्राची। कीरति जासु सकल जग माची।। प्रगटेउ जहँ रघुपति ससि चारू। बिस्व सुखद खल कमल तुसारू।। दसरथ राउ सहित सब रानी। सुकृत सुमंगल मूरति मानी।। करउँ प्रनाम करम मन बानी। करहु कृपा सुत सेवक जानी।। जिन्हहि बिरचि बड़ भयउ बिधाता। महिमा अवधि राम पितु माता।।

bandaũ avadha purī ati pāvani | sarajū sari kali kaluṣa nasāvani || pranavaũ pura nara nāri bahorī | mamatā jinha para prabhuhi na thorī || siya nindaka agha ogha nasāe | loka bisoka banāi basāe || bandaũ kausalayā disi prācī | kīrati jāsu sakala jaga mācī || pragaṭeu jahã raghupati sasi cārū | bisva sukhada khala kamala tusārū || dasaratha rāu sahita saba rānī | sukṛta sumaṅgala mūrati mānī || karaũ pranāma karama mana bānī | karahu kṛpā suta sevaka jānī || jinhahi biraci baṛa bhayau bidhātā | mahimā avadhi rāma pitu mātā ||

至高に聖なるアヨーディヤーの都に礼拝し、サラユ川に礼拝する, カリ時代の汚れを洗い流すお方。再びその都の男女に帰依する, 彼らには主への少しの執着も見出されない。彼らはシーターを中傷する者の積み重なった罪を滅ぼし、悲しみのない世界を築き、定住させた。カウサリヤー王妃に礼拝する, 東の方角そのもの, 彼女から栄光が全世界に広がった。そこに、ラグの主が現れた, 月のように美しく、宇宙に喜びを与え、悪者の蓮の池に霜となる。ダシャラタ王とすべての王妃と共に、功徳と吉祥の化身として崇められる。行い、心、言葉によって礼拝する。息子のように愛しい僕として私を知り、慈悲を示してください。創造主でさえ偉大となって創った者たち, それがアヨーディヤとラーマの両親の威光である。

Verse 34 (दोहा/सोरठा)

बंदउँ अवध भुआल सत्य प्रेम जेहि राम पद। बिछुरत दीनदयाल प्रिय तनु तृन इव परिहरेउ।।16।।

bandauṁ avadha bhuāla satya prema jehi rāma pada | bichurata dīnadayāla priya tanu tṛna iva parihareu ||16||

真実と愛の座そのものである御足をもつ、アヨーディヤーの王ラーマに礼拝する。愛しき御方と離れたとき、あの大悲者は、草の葉を捨てるがごとく、身をも脱ぎ捨てられたかのようであった。

Verse 35 (चौपाई)

प्रनवउँ परिजन सहित बिदेहू। जाहि राम पद गूढ़ सनेहू।। जोग भोग महँ राखेउ गोई। राम बिलोकत प्रगटेउ सोई।। प्रनवउँ प्रथम भरत के चरना। जासु नेम ब्रत जाइ न बरना।। राम चरन पंकज मन जासू। लुबुध मधुप इव तजइ न पासू।। बंदउँ लछिमन पद जलजाता। सीतल सुभग भगत सुख दाता।। रघुपति कीरति बिमल पताका। दंड समान भयउ जस जाका।। सेष सहस्त्रसीस जग कारन। जो अवतरेउ भूमि भय टारन।। सदा सो सानुकूल रह मो पर। कृपासिंधु सौमित्रि गुनाकर।। रिपुसूदन पद कमल नमामी। सूर सुसील भरत अनुगामी।। महावीर बिनवउँ हनुमाना। राम जासु जस आप बखाना।।

pranavaũ parijana sahita bidehū | jāhi rāma pada gūṛha sanehū || yoga bhoga maṁ rākhēu goī | rāma bilokata pragaṭēu soī || pranavaũ prathama bharata kē caranā | jāsu nema vrata jāi na baranā || rāma carana paṅkaja mana jāsū | lubudha madhupa iva tajai na pāsū || bandauṁ lachimana pada jalajātā | sītala subhaga bhagata sukha dātā || raghupati kīrati bimala patākā | daṇḍa samāna bhayau jasa jākā || sēṣa sahastra-sīsa jaga kārana | jō avatarēu bhūmi bhaya ṭārana || sadā sō sānukūla raha mō para | kṛpāsiṁdhu saumitri guṇākara || ripu-sūdana pada kamala namāmī | sūra susīla bharata anugāmī || mahāvīra binavaũ hanumānā | rāma jāsu jasa āpa bakhānā ||

ヴィデーハ（ジャナカ王）とその家臣すべてに礼拝する, その心にはラーマの足への深く隠れた愛がある。ヨーガと王の楽しみの中で、彼はそれを隠していたが、ラーマを見るや否や、それは現れた。まずバラタの足に礼拝する, その堅固な統治と誓いの規律は完全には語れない。その心はラーマの蓮の足に執着する, 貪欲な蜂が蓮を離れないように。ラクシュマナの蓮の足を崇拝する, 涼しく、吉祥で、信者に喜びを与える。その名声はラグの汚れのない旗印として立ち、杖のように真っ直ぐである。彼は世界のために千の頭を持つシェーシャであり、地上の恐怖を除くために降臨した。その慈悲の海、ソーミトリ、徳の鉱山が、常に私に好意的でありますように。敵を滅ぼす方の蓮の足に礼拝する, 勇敢で優しく、バラタの忠実な従者。そしてハヌマーンに祈願する, 強大な英雄、その栄光はラーマ御自身が語られた。

Verse 36 (दोहा/सोरठा)

प्रनवउँ पवनकुमार खल बन पावक ग्यानधन। जासु हृदय आगार बसहिं राम सर चाप धर।।17।।

pranavauṁ pavanakumāra khala bana pāvaka gyānadhana | jāsu hṛdaya āgāra basahiṁ rāma sara cāpa dhara ||17||

風神の御子ハヌマーンに礼拝する――悪しき者どもの森を焼く火であり、真智の宝蔵。弓矢を執るラーマが、その御心の御殿に住まわれる。

Verse 37 (चौपाई)

कपिपति रीछ निसाचर राजा। अंगदादि जे कीस समाजा।। बंदउँ सब के चरन सुहाए। अधम सरीर राम जिन्ह पाए।। रघुपति चरन उपासक जेते। खग मृग सुर नर असुर समेते।। बंदउँ पद सरोज सब केरे। जे बिनु काम राम के चेरे।। सुक सनकादि भगत मुनि नारद। जे मुनिबर बिग्यान बिसारद।। प्रनवउँ सबहिं धरनि धरि सीसा। करहु कृपा जन जानि मुनीसा।। जनकसुता जग जननि जानकी। अतिसय प्रिय करुना निधान की।। ताके जुग पद कमल मनावउँ। जासु कृपाँ निरमल मति पावउँ।। पुनि मन बचन कर्म रघुनायक। चरन कमल बंदउँ सब लायक।। राजिवनयन धरें धनु सायक। भगत बिपति भंजन सुख दायक।।

kapipati rīcha nisācara rājā | aṅgadādi je kīsa samājā || bandauṁ saba ke carana suhāe | adhama sarīra rāma jinha pāe || raghupati carana upāsaka jete | khaga mṛga sura nara asura samete || bandauṁ pada saroja saba kere | je binu kāma rāma ke cere || suka sanakādi bhagata muni nārada | je munibara bigyāna bisārada || pranavauṁ sabahiṁ dharani dhari sīsā | karahu kṛpā jana jāni munīsā || janakasutā jaga janani jānakī | atisaya priya karunā nidhāna kī || tāke juga pada kamala manāvauṁ | jāsu kṛpā̃ niramala mati pāvauṁ || puni mana bacana karma raghunāyaka | carana kamala bandauṁ saba lāyaka || rājivanayana dhareṁ dhanu sāyaka | bhagata bipati bhañjana sukha dāyaka ||

猿の王たち、熊たち、夜の徘徊者の王たちに礼拝する。アンガダとヴァナラの集まったすべての群衆に。すべての美しい足を崇拝する, その卑しい体に主ラーマが宿られた者たち。ラグの主の足を崇拝するすべての者, 鳥、獣、神、人、そして悪魔の群衆さえも, 私は彼らすべてに礼拝する。利己的な欲望なく、ただラーマの僕であるすべての者の蓮の足に礼拝する。シューカ、サナカとその仲間、信者、そして聖者ナーラダ, 真の知識に熟達した著名な賢者たち, すべてに礼拝し、地に頭を置く：賢者たちよ、私をあなたがたの者と知り、慈悲を示してください。そしてジャナキー、ジャナカの娘、世界の母, 慈悲の宝庫である方に非常に愛される, 彼女の一対の蓮の足を祈願する。その恩寵によって汚れのない理解が得られる。それから心、言葉、行いでラグの主の蓮の足に礼拝する, あらゆる崇拝に値する, 蓮の目を持ち、弓と矢を担ぎ、信者の苦難を打ち砕き、至福を与えるお方。

Verse 38 (दोहा/सोरठा)

गिरा अरथ जल बीचि सम कहिअत भिन्न न भिन्न। बदउँ सीता राम पद जिन्हहि परम प्रिय खिन्न।।18।।

girā aratha jala bīci sama kahiyata bhinna na bhinna | badauṁ sītā rāma pada jinhahi parama priya khinna ||18||

言葉と言葉の意味とは、水とその波のようだと言われる――別々に見えても、まことには離れていない。世の憂いに悩み疲れた者にとって最も愛しき、シーターとラーマの御足に礼拝する。

Verse 39 (चौपाई)

बंदउँ नाम राम रघुवर को। हेतु कृसानु भानु हिमकर को।। बिधि हरि हरमय बेद प्रान सो। अगुन अनूपम गुन निधान सो।। महामंत्र जोइ जपत महेसू। कासीं मुकुति हेतु उपदेसू।। महिमा जासु जान गनराउ। प्रथम पूजिअत नाम प्रभाऊ।। जान आदिकबि नाम प्रतापू। भयउ सुद्ध करि उलटा जापू।। सहस नाम सम सुनि सिव बानी। जपि जेई पिय संग भवानी।। हरषे हेतु हेरि हर ही को। किय भूषन तिय भूषन ती को।। नाम प्रभाउ जान सिव नीको। कालकूट फलु दीन्ह अमी को।।

bandaū̃ nāma rāma raghuvara ko | hetu kṛsānu bhānu himakara ko || bidhi hari haramaya beda prāna so | aguna anūpama guna nidhāna so || mahāmantra joi japata mahesū | kāsī̃ mukuti hetu upadesū || mahimā jāsu jāna gaṇarāu | prathama pūjiata nāma prabhāū || jāna ādikabi nāma pratāpū | bhayau suddha kari ulaṭā jāpū || sahasa nāma sama suni siva bānī | japi jeī piya saṅga bhavānī || haraṣe hetu heri hara hī ko | kiya bhūṣana tiya bhūṣana tī ko || nāma prabhāu jāna siva nīko | kālakūṭa phalu dīnha amī ko ||

ラグの最良の者、ラーマの御名に礼拝する, 火、太陽、月の原因である御名に。それはヴェーダの生命息であり、ブラフマー、ヴィシュヌ、シヴァに満ちている。特質を超えた形なきお方でありながら、比類なき徳の宝庫である。それはマヘーシャが唱える大マントラであり、カーシーで解脱の手段として教えるものである。その威光を知って、ガネーシャはまず礼拝される, 御名の力が彼を第一とする。御名の力を知って、最初の詩人（ヴァールミーキ）は「逆」のジャパによって浄化された。シヴァの唇から千の名前に等しいと聞いて、バヴァーニーも愛する主と共にそれを唱える。喜びに、シヴァの原因そのものを見て、それは彼の装飾となった, そして彼の配偶者の装飾も。シヴァは御名の力をよく知っている：それは致命的なカラクータの果実を甘露に変えた。

Verse 40 (दोहा/सोरठा)

बरषा रितु रघुपति भगति तुलसी सालि सुदास॥ राम नाम बर बरन जुग सावन भादव मास॥19॥

baraṣā ritu raghupati bhagati tulasī sāli sudāsa. rāma nāma bara barana juga sāvana bhādava māsa..19..

雨季とは、ラグの主へのバクティ（信愛）である、とトゥルシーダースは言う――善き奉仕者にとっては稲の作である。 ラーマの御名の妙なる唱和は、いかなる時代にも、サーワンとバードンの月――恩寵の満ちる雨を降らせる。

Verse 41 (चौपाई)

आखर मधुर मनोहर दोऊ। बरन बिलोचन जन जिय जोऊ।। सुमिरत सुलभ सुखद सब काहू। लोक लाहु परलोक निबाहू।। कहत सुनत सुमिरत सुठि नीके। राम लखन सम प्रिय तुलसी के।। बरनत बरन प्रीति बिलगाती। ब्रह्म जीव सम सहज सँघाती।। नर नारायन सरिस सुभ्राता। जग पालक बिसेषि जन त्राता।। भगति सुतिय कल करन बिभूषन। जग हित हेतु बिमल बिधु पूषन । स्वाद तोष सम सुगति सुधा के। कमठ सेष सम धर बसुधा के।। जन मन मंजु कंज मधुकर से। जीह जसोमति हरि हलधर से।।

ākhar madhura manohara doū | barana bilocana jana jiya joū || sumirata sulabha sukhada saba kāhū | loka lāhu paraloka nibāhū || kahata sunata sumirata suṭhi nīke | rāma lakhana sama priya tulasī ke || baranata barana prīti bilagātī | brahma jīva sama sahaja saṁghātī || nara nārāyana sarisa subhrātā | jaga pālaka biseṣi jana trātā || bhagati sutiya kala karana bibhūṣana | jaga hita hetu bimala bidhu pūṣana || svāda toṣa sama sugati sudhā ke | kamaṭha seṣa sama dhara basudhā ke || jana mana mañju kañja madhukara se | jīha jasomati hari haladhara se ||

その二つの音節は甘く、魅力的である。文字の目であり、信者の心に愛しい。思い出せば容易に得られ、すべてに幸福をもたらす。この世界で利益を与え、あの世界で支える。それを語り、聞き、心に留めることは至って良い。トゥルシーにとって、それらはラーマとラクシュマナのように愛しい。それを描写すると、二つに見えるが、愛において分かたれない, ブラフマンと個我のように、自然に結合している。ナルとナーラーヤナのような高貴な兄弟：世界の守護者であり、特別な方法で自分たちの民の救済者である。信愛は彼らの娘、吉祥な行いは彼らの装飾。世界の福利のために、彼らは汚れのない、養う月である。彼らは味と満足であり、至福の甘露のようである。クールマとシェーシャのように大地を支える。信者の心には、美しい蓮への蜂のようであり、舌には、ヤショーダーのように, 常にハリを愛し, ハラダラ（バララーマ）のように, 常に言葉の中で彼を担う。