Prakarana 2
सोपान-प्रवेश (Staircase-Threshold): नाम-कीर्ति-स्तुति के द्वारा चित्त-शुद्धि और श्रद्धा का जन्म। बालकाण्ड यहाँ ‘कथा आरंभ’ मात्र नहीं, बल्कि साधक के भीतर ‘राम-नाम’ को आधार (आलंबन) बनाकर कलि-मल-नाश और सत्संग-प्रवृत्ति की प्रथम सीढ़ी है—जहाँ प्राकृत/लोकभाषा भी वेद-सार बनकर उद्धार-मार्ग हो जाती है।
ఈ అంశం బాలకాండ ప్రస్తావనా-ప్రవాహంలోని సాంద్ర ‘మంగళాచరణ-రసాయనం’. ప్రధాన రసం శాంతమే—కానీ ఆ శాంతి నిష్క్రియ కాదు; నామ-స్మరణం నుంచి పుట్టే ఉజ్జ్వల వైరాగ్యం, వినయ-భావంతో పుష్టమవుతుంది. తులసీదాసు లోకభాషలోని ‘గ్రామ్య’ గిరాన్నీ రామ-యశస్సు సాన్నిధ్యంతో పవిత్రమని చెబుతారు; మలయ-ప్రసంగంలో దారువుకూడా సుగంధితమయ్యేలా. కవి తన అల్పత (మతి-థోర)ను, కలియుగపు కపట-భక్తిపై విమర్శను ఉంచి, శ్రోతను వివేక-సత్సంగం వైపు మళ్లిస్తారు. దార్శనిక నిర్మాణంలో ఈ ఖండం ‘నామం’ను బ్రహ్మ-సేతువుగా చేస్తుంది: నిర్గుణ (అనీహ, అరూప, అనామ) పరమధామంలోని అదే వ్యాపక భగవంతుడు భక్త-హితార్థం సగుణ దేహం ధరిస్తాడు. ఈ విధంగా బాలకాండపు తొలి మెట్టు సాధకునికి ‘నామ-ఆశ్రయం’నిచ్చి, ముందరి లీలా-కథకు అంతర్గత పాత్రత (అధికార)ను ప్రసాదిస్తుంది.
Verses
చౌపాయి 10.1-5
एहि महँ रघुपति नाम उदारा।अति पावन पुरान श्रुति सारा।।
मंगल भवन अमंगल हारी।उमा सहित जेहि जपत पुरारी।।
भनिति बिचित्र सुकबि कृत जोऊ।राम नाम बिनु सोह न सोऊ।।
बिधुबदनी सब भाँति सँवारी।सोन न बसन बिना बर नारी।।
सब गुन रहित कुकबि कृत बानी।राम नाम जस अंकित जानी।।
सादर कहहिं सुनहिं बुध ताही।मधुकर सरिस संत गुनग्राही।।
जदपि कबित रस एकउ नाही।राम प्रताप प्रकट एहि माहीं।।
सोइ भरोस मोरें मन आवा।केहिं न सुसंग बडप्पनु पावा।।
धूमउ तजइ सहज करुआई।अगरु प्रसंग सुगंध बसाई।।
भनिति भदेस बस्तु भलि बरनी।राम कथा जग मंगल करनी।।
ehi mahã̃ raghupati nāma udārā |ati pāvana purāna śruti sārā ||
maṅgala bhavana amaṅgala hārī |umā sahita jehi japata purārī ||
bhaniti bicitra sukabi kṛta joū |rāma nāma binu soha na soū ||
bidhu-badanī saba bhā̃ti saṁvārī |sona na basana binā bara nārī ||
saba guna rahita kukabi kṛta bānī |rāma nāma jasa aṅkita jānī ||
sādara kahahiṁ sunahiṁ budha tāhī |madhukara sarisa santa guna-grāhī ||
jadapi kabita rasa ekau nāhī |rāma pratāpa prakaṭa ehi māhī ||
soi bharosa moreṁ mana āvā |kehiṁ na susaṅga baḍappanu pāvā ||
dhūmau tajai sahaja karuāī |agaru prasaṅga sugandha basāī ||
bhaniti bhadesa bastu bhali baranī |rāma kathā jaga maṅgala karanī ||
ఈ గ్రంథంలో రఘుపతి అయిన రాముని ఉదారమైన నామము ఉన్నది; అత్యంత పవిత్రమైనది, పురాణములకును వేదములకును సారమైనది. అది మంగళముల నివాసము, అమంగళములను హరించునది; ఉమాసహిత పురారి అయిన శివుడు జపించు నామము. శ్రేష్ఠ కవి చేసిన విచిత్రమైన రచన కూడా రామ నామము లేక ఒళుకదు. చంద్రముఖి అయిన స్త్రీ, సర్వవిధముల అలంకరించబడిననూ, వస్త్రములు లేక అందముగా కనిపించదు. కానీ సర్వగుణములు లేని నీచ కవి చేసిన వాక్యము, రామ నామ యశస్సుతో అంకితమైనదని తెలిసిన, బుద్ధిమంతులు గౌరవముతో చెప్పుదురు, వినుదురు; ఎందుకంటే సంతులు తేనెటీగల వలె గుణములను గ్రహించువారు. ఈ కవితలో కావ్య రసము ఒకటి కూడా లేకపోయిననూ, రాముని ప్రతాపము ఇందులో ప్రకటమగుచున్నది. అదే నమ్మకము నా మనస్సున వచ్చినది: సత్సంగతి వలన ఎవరు గొప్పతనము పొందలేదు? పొగ కూడా తన సహజమైన కారమును విడుచును, అగరు సంబంధములో సుగంధమును ధరించును. నా రచన తక్కువైననూ, దాని విషయము ఉత్తమమైనది, ఎందుకంటే అది జగత్తుకు మంగళము చేయు రామ కథను వర్ణించుచున్నది.
ఛందం 10
मंगल करनि कलि मल हरनि तुलसी कथा रघुनाथ की।गति कूर कबिता सरित की ज्यों सरित पावन पाथ की।।
प्रभु सुजस संगति भनिति भलि होइहि सुजन मन भावनी।भव अंग भूति मसान की सुमिरत सुहावनि पावनी।।
maṅgala karani kali mala harani tulasī kathā raghunātha kī |gati kūra kabitā sarita kī jyoṃ sarita pāvana pātha kī ||
prabhu sujasa saṅgati bhaniti bhali hoihi sujana mana bhāvanī |bhava aṅga bhūti masāna kī sumirata suhāvani pāvanī ||
రఘునాథుని కథ, తులసీదాసు చెప్పుచున్నాడు, మంగళాన్ని కలుగజేయుటయు కలియుగ మలినాన్ని తొలగించుటయు చేయును. నా కవిత్వము యొక్క ప్రవాహము నది యొక్క ప్రవాహము వలె వంకెగా ఉన్ననూ, నది నీరు పవిత్రమైనట్లు ఈ కథ కూడా పవిత్రమైనది. ప్రభువు యొక్క కీర్తితో సంగమించినందున, నా కవిత్వము నిస్సారమైననూ సజ్జనుల హృదయములకు ఇంపుగా మంచిదిగా మారును. శివుని శరీరముపై స్మశానము యొక్క బూడిద వలె, స్మరించునప్పుడు అందమైనదిగా పవిత్రమైనదిగా ఉండును.
దోహా 10(क)-(ख)
प्रिय लागिहि अति सबहि मम भनिति राम जस संग।दारु बिचारु कि करइ कोउ बंदिअ मलय प्रसंग।।10(क)।।
स्याम सुरभि पय बिसद अति गुनद करहिं सब पान।गिरा ग्राम्य सिय राम जस गावहिं सुनहिं सुजान।।10(ख)।।
priya lāgihi ati sabahi mama bhaṇiti rāma jasa saṅga |dāru bicāru ki karai kou bandia malaya prasaṅga ||10(ka)||
syāma surabhi paya bisada ati gunada karahiṁ saba pāna |girā grāmya siya rāma jasa gāvahiṁ sunahiṁ sujāna ||10(kha)||
నా పద్యము, రాముని కీర్తితో కలిసినందున, అందరికీ మిక్కిలి ఇష్టముగా కనిపించును. మలయ కొండల నుండి వచ్చిన కలప ఏ రకమైనదో ఎవరు ఆలోచిస్తారు? చందన తోటలతో సంబంధించినందున అది పూజనీయమైనది. ఆవు నల్లనదైనా, దాని పాలు అత్యంత శుద్ధమైనది, మంచి గుణములతో నిండినది, అందరూ త్రాగుతారు. అట్లే, నా మాట గ్రామ్యమైనదైనా, సీత మరియు రాముని కీర్తిని గానము చేస్తుంది, జ్ఞానులు దానిని విని పాడుదురు.
చౌపాయి 11.1-5
मनि मानिक मुकुता छबि जैसी।अहि गिरि गज सिर सोह न तैसी।।
नृप किरीट तरुनी तनु पाई।लहहिं सकल सोभा अधिकाई।।
तैसेहिं सुकबि कबित बुध कहहीं।उपजहिं अनत अनत छबि लहहीं।।
भगति हेतु बिधि भवन बिहाई।सुमिरत सारद आवति धाई।।
राम चरित सर बिनु अन्हवाएँ।सो श्रम जाइ न कोटि उपाएँ।।
कबि कोबिद अस हृदयँ बिचारी।गावहिं हरि जस कलि मल हारी।।
कीन्हें प्राकृत जन गुन गाना।सिर धुनि गिरा लगत पछिताना।।
हृदय सिंधु मति सीप समाना।स्वाति सारदा कहहिं सुजाना।।
जौं बरषइ बर बारि बिचारू।होहिं कबित मुकुतामनि चारू।।
mani mānika mukutā chabi jaisī |ahi giri gaja sira soha na taisī ||
nṛpa kirīṭa tarunī tanu pāī |lahahiṃ sakala sobhā adhikāī ||
taisehiṃ su-kabi kabita budha kahaḥīṃ |upajahiṃ anata-anata chabi lahahīṃ ||
bhagati hetu bidhi bhavana bihāī |sumirata sāradā āvati dhāī ||
rāma carita sara binu anhavāeṃ |so śrama jāi na koṭi upāeṃ ||
kabi kobida asa hṛdayã bicārī |gāvahiṃ hari jasa kali mala hārī ||
kīnhēṃ prākṛta jana guna gānā |sira dhuni girā lagata pachitānā ||
hṛdaya sindhu mati sīpa samānā |svāti sāradā kahahiṃ sujānā ||
jauṃ baraṣai bara bāri bicārū |hohiṃ kabita mukutāmani cārū ||
మణులు, మాణిక్యాలు, ముత్యాల వెన్నెము - పాము తలపైన, కొండపైన, ఏనుగు తలపైన అంతటి సోభ లేదు. కాని రాజు కిరీటంలోను, యువతి శరీరంలోను స్థానం పొందిన అన్ని సోభలను అధికంగా పొందుతాయి. అట్లే, సుకవుల కవిత ఒకచోట పుడుతుంది, మరోచోట అందం పొందుతుందని విద్వాంసులు చెబుతారు. భక్తి కోసం, స్మరించినప్పుడు, సరస్వతి బ్రహ్మ లోకం విడిచి పరుగున వస్తుంది. రామ చరిత సరస్సులో స్నానం చేయకుండా, ఆ శ్రమ కోట్ల ఉపాయాలతోనూ పోదు. కవులు, పండితులు హృదయంలో ఇలా ఆలోచించి, కలి మలినాన్ని పోగొట్టే హరి యశస్సును గానం చేస్తారు. సామాన్య జనుల గుణాలను గానం చేసినప్పుడు, సరస్వతి తల కొట్టుకొని పశ్చాత్తాప పడుతుంది. హృదయం సముద్రం, బుద్ధి పులుసు, సరస్వతి స్వాతి వర్షం అని విద్వాంసులు చెబుతారు. ఉత్తమ ఆలోచన ఆ వర్షంగా కురిసిన, కవిత అందమైన ముత్యాలుగా మారుతుంది.
దోహా 11
जुगुति बेधि पुनि पोहिअहिं रामचरित बर ताग।पहिरहिं सज्जन बिमल उर सोभा अति अनुराग।।11।।
juguti bedhi puni pohiahiṁ rāmacarita bara tāga |pahirahiṁ sajjana bimala ura sobhā ati anurāga ||11||
పద్యాల ముత్యాలు నేర్పుగా తొలగబడి, రాముని చరిత్ర అనే ఉత్తమ దారంలో పేనబడతాయి; సజ్జనులు వాటిని తమ పరిశుద్ధ హృదయాలలో ధరించి, అత్యంత సౌందర్యంతోనూ గాఢమైన ప్రేమతోనూ ప్రకాశిస్తారు.
చౌపాయి 12.1-6
जे जनमे कलिकाल कराला।करतब बायस बेष मराला।।
चलत कुपंथ बेद मग छाँड़े।कपट कलेवर कलि मल भाँड़ें।।
बंचक भगत कहाइ राम के।किंकर कंचन कोह काम के।।
तिन्ह महँ प्रथम रेख जग मोरी।धींग धरमध्वज धंधक धोरी।।
जौं अपने अवगुन सब कहऊँ।बाढ़इ कथा पार नहिं लहऊँ।।
ताते मैं अति अलप बखाने।थोरे महुँ जानिहहिं सयाने।।
समुझि बिबिधि बिधि बिनती मोरी।कोउ न कथा सुनि देइहि खोरी।।
एतेहु पर करिहहिं जे असंका।मोहि ते अधिक ते जड़ मति रंका।।
कबि न होउँ नहिं चतुर कहावउँ।मति अनुरूप राम गुन गावउँ।।
कहँ रघुपति के चरित अपारा।कहँ मति मोरि निरत संसारा।।
जेहिं मारुत गिरि मेरु उड़ाहीं।कहहु तूल केहि लेखे माहीं।।
समुझत अमित राम प्रभुताई।करत कथा मन अति कदराई।।
je janame kalikāla karālā |karataba bāyasa beṣa marālā ||
calata kupantha beda maga chāṃṛe |kapaṭa kalevara kali mala bhāṃṛe ||
baṃcaka bhagata kahāi rāma ke |kiṃkara kaṃcana koha kāma ke ||
tinha maham̐ prathama rekha jaga morī |dhīṃga dharamadhvaja dhaṃdhaka dhorī ||
jauṃ apane avaguna saba kahauṃ |bāṛhai kathā pāra nahiṃ lahauṃ ||
tāte maiṃ ati alapa bakhāne |thore mahuṃ jānihahiṃ sayāne ||
samujhi bibidhi bidhi binatī morī |kou na kathā suni deihi khorī ||
etehu para karihahiṃ je asaṃkā |mohi te adhika te jaṛa mati raṃkā ||
kabi na houṃ nahiṃ catura kahāvaũ |mati anurūpa rāma guna gāvaũ ||
kaham̐ raghupati ke carita apārā |kaham̐ mati mori nirata saṃsārā ||
jehiṃ māruta giri meru uṛāhīṃ |kahahu tūla kehi lekhe māhīṃ ||
samujhata amita rāma prabhutāī |karata kathā mana ati kadarāī ||
కలికాలం యొక్క భయంకర కాలంలో పుట్టినవారు చేష్టలలో కాకులవారు, అయినా హంస రూపాన్ని ధరించినవారు. వేదమార్గాన్ని విడిచి దుష్టమార్గాలలో నడుస్తారు; వారు మోసం యొక్క రూపాలు, కలి మాలిన్యం యొక్క పాత్రలు. రాముని భక్తులమని చెప్పుకునే మోసగాళ్ళు, బంగారానికి, కోపానికి, కామానికి దాసులు. వారిలో లోకం నాకే మొదటి స్థానమిస్తుంది; నేను ధర్మధ్వజాన్ని మోసే వంచకుడను, లౌకిక వ్యాపారాలలో అగ్రగామిని. నా లోపాలన్నీ చెప్పినచో, కథ పెరిగి అంతం చేరుకోలేకపోతాను. కాబట్టి నేను చాలా స్వల్పంగా వర్ణిస్తున్నాను; తెలివైనవారు కొన్ని మాటలలో గ్రహిస్తారు. అనేక విధాలుగా చేసే నా వేణ్ణనలను అర్థం చేసుకొని, ఈ కథ విన్న ఎవరూ నాలో నిందించరు. ఇంతటి తర్వాత కూడా సంశయించేవారు నాకన్నా మొండి బుద్ధి గలవారు, బీద బుద్ధి గలవారు. నేను కవిని కాను, తెలివైనవాడనని చెప్పుకోను; నా బుద్ధి ప్రకారం రాముని గుణాలను పాడుతాను. రఘుపతి యొక్క చరిత్రలు ఎంత అపారమైనవి, నా మనసు ఎంత చిన్నది, సంసారంలో మునిగినది! మేరు పర్వతాన్ని గాలి ఎగరగొట్టినప్పుడు, ఒక పంచ ముక్క ఎంత విలువ చెప్పండి? రాముని అనంత ప్రభావాన్ని తలచి, ఆయన కథను చెప్పుతూ నా మనసు మిక్కుటంగా భయపడుతుంది.
దోహా 12
सारद सेस महेस बिधि आगम निगम पुरान।नेति नेति कहि जासु गुन करहिं निरंतर गान।।12।।
sārada sesa mahesa bidhi āgama nigama purāna |neti neti kahi jāsu guna karahiṁ nirantara gāna ||12||
సరస్వతి, శేషుడు, మహేశుడు, బ్రహ్మ, ఆగమాలు, నిగమాలు మరియు పురాణాలు - అందరూ ఆయన గుణాలను కీర్తిస్తూ, వాటికంటే మించినవని చెప్పుకుంటూ నిరంతరం గానం చేస్తున్నారు.
చౌపాయి 13.1-5
सब जानत प्रभु प्रभुता सोई।तदपि कहें बिनु रहा न कोई।।
तहाँ बेद अस कारन राखा।भजन प्रभाउ भाँति बहु भाषा।।
एक अनीह अरूप अनामा।अज सच्चिदानंद पर धामा।।
ब्यापक बिस्वरूप भगवाना।तेहिं धरि देह चरित कृत नाना।।
सो केवल भगतन हित लागी।परम कृपाल प्रनत अनुरागी।।
जेहि जन पर ममता अति छोहू।जेहिं करुना करि कीन्ह न कोहू।।
गई बहोर गरीब नेवाजू।सरल सबल साहिब रघुराजू।।
बुध बरनहिं हरि जस अस जानी।करहि पुनीत सुफल निज बानी।।
तेहिं बल मैं रघुपति गुन गाथा।कहिहउँ नाइ राम पद माथा।।
मुनिन्ह प्रथम हरि कीरति गाई।तेहिं मग चलत सुगम मोहि भाई।।
sab jānat prabhu prabhutā soī |tadapi kahẽ binu rahā na koī ||
tahā̃ beda asa kārana rākhā |bhajana prabhāu bhā̃ti bahu bhāṣā ||
eka anīha arūpa anāmā |aja saccidānanda para dhāmā ||
byāpaka bisvarūpa bhagavānā |tehã dhari deha carita kṛta nānā ||
so kevala bhagatan hita lāgī |parama kṛpāla pranata anurāgī ||
jehi jana para mamatā ati choū |jehiṁ karunā kari kīnha na kohū ||
gaī bahora garība nevājū |sarala sabala sāhiba raghurājū ||
budha baranahiṁ hari jasa asa jānī |karahiṁ punīta suphala nija bānī ||
tehiṁ bala maiṁ raghupati guna gāthā |kahihauṁ nāi rāma pada māthā ||
muninha prathama hari kīrati gāī |tehiṁ maga calata sugama mohi bhāī ||
అందరూ ప్రభువు మహిమను తెలుసుకుంటారు; అయినప్పటికీ దానిని చెప్పకుండా ఉండినవాడు ఎవడునూ లేడు. అక్కడ వేదాలు ఇటువంటి కారణాన్ని చెప్పాయి: భక్తి యొక్క శక్తిని అనేక విధాలుగా వివరించాయి. ఒకడు, కోరికలేనివాడు, రూపం లేనివాడు, నామం లేనివాడు, జన్మించనివాడు, సత్-చిత్-ఆనంద, పరమ ధామ. సర్వవ్యాపి, విశ్వరూప భగవంతుడు; ఆయన దేహాన్ని ధరించి అనేక చరిత్రలను చేసాడు. అది కేవలం భక్తుల మంగళం కోసమే; ఆయన పరమ కరుణామయుడు, శరణాగతులపై అనురాగం కలవాడు. తనగా భావించినవానిపై గాఢమైన ప్రేమను మమకారాన్ని కలిగివుంటాడు; కరుణ చూపిన తరువాత అతనిపై కోపం తీసుకోడు. పోయినదానిని తిరిగి ఇచ్చేవాడు, పేదవారి స్నేహితుడు; సరళుడైన, బలిష్ఠుడైన, స్వామి రఘురాజు. బుద్ధిమంతులు హరి మహిమను ఇలా తెలుసుకొని, తమ మాటను పవిత్రంగాను ఫలవంతంగాను చేస్తారు. ఆ బలంపై ఆధారపడి, రాముని పాదాలకు తల వంచి, రఘుపతి గుణాల కథను చెప్తాను. మునులు మొదట హరి కీర్తిని పాడారు; ఆ మార్గంలో నడవడం నాకు సులభంగాను ఇంపుగాను అనిపించింది.
దోహా 13
अति अपार जे सरित बर जौं नृप सेतु कराहिं।चढि पिपीलिकउ परम लघु बिनु श्रम पारहि जाहिं।।13।।
ati apāra je sarita bara jaũ nr̥pa setu karāhĩ |caṛhi pipīlikaũ parama laghu binu śrama pārahi jāhĩ ||13||
అత్యంత అపారమైన గొప్ప నదులకు రాజులు వంతెన కట్టించినట్లైతే, అతి చిన్న జీవియైన చీమ కూడా దానిపై ఎక్కి ఎటువంటి శ్రమ లేకుండా దాటి వెళ్ళగలదు.
చౌపాయి 14.1-6
एहि प्रकार बल मनहि देखाई।करिहउँ रघुपति कथा सुहाई।।
ब्यास आदि कबि पुंगव नाना।जिन्ह सादर हरि सुजस बखाना।।
चरन कमल बंदउँ तिन्ह केरे।पुरवहुँ सकल मनोरथ मेरे।।
कलि के कबिन्ह करउँ परनामा।जिन्ह बरने रघुपति गुन ग्रामा।।
जे प्राकृत कबि परम सयाने।भाषाँ जिन्ह हरि चरित बखाने।।
भए जे अहहिं जे होइहहिं आगें।प्रनवउँ सबहिं कपट सब त्यागें।।
होहु प्रसन्न देहु बरदानू।साधु समाज भनिति सनमानू।।
जो प्रबंध बुध नहिं आदरहीं।सो श्रम बादि बाल कबि करहीं।।
कीरति भनिति भूति भलि सोई।सुरसरि सम सब कहँ हित होई।।
राम सुकीरति भनिति भदेसा।असमंजस अस मोहि अँदेसा।।
तुम्हरी कृपा सुलभ सोउ मोरे।सिअनि सुहावनि टाट पटोरे।।
ehi prakāra bala manahi dekhāī |karihaũ raghupati kathā suhāī ||
byāsa ādi kabi puṅgava nānā |jinha sādhara hari sujasa bakhānā ||
carana-kamala bandaũ tinh kere |puravahũ sakala manoratha mere ||
kali ke kabinha karaũ paranāmā |jinha barane raghupati guna-grāmā ||
je prākṛta kabi parama sayāne |bhāṣā̃ jinha hari carita bakhāne ||
bhae je ahahĩ je hoihahĩ āgẽ |pranavaũ sabahĩ kapaṭa saba tyāgẽ ||
hohu prasanna dehu baradānū |sādhu samāja bhaṇiti sanamānū ||
jo prabandha budha nahĩ ādarahī̃ |so śrama bādi bāla kabi karahī̃ ||
kīrati bhaṇiti bhūti bhali soī |surasari sama saba kahã hita hoī ||
rāma su-kīrati bhaṇiti bhadesā |asamañjasa asa mohi aṁdesā ||
tumharī kṛpā sulabha soũ more |sīa-ni suhāvani ṭāṭa paṭore ||
ఈ విధంగా నా మనసుకు దాని బలాన్ని చూపించి, రఘుపతి యొక్క అందమైన కథను చెప్తాను. వ్యాసుడు మొదలైన అనేక శ్రేష్ఠ కవులు, హరి యొక్క కీర్తిని భక్తితో వర్ణించారు. వారి కమల పాదాలకు నమస్కరిస్తాను; నా అన్ని కోరికలను నెరవేర్చండి. రఘుపతి యొక్క గుణ సమూహాన్ని వర్ణించిన కలియుగ కవులకు నమస్కరిస్తాను. హరి యొక్క చరిత్రలను ప్రాకృత భాషలో చెప్పిన అత్యంత జ్ఞానవంతులైన కవులకు కూడా నమస్కరిస్తాను. ఉన్నవారు, ఇప్పుడు ఉన్నవారు, ఇంక ముందు ఉండబోయేవారు, అందరికీ అన్ని కపటాలను విడిచి వందనాలు చేస్తాను. ప్రసన్నులై ఈ వరాన్ని అనుగ్రహించండి: సాధు సమాజంలో నా పద్యం గౌరవించబడాలి. జ్ఞానులు గౌరవించని రచన, మూర్ఖ కవి చేసే వ్యర్థ శ్రమే అవుతుంది. ఆ కీర్తి, ఆ కవిత, ఆ సంపద మాత్రమే మంచివి, గంగలా అందరికీ హితం కలిగించేవి. రాముని కీర్తి ఉత్తమమైనది, కాని నా పద్యం గ్రామీణమైనది; ఈ అసమంజసమే నాకు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. అయినా మీ కృపతో అది కూడా నాకు సులభం, ఎందుకంటే సన్నని పట్టు కసూతి గరగసన గోనె పనిమీద కూడా అందంగా కనిపిస్తుంది.
దోహా 14(क)-(ग), సోరఠా 14(घ), దోహా 14(ङ)-(छ)
सरल कबित कीरति बिमल सोइ आदरहिं सुजान।सहज बयर बिसराइ रिपु जो सुनि करहिं बखान।।14(क)।।
सो न होइ बिनु बिमल मति मोहि मति बल अति थोर।करहु कृपा हरि जस कहउँ पुनि पुनि करउँ निहोर।।14(ख)।।
कबि कोबिद रघुबर चरित मानस मंजु मराल।बाल बिनय सुनि सुरुचि लखि मोपर होहु कृपाल।।14(ग)।।
बंदउँ मुनि पद कंजु रामायन जेहिं निरमयउ।सखर सुकोमल मंजु दोष रहित दूषन सहित।।14(घ)।।
बंदउँ चारिउ बेद भव बारिधि बोहित सरिस।जिन्हहि न सपनेहुँ खेद बरनत रघुबर बिसद जसु।।14(ङ)।।
बंदउँ बिधि पद रेनु भव सागर जेहि कीन्ह जहँ।संत सुधा ससि धेनु प्रगटे खल बिष बारुनी।।14(च)।।
बिबुध बिप्र बुध ग्रह चरन बंदि कहउँ कर जोरि।होइ प्रसन्न पुरवहु सकल मंजु मनोरथ मोरि।।14(छ)।।
sarala kabita kīrati bimala soi ādarahiṁ sujāna |sahaja bayara bisarāi ripu jo suni karahiṁ bakhāna ||14(ka)||
so na hoi binu bimala mati mohi mati bala ati thora |karahu kṛpā hari jasa kahaũ puni puni karaũ nihora ||14(kha)||
kabi kobida raghubara carita mānasa mañju marāla |bāla binaya suni suruci lakhi mopara hohu kṛpāla ||14(ga)||
bandaũ muni pada kañju rāmāyana jehiṁ niramayau |sakhara sukomala mañju doṣa rahita dūṣana sahita ||14(gha)||
bandaũ cāriu beda bhava bāridhi bohita sarisa |jinhahi na sapanehũ kheda baranata raghubara bisada jasu ||14(ṅa)||
bandaũ bidhi pada renu bhava sāgara jehi kīnha jahã |santa sudhā sasi dhenu pragaṭe khala biṣa bārunī ||14(ca)||
bibudha bipra budha graha carana bandi kahaũ kara jori |hoi prasanna puravahu sakala mañju manoratha mori ||14(cha)||
సరళమైన కవితను, నిర్మలమైన కీర్తిని పండితులు గౌరవిస్తారు; సహజ వైరాన్ని మరచి, శత్రువు కూడా విని పొగడుతూ చెబుతాడు. నిర్మల బుద్ధి లేకుండా అది సాధ్యం కాదు; నా బుద్ధినీ బలమూ చాలా తక్కువ. కాబట్టి మళ్ళీ మళ్ళీ నిన్ను వేడుకుంటున్నాను: నాపై కృప చూపు, హరి కీర్తిని చెప్పగలను. కవులైన పండితులారా, మీరు రఘువంశ శ్రేష్ఠుడైన రాముని చరిత్ర అనే మానస సరోవరంలో విహరించే అందమైన హంసలు. ఒక బాలుని వినయభరిత వేణుకను విని, అతని మంచి అభిప్రాయాన్ని చూసి, నాపై కృప చూపండి. రామాయణాన్ని రచించిన ముని పాద పద్మాలకు నమస్కరిస్తున్నాను; అది కఠినమైనదైనా మృదువైనది, అందమైనది, దోషయుక్తులను చెప్పినా దోషరహితమైనది. నాలుగు వేదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను; అవి సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి నౌక వంటివి, రఘువంశ శ్రేష్ఠుడైన రాముని నిర్మల కీర్తిని వర్ణించడంలో కలలో కూడా అలసిపోనివి. బ్రహ్మ పాద ధూళికి నమస్కరిస్తున్నాను; ఆయన సంసార సాగరాన్ని సృష్టించాడు, అందులో సాధువులు, అమృతం, చంద్రుడు, కామధేనువు జన్మించారు, దుష్టులు, విషం, మద్యం కూడా జన్మించాయి. దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, విద్వాంసులు, గ్రహాల పాదాలకు నమస్కరించి, చేతులు జోడించి చెబుతున్నాను: సంతృప్తి చెంది నా అన్ని మనోరథాలను నెరవేర్చండి.
చౌపాయి 15.1-6
पुनि बंदउँ सारद सुरसरिता।जुगल पुनीत मनोहर चरिता।।
मज्जन पान पाप हर एका।कहत सुनत एक हर अबिबेका।।
गुर पितु मातु महेस भवानी।प्रनवउँ दीनबंधु दिन दानी।।
सेवक स्वामि सखा सिय पी के।हित निरुपधि सब बिधि तुलसीके।।
कलि बिलोकि जग हित हर गिरिजा।साबर मंत्र जाल जिन्ह सिरिजा।।
अनमिल आखर अरथ न जापू।प्रगट प्रभाउ महेस प्रतापू।।
सो उमेस मोहि पर अनुकूला।करिहिं कथा मुद मंगल मूला।।
सुमिरि सिवा सिव पाइ पसाऊ।बरनउँ रामचरित चित चाऊ।।
भनिति मोरि सिव कृपाँ बिभाती।ससि समाज मिलि मनहुँ सुराती।।
जे एहि कथहि सनेह समेता।कहिहहिं सुनिहहिं समुझि सचेता।।
होइहहिं राम चरन अनुरागी।कलि मल रहित सुमंगल भागी।।
puni bandaũ sārada sura-saritā |jugala punīta manohara caritā ||
majjana pāna pāpa-hara ekā |kahata sunata eka-hara abibekā ||
gur pitu mātu mahesa bhavānī |pranavaũ dīna-bandhu dina-dānī ||
sevaka svāmi sakhā siya-pī ke |hita nirupadhi saba bidhi tulasīke ||
kali biloki jaga-hita-hara girijā |sābara mantra-jāla jinha sirijā ||
anamil ākhar aratha na jāpū |pragaṭa prabhāu mahesa pratāpū ||
so umesa mohi para anukūlā |karihiṃ kathā muda maṅgala-mūlā ||
sumiri sivā siva pāi pasāū |barnaũ rāmacarita cita-cāū ||
bhaniti mori siva-kripā̃ bibhātī |sasi samāja mili manahũ surātī ||
je ehi kathahi saneha sametā |kahihahiṃ sunihahiṃ samujhi sacetā ||
hoihahiṃ rāma carana anurāgī |kali-mala rahita sumaṅgala-bhāgī ||
మళ్లీ సారదను, దేవతల నదియైన గంగను వందిస్తున్నాను; ఇద్దరూ పవిత్రులు, వారి చర్యలు చక్కనివి. ఒకరు స్నానము, పానము చేత పాపమును తీసివేయుదురు, మరొకరు చెప్పి వినుట చేత అజ్ఞానమును తీసివేయుదురు. గురువు, తండ్రి, తల్లి అయిన మహేశుని, భవానిని వందిస్తున్నాను; దీనుల స్నేహితులు, ప్రతిదినము దానమిచ్చువారు. సీతాపతికి వీరు సేవకులు, స్వాములు, మిత్రులు; ఎటువంటి మోసము లేకుండ ప్రతి విధమున తులసీదాసుకు హితము కోరువారు. కలియుగమును చూచి, లోకహితము కొరకు, హరుడు, గిరిజ శబర మంత్రముల వలయొకటి అల్లిరి. దాని అక్షరములు కలవవు, పదములకు అర్థము లేదు, జపించలేము, అయినా మహేశుని ప్రభావము చేత దాని శక్తి స్పష్టముగా కనిపించుచున్నది. ఉమాపతి అయిన ఆయన నాకు అనుకూలుడు; ఈ కథను ఆనందమునకు, మంగళమునకు మూలముగా చేయుదెందురు. శివుని, పార్వతిని స్మరించి, శివుని కృపను పొంది, హృదయ ఉత్సాహముతో రాముని చరిత్రను చెప్పుచున్నాను. శివుని కృప చేత నా పద్యములు ప్రకాశించును, చంద్రుడు, నక్షత్రములు కూడిన రాత్రి వలె. ఈ కథను ప్రేమతో చెప్పువారు, వినువారు, జాగ్రత్త మనస్సుతో అర్థము చేసికొనువారు, రాముని పాదములయందు భక్తి కలవారై, కలియుగ మలినము లేక, మహామంగళమునందు భాగము పొందుదురు.
దోహా 15
सपनेहुँ साचेहुँ मोहि पर जौं हर गौरि पसाउ।तौ फुर होउ जो कहेउँ सब भाषा भनिति प्रभाउ।।15।।
sapanehũ sacehũ mohi para jaũ hara gauri pasāu |tau phura hou jo kaheũ saba bhāṣā bhaṇiti prabhāu ||15||
కలలో గానీ నిజంలో గానీ శివుడు గౌరి నాపై అనుగ్రహం చూపించినట్లయితే, నేను చెప్పినవన్నీ తక్షణమే నిజమవుతుంది, ప్రాచీన భాషలో నేను పాడిన పద్యం శక్తివంతమవుతుంది.
చౌపాయి 16.1-4
बंदउँ अवध पुरी अति पावनि।सरजू सरि कलि कलुष नसावनि।।
प्रनवउँ पुर नर नारि बहोरी।ममता जिन्ह पर प्रभुहि न थोरी।।
सिय निंदक अघ ओघ नसाए।लोक बिसोक बनाइ बसाए।।
बंदउँ कौसल्या दिसि प्राची।कीरति जासु सकल जग माची।।
प्रगटेउ जहँ रघुपति ससि चारू।बिस्व सुखद खल कमल तुसारू।।
दसरथ राउ सहित सब रानी।सुकृत सुमंगल मूरति मानी।।
करउँ प्रनाम करम मन बानी।करहु कृपा सुत सेवक जानी।।
जिन्हहि बिरचि बड़ भयउ बिधाता।महिमा अवधि राम पितु माता।।
bandaũ avadha purī ati pāvani |sarajū sari kali kaluṣa nasāvani ||
pranavaũ pura nara nāri bahorī |mamatā jinha para prabhuhi na thorī ||
siya nindaka agha ogha nasāe |loka bisoka banāi basāe ||
bandaũ kausalayā disi prācī |kīrati jāsu sakala jaga mācī ||
pragaṭeu jahã raghupati sasi cārū |bisva sukhada khala kamala tusārū ||
dasaratha rāu sahita saba rānī |sukṛta sumaṅgala mūrati mānī ||
karaũ pranāma karama mana bānī |karahu kṛpā suta sevaka jānī ||
jinhahi biraci baṛa bhayau bidhātā |mahimā avadhi rāma pitu mātā ||
అత్యంత పవిత్రమైన అయోధ్యా నగరానికి నమస్కరిస్తున్నాను. కలియుగ మలినాలను నాశనం చేసే సరయూ నదికి కూడా నమస్కరిస్తున్నాను. నగర పురుషులకు స్త్రీలకు ప్రణామం చేస్తున్నాను, వారి మీద ప్రభువుకు చిన్నది కాని ప్రేమ ఉంది. సీతను నిందించినవారి పాప ప్రవాహాన్ని అతడు నాశనం చేసాడు, వారిని శోకరహితులను చేసి తన లోకంలో నివాసం చేర్పించాడు. కౌసల్యకు నమస్కరిస్తున్నాను, ఆమె తూర్పు దిక్కు వంటిది, ఆమె కీర్తి సర్వ లోకంలో వ్యాపించింది. అక్కడ రఘుపతి అయిన అందమైన చంద్రుడు ఉదయించాడు, విశ్వానికి సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడు, దుష్టుల కలువకు మంచు వంటివాడు. దశరథ రాజుకు సహా అన్ని రాణులకు నమస్కరిస్తున్నాను, వారిని మంచి కర్మల మరియు పూర్ణ మంగళాల విగ్రహాలుగా భావిస్తున్నాను. కర్మ, మనస్సు, వాక్కుతో ప్రణామం చేస్తున్నాను; మీ కుమారుని సేవకుడిని అని తెలిసి నా మీద కృప చూపండి. వారిని సృష్టించడం ద్వారా సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మ గొప్పవాడైనాడు; వారే మహిమకు అంతా, రాముని తండ్రి తల్లి.
సోరఠా 16
बंदउँ अवध भुआल सत्य प्रेम जेहि राम पद।बिछुरत दीनदयाल प्रिय तनु तृन इव परिहरेउ।।16।।
bandauṁ avadha bhuāla satya prema jehi rāma pada |bichurata dīnadayāla priya tanu tṛna iva parihareu ||16||
అవధ దేశాధిపతిని నమస్కరిస్తున్నాను, అతనికి రాముని పాదాల యందు నిజమైన ప్రేమ ఉండేది; దీనులకు మిత్రుడైన రామునితో విడిపోయినప్పుడు, తన ప్రియమైన శరీరాన్ని గడ్డిపోచులా విసర్జించాడు.
చౌపాయి 17.1-5
प्रनवउँ परिजन सहित बिदेहू।जाहि राम पद गूढ़ सनेहू।।
जोग भोग महँ राखेउ गोई।राम बिलोकत प्रगटेउ सोई।।
प्रनवउँ प्रथम भरत के चरना।जासु नेम ब्रत जाइ न बरना।।
राम चरन पंकज मन जासू।लुबुध मधुप इव तजइ न पासू।।
बंदउँ लछिमन पद जलजाता।सीतल सुभग भगत सुख दाता।।
रघुपति कीरति बिमल पताका।दंड समान भयउ जस जाका।।
सेष सहस्रसीस जग कारन।जो अवतरेउ भूमि भय टारन।।
सदा सो सानुकूल रह मो पर।कृपासिंधु सौमित्रि गुनाकर।।
रिपुसूदन पद कमल नमामी।सूर सुसील भरत अनुगामी।।
महावीर बिनवउँ हनुमाना।राम जासु जस आप बखाना।।
pranavaũ parijana sahita bidehū |jāhi rāma pada gūṛha sanehū ||
yoga bhoga maṁ rākhēu goī |rāma bilokata pragaṭēu soī ||
pranavaũ prathama bharata kē caranā |jāsu nema vrata jāi na baranā ||
rāma carana paṅkaja mana jāsū |lubudha madhupa iva tajai na pāsū ||
bandauṁ lachimana pada jalajātā |sītala subhaga bhagata sukha dātā ||
raghupati kīrati bimala patākā |daṇḍa samāna bhayau jasa jākā ||
sēṣa sahasra-sīsa jaga kārana |jō avatarēu bhūmi bhaya ṭārana ||
sadā sō sānukūla raha mō para |kṛpāsiṁdhu saumitri guṇākara ||
ripu-sūdana pada kamala namāmī |sūra susīla bharata anugāmī ||
mahāvīra binavaũ hanumānā |rāma jāsu jasa āpa bakhānā ||
విదేహుని అతని కుటుంబ సమేతంగా నమస్కరిస్తున్నాను, అతనికి రాముని పాదాలయందు లోతైన గోప్యమైన ప్రేమ ఉండేది. యోగ భోగాలలో దానిని దాచిపెట్టాడు, రాముని చూడగానే అది ప్రకటమైంది. ముందుగా భరతుని పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను, అతని నియమ వ్రతాలు వర్ణించలేనివి. అతని మనసు రాముని పద్మ పాదాలయందు లుబ్ధ తుమ్మెద వలె, వాటిని విడిచి వెళ్ళదు. లక్ష్మణుని పద్మ పాదాలను పూజిస్తున్నాను, చల్లని, సుందరమైన, భక్తులకు సుఖదాతలైన. రఘుపతి కీర్తి నిర్మల ధ్వజం, అతని యశస్సు దాని దండం వలె అయింది. అతడు సేషుడు, సహస్ర శిరస్కుడు, జగత్కారణం, భూమి భయాన్ని తొలగించడానికి అవతరించినవాడు. అతడు, కృపాసింధుడు, సౌమిత్రి, గుణాకరుడు, నాపై ఎల్లప్పుడూ అనుకూలుడై ఉండుగాక. శత్రుఘ్నుని పద్మ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను, వీరుడు, సుశీలుడు, భరతుని అనుగామి. మహావీరుడైన హనుమంతుని వేడుకుంటున్నాను, అతని కీర్తిని రాముడే స్వయంగా పొగిడాడు.
సోరఠా 17
प्रनवउँ पवनकुमार खल बन पावक ग्यानधन।जासु हृदय आगार बसहिं राम सर चाप धर।।17।।
pranavauṁ pavanakumāra khala bana pāvaka gyānadhana |jāsu hṛdaya āgāra basahiṁ rāma sara cāpa dhara ||17||
వాయువు యొక్క కుమారుడైన పవన్‌కుమారుని వందిస్తున్నాను; అతడు దుష్టుల అడవికి అగ్ని, జ్ఞాన సంపద; అతని హృదయమనే నివాసంలో ధనుస్సు మఱియు బాణం ధరించిన రాముడు నివసిస్తాడు.
చౌపాయి 18.1-5
कपिपति रीछ निसाचर राजा।अंगदादि जे कीस समाजा।।
बंदउँ सब के चरन सुहाए।अधम सरीर राम जिन्ह पाए।।
रघुपति चरन उपासक जेते।खग मृग सुर नर असुर समेते।।
बंदउँ पद सरोज सब केरे।जे बिनु काम राम के चेरे।।
सुक सनकादि भगत मुनि नारद।जे मुनिबर बिग्यान बिसारद।।
प्रनवउँ सबहिं धरनि धरि सीसा।करहु कृपा जन जानि मुनीसा।।
जनकसुता जग जननि जानकी।अतिसय प्रिय करुना निधान की।।
ताके जुग पद कमल मनावउँ।जासु कृपाँ निरमल मति पावउँ।।
पुनि मन बचन कर्म रघुनायक।चरन कमल बंदउँ सब लायक।।
राजिवनयन धरें धनु सायक।भगत बिपति भंजन सुख दायक।।
kapipati rīcha nisācara rājā |aṅgadādi je kīsa samājā ||
bandauṁ saba ke carana suhāe |adhama sarīra rāma jinha pāe ||
raghupati carana upāsaka jete |khaga mṛga sura nara asura samete ||
bandauṁ pada saroja saba kere |je binu kāma rāma ke cere ||
suka sanakādi bhagata muni nārada |je munibara bigyāna bisārada ||
pranavauṁ sabahiṁ dharani dhari sīsā |karahu kṛpā jana jāni munīsā ||
janakasutā jaga janani jānakī |atisaya priya karunā nidhāna kī ||
tāke juga pada kamala manāvauṁ |jāsu kṛpā̃ niramala mati pāvauṁ ||
puni mana bacana karma raghunāyaka |carana kamala bandauṁ saba lāyaka ||
rājivanayana dhareṁ dhanu sāyaka |bhagata bipati bhañjana sukha dāyaka ||
వానరుల ప్రభువు, ఎలుగుబంట్ల రాజు, రాక్షసుల రాజు, అంగదుడు మొదలైన వానర సమూహములవారు: అవమాన శరీరములు గలవారైనా రాముని పొందిన వారందరి సుందర పాదములకు నమస్కరిస్తున్నాను. రఘుపతి పాదముల ఉపాసకులందరూ, పక్షులు, మృగములు, దేవతలు, మనుష్యులు, అసురులు కలిసి, కోరిక లేకుండా రాముని సేవకులైన వారందరి పద్మ పాదములకు నమస్కరిస్తున్నాను. శుకుడు, సనకుడు మొదలైన భక్తులు, నారద ముని, జ్ఞానములో నిష్ణాతులైన మునిశ్రేష్ఠులు: వారందరికీ భూమిపై తల వంచి నమస్కరిస్తున్నాను: మునీశ్వరులారా, నన్ను మీ సేవకుడిగా తెలిసి కృప చూపండి. జనకుని కుమార్తెయును జగత్తుకు జననియునైన జానకి, కరుణా నిధానునకు అత్యంత ప్రియమైనది. ఆమె రెండు పద్మ పాదములను ప్రార్థిస్తున్నాను, ఆమె కృపతో నేను నిర్మల బుద్ధిని పొందగలను. మరల, మనస్సు, వాక్కు, కర్మతో రఘునాయకుని పద్మ పాదములకు నమస్కరిస్తున్నాను, ఆయన అందరికీ యోగ్యుడు. ఆయన పద్మనయనుడు, ధనుస్సు బాణములు ధరించినవాడు, భక్తుల ఆపదలను నాశనం చేయువాడు, సుఖమును ఇచ్చువాడు.
దోహా 18
गिरा अरथ जल बीचि सम कहिअत भिन्न न भिन्न।बदउँ सीता राम पद जिन्हहि परम प्रिय खिन्न।।18।।
girā aratha jala bīci sama kahiyata bhinna na bhinna |badauṁ sītā rāma pada jinhahi parama priya khinna ||18||
వాక్యము దాని అర్థము, నీరు దాని అల వేరుగా చెప్పబడుతున్నా, అవి వేరు కావు. దుఃఖించిన వారిపై అత్యధిక ప్రేమ కలిగిన సీతా రాముల పాదములకు నమస్కరిస్తున్నాను.
చౌపాయి 19.1-4
बंदउँ नाम राम रघुवर को।हेतु कृसानु भानु हिमकर को।।
बिधि हरि हरमय बेद प्रान सो।अगुन अनूपम गुन निधान सो।।
महामंत्र जोइ जपत महेसू।कासीं मुकुति हेतु उपदेसू।।
महिमा जासु जान गनराउ।प्रथम पूजिअत नाम प्रभाऊ।।
जान आदिकबि नाम प्रतापू।भयउ सुद्ध करि उलटा जापू।।
सहस नाम सम सुनि सिव बानी।जपि जेई पिय संग भवानी।।
हरषे हेतु हेरि हर ही को।किय भूषन तिय भूषन ती को।।
नाम प्रभाउ जान सिव नीको।कालकूट फलु दीन्ह अमी को।।
bandaū̃ nāma rāma raghuvara ko |hetu kṛsānu bhānu himakara ko ||
bidhi hari haramaya beda prāna so |aguna anūpama guna nidhāna so ||
mahāmantra joi japata mahesū |kāsī̃ mukuti hetu upadesū ||
mahimā jāsu jāna gaṇarāu |prathama pūjiata nāma prabhāū ||
jāna ādikabi nāma pratāpū |bhayau suddha kari ulaṭā jāpū ||
sahasa nāma sama suni siva bānī |japi jeī piya saṅga bhavānī ||
haraṣe hetu heri hara hī ko |kiya bhūṣana tiya bhūṣana tī ko ||
nāma prabhāu jāna siva nīko |kālakūṭa phalu dīnha amī ko ||
రఘు కులశ్రేష్ఠుడైన రాముని నామానికి నమస్కరిస్తున్నాను, అది అగ్ని, సూర్య, చంద్రులకు కారణము. అది బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుల సత్యస్వరూపము, వేదముల ప్రాణము; అది గుణరహితము, సాటిలేనిది, సర్వగుణ నిధానము. అది మహేశుడే జపించే మహామంత్రము, కాశీలో ముక్తి కొరకు అతడు ఉపదేశించే బోధ. గణనాథుడైన గణేశుడు దాని మహిమను తెలిసి, నామ ప్రభావముచే దేవతలలో మొదట పూజింపబడుతాడు. ఆదికవి నామ ప్రతాపమును తెలిసికొని: విపరీతముగా జపించిననూ శుద్ధుడయ్యాడు. ఈ నామము వేయి నామములకు సమానమని శివుని మాట విని, భవాని దానిని జపించి తన ప్రియునితో ఐక్యమయ్యెను. ఆమె హరుని యందే భక్తి కలిగినదని చూచి, కారణము తెలిసి, హరుడు ఆనందించి, స్త్రీలలో మణియైన ఆమెను తన శరీరానికి అలంకారముగా చేసెను. శివుడు నామ ప్రభావమును మేలిమిగా తెలిసికొనెను: అతడు త్రాగిన కాలకూట విషము ఫలితము అమృతమయ్యెను.
దోహా 19
बरषा रितु रघुपति भगति तुलसी सालि सुदास॥
राम नाम बर बरन जुग सावन भादव मास॥19॥
baraṣā ritu raghupati bhagati tulasī sāli sudāsa.rāma nāma bara barana juga sāvana bhādava māsa..19..
రఘుపతి భక్తి అనేది వర్షా కాలం, తులసీదాస్ చెబుతున్నారు, భగవంతుని మంచి సేవకులు దానిలో పెరిగే వరి పంట. రామ నామంలోని రెండు ఉత్తమ అక్షరాలు శ్రావణ, భాదోన్ అనే రెండు నెలలు.
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता अनुसार यह मंगलाचरण-प्रस्तावना ‘कलि-मल-हरण’ और ‘बिमल मति’ की प्राप्ति में सहायक है: राम-नाम/राम-जस के श्रवण-कीर्तन से पाप-क्षय, सत्संग-रुचि, और कथा-श्रवण की अधिकारिता (श्रद्धा, विनय) बढ़ती है—‘कहत सुनत एक हर अबिबेका’ के भाव से।
सामान्यतः मंगलाचरण में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-जप को संपुट-रूप में जोड़ा जाता है; कुछ परंपराओं में ‘मंगल भवन अमंगल हारी’ पंक्ति को भी आवृत्ति/संपुट की तरह लिया जाता है, विशेषकर पाठ-आरंभ और आरती/कीर्तन संदर्भ में।
Ask anything about Prakarana 2 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
