Sarga 76

Verse 1

तमेवं शोकसन्तप्तं भरतं कैकयी सुतम्।उवाच वदतां श्रेष्ठो वसिष्ठ श्श्रेष्ठवागृषिः।।2.76.1।।

かくして悲しみに焼かれるカイケーイーの子バラタを見て、雄弁の第一にして高雅なる言葉の聖仙ヴァシシュタは、彼に語りかけた。

Verse 2

अलं शोकेन भद्रं ते राजपुत्र महायशः।प्राप्तकालं नरपतेः कुरु संयानमुत्तमम्।।2.76.2।।

悲嘆はもはや十分だ、幸いあれ、誉れ高き王子よ。時は満ちた。王の葬送の儀を、最上にして正しき作法のままに執り行いなさい。

Verse 3

वसिष्ठस्य वच श्शृत्वा भरतो धारणां गतः।प्रेतकार्याणि सर्वाणि कारयामास धर्मवित्।।2.76.3।।

ヴァシシュタの言葉を聞くと、バラタは心を取り戻し、ダルマを知る者として、亡き人のためになすべき一切の儀礼を執り行わせた。

Verse 4

उद्धृतं तैलसंरोधात्सतु भूमौ निवेशितम्।आपीतवर्णवदनं प्रसुप्तमिव भूमिपम्।।2.76.4।।संवेश्य शयने चाग्य्रे नानारत्नपरिष्कृते।ततो दशरथं पुत्रो विललाप सुदुःखितः।।2.76.5।।

油で護られていた器から王ダシャラタは取り上げられ、地に安置された。淡い黄の面差しは、まるで眠っているかのようであった。さらに、さまざまな宝玉で飾られた壮麗な寝台に横たえられると、子は深い悲しみに沈み、嘆き哭した。

Verse 5

उद्धृतं तैलसंरोधात्सतु भूमौ निवेशितम्।आपीतवर्णवदनं प्रसुप्तमिव भूमिपम्।।2.76.4।।संवेश्य शयने चाग्य्रे नानारत्नपरिष्कृते।ततो दशरथं पुत्रो विललाप सुदुःखितः।।2.76.5।।

バラタとともに水の供養を捧げ終えると、王妃たちは大臣と祭司たちを伴い、涙に濡れた眼で都へ戻った。そして十日間、地に伏して悲しみのうちに喪に服した。

Verse 6

किं ते व्यवसितं राजन् प्रोषिते मय्यनागते।विवास्य रामं धर्मज्ञं लक्ष्मणं च महाबलम्।।2.76.6।।

王よ、私が旅にあって未だ帰らぬ間に、いかなる決意を固めたのですか。ダルマを知る正しきラーマを、そして大いなる力のラクシュマナをも、追放するとは。

Verse 7

क्व यास्यसि महाराज हित्वेमं दुःखितं जनम्।हीनं पुरुषसिंहेन रामेणाक्लिष्टकर्मणा।।2.76.7।।

大王よ、いずこへ赴かれたのですか。この悲嘆の民を置き去りにして——人中の獅子ラーマ、苦難に汚されぬ行いの御方に見捨てられたままに。

Verse 8

योगक्षेमं तु ते राजन् कोऽस्मिन्कल्पयिता पुरेत्वयि प्रयाते स्वस्तात रामे च वनमाश्रिते।।2.76.8।।

王よ、敬うべき父上よ——あなたが天へ旅立ち、ラーマが森に身を寄せた今、この都の安寧と守りを誰が整えるのでしょうか。

Verse 9

विधवा पृथिवी राजन् स्त्वया हीना न राजते।हीनचन्द्रेव रजनी नगरी प्रतिभाति मा।।2.76.9।।

王よ、あなたを失った大地は、寡婦のように輝きを失いました。この都もまた、月を奪われた夜のように私には見えます。

Verse 10

एवं विलपमानं तं भरतं दीनमानसम्।अब्रवीद्वचनं भूयो वसिष्ठस्तु महामुनिः।।2.76.10।।

バラタがこのように嘆き、心沈むとき、大聖仙ヴァシシュタは再び彼に言葉をかけた。

Verse 11

प्रेतकार्याणि यान्यस्य कर्तव्यानि विशां पतेः।तान्यव्यग्रं महाबाहो क्रियान्तामविचारितम्।।2.76.11।।

大いなる腕を持つ王子よ、この民の主のために行うべき葬送の務めは、心を乱さず、専念して、ためらいなく成し遂げよ。

Verse 12

तथेति भरतो वाक्यं वसिष्ठस्याभिपूज्य तत्।ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान् स्त्वरयामास सर्वशः।।2.76.12।।

バラタは「そのとおりに」と答え、ヴァシシュタの教えを敬って受け、祭官・家付きの司祭（プーロヒタ）・師たちにあらゆる手立てで急ぐよう促した。

Verse 13

ये त्वग्नयो नरेन्द्रेस्य चाग्न्यगाराद्बहिष्कृताः।ऋत्विग्भिर्याजकैश्चैव ते आह्रियन्त यथाविधि।।2.76.13।।

王の聖なる火は火殿から外へ移され、祭官（リトヴィジュ）と供犠の従者たちによって、定めの儀則どおりに運ばれ整えられた。

Verse 14

शिबिकायामथा़ऽरोप्य राजानं गतचेतसम्।बाष्पकण्ठा विमनसस्तमूहुः परिचारकाः।।2.76.14।।

ついで従者たちは、すでに息絶えた王を輿（こし）に載せ、胸をふさぎ喉を涙で詰まらせながら、彼を運び去った。

Verse 15

हिरण्यं च सुवर्णं च वासांसि विविधानि च।प्रकिरन्तो जना मार्गं नृपतेरग्रतो ययुः।।2.76.15।।

王の御遺体の前を人々が進み、道に黄金と輝く装身具、そしてさまざまな衣を撒き散らしながら行った。

Verse 16

चन्दनागरुनिर्यासान् सरलं पद्मकं तथा।देवदारूणि चाहृत्य क्षेपयन्ति तथापरे।।2.76.16।।गन्धानुच्चावचांश्चान्यां स्तत्र गत्वाथ भूमिपम्।तत्र संवेशयामासुश्चितामध्ये तमृत्विजः।।2.76.17।।

また別の者たちは、白檀、アガル（沈香）、芳香の樹脂、さらにサララ・パドマカ・デオダーラなどの香木を運び、そこに撒き広げた。多くの香料を携えてその場に至ると、祭官たちは王の御身を薪の火葬壇の中央に安置した。

Verse 17

चन्दनागरुनिर्यासान् सरलं पद्मकं तथा।देवदारूणि चाहृत्य क्षेपयन्ति तथापरे।।2.76.16।।गन्धानुच्चावचांश्चान्यां स्तत्र गत्वाथ भूमिपम्।तत्र संवेशयामासुश्चितामध्ये तमृत्विजः।।2.76.17।।

そのとき、聖なる火に供物を捧げ終えると、祭司たちは定められた真言を誦し、そこにてサーマ・ヴェーダの詠唱者たちは経典の規定どおりに讃歌を歌い上げた。

Verse 18

तदा हुताशनं हुत्वा जेपुस्तस्य तदृत्विजः।जगुश्च ते यथाशास्त्र तत्र सामानि सामगाः।।2.76.18।।

そのとき、聖なる火に供物を捧げ終えると、祭司たちは定められた真言を誦し、そこにてサーマ・ヴェーダの詠唱者たちは経典の規定どおりに讃歌を歌い上げた。

Verse 19

शिबिकाभिश्च यानैश्च यथार्हं तस्य योषितः।नगरा न्निर्ययुस्तत्र वृद्धैः परिवृता स्तदा।।2.76.19।।

そのとき王の后妃たちは位にふさわしく整えられ、年老いた侍女たちに囲まれて都を出てその場所へ向かった。ある者は輿に、ある者は車に乗っていた。

Verse 20

प्रसव्यं चापि तं चकुः ऋत्विजोऽग्निचितं नृपम्।स्त्रियश्च शोकसन्तप्ताः कौसल्याप्रमुखास्तदा।।2.76.20।।

ついで祭司たちと、悲嘆に焼かれカウサリヤーを先頭とする女たちは、王の燃え盛る火葬の薪堆を逆回りに周回した。

Verse 21

क्रौञ्चीनामिव नारीणां निनादस्तत्र शुश्रुवे।आर्तानां करुणं काले क्रोशन्तीनां सहस्रशः।।2.76.21।।

その時そこには、女たちの泣き叫ぶ声が聞こえた。苦しむ者の声が幾千も哀れに響き、まるで雌のクラウンチャ鳥の鋭い鳴き声のようであった。

Verse 22

ततो रुदन्त्यो विवशाविलप्य च पुनः पुनः।यानेभ्यस्सरयूतीरमवतेरुर्वराङ्गनाः।।2.76.22।।

それから麗しき女たちは、泣き崩れ力なく、幾度も嘆きながら、乗り物を降りてサラユー河の岸へと下り立った。

Verse 23

कृत्वोदकं ते भरतेन सार्धं नृपाङ्गना मन्त्रिपुरोहिता श्च।पुरंप्रविश्याश्रुपरीतनेत्राः भूमौ दशाहं व्यनयन्त दुःखम्।।2.76.23।।

バラタとともに水の供養を捧げ終えると、王妃たちは大臣と祭司たちを伴い、涙に濡れた眼で都へ戻った。そして十日間、地に伏して悲しみのうちに喪に服した。