Adhyaya 6

Verse 1

व्यास उवाच । उपकाराय साधूनां गृहस्थाश्रमवासिनाम् । यथा च क्रियते धर्मो यथावत्कथयामि ते

Vyāsa nói: Vì lợi ích cho những bậc hiền thiện đang an trú trong giai đoạn gia chủ, ta sẽ nói với ông một cách đúng đắn rằng Dharma cần được thực hành và thực hiện như thế nào.

Verse 2

वत्स गार्हस्थ्यमास्थाय नरः सर्वमिदं जगत् । पुष्णाति तेन लोकांश्च स जयत्यभिवांछितान्

Hỡi con yêu, nương tựa con đường gia chủ, một người nuôi dưỡng toàn thể thế gian này; và chính nhờ sự nâng đỡ ấy, người ấy đạt được các cõi giới và những thắng lợi như lòng mong ước.

Verse 3

पितरो मुनयो देवा भूतानि मनुजास्तथा । क्रिमिकीटपतंगाश्च वयांसि पितरोऽसुराः

Tổ tiên, các bậc hiền triết, chư thiên, mọi loài hữu tình và loài người; cả giun dế, côn trùng, loài bay, chim chóc, cho đến đoàn thể Pitṛ và các A-tu-la—đều được nâng đỡ bởi trật tự thiêng liêng này.

Verse 4

गृहस्थमुपजीवंति ततस्तृप्तिं प्रयांति च । मुखं वास्य निरीक्षंते अपो नो दास्यतीति च

Họ sống nương tựa nơi người gia chủ, và từ người ấy mà được thỏa lòng; họ cứ dõi nhìn gương mặt ông, tự hỏi: “Ông sẽ cho chúng ta nước hay không?”

Verse 5

सर्वस्याधारभूता ये वत्स धेनुस्त्रयीमयी । अस्यां प्रतिष्ठितं विश्वं विश्वहेतुश्च या मता

Hỡi con thơ, Bò thiêng này—mang hình thể của Tam Veda—là chỗ nương tựa của muôn loài. Trong nàng, toàn thể vũ trụ được an lập; và nàng được xem là chính nhân duyên của thế gian.

Verse 6

ऋक्पृष्ठासौ यजुःसंध्या सामकुक्षिपयोधरा । इष्टापूर्तविषाणा च साधुसूक्ततनूरुहा

Lưng nàng là Ṛgveda; các khớp nơi thời khắc hoàng hôn là Yajurveda; bụng và bầu vú là Sāmaveda. Sừng nàng là ‘iṣṭa’ và ‘pūrta’ (phước do tế tự và bố thí), còn lông thân nàng là những lời tán tụng (sūkta) do bậc hiền thiện cất lên.

Verse 7

शांति पुष्टिशकृन्मूत्रा वर्णपादप्रतिष्ठिता । उपजीव्यमाना जगतां पदक्रमजटाघनैः

Phân và nước tiểu của nàng là an hòa và dưỡng nuôi; nàng an lập trên những bàn chân của các varṇa. Muôn cõi nương sống nhờ nàng—nhờ dấu bước của móng chân và những búi lông dày rối kết như chùm tóc bện.

Verse 8

स्वाहाकारस्वधाकारौ वषट्कारश्च पुत्रक । हन्तकारस्तथै वान्यस्तस्याः स्तनचतुष्टयम्

Hỡi con yêu, bốn bầu vú của nàng là: tiếng xướng ‘svāhā’, tiếng xướng ‘svadhā’, tiếng xướng ‘vaṣaṭ’, và cũng vậy tiếng xướng ‘hantā’; đó được nói là bốn bầu sữa của nàng.

Verse 9

स्वाहाकारस्तनं देवाः पितरश्च स्वधामयम् । मुनयश्च वषट्कारं देवभूतसुरेश्वराः

Chư thiên uống từ bầu ‘svāhā’; các Pitṛ (tổ tiên) uống từ bầu mang bản thể ‘svadhā’; và các hiền triết uống từ bầu ‘vaṣaṭ’—như vậy các hữu thể thần linh, các bhūta và các quyền lực tôn chủ đều nhận dưỡng nuôi từ nàng.

Verse 10

हन्तकारं मनुष्याश्च पिबंति सततं स्तनम् । एवमध्यापयेदेव वेदानां प्रत्यहं त्रयीम्

Loài người luôn uống từ bầu vú mang tên ‘hantā’. Vì thế, lạy Chúa tể, nên giảng dạy Tam Veda mỗi ngày.

Verse 11

तेषामुच्छेदकर्त्ता यः पुरुषोऽनंतपापकृत् । स तमस्यंधतामिस्रे नरके हि निमज्जति

Kẻ nào cắt đứt nguồn dưỡng nuôi của họ, người ấy tạo nghiệp tội vô tận; chắc chắn sẽ chìm vào địa ngục mang tên ‘Andhatāmisra’—tối tăm chồng tối tăm.

Verse 12

यस्त्वेनां मानवो धेनुं स्वर्वत्सैरमरादिभिः । पूजयत्युचिते काले स स्वर्गायोपपद्यते

Nhưng người phàm nào tôn thờ Bò Thiêng này đúng thời—cùng với bê con cõi trời của nàng và đoàn chúng các bậc bất tử—thì trở nên xứng đáng đạt đến thiên giới.

Verse 13

तस्मात्पुत्र मनुष्येण देवर्षि पितृमानवाः । भूतानि चानुदिवसं पोष्याणि स्वतनुर्यथा

Vì vậy, hỡi con, con người nên ngày ngày nuôi dưỡng chư thiên và các hiền thánh (ṛṣi), tổ tiên, đồng loại và mọi loài hữu tình, như chính mình nuôi thân thể mình.

Verse 14

तस्मात्स्नातः शुचिर्भूत्वा देवर्षिपितृतर्पणम् । यज्ञस्यांते तथैवाद्भिः काले कुर्यात्समाहितः

Vì vậy, sau khi tắm gội và trở nên thanh tịnh, đúng thời và với tâm an định, người ấy nên dâng tarpaṇa bằng nước cho chư thiên, các ṛṣi và tổ tiên—đặc biệt vào lúc kết thúc lễ bái và tế tự (yajña).

Verse 15

सुमनोगन्धपुष्पैश्च देवानभ्यर्च्य मानवः । ततोग्नेस्तर्पणं कुर्याद्द्याच्चापि बलींस्तथा

Sau khi chí thành thờ phụng chư thiên bằng tâm ý thanh lương và hương hoa thơm ngát, người ấy nên tiếp đó dâng tarpaṇa làm vừa lòng thần Agni, và cũng dâng các lễ bali theo đúng nghi thức.

Verse 16

नक्तंचरेभ्यो भूतेभ्यो बलिमाकाशतो हरेत् । पितॄणां निर्वपेत्तद्वद्दक्षिणाभिमुखस्ततः

Nên rải lễ bali từ nơi cao cho các loài hữu tình lang thang trong đêm; và cũng vậy, quay mặt về phương Nam, nên đặt lễ cúng dành cho tổ tiên.

Verse 17

गृहस्थस्तत्परो भूत्वा समाहितमानसः । ततस्तोयमुपादाय तेष्वेवार्पण सत्क्रियाम्

Người gia chủ, chuyên tâm vào các bổn phận ấy và giữ tâm vững chãi, rồi lấy nước và theo đúng pháp thức mà dâng cúng, kính lễ thích đáng cho các vị ấy.

Verse 18

स्थानेषु निक्षिपेत्प्राज्ञो नाम्ना तूदिश्य देवताः । एवं बलिं गृहे दत्त्वा गृहे गृहपतिः शुचिः

Người trí nên đặt lễ vật đúng chỗ, xưng danh mà thỉnh mời các vị thần. Làm như vậy, sau khi dâng bali trong nhà, người gia chủ vẫn giữ sự thanh tịnh ngay trong chính tư gia mình.

Verse 19

आचम्य च ततः कुर्यात्प्राज्ञो द्वारावलोकनम् । मुहूर्तस्याष्टमं भागमुदीक्षेतातिथिं ततः

Sau khi làm ācaman để tịnh hóa, người trí hãy hướng mắt về phía cửa. Đợi trong một phần tám của một muhūrta, rồi chăm chú trông chờ khách đến.

Verse 20

अतिथिं तत्र संप्राप्तमर्घ्यपाद्योदकेन च । बुभुक्षुमागतं श्रांतं याचमानमकिंचनम्

Khi vị khách đến đó—đói, mệt, cầu xin giúp đỡ và tay trắng—hãy tiếp đón bằng arghya và nước rửa chân (pādya).

Verse 21

ब्राह्मणं प्राहुरतिथिं संपूज्य शक्तितो बुधैः । न पृछेत्तत्राचरणं स्वाध्यायं चापि पंडितः

Bậc hiền trí nói rằng brāhmaṇa chính là ‘atithi’. Sau khi kính lễ tiếp đãi tùy theo khả năng, người gia chủ học rộng chớ tra hỏi tại đó về hạnh kiểm hay cả việc tự tụng học Veda (svādhyāya) của vị ấy.

Verse 22

शोभनाशोभनाकारं तं मन्येत प्रजापतिम् । अनित्यं हि स्थितो यस्मात्तस्मादतिथिरुच्यते

Dù hiện ra đáng ưa hay chẳng đáng ưa, hãy xem vị khách ấy chính là Prajāpati. Vì người ấy chỉ lưu lại trong chốc lát, không thường trú, nên được gọi là ‘atithi’.

Verse 23

तस्मै दत्त्वा तु यो भुंक्ते स तु भुंक्तेऽमृतं नरः । अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रति निवर्तते

Người nào chỉ ăn sau khi đã bố thí cho vị khách (atithi) ấy, người đó thật sự thọ hưởng cam lộ bất tử. Nhưng nhà của kẻ nào để khách quay về với niềm hy vọng tan vỡ—

Verse 24

स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति । अपि वा शाकदानेन यद्वा तोयप्रदानतः । पूजयेत्तं नरः भक्त्या तेनैवातो विमुच्यते

Người ấy ra đi, mang theo công đức của ta và để lại tội lỗi cho ta. Vì vậy, người đời hãy kính thờ vị khách với lòng bhakti—dù chỉ cúng dường rau quả hay chỉ dâng một chén nước—chỉ bấy nhiêu cũng giải thoát khỏi lỗi này.

Verse 25

युधिष्ठिर उवाच । विवाहा ब्राह्मदैवार्षाः प्राजापत्यासुरौ तथा । गांधर्वो राक्षसश्चापि पैशाचोष्टम उच्यते

Yudhiṣṭhira thưa rằng: ‘Các hình thức hôn phối được gọi là Brāhma, Daiva, Ārṣa; cũng như Prājāpatya và Āsura; lại có Gāndharva và Rākṣasa, và hình thức thứ tám được nói là Paiśāca.’

Verse 26

एतेषां च विधिं ब्रूहि तथा कार्यं च तत्त्वतः । गृहस्थानां तथा धर्मान्ब्रूहि मे त्वं विशेषतः

Xin hãy nói cho tôi biết nghi thức đúng đắn của các hình thức ấy, và điều cần làm theo chân lý. Lại xin giảng cho tôi, đặc biệt, các bổn phận dharma của người gia chủ (gṛhastha).

Verse 27

पराशर उवाच । स ब्राह्मो वरमाहूय यत्र कन्या स्वलंकृता । दीयते तत्सुतः पूयात्पुरुषानेकविंशतिम्

Parāśara nói: ‘Đó gọi là hôn phối Brāhma: khi mời chú rể đến, rồi gả cô gái đã được trang sức. Người con trai sinh từ sự kết hợp ấy thanh tịnh hai mươi mốt đời nam nhân.’

Verse 28

यज्ञस्थायर्त्विजे दैवस्तज्जः पाति चतुर्दश । वरादादाय गोद्वन्द्वमार्षस्तज्जः पुनाति षट्

Hôn phối Daiva là khi gả cô dâu cho vị ṛtvik (tư tế) đang chủ trì lễ tế yajña; con cháu sinh ra từ đó che chở đến mười bốn đời. Hôn phối Ārṣa là khi nhận từ chú rể một đôi bò; con cháu sinh ra từ đó thanh tịnh đến sáu đời.

Verse 29

सहोभौ चरतां धर्मं प्राजापत्यः स ईरितः । वरवध्वोः स्वेच्छय्रा च गांधर्वोऽन्योन्यमैत्रतः । प्रसह्य कन्याहरणाद्राक्षसो निन्दितः सताम्

Hôn phối Prājāpatya được nói là khi cả hai—chú rể và cô dâu—cùng nhau thực hành Dharma. Hôn phối Gāndharva phát sinh từ tình cảm tương giao và sự tự nguyện lựa chọn của đôi bên. Hôn phối Rākṣasa, do cưỡng bức bắt cóc thiếu nữ, bị bậc hiền thiện lên án.

Verse 30

छलेन कन्याहरणात्पैशाचो गर्हितोऽष्टमः । प्रायः क्षत्रविशोरुक्ता गांधर्वासुरराक्षसाः

Hình thức thứ tám, gọi là Paiśāca, bị chê trách—vì phát sinh từ việc dùng mưu trá để đem thiếu nữ đi. Lại nữa, các hình thức Gāndharva, Āsura và Rākṣasa được nói là phần nhiều gắn với Kṣatriya và Vaiśya.

Verse 31

अष्टमस्त्वेष पापिष्ठः पापिष्ठानां च संभवः । सवर्णया करो ग्राह्यो धार्यः क्षत्रियया शरः

Hình thức thứ tám (Paiśāca) là tội lỗi nhất, và là nguồn phát sinh thêm các tội lỗi. Với người nữ cùng varṇa, hình phạt được nói là “nắm giữ bàn tay” (grāhya); còn với người nữ Kṣatriya, hình phạt là “mang chịu mũi tên”.

Verse 32

प्रतोदो वैश्यया धार्यो वासोंतः शूद्रया तथा । असवर्णा स्वेष विधिः स्मृतौ दृष्टश्च वेदने

Với người nữ Vaiśya, hình phạt là phải mang “pratoda” (roi/gậy thúc). Với người nữ Śūdra cũng vậy, phải mang hình phạt được gọi là “vāsoṃta”. Còn với người nữ khác varṇa (asavarṇa), có quy định riêng—được thấy trong các Smṛti và cả trong sự lĩnh hội pháp lý của Veda.

Verse 33

सवर्णाभिस्तु सर्वाभिः पाणिर्ग्राह्यस्त्वयं विधिः । धर्म्ये विवाहे जायंते धर्म्याः पुत्राः शतायुषः

Nghi thức nắm tay cô dâu (pāṇigrahaṇa) trong hôn lễ phải được cử hành với người nữ cùng varṇa. Từ hôn nhân chánh pháp sinh ra những người con hiền thiện, được phúc thọ trọn một trăm năm.

Verse 34

अधर्म्याद्धर्म्मरहिता मंदभाग्यधनायुषः । कृतकालाभिगमने धर्मोयं गृहिणः परः

Từ sự kết hợp phi chánh pháp sinh ra con cái thiếu dharma—yếu về phúc phần, tài sản và thọ mạng. Vì vậy, người gia chủ chỉ đến với vợ vào đúng thời điểm được xem là bổn phận tối thượng của gṛhastha.

Verse 35

स्त्रीणां वरमनुस्मृत्य यथाकाम्यथवा भवेत् । दिवाभिगमनं पुंसामनायुष्यं परं मतम्

Ghi nhớ điều lợi ích cho người nữ—dù theo dục vọng đúng mực hay tùy sự thích hợp—việc giao hợp ban ngày đối với nam giới được xem là điều tối hại, làm tổn giảm thọ mạng.

Verse 36

श्राद्धार्हः सर्वपर्वाणि न गंतव्यानि धीमता । तत्र गछन्स्त्रियं मोहार्द्धर्मात्प्रच्यवते परात्

Người trí, đã đến phận sự làm lễ śrāddha, không nên đến với nữ giới vào các ngày parva, lễ hội hay ngày hành trì thanh tịnh. Nếu vì mê muội mà đi khi ấy, người ấy sẽ rời xa chánh pháp cao thượng.

Verse 37

ऋतुकालाभिगामी यः स्वदारनिरतश्च यः । स सदा ब्रह्मचारी हि विज्ञेयः स गृहाश्रमी

Người chỉ đến với (vợ) vào đúng mùa thích hợp (ṛtukāla) và chuyên tâm với người phối ngẫu hợp pháp của mình—gia chủ ấy phải được biết như một brahmacārī thường hằng.

Verse 38

आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तत्र शस्यते । शुल्कमण्वपि कन्यायाः कन्याविक्रयपापकृत्

Trong hôn lễ theo lối Ārṣa, đôi bò được nêu ra là điều được kinh điển chấp thuận. Nhưng nhận dù chỉ một chút “giá” cho cô gái cũng mắc tội như bán con gái.

Verse 39

अपत्यविक्रयात्कल्पं वसेद्विट्कृमिभोजने । अतो नाण्वपि कन्याया उपजीव्यं नरैर्धनम्

Do bán con cái, người ta phải ở suốt một kiếp (kalpa) trong cõi nơi loài giun ăn đồ nhơ uế. Vì thế, con người chớ sống nhờ dù chỉ chút của cải nào có được từ ‘giá’ của con gái.

Verse 40

तत्र तुष्टा महालक्ष्मीर्निवसेद्दानवारिणा । वाणिज्यं नीचसेवा च वेदानध्ययनं तथा

Ở đó, Mahālakṣmī hoan hỷ ngự nơi người biết quay lưng với những ‘lễ vật’ sinh từ phi pháp. Việc buôn bán, phụng sự kẻ hèn, và cả học Veda chỉ để mưu sinh—cũng nên tránh theo tinh thần ấy.

Verse 41

कुविवाहः क्रियालोपः कुले पतनहेतवः । कुर्याद्वैवाहिके चाग्नौ गृह्यकर्म्मान्वहं गृही

Hôn nhân xấu và việc bỏ sót các nghi lễ đã định là nguyên nhân khiến dòng tộc suy vong. Vì vậy, người gia chủ nên luôn thực hành các nghi thức gia lễ trong ngọn hỏa thiêng của hôn phối.

Verse 42

पञ्चयज्ञक्रियां चापि पक्तिं दैनंदिनीमपि । गृहस्थाश्रमिणः पञ्चसूनाकर्म दिनेदिने

Người gia chủ phải thực hành nghi lễ của năm đại tế (pañca-mahāyajña) và cả việc nấu ăn hằng ngày. Ngày qua ngày, trong đời sống thường nhật, gṛhastha tất yếu mang lấy pañca-sūnā—năm gánh nặng như sự sát hại.

Verse 43

कुण्डनी पेषणी चुल्ली ह्युदकुम्भी तु मार्जनी । तासां च पंचसूनानां निराकरणहेतवः । क्रतवः पंच निर्द्दिष्टा गृहिश्रेयोभिवर्द्धनाः

Cối giã, đá xay, bếp lửa, vò nước và chổi quét—năm thứ ấy được tuyên là năm ‘sūnā’ (nơi gây tổn hại vô ý) trong gia thất. Để trừ lỗi phát sinh từ năm điều ấy, năm lễ tế hằng ngày (yajña) được quy định, làm tăng phúc lợi và cát tường cho người gia chủ.

Verse 44

पठनं ब्रह्मयज्ञः स्यात्तर्पणं च पितृक्रतुः । होमो दैवो बलिर्भौत आतिथ्यं नृक्रतुः क्रमात्

Học tụng là Brahma-yajña; dâng nước cúng (tarpaṇa) là nghi lễ cho tổ tiên. Homa vào lửa là Deva-yajña; dâng phần ăn (bali) là Bhūta-yajña; và tiếp đãi khách là Nṛ/Manuṣya-yajña—tuần tự như vậy.

Verse 45

वैश्वदेवांतरे प्राप्तः सूर्योढो वातिथिः स्मृतः । अतिथेरादितोप्येते भोज्या नात्र विचारणा

Ai đến trong khoảng giữa lễ Vaiśvadeva—dù trước lúc mặt trời mọc hay đúng lúc bình minh—đều được nhớ là ‘atithi’ (khách). Những người ấy, bắt đầu từ vị khách, đều phải được cho ăn; việc này không do dự.

Verse 46

पितृदेवमनुष्येभ्यो दत्त्वाश्नात्यमृतं गृही । अदत्त्वान्नं च यो भुंक्ते केवलं स्वोदरंभरिः

Sau khi dâng cho tổ tiên, chư thiên và người đời, gia chủ mới thọ thực như cam lộ. Còn kẻ ăn mà không bố thí trước, chỉ là kẻ lo đầy bụng mình.

Verse 47

वैश्वदेवेन ये हीना आतिथ्येन विवर्जिताः । सर्वे ते वृषला ज्ञेयाः प्राप्तवेदा अपि द्विजाः

Những ai thiếu lễ Vaiśvadeva và bỏ bê việc đãi khách—hãy biết tất cả đều là vṛṣala (sa đọa về hạnh), dẫu là người hai lần sinh và đã học Veda.

Verse 48

अकृत्वा वैश्वदेवं तु भुञ्जते ये द्विजाधमाः । इह लोकेन्नहीनाः स्युः काकयोनिं व्रजंत्यथो

Những kẻ nhị sinh hèn kém ăn mà không cử hành lễ Vaiśvadeva, ngay trong đời này sẽ thiếu thốn lương thực; rồi về sau phải sa vào loài quạ.

Verse 49

वेदोक्तं विदितं कर्म्म नित्यं कुर्यादतंद्रितः । यदि कुर्याद्यथाशक्ति प्राप्नुयात्सद्गतिं पराम्

Hãy thường xuyên thực hành các bổn phận đã biết và được Veda truyền dạy, không được lơ là; nếu làm theo sức mình, người ấy sẽ đạt sadgati tối thượng.

Verse 50

षष्ठ्यष्टम्योर्वसेत्पापं तैले मांसे सदैव हि । चतुर्दश्यां पञ्चदश्यां तथैव च क्षुरे भगे

Vào tithi thứ sáu và thứ tám, tội lỗi được nói là trú trong dầu và thịt; cũng vậy vào tithi thứ mười bốn và mười lăm, tội lỗi được nói là trú trong dao cạo và sự buông mình theo dục lạc.

Verse 51

उदयन्तं न वीक्षेत नास्तं यंतं न मस्तके । न राहुणोपस्पृष्टं च नांडस्थं वीक्षयेद्रविम्

Không nên chăm chăm nhìn mặt trời lúc mọc, cũng không lúc lặn; cũng không khi mặt trời ở ngay trên đỉnh đầu. Cũng không nên nhìn mặt trời khi bị Rāhu nắm giữ (lúc nhật thực), và không nhìn mặt trời phản chiếu trong nước.

Verse 52

न वीक्षेतात्मनो रूपमप्सु धावेन्न कर्दमे । न नग्नां स्त्रियमीक्षेत न नग्नो जलमाविशेत्

Không nên nhìn bóng dáng của chính mình trong nước; không nên chạy trong bùn lầy. Không nên nhìn chằm chằm người nữ lõa thể, và cũng không nên xuống nước khi đang lõa thể.

Verse 53

देवतायतनं विप्रं धेनुं मधु मृदं तथा । जातिवृद्धं वयोवृद्धं विद्यावृद्धं तथैव च

Hãy kính lễ đúng mực đối với đền thờ chư Thiên, đối với Bà-la-môn, đối với bò; cũng như đối với mật ong và đất thiêng. Lại nữa, hãy tôn kính những người hiển quý bởi dòng dõi, cao niên, và vượt trội về học vấn.

Verse 54

अश्वत्थं चैत्यवृक्षं च गुरुं जलभृतं घटम् । सिद्धान्नं दधिसिद्धार्थं गच्छन्कुर्यात्प्रदक्षिणम्

Khi đang bước đi, hãy làm pradakṣiṇā (đi vòng theo chiều kim đồng hồ) quanh cây aśvattha, cây caitya thiêng, quanh vị guru của mình, quanh bình nước đầy, quanh thức ăn chín được dâng làm ‘siddhānna’, và quanh sữa chua trộn hạt cải trắng—tôn kính chúng như những chỗ nương lành của dharma.

Verse 55

रजस्वलां न सेवेत नाश्नीयात्सह भार्यया । एकवासा न भुञ्जीत न भुञ्जीतोत्कटासने

Không nên gần gũi với người nữ đang trong kỳ kinh nguyệt, cũng không nên ăn chung với vợ. Không nên thọ thực khi chỉ mặc một tấm y, và cũng không nên ăn khi ngồi trên chỗ ngồi cao hoặc không thích đáng.

Verse 56

नाशुचिं स्त्रियमीक्षेत तेज स्कामो द्विजोत्तमः । असंतर्प्य पितॄन्देवान्नाद्यादन्नं च कुत्रचित्

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, người muốn gìn giữ tejas (ánh quang linh thiêng) chớ nhìn người nữ bất tịnh. Và nếu chưa làm cho các Pitṛ và chư Deva được thỏa mãn bằng lễ cúng trước, thì chớ thọ thực ở bất cứ nơi nào.

Verse 57

पक्वान्नं चापि नो मांसं दीर्घकालं जिजीविषुः । न मूत्रणं व्रजे कुर्यान्न वल्मी के न भस्मनि

Người mong sống lâu nên dùng chỉ thức ăn đã nấu chín và không ăn thịt. Chớ tiểu tiện trong chuồng bò, chớ tiểu tiện trên ụ mối (valmīka), và chớ tiểu tiện trên tro tàn.

Verse 58

न गत्तेंषु ससत्त्वेषु न तिष्ठन्न व्रजन्नपि । ब्राह्मणं सूर्यमग्निं च चंद्रऋक्षगुरूनपि

Dù đi giữa muôn loài hữu tình, đứng yên hay qua lại, cũng chớ bao giờ bất kính với Bà-la-môn, Mặt Trời, Thần Lửa (Agni), Mặt Trăng, các vì sao và bậc Thầy; nơi Dharmāraṇya tuyên dạy đó là hạnh đạo đúng đắn.

Verse 59

अभिपश्यन्न कुर्वीत मलमूत्रविसर्ज नम् । मुखेनोपधमेन्नाग्निं नग्नां नेक्षेत योषितम्

Chớ phóng uế hay tiểu tiện trong khi đảo mắt nhìn quanh. Chớ dùng miệng thổi vào lửa. Chớ nhìn người nữ đang lõa thể.

Verse 60

नांघ्री प्रतापयेदग्नौ न वस्तु अशुचि क्षिपेत् । प्राणिहिंसां न कुर्वीत नाश्नीयात्संध्य योर्द्वयोः

Chớ sưởi ấm bàn chân nơi ngọn lửa thiêng, cũng chớ ném vật ô uế vào đó. Chớ làm hại sinh linh, và chớ ăn vào hai thời saṃdhyā: lúc rạng đông và lúc hoàng hôn.

Verse 61

न संविशेच्च संध्यायां प्रातः सायं क्वचिद्बुधः । नाचक्षीत धयंतीं गां नेंद्रचापं प्रदर्शयेत्

Bậc trí chớ nằm xuống vào lúc saṃdhyā, dù rạng đông hay chiều tối. Cũng chớ nhìn con bò khi đang cho bê bú, và chớ trỏ bày cầu vồng—cung của Indra.

Verse 62

नैकः सुप्यात्क्वचिच्छून्ये न शयानं प्रबोधयेत् । पंथानं नैकलो यायान्न वार्य्यंजलिना पिबेत्

Chớ ngủ một mình nơi hoang vắng; cũng chớ đánh thức người đang ngủ. Chớ đi đường một mình; và chớ uống nước bằng cách chụm hai bàn tay làm chén.

Verse 63

न दिवोद्धृतसारं च भक्षयेद्दधि नो निशि । स्त्रीधर्मिणी नाभिवदेन्नाद्यादातृप्ति रात्रिषु

Không nên ăn sữa chua đã bị vớt mất lớp váng vào ban ngày, và cũng không nên ăn sữa chua vào ban đêm. Người nữ đang trong kỳ kinh nguyệt không nên làm lễ chào kính, và ban đêm không nên ăn đến mức no căng.

Verse 64

तौर्यत्रिकप्रियो न स्यात्कांस्ये पादौ न धावयेत् । श्राद्धं कृत्वा परश्राद्धे योऽश्नीयाज्ज्ञानवर्जितः

Không nên đắm nhiễm ba thú vui—ca nhạc, vũ điệu và tấu nhạc khí—cũng không nên rửa chân trong đồ đựng bằng đồng. Sau khi đã làm lễ śrāddha, ai thiếu sự phân biệt mà đến ăn trong lễ śrāddha của người khác thì là điều không đúng phép.

Verse 65

दातुः श्राद्धफलं नास्ति भोक्ता किल्बिषभुग्भवेत् । न धारयेदन्यभुक्तं वासश्चोपानहावपि

Nếu vật cúng trong lễ śrāddha bị thọ thực không đúng phép, thì người bố thí mất quả phúc của śrāddha, còn người ăn trở thành kẻ dự phần tội lỗi. Không nên mặc y phục—kể cả giày dép—đã được người khác dùng rồi.

Verse 66

न भिन्नभाजनेऽश्नीयान्नासीताग्न्यादिदूषिते । आरोहणं गवां पृष्ठे प्रेतधूमं सरित्तटम्

Không nên ăn trong đồ đựng bị nứt vỡ, cũng không nên ngồi nơi bị ô uế bởi lửa và những thứ tương tự. Nên tránh leo lên lưng bò, tránh tiếp xúc với khói từ nghi lễ tang, và tránh nấn ná nơi bờ sông theo cách bất tường.

Verse 67

बालातपं दिवास्वापं त्यजेद्दीर्घं जिजीविषुः । स्नात्वा न मार्जयेद्गात्रं विसृजेन्न शिखां पथि

Người cầu sống lâu nên tránh nắng gắt và giấc ngủ ban ngày. Sau khi tắm, không nên chà xát thân thể quá mức, và khi đi đường không nên để śikhā (búi tóc đỉnh đầu) xõa rối.

Verse 68

हस्तौ शिरो न धुनुयान्नाकर्षेदासनं पदा । करेण नो मृजेद्गात्रं स्नानवस्त्रेण वा पुनः

Không nên vung lắc tay trên đầu, cũng không được dùng chân kéo lê chỗ ngồi. Không nên chà xát thân thể bằng tay hay bằng khăn tắm theo cách bất kính, không đúng phép.

Verse 69

शुनोच्छिष्टं भवेद्गात्रं पुनः स्नानेन शुध्यति । नोत्पाटयेल्लोमनखं दशनेन कदाचन

Nếu nước dãi chó chạm vào thân, thân trở nên bất tịnh và được thanh tịnh lại bằng việc tắm gội. Tuyệt đối không nhổ tóc, không cắn móng tay bằng răng.

Verse 70

करजैः करजच्छेदं विवर्जयेच्छुभाय तु । यदायत्यां त्यजेत्तन्न कुर्यात्कर्म प्रयत्नतः

Vì điều cát tường, hãy tránh xé móng bằng chính móng. Việc gì mà về sau phải hối hận rồi từ bỏ, thì chớ làm việc ấy, dẫu có gắng sức cũng không nên.

Verse 71

अद्वारेण न गन्तव्यं स्ववेश्मापि कदाचन । क्रीडेन्नाज्ञैः सहासीत न धर्म्मघ्नैर्न रोगिभिः

Chớ bao giờ bước vào—dù là nhà mình—bằng lối khác ngoài cửa. Chớ vui chơi với kẻ vô tri; chớ kết giao với người phá hoại dharma; cũng chớ gần gũi người bệnh lâu ngày theo cách làm tổn hại sự thanh tịnh và kỷ luật.

Verse 72

न शयीत क्वचिन्नग्नः पाणौ भुंजीत नैव च । आर्द्रपादकरास्योऽश्नन्दीर्घकालं न जीवति

Chớ ngủ trần truồng ở bất cứ nơi đâu, cũng chớ ăn bằng cách đặt thức ăn trên tay (không theo phép tắc và dụng cụ thích hợp). Ai ăn khi chân ướt, tay ướt và miệng ướt thì không được sống lâu.

Verse 73

संविशेन्नार्द्रचरणो नोच्छिष्टः क्वचिदाव्रजेत् । शयनस्थो न चाश्नीयान्न पिबेच्च जलं द्विजः

Người nhị sinh (dvija) chớ nằm với bàn chân còn ướt, và khi còn ở trạng thái ucciṣṭa (ô uế do dư thực) thì chớ đi đâu. Cũng chớ ăn khi đang nằm trên giường, và chớ uống nước trong tư thế ấy.

Verse 74

सोपानत्को नोपविशेन्न जलं चोत्थितः पिबेत् । सर्व्वमम्लमयं नाद्यादारोग्यस्याभिलाषुकः

Chớ ngồi khi còn mang giày dép, và chớ uống nước lúc đang đứng. Người mong cầu sức khỏe chớ ăn những món hoàn toàn thiên về vị chua.

Verse 75

न निरीक्षेत विण्मूत्रे नोच्छिष्टः संस्पृशेच्छिरः । नाधितिष्ठेत्तुषांगार भस्मकेशकपालिकाः

Chớ nhìn vào phân và nước tiểu; khi còn ở trạng thái ucciṣṭa thì chớ chạm lên đầu. Cũng chớ giẫm lên vỏ trấu, than hồng, tro, tóc, hay mảnh vỡ của nồi chum.

Verse 76

पतितैः सह संवासः पतनायैव जायते । दद्यादासनं मंचं न शूद्राय कदाचन

Sống gần gũi với kẻ sa đọa (patita) chỉ dẫn đến sự sa đọa của chính mình. Chớ bao giờ dâng chỗ ngồi hay giường (mañca) cho một Śūdra.

Verse 77

ब्राह्मण्याद्धीयते विप्रः शूद्रो धर्माच्च हीयते । धर्मोपदेशः शूद्राणां स्वश्रेयः प्रतिघातयेत्

Vị vipra suy đồi khi lìa bỏ brahmaṇya—nếp hạnh của Bà-la-môn; và Śūdra suy đồi khi rời bỏ bổn phận (dharma) của mình. Người xưa nói rằng giảng dạy dharma cho Śūdra sẽ làm trở ngại phúc lợi tâm linh của chính mình.

Verse 78

द्विजशुश्रूषणं धर्म्मः शूद्राणां हि परो मतः । कण्डूयनं हि शिरसः पाणिभ्यां न शुभं मतम्

Đối với người Śūdra, phụng sự các dvija (bậc “sinh hai lần”) được xem là dharma tối thượng. Và việc gãi đầu bằng tay bị coi là điềm bất tường.

Verse 79

आदिशेद्वैदिकं मंत्रं न शूद्राय कदाचन । ब्राह्मण्या दीयते विप्रः शूद्रो धर्म्माच्च हीयते

Chớ bao giờ truyền dạy thần chú Veda cho người Śūdra. Bà-la-môn được nâng đỡ bởi brāhmaṇya (hạnh nghiệp Bà-la-môn), còn Śūdra sẽ suy đồi khi lìa bỏ dharma của mình.

Verse 80

आताडनं कराभ्यां च क्रोशनं केशलुंचनम् । अशास्त्रवर्तनं भूयो लुब्धात्कृत्वा प्रतिग्रहम्

Đánh bằng tay, la hét, nhổ tóc, và nhiều lần hành xử trái với śāstra—nhất là sau khi nhận lễ vật từ kẻ tham lam—đều là những hạnh xấu đáng bị quở trách.

Verse 81

ब्राह्मणः स च वै याति नरकानेकविंशतिम् । अकालमेघस्तनिते वर्षर्तौ पांसुवर्षणे

Bà-la-môn như thế quả thật rơi vào hai mươi mốt địa ngục. Lại nữa: sấm vang từ mây trái mùa, tiếng sấm trong mùa mưa, và mưa bụi rơi xuống—đều là những điềm gở đáng lưu tâm.

Verse 82

महाबालध्वनौ रात्रावनध्यायाः प्रकीर्तिताः । उल्कापाते च भूकंपे दिग्दाहे मध्यरात्रिषु

Vào ban đêm, khi vang lên tiếng gầm lớn đáng sợ, kinh điển quy định thời anadhyāya (tạm ngưng tụng đọc và học tập). Cũng vậy, khi có sao băng rơi, động đất, hoặc các phương cháy rực—nhất là lúc nửa đêm—đều là anadhyāya.

Verse 83

मध्ययोर्वृषलोपान्ते राज्यहारे च सूतके । दशाष्टकासु भूतायां श्राद्धाहे प्रतिपद्यपि

Vào các thời khắc giao thời (sandhyā), khi vừa dứt sự tiếp xúc với kẻ bị xem là ô uế, lúc mất nước mất ngôi, và trong thời kỳ sūtaka bất tịnh do sinh hay tử; lại nữa vào ngày mồng mười và mồng tám, vào kỳ hành trì Bhūtā bất tường, vào các ngày śrāddha, và cả ngày pratipadā (tithi đầu tháng)—đều là những dịp anadhyāya, phải tạm ngưng việc học tụng thánh điển.

Verse 84

पूर्णिमायां तथाष्टम्यां विड्वरे राष्ट्रविप्लवे । उपाकर्मणि चोत्सर्गे कल्पादिषु युगादिषु

Vào ngày trăng tròn (pūrṇimā) và ngày tithi thứ tám; khi tai ương và biến loạn xảy ra trong quốc độ; trong các nghi lễ upākarman và utsarga; và vào lúc khởi đầu của các kalpa, các yuga—mọi dịp như thế đều phải gác việc học tụng thánh điển sang một bên.

Verse 85

आरण्यकमधीत्यापि बाणसाम्नोरपि ध्वनौ । अनध्यायेषु चैतेषु चाधीयीत न वै क्वचित्

Dẫu đang học các phần Āraṇyaka, dẫu nghe tiếng tên bay và tiếng trận mạc—nhưng trong những thời anadhyāya ấy, tuyệt đối không nên học ở bất cứ nơi nào.

Verse 86

भूताष्टम्योः पञ्चदश्योर्ब्रह्मचारी सदा भवेत् । अनायुष्यकरं चेह परदारोपसर्पणम् । तस्मात्तद्दूरतस्त्याज्य वैरिणां चोपसेवनम्

Vào ngày Bhūtāṣṭamī và ngày rằm (pañcadaśī), hãy luôn vững trú trong brahmacarya. Ở đời này, đến gần vợ người khác là nguyên nhân làm tổn giảm thọ mạng; vì thế phải từ bỏ từ xa—cùng với việc giao du và phụng sự kẻ thù.

Verse 87

पूर्वर्द्धिभिः परित्यक्तमात्मानं नावमानयेत् । सदोद्यमवतां यस्माच्छ्रियो विद्या न दुर्लभाः

Dẫu những phú quý xưa kia đã rời bỏ mình, cũng chớ khinh rẻ bản thân. Vì đối với người luôn tinh cần, Śrī (phúc lộc) và vidyā (tri thức) chẳng phải là điều khó đạt.

Verse 88

सत्यं ब्रूयात्प्रियं बूयान्न ब्रूयात्सत्यमप्रियम् । प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मो विधीयते

Hãy nói lời chân thật, hãy nói lời êm dịu; chớ nói sự thật thô bạo làm đau lòng. Và cũng chớ nói lời dối trá ngọt ngào—đó là pháp (dharma) được răn dạy.

Verse 89

वाचोवेगं मनावेगं जिह्वावेगं च वर्ज येत् । गुह्यजान्यपि लोमानि तत्स्पर्शादशुचिर्भवेत

Hãy chế ngự sự bốc đồng của lời nói, sự bốc đồng của tâm ý và sự bốc đồng của lưỡi. Ngay cả lông tóc sinh nơi kín—chạm vào cũng thành bất tịnh.

Verse 90

पादधौतोदकं मूत्रमुच्छिष्टान्युदकानि च । निष्ठीवनं च श्लेष्माणं दूराद्दूरं विनिः क्षिपेत

Nước rửa chân, nước tiểu, nước thừa đã dính uế, nước bọt và đờm—hãy đem bỏ thật xa, xa hơn nữa.

Verse 91

अहर्न्निशं श्रुतेर्जाप्याच्छौचाचारनिषेवणात । अद्रोहवत्या बुद्ध्या च पूर्वजन्म म्मरेद्द्विजः

Nhờ ngày đêm tụng niệm Thánh điển Śruti, nhờ thực hành thanh tịnh và chánh hạnh, và nhờ trí không ác ý—người dvija có thể nhớ lại dấu ấn của đời trước.

Verse 92

वृद्धान्प्रयत्नाद्वंदेत दद्यात्तेषां स्वमासनम । विनम्रकन्धरो भूयादनुयायात्ततश्च तान्

Hãy siêng năng đảnh lễ các bậc trưởng thượng và dâng cho họ chính chỗ ngồi của mình. Hãy cúi cổ khiêm cung, rồi sau đó kính cẩn theo hầu họ.

Verse 93

श्रुतिभूदेवदेवानां नृपसाधुतपस्विनाम् । पतिव्रतानां नारीणां निन्दां कुर्यान्न कर्हि चित

Chớ bao giờ phỉ báng những bậc được Kinh Veda tôn kính: chư Thiên, các bà-la-môn (những “thiên thần nơi trần thế”), các minh quân giữ Dharma, các bậc thánh hiền và khổ hạnh, cùng những phụ nữ pativratā tiết hạnh, một lòng thủy chung.

Verse 94

उद्धृत्य पञ्चमृत्पिंडान्स्नायात्परजलाशये । श्रद्धया पात्रमासाद्य यत्किंचिद्दीयते वसु

Sau khi nhặt năm nắm đất (để tẩy tịnh theo nghi lễ), hãy tắm ở một hồ nước khác; rồi với lòng śraddhā đến gần người thọ nhận xứng đáng, của cải nào đem bố thí cũng trở thành sự cúng dường có công đức chân thật.

Verse 95

देशे काले च विधिना तदानंत्याय कल्पते । भूप्रदो मण्डलाधीशः सर्वत्र सुखितोऽन्नदः

Khi bố thí đúng pháp, xét đủ nơi chốn và thời điểm, quả báo của sự cho ấy trở nên vô tận. Người hiến đất thành bậc chúa tể các xứ; người bố thí lương thực được an vui khắp mọi nơi.

Verse 96

तोयदाता सुरूपः स्यात्पुष्टश्चान्नप्रदो भवेत । प्रदीपदो निर्मलाक्षो गोदातार्यमलोक भाक्

Người bố thí nước được dung mạo đoan nghiêm; người bố thí thức ăn được thân thể sung mãn. Người dâng đèn được thị lực trong sạch sáng tỏ; người bố thí bò đạt đến cõi (loka) của Aryaman.

Verse 97

स्वर्णदाता च दीर्घायुस्तिलदः स्याच्च सुप्रजः । वेश्मदोऽत्युच्चसौधेशो वस्त्रदश्चन्द्रलोकभाक्

Người bố thí vàng được thọ mạng dài lâu; người bố thí mè (vừng) được phúc con cháu hiền lành. Người hiến nhà được cung điện cao sang; người bố thí y phục đạt đến cõi Trăng (Candraloka).

Verse 98

हयप्रदो दिव्यदेहो लक्ष्मीवान्वृषभ प्रदः । सुभार्यः शिबिकादाता सुपर्यंकप्रदोऽपि च

Người bố thí ngựa sẽ được thân thể rực sáng, mang tính thiêng; người bố thí bò đực (vṛṣabha) sẽ được Lakṣmī ban phúc, giàu sang thịnh vượng. Người bố thí kiệu (śibikā) sẽ được hiền thê; và người bố thí giường đẹp cũng nhận được an lạc, tiện nghi tương xứng.

Verse 99

श्रद्धया प्रतिगृह्णाति श्रद्धया यः प्रयच्छति । स्वर्गिणौ तावुभौ स्यातां पततोऽश्रद्रया त्वधः

Người nhận với śraddhā (lòng tin thanh tịnh) và người cho với śraddhā—cả hai đều hướng về cõi trời; nhưng khi thiếu niềm tin ấy, họ sa đọa xuống thấp.

Verse 100

अनृतेन क्षरेद्यज्ञस्तपो विस्मयतः क्षरेत् । क्षरेत्कीर्तिर्विनादानमायुर्विप्रापमानतः

Bởi lời dối trá, phúc của yajña bị tiêu tán; bởi kiêu mạn, công đức khổ hạnh bị hao mòn. Không có bố thí, danh tiếng lụi tàn; và do xúc phạm các brāhmaṇa, thọ mạng bị rút ngắn.

Verse 101

गंधं पुष्पं कुशा गावः शाकं मांसं पयो दधि । मणिमत्स्यगहं धान्यं ग्राह्यमेतदुपस्थितम्

Hương thơm, hoa, cỏ kuśa, bò, rau, thịt, sữa, sữa chua, ngọc báu, cá và ngũ cốc—khi được dâng đúng pháp, đều có thể thọ nhận như lễ vật thích đáng.

Verse 102

मधूदकं फलं मूलमेधांस्यभयदक्षिणा । अभ्युद्यतानि ग्राह्याणि त्वेतान्यपि निकृष्टतः

Nước mật ong (madhūdaka), trái cây, củ rễ, củi đốt, và cả ‘abhaya-dakṣiṇā’ (lễ phí như sự bảo hộ, ban điều không sợ hãi)—khi được dâng lên, cũng có thể thọ nhận, tuy được xem là loại bố thí bậc thấp hơn.

Verse 103

दासनापितगोपालकुलमित्रार्द्धसीरिणः । भोज्यान्नाः शूद्रवर्गेमी तथात्मविनिवेदकः

Những người hầu, thợ cạo, kẻ chăn bò, bạn hữu trong tộc, cả những nông phu khiêm hạ chỉ có “nửa lưỡi cày”—và những người thuộc giai cấp Śūdra thọ thực món ăn đãi khách—tất thảy cũng nhờ tự hiến và phụng sự bằng bhakti mà được kể vào hàng cư dân hành trì dharma của Dharmāraṇya.

Verse 104

इत्थमाचारधर्मोयं धर्मारण्यनिवासिनाम् । श्रुतिस्मृत्युक्तधर्मोऽयं युधिष्ठिर निवेदितः

Như vậy, ācāra-dharma của những người cư trú tại Dharmāraṇya đã được trình bày; hỡi Yudhiṣṭhira, chính dharma này—được nêu trong Śruti và Smṛti—đã được tuyên cáo cho ngài.