Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 6›Shloka 43
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

कुण्डनी पेषणी चुल्ली ह्युदकुम्भी तु मार्जनी । तासां च पंचसूनानां निराकरणहेतवः । क्रतवः पंच निर्द्दिष्टा गृहिश्रेयोभिवर्द्धनाः

Transliteration

kuṇḍanī peṣaṇī cullī hyudakumbhī tu mārjanī | tāsāṃ ca paṃcasūnānāṃ nirākaraṇahetavaḥ | kratavaḥ paṃca nirddiṣṭā gṛhiśreyobhivarddhanāḥ

Translation

Cối giã, đá xay, bếp lửa, vò nước và chổi quét—năm thứ ấy được tuyên là năm ‘sūnā’ (nơi gây tổn hại vô ý) trong gia thất. Để trừ lỗi phát sinh từ năm điều ấy, năm lễ tế hằng ngày (yajña) được quy định, làm tăng phúc lợi và cát tường cho người gia chủ.

Word by Word
कुण्डनीwashing-pot / water-vessel (one of the five)
कुण्डनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्डनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पेषणीgrinding-stone / mill
पेषणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपेषणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चुल्लीhearth / stove
चुल्ली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचुल्ली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
उदकुम्भीwater-pot
उदकुम्भी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउदकुम्भी = उदक (प्रातिपदिक) + कुम्भी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (water-pot)
तुand/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
मार्जनीbroom / cleaning implement
मार्जनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्जनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तासाम्of those (things)
तासाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction), अव्यय
पञ्चसूनानाम्of the five (household) ‘sūnā’ (harm-causing acts/places)
पञ्चसूनानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपञ्चसून = पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + सून (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; द्विगु-समास (five ‘sūnā’/sources of harm)
निराकरणहेतवःcauses/means of removal
निराकरणहेतवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिराकरणहेतु = निराकरण (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (causes of removal)
क्रतवःrites / sacrifices
क्रतवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-विशेषण, अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable numeral)
निर्दिष्टाःare prescribed/indicated
निर्दिष्टाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि√दिश् (धातु) → निर्दिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; passive participle ‘having been indicated’
गृहिश्रेयोभिवर्द्धनाःincreasing the welfare of householders
गृहिश्रेयोभिवर्द्धनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगृहिश्रेयोऽभिवर्द्धन = गृहिन् (प्रातिपदिक) + श्रेयस् (प्रातिपदिक) + अभिवर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (enhancers of householder’s welfare)
Speaker

Deductive (sectional narration; likely Sūta speaking in a dharma-teaching passage)

Visual Art Cues

Scene: A traditional gṛhastha household: mortar and pestle, grinding-stone, hearth with fire, water-pot, and broom shown as symbolic sources of inadvertent harm; beside them, five small ritual vignettes representing the pañca-mahāyajñas.

FAQs

A householder should consciously counter unavoidable daily harm through prescribed daily yajñas, aligning domestic life with ahiṃsā and dharma.

No single tīrtha is directly praised in this verse; it is a general dharma teaching within the Dharmāraṇya section.

The verse introduces the pañca-yajña (five daily rites) as the remedy for the pañca-sūnā (five household sources of harm).

←Previous Verse
Next Verse→