Sukta 96

Mantra 1

प्र सेनानीः शूरो अग्रे रथानां गव्यन्नेति हर्षते अस्य सेना । भद्रान्कृण्वन्निन्द्रहवान्त्सखिभ्य आ सोमो वस्त्रा रभसानि दत्ते ॥

โสมะเคลื่อนหน้าไป—ผู้นำผู้กล้า ณ เบื้องหน้ารถศึกทั้งหลาย แสวงหาฝูงโคอันสว่างไสว (คือรัศมีและหมู่แห่งญาณ); กองทัพภายในของเขาเริงร่า. เขาก่อสิริมงคลและเรียกพลังของอินทร แล้วโสมะมอบ “วัสตรา” (vastrā) อันเร่าร้อนให้แก่สหาย—ผืนคลุมใหม่แห่งแสงและฤทธิ์เดช เพื่อการรุดหน้าของวิญญาณ.

Mantra 3

स नो देव देवताते पवस्व महे सोम प्सरस इन्द्रपानः । कृण्वन्नपो वर्षयन्द्यामुतेमामुरोरा नो वरिवस्या पुनानः ॥

โอ้โสมะผู้เป็นเทพ จงชำระตนเพื่อเราให้ถึงภาวะเทวะ (devatāte) เพื่อความกว้างใหญ่ไพศาล ในฐานะเครื่องดื่มของอินทร. ท่านก่อให้เกิดสายน้ำ ให้ฟ้าหลั่งฝน และให้แผ่นดินกว้างใหญ่นี้ด้วย; ครั้นท่านชำระตนแล้ว ขอจงเปิดทางอันกว้างขวางแห่งภาวะมีอยู่ และที่ว่างอันเกื้อกูล (varivasyā) แก่เราเถิด.

Mantra 4

अजीतयेऽहतये पवस्व स्वस्तये सर्वतातये बृहते । तदुशन्ति विश्व इमे सखायस्तदहं वश्मि पवमान सोम ॥

เพื่อความไม่แพ้พ่ายและความไม่อาจถูกทำร้าย เพื่อความสวัสดี เพื่อความสมบูรณ์พร้อมแห่งความสำเร็จทั้งปวง และเพื่อความไพศาล จงชำระตนแล้วไหลไปเถิด. สหายทั้งปวงเหล่านี้ล้วนปรารถนาสิ่งนั้น; โสมผู้ไหลอย่างปวะมานะเอ๋ย ข้าพเจ้าก็ปรารถนาสิ่งนั้นเอง.

Mantra 5

सोमः पवते जनिता मतीनां जनिता दिवो जनिता पृथिव्याः । जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेन्द्रस्य जनितोत विष्णोः ॥

โสมะชำระแล้วไหลไป เป็นผู้ให้กำเนิดแห่งมติ—ความคิดอันดลใจ เป็นผู้ให้กำเนิดแห่งฟ้า เป็นผู้ให้กำเนิดแห่งแผ่นดิน; เป็นผู้ให้กำเนิดแห่งอัคนี เป็นผู้ให้กำเนิดแห่งสุริยะ; เป็นผู้ให้กำเนิดแห่งอินทระ และยิ่งกว่านั้น เป็นผู้ให้กำเนิดแห่งวิษณุด้วย.

Mantra 9

परि प्रियः कलशे देववात इन्द्राय सोमो रण्यो मदाय । सहस्रधारः शतवाज इन्दुर्वाजी न सप्तिः समना जिगाति ॥

โสมผู้เป็นที่รัก ถูกขับเคลื่อนด้วยลมหายใจของเทพทั้งหลาย ไหลเวียนเข้าสู่กะละศะ (ภาชนะ) เพื่อความรื่นรมย์ของอินทระ เพื่อมทะ—ฤทธิ์แห่งความเคลิบเคลิ้ม. อินทุผู้มีธาราพันสาย ผู้มีกำลังร้อยประการ ดุจม้าชนะรางวัล รีบเร่งไปสู่จุดหมายเดียวกัน.

Mantra 10

स पूर्व्यो वसुविज्जायमानो मृजानो अप्सु दुदुहानो अद्रौ । अभिशस्तिपा भुवनस्य राजा विदद्गातुं ब्रह्मणे पूयमानः ॥

ท่านผู้อันเก่าแก่ ผู้รู้และค้นพบทรัพย์สมบัติ บังเกิดขึ้นอีกครั้ง; ถูกชำระในสายน้ำ และถูกคั้นบนศิลาให้ไหลดุจน้ำนม. เป็นผู้คุ้มกันต่อวาจาร้ายและการทำร้าย เป็นราชาแห่งภพทั้งปวง; เมื่อถูกทำให้บริสุทธิ์ ท่านย่อมพบหนทางเพื่อพรหมัน (brahman)—เปิดทางให้มนตร์สถิตในสัจจะ.

Mantra 11

त्वया हि नः पितरः सोम पूर्वे कर्माणि चक्रुः पवमान धीराः । वन्वन्नवातः परिधीँरपोर्णु वीरेभिरश्वैर्मघवा भवा नः ॥

ด้วยท่านนี่เอง โสมะ (Soma) เอ๋ย บรรพชนโบราณของเรา—เหล่านักปราชญ์—ได้กระทำกิจทั้งหลายให้สำเร็จ. ผู้ชนะเอ๋ย จงปลดเปลื้องเครื่องกั้นที่ห้อมล้อมเรา; พร้อมด้วยวีรชนและม้าอาชา จงเป็นมฆวาน (maghavan) ผู้ประทานความไพบูลย์แก่เรา.

Mantra 12

यथापवथा मनवे वयोधा अमित्रहा वरिवोविद्धविष्मान् । एवा पवस्व द्रविणं दधान इन्द्रे सं तिष्ठ जनयायुधानि ॥

ดังที่ท่านได้ชำระตนเพื่อมานุ (Manu) ประทานความอุดมสมบูรณ์ สังหารผู้เป็นปฏิปักษ์ รู้ซึ่งที่ว่างอันกว้างใหญ่ และมั่งคั่งด้วยเครื่องบูชา—ฉันใด บัดนี้จงชำระตนฉันนั้น ถือทรัพย์สมบัติไว้. จงตั้งมั่นรวมกันในอินทร (Indra) และจงก่อกำเนิดอาวุธทั้งหลาย—พลังอันได้ผลเพื่อชัยชนะแห่งญาณ.

Mantra 13

पवस्व सोम मधुमाँ ऋतावापो वसानो अधि सानो अव्ये । अव द्रोणानि घृतवान्ति सीद मदिन्तमो मत्सर इन्द्रपानः ॥

จงชำระตนเถิด โสมะ ผู้เปี่ยมน้ำผึ้ง ผู้ทรงรักษา ṛta (ระเบียบอันเที่ยงธรรมแห่งจักรวาล) ผู้ห่มหุ้มน้ำทั้งหลายอยู่เหนือสันขนแกะ (ที่กรอง) จงนั่งลงสู่ถ้วยรางที่เต็มด้วยเนยใส—ผู้มึนเมายิ่ง ผู้ปลาบปลื้มยิ่ง เครื่องดื่มของอินทระ—เพื่อให้ความปีติสถิตมั่นในรูปแห่งเครื่องบูชาที่ถวายแล้ว

Mantra 14

वृष्टिं दिवः शतधारः पवस्व सहस्रसा वाजयुर्देववीतौ । सं सिन्धुभिः कलशे वावशानः समुस्रियाभिः प्रतिरन्न आयुः ॥

จงชำระตนดุจฝนแห่งฟ้า ไหลรินเป็นร้อยสาย; ในการต้อนรับของเหล่าเทพ จงชนะความอุดมแห่งพลังพันเท่า. รวมกับสายน้ำทั้งหลาย กึกก้องอยู่ในภาชนะ (kalasha); พร้อมกับแสงสว่างอันรุ่งเรือง จงยืดและค้ำจุนชีวิตของเราให้มั่นคง

Mantra 15

एष स्य सोमो मतिभिः पुनानोऽत्यो न वाजी तरतीदरातीः । पयो न दुग्धमदितेरिषिरमुर्विव गातुः सुयमो न वोळ्हा ॥

โสมะองค์นี้ ถูกชำระด้วยความคิดที่ตื่นรู้ของเรา (mati) ข้ามพ้นกำลังแห่งความขัดสนและความเป็นศัตรู ดุจม้าเร็วผู้เปี่ยมพลัง. ดุจน้ำนมที่รีดออกมา เขาหลั่งไหลกระแสอันเร่งร้อนและหล่อเลี้ยงของอทิติ (Aditi)—กว้างใหญ่ดุจทางอันเปิดโล่ง—นำทางดี เป็นผู้แบกพาอันแน่นอน พาเราก้าวไปข้างหน้า

Mantra 16

स्वायुधः सोतृभिः पूयमानोऽभ्यर्ष गुह्यं चारु नाम । अभि वाजं सप्तिरिव श्रवस्याभि वायुमभि गा देव सोम ॥

โสมะผู้มีอาวุธคือฤทธิ์ของตนเอง ผู้ถูกชำระโดยผู้คั้น จงไหลออกไปสู่ “นาม” อันลี้ลับและงดงามนั้นเถิด. จงพุ่งสู่ความอุดมแห่งพลังดุจม้าศึกอันรวดเร็วพุ่งสู่เกียรติยศ; จงพุ่งสู่ วายุ (Vāyu) จงพุ่งสู่โคแห่งรัศมี—ลำแสงทั้งหลาย—โอ โสมะผู้เป็นเทพ.

Mantra 17

शिशुं जज्ञानं हर्यतं मृजन्ति शुम्भन्ति वह्निं मरुतो गणेन । कविर्गीर्भिः काव्येना कविः सन्त्सोमः पवित्रमत्येति रेभन् ॥

เขาทั้งหลายชำระ “กุมาร” ผู้เพิ่งบังเกิด ผู้พึงปรารถนา; มารุต (Maruts) พร้อมหมู่คณะประดับประดาผู้แบกพาอันลุกโชติช่วงนั้น. เป็นฤษีด้วยถ้อยคำดลใจ เป็นฤษีด้วยทัศนะกวี—เป็นฤษีแท้จริง—โสมะผู้ขับสาธยายย่อมก้าวล่วงผ่านเครื่องกรอง (pavitra).

Mantra 18

ऋषिमना य ऋषिकृत्स्वर्षाः सहस्रणीथः पदवीः कवीनाम् । तृतीयं धाम महिषः सिषासन्त्सोमो विराजमनु राजति ष्टुप् ॥

ผู้มีจิตเป็นจิตแห่งฤษี ผู้ก่อให้เกิดความเป็นฤษี ผู้ไหลเองในโลกอันสว่างไสว—ผู้นำแห่งหนทางนับพัน ผู้ชี้ทางของกวีทั้งหลาย. ปรารถนาถิ่นฐานที่สาม มหากระทิงโสมะย่อมขับสาธยายและครองราชย์ตาม วิราช (Virāj) ระเบียบสร้างสรรค์อันแผ่ประกายกว้าง.

Mantra 19

चमूषच्छ्येनः शकुनो विभृत्वा गोविन्दुर्द्रप्स आयुधानि बिभ्रत् । अपामूर्मिं सचमानः समुद्रं तुरीयं धाम महिषो विवक्ति ॥

เกาะอยู่บนทัพพีดุจเหยี่ยวผู้เป็นนก ถืออาวุธของตนไว้—หยดนั้นผู้พบ “โค” (รัศมี) เคลื่อนไปพร้อมระลอกคลื่นแห่งน้ำสู่มหาสมุทร; มหากระทิงเผย “ที่สถิตที่สี่” อันยิ่งใหญ่.

Mantra 20

मर्यो न शुभ्रस्तन्वं मृजानोऽत्यो न सृत्वा सनये धनानाम् । वृषेव यूथा परि कोशमर्षन्कनिक्रदच्चम्वोरा विवेश ॥

ดุจหนุ่มผู้ผ่องใสชำระกายของตน ดุจม้าศึกผู้แล่นปราดเพื่อชนะทรัพย์; เขาพุ่งวนรอบภาชนะดุจกระทิงวนรอบฝูงโค. ร้องก้องด้วยความยินดี เขาเข้าสู่ชามทั้งสอง.

Mantra 21

पवस्वेन्दो पवमानो महोभिः कनिक्रदत्परि वाराण्यर्ष । क्रीळञ्चम्वोरा विश पूयमान इन्द्रं ते रसो मदिरो ममत्तु ॥

จงไหลเถิด โอ อินทุ (Indu) ผู้ไหลเพื่อความบริสุทธิ์ ด้วยฤทธานุภาพอันไพศาล; ร้องก้องด้วยความรื่นรมย์ จงพุ่งวนรอบขนแกะอันเป็นผืนกรอง. เล่นเริง จงเข้าสู่ชามทั้งสองในยามชำระให้บริสุทธิ์; ขอรสะ (rasa) อันมึนเมาของท่านทำให้อินทระยินดี.

Mantra 22

प्रास्य धारा बृहतीरसृग्रन्नक्तो गोभिः कलशाँ आ विवेश । साम कृण्वन्त्सामन्यो विपश्चित्क्रन्दन्नेत्यभि सख्युर्न जामिम् ॥

จากท่านนั้น สายธารอันยิ่งใหญ่ได้ไหลบ่าออกมา; ชโลมด้วยรัศมีแล้วท่านได้เข้าสู่หม้อทั้งหลาย. ก่อเกิดบทสวด—เจ้าแห่งความกลมกลืน ผู้หยั่งรู้—ร้องก้องแล้วมุ่งไปหาญาติของตน ดุจมุ่งไปหาเพื่อน.

Mantra 23

अपघ्नन्नेषि पवमान शत्रून्प्रियां न जारो अभिगीत इन्दुः । सीदन्वनेषु शकुनो न पत्वा सोमः पुनानः कलशेषु सत्ता ॥

ท่านก้าวไปพลางทำลายศัตรูทั้งหลาย โอ ปวะมานะ; ดุจคนรักที่ถูกร้องขับโดยผู้เป็นที่รัก หยดอันสว่าง—อินทุ—ย่อมได้รับการสรรเสริญ. ดุจนกที่บินมาแล้วเกาะพักในภาชนะไม้ โสมะผู้ถูกชำระย่อมนั่งประจำในหม้อทั้งหลาย.

Mantra 24

आ ते रुचः पवमानस्य सोम योषेव यन्ति सुदुघाः सुधाराः । हरिरानीतः पुरुवारो अप्स्वचिक्रदत्कलशे देवयूनाम् ॥

โอ โสมะผู้กำลังถูกชำระ รัศมีของท่านย่อมมาหาท่าน ดุจสตรีผู้รีดน้ำนมได้ดี อุดมด้วยสายธารอันประเสริฐ. ผู้มีสีเหลืองทองถูกนำออกหน้า เป็นที่ปรารถนามาก ย่อมกึกก้องในสายน้ำ—ในหม้อของผู้แสวงหาเทพทั้งหลาย.