Sukta 96

Mantra 1

प्र सेनानीः शूरो अग्रे रथानां गव्यन्नेति हर्षते अस्य सेना । भद्रान्कृण्वन्निन्द्रहवान्त्सखिभ्य आ सोमो वस्त्रा रभसानि दत्ते ॥

రథముల అగ్రభాగమున వీర సేనానిగా సోముడు ముందుకు సాగుచున్నాడు; గవ్యము—దీప్త కిరణసంపద—ను అన్వేషించుచు; అతని అంతఃసేన హర్షించుచున్నది. మంగళమును కూర్చి, ఇంద్ర-ఆహ్వానము (ఇంద్రబలము)ను జాగృతం చేసి, సోముడు సఖులకు వేగవంతమైన వస్త్రాలను దత్తము చేస్తాడు—కొత్త ఆవర్తనలు, ప్రకాశమూ శక్తియూ కలిగినవి.

Mantra 3

स नो देव देवताते पवस्व महे सोम प्सरस इन्द्रपानः । कृण्वन्नपो वर्षयन्द्यामुतेमामुरोरा नो वरिवस्या पुनानः ॥

హే దేవ సోమా, మా కొరకు దేవతాతే—దైవస్థితి—లోనికి పావనమై ప్రవహించుము; మహావిస్తారార్థం, ఇంద్ర-పానము (ఇంద్రుని పానీయం)గా. అపః (జలములు)ను కూర్చి, ద్యామ్ (ఆకాశం)ను వర్షింపజేసి, ఈ విశాల భూమినీ—నీవు శుద్ధమగునప్పుడు—మాకు వరివస్, అనగా విశాల మార్గాలు/అవకాశాలను తెరచుము.

Mantra 4

अजीतयेऽहतये पवस्व स्वस्तये सर्वतातये बृहते । तदुशन्ति विश्व इमे सखायस्तदहं वश्मि पवमान सोम ॥

అజితత్వం (అజేయత) మరియు అహతత్వం (అపరాజేయ అక్షత స్థితి) కొరకు నీవు శుద్ధుడై ప్రవహించు; స్వస్తి (కల్యాణం) కొరకు, సర్వతాతి (సమగ్ర సిద్ధి/పూర్ణత) కొరకు, మరియు బృహత్ (విశాల మహత్తు) కొరకు. ఇదే కోరిక ఈ సఖులందరిదీ; హే పవమాన సోమా, అదే నేను కూడా నీ నుండి కోరుచున్నాను.

Mantra 5

सोमः पवते जनिता मतीनां जनिता दिवो जनिता पृथिव्याः । जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेन्द्रस्य जनितोत विष्णोः ॥

సోముడు శుద్ధుడై ప్రవహిస్తున్నాడు—అతడు మతీనాం (ప్రేరిత ఆలోచనలు/ఋషి-ప్రజ్ఞ) యొక్క జనిత; అతడు ద్యౌ (స్వర్గం) యొక్క జనిత, అతడు పృథివి (భూమి) యొక్క జనిత. అతడు అగ్నే యొక్క జనిత, అతడు సూర్యస్య యొక్క జనిత; అతడు ఇంద్రస్య యొక్క జనిత, మరియు విష్ణోః యొక్క కూడా జనిత.

Mantra 9

परि प्रियः कलशे देववात इन्द्राय सोमो रण्यो मदाय । सहस्रधारः शतवाज इन्दुर्वाजी न सप्तिः समना जिगाति ॥

దేవవాతం (దేవుల శ్వాస/వాయువు) చేత ప్రేరితమైన ప్రియ సోముడు, ఇంద్రుని రణ్య (పరవశానంద-మదం) కొరకు కలశంలో చుట్టూ చుట్టూ ప్రవహిస్తాడు. సహస్రధారుడు, శతవాజుడు—ప్రకాశించే ఇందువు—వాజీ (విజయి) సప్తి (అశ్వం) వలె ఒకే సామాన్య లక్ష్యాన్ని చేరుటకు వేగంగా దూసుకుపోతాడు.

Mantra 10

स पूर्व्यो वसुविज्जायमानो मृजानो अप्सु दुदुहानो अद्रौ । अभिशस्तिपा भुवनस्य राजा विदद्गातुं ब्रह्मणे पूयमानः ॥

ఆ ప్రాచీన సోముడు—వసు (సంపద)ను తెలిసి కనుగొనేవాడు—మళ్లీ జన్మిస్తాడు; జలాలలో శుద్ధి చెంది, అద్రి (రాయి)పై దోహింపబడతాడు. అభిశస్తి (దుష్ట వాక్యం/ఆక్షేపం) మరియు దాడి నుండి రక్షకుడు, భువనముల రాజు—పవమానుడై శుద్ధి చెందుతూ బ్రహ్మ (వాక్కు/మంత్రం) కొరకు గాతు (మార్గం)ను పొందుతాడు.

Mantra 11

त्वया हि नः पितरः सोम पूर्वे कर्माणि चक्रुः पवमान धीराः । वन्वन्नवातः परिधीँरपोर्णु वीरेभिरश्वैर्मघवा भवा नः ॥

పవమాన సోమా! నీ ద్వారానే మా ప్రాచీన పితరులు—ధీరులు—కర్మలను సాధించారు. అజేయుడా! గెలుచుకుంటూ, మమ్మల్ని చుట్టిన పరిధి (ఆవరణాలు/బంధనాలు)ను తొలగించు; వీరులతోను అశ్వాలతోను మా కోసం మఘవాన్ (ఉదార దాత)గా ఉండు.

Mantra 12

यथापवथा मनवे वयोधा अमित्रहा वरिवोविद्धविष्मान् । एवा पवस्व द्रविणं दधान इन्द्रे सं तिष्ठ जनयायुधानि ॥

మనువుకోసం నీవు నిన్ను శుద్ధి చేసుకున్నట్లే—వయోధా (సమృద్ధిదాత), అమిత్రహా (శత్రుహంత), వరివోవిద్ (విస్తృతావకాశజ్ఞ), హవిష్మాన్ (హవిస్సుతో సమృద్ధుడు)—అలాగే ఇప్పుడు శుద్ధి చెందు, ద్రవిణ (ధన-తేజస్సు)ను ధరించి. ఇంద్రునిలో సమవేతంగా నిలుచు; జనయ—ఆయుధాని: విజయానికి కార్యసాధక శక్తులను ఉద్భవింపజేయు.

Mantra 13

पवस्व सोम मधुमाँ ऋतावापो वसानो अधि सानो अव्ये । अव द्रोणानि घृतवान्ति सीद मदिन्तमो मत्सर इन्द्रपानः ॥

ఓ సోమా! మధుమయుడవై, ఋతాన్ని కాపాడువాడవై పవిత్రుడవు; అవ్యము అనే ఉన్ని శిఖరంపై జలాలను వస్త్రములాగా ధరించినవాడవై. ఘృతంతో నిండిన ద్రోణాలలో ఆసీనుడవు—అత్యంత మత్తునిచ్చే, పరమానందదాయక, ఇంద్రుని పానము—అర్పిత రూపాలలో ఆ ఆనందం దృఢంగా నివసించునట్లు.

Mantra 14

वृष्टिं दिवः शतधारः पवस्व सहस्रसा वाजयुर्देववीतौ । सं सिन्धुभिः कलशे वावशानः समुस्रियाभिः प्रतिरन्न आयुः ॥

దివ్య వర్షంలాగా, శతధారలై పవిత్రుడవు; దేవవీతిలో సహస్రగుణ బలసంపదను గెలుచు వాజయువై ప్రకాశించు. కలశంలో సింధువులతో (నదులతో) ఏకమై, నాదముచేసి, ఉషస్సు వంటి దీప్తులతో కలిసి మా ఆయుష్షును విస్తరింపజేసి స్థిరపరచు.

Mantra 15

एष स्य सोमो मतिभिः पुनानोऽत्यो न वाजी तरतीदरातीः । पयो न दुग्धमदितेरिषिरमुर्विव गातुः सुयमो न वोळ्हा ॥

ఈ సోముడు మా మతులచే పవిత్రుడై, బలవంతమైన వేగశాలీ అశ్వంలాగా, దారిద్ర్యము మరియు వైరం అనే శక్తులను దాటి పోతాడు. అదితి నుండి దోహించిన పాలలాగా, అతడు పోషకమైన, ఉత్సాహభరితమైన రసధారను ప్రవహింపజేస్తాడు—విస్తారమైన మార్గంలాగా విస్తృతమైనది—సువ్యవస్థితంగా నడిపించబడిన, నిశ్చిత వాహకుడు; మనలను ముందుకు మోసుకుపోయేవాడు.

Mantra 16

स्वायुधः सोतृभिः पूयमानोऽभ्यर्ष गुह्यं चारु नाम । अभि वाजं सप्तिरिव श्रवस्याभि वायुमभि गा देव सोम ॥

తన స్వశక్తి-ఆయుధంతో సన్నద్ధుడై, సోతృభిః (పిండేవారిచే) పవిత్రుడై, ఓ సోమా, ఆ గూఢమైన, మనోహరమైన ‘నామం’ వైపు ప్రవహించు. యశస్సు వైపు వేగించే శీఘ్రాశ్వంలా, బల-సంపద (వాజ) వైపు దూసుకుపో; వాయువు వైపు దూసుకుపో; దేవ సోమా, కిరణాలు/గావులు వైపుకూడా దూసుకుపో.

Mantra 17

शिशुं जज्ञानं हर्यतं मृजन्ति शुम्भन्ति वह्निं मरुतो गणेन । कविर्गीर्भिः काव्येना कविः सन्त्सोमः पवित्रमत्येति रेभन् ॥

వారు నవజాత శిశువును—కామ్యుడిని—శుద్ధి చేస్తారు; మరుతులు తమ గణంతో ఆ వహ్ని (అగ్ని-వాహకుడు)ని అలంకరిస్తారు. ప్రేరిత వాక్యాలతో కవి, కావ్యదర్శనంతో కవి—నిజంగా కవి—సోముడు, స్తోత్రగానం చేస్తూ, పవిత్రం (వడపోత)ను దాటి పోతాడు.

Mantra 18

ऋषिमना य ऋषिकृत्स्वर्षाः सहस्रणीथः पदवीः कवीनाम् । तृतीयं धाम महिषः सिषासन्त्सोमो विराजमनु राजति ष्टुप् ॥

య whose మనస్సు ఋషి-మనస్సు, ఋషిత్వాన్ని సృష్టించువాడు, స్వయంస్రవించి ప్రకాశమయ లోకంలో ప్రవహించువాడు—వెయ్యి మార్గాల నాయకుడు, కవుల మార్గానికి మార్గదర్శి. తృతీయ ధామాన్ని కోరుతూ, ఆ మహిషుడు (మహావృషభుడు) సోముడు, విరాజ్ క్రమాన్ని అనుసరించి, ష్టుప్ (స్తుతి-ఛందస్సు)లో గానముచేసి రాజ్యమాడుతాడు.

Mantra 19

चमूषच्छ्येनः शकुनो विभृत्वा गोविन्दुर्द्रप्स आयुधानि बिभ्रत् । अपामूर्मिं सचमानः समुद्रं तुरीयं धाम महिषो विवक्ति ॥

చమూ (కరచుల) మీద ఆసీనమైన శ్యేన పక్షి, తన ఆయుధాలను ధరించి—గోవిందు (గవ్య/కిరణాన్ని అన్వేషించువాడు) అయిన ఈ ద్రప్స్—అపాం ఊర్మి (నీటి తరంగం)తో కలిసి సముద్రం వైపు సాగుతుంది; మహిషుడు (మహా వృషభుడు) చతుర్థ ధామాన్ని ప్రకటిస్తాడు.

Mantra 20

मर्यो न शुभ्रस्तन्वं मृजानोऽत्यो न सृत्वा सनये धनानाम् । वृषेव यूथा परि कोशमर्षन्कनिक्रदच्चम्वोरा विवेश ॥

ప్రకాశవంతమైన మర్యుడు (యువకుడు) తన దేహాన్ని మృజించుకొనునట్లు, ధనసాధనకై అత్యుడు (పందెపు అశ్వం) సృత్వా (వేగంగా) పరిగెత్తునట్లు—అతడు వృషభునివలె యూథాల చుట్టూ కోశం (పాత్రం) పరివృత్తమై ఉగ్రంగా దూసుకుపోతాడు; ఆనందహ్రేషతో కని‌క్రదిస్తూ, రెండు చమ్వోః (రెండు పాత్రలు) లోనికి ప్రవేశిస్తాడు.

Mantra 21

पवस्वेन्दो पवमानो महोभिः कनिक्रदत्परि वाराण्यर्ष । क्रीळञ्चम्वोरा विश पूयमान इन्द्रं ते रसो मदिरो ममत्तु ॥

పవస్వ, ఓ ఇందు, పవమానా, నీ మహాశక్తులతో; ఆనందహ్రేషతో కని‌క్రదిస్తూ, వారా (ఉన్నపు వడకట్టే రోమాలు) చుట్టూ వేగంగా ప్రవహించు. క్రీడిస్తూ, పూయమానుడు (శుద్ధమగుచూ) రెండు చమ్వోఃలో ప్రవేశించు; నీ మదిర రసం ఇంద్రుని ఆనందింపజేయుగాక.

Mantra 22

प्रास्य धारा बृहतीरसृग्रन्नक्तो गोभिः कलशाँ आ विवेश । साम कृण्वन्त्सामन्यो विपश्चित्क्रन्दन्नेत्यभि सख्युर्न जामिम् ॥

ఆయన నుండి మహత్తర ధారలు ప్రవహించాయి; కిరణాలతో అభిషిక్తుడై ఆయన కలశాలలో ప్రవేశించాడు. సామాన్ని నిర్మిస్తూ—సామనిపుణుడు, వివేకదర్శి ఋషి—ఉచ్చస్వరంతో ఘోషిస్తూ, మిత్రుని వైపు వెళ్లినట్లు తన బంధువుని వైపు ఆయన సాగుతాడు.

Mantra 23

अपघ्नन्नेषि पवमान शत्रून्प्रियां न जारो अभिगीत इन्दुः । सीदन्वनेषु शकुनो न पत्वा सोमः पुनानः कलशेषु सत्ता ॥

ఓ పవమానా, నీవు శత్రువులను సంహరిస్తూ ముందుకు సాగుతావు; ప్రియురాలి గీతంతో ప్రశంసింపబడే ప్రియుడిలా ఈ ప్రకాశమయ ఇందువు స్తుతింపబడుతున్నాడు. ఎగిరివచ్చిన పక్షిలా చెక్కపాత్రాలలో కూర్చుంటూ, శుద్ధుడైన సోముడు కలశాలలో తన ఆసనాన్ని అధిష్ఠిస్తాడు.

Mantra 24

आ ते रुचः पवमानस्य सोम योषेव यन्ति सुदुघाः सुधाराः । हरिरानीतः पुरुवारो अप्स्वचिक्रदत्कलशे देवयूनाम् ॥

ఓ పవమాన సోమా, నీ రుచులు నీ వద్దకు వస్తాయి—సుదోహినీ స్త్రీలవలె, శ్రేష్ఠ ధారలతో సమృద్ధిగా. ముందుకు నడిపింపబడిన హరివర్ణ రసం, బహు-ఆకాంక్షితుడు, జలాలలో ఘోషించాడు; దేవులను కోరువారి కలశంలో అది ప్రతిధ్వనించింది.