Rig Veda 9.96.15: Mandala 9, Sukta 96, Mantra 15

Sukta 9.96

Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification)

Samhita Patha (Devanagari)

एष स्य सोमो मतिभिः पुनानोऽत्यो न वाजी तरतीदरातीः । पयो न दुग्धमदितेरिषिरमुर्विव गातुः सुयमो न वोळ्हा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.96.15

Transliteration

eṣa sya somo matíbhiḥ punāno ’tyo na vājī taratīd arātīḥ | payo na dugdham aditer iṣiram urv iva gātuḥ su-yamo na voḷhā ||

Translation

โสมะองค์นี้ ถูกชำระด้วยความคิดที่ตื่นรู้ของเรา (mati) ข้ามพ้นกำลังแห่งความขัดสนและความเป็นศัตรู ดุจม้าเร็วผู้เปี่ยมพลัง. ดุจน้ำนมที่รีดออกมา เขาหลั่งไหลกระแสอันเร่งร้อนและหล่อเลี้ยงของอทิติ (Aditi)—กว้างใหญ่ดุจทางอันเปิดโล่ง—นำทางดี เป็นผู้แบกพาอันแน่นอน พาเราก้าวไปข้างหน้า

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-

• स्यः: he/that (very one)
• स्यः: Kartā (एषः इत्यस्य सह-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: स (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स्य- (वैदिकः)

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• मतिभिः: with thoughts / with hymnic intentions
• मतिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• पुनानः: purifying (himself/being purified)
• पुनानः: Kartā (सोमस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: पू (धातु) + शानच् (वर्तमान-कृदन्त)

• अत्यः: a steed
• अत्यः: Kartā (उपमा-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• वाजी: prize-winning / swift
• वाजी: Kartā (अत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• तरति: crosses over
• तरति: —
• Type: Verb
• Root: तॄ (धातु)

• इदरा॑तीः: hostile powers / obstructers
• इदरा॑तीः: Karma
• Type: Noun
• Root: इदरा॑ति (प्रातिपदिक; वैदिक-समास/व्युत्पत्तिः: इद् + राति ‘दान/उपहार’ → ‘इदं-राति’ प्रकारः; अर्थतः ‘विघ्न/शत्रु-दानव’)

• पयः: milk
• पयः: Kartā (उपमा-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• दुग्धम्: milked (milk)
• दुग्धम्: Kartā/कर्म (सन्दर्भानुसार उपमा-पद)
• Type: Participle (used adjectivally/substantively)
• Root: दुह् (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)

• अदितेः: of Aditi
• अदितेः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• इषिरम्: fresh/strong, invigorating
• इषिरम्: Viśeṣaṇa (पयः/दुग्धम् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: इषिर (प्रातिपदिक)

• उर्विव: as if wide/broad
• उर्विव: —
• Type: Adjective + Indeclinable
• Root: उरु (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय) → उर्वि-व (वैदिक संधि)

• गातुः: of the path / course
• गातुः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: गातु (प्रातिपदिक)

• सुयमः: well-guided / well-reined
• सुयमः: Kartā (विशेषणरूपेण सोमस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु- + यम (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• वोळ्हा: a carrier/driver (one who conveys)
• वोळ्हा: Kartā (उपमा-कर्तृ)
• Type: Agent noun (participle-like)
• Root: वह् (धातु) + तृच्/तृ (कर्तरि-कृदन्त; वैदिक रूप: वोळ्हा < वोढा)