Sukta 2

Mantra 1

वैश्वानराय धिषणामृतावृधे घृतं न पूतमग्नये जनामसि । द्विता होतारं मनुषश्च वाघतो धिया रथं न कुलिशः समृण्वति ॥

เพื่อไวศวานระ (Vaiśvānara) เพื่ออัคนีผู้เพิ่มพูนธิษณา (dhiṣaṇā) คือญาณหยั่งรู้ที่เติบโตในสัจจะ เราทั้งหลายก่อกำเนิดเครื่องบูชาอันใสกระจ่าง ดุจฆีที่ชำระแล้ว. ผู้สรรเสริญผู้เป็นมนุษย์จัดตั้งโหตฤ (Hotṛ) ขึ้นใหม่ และด้วยความคิดก็ประกอบรถศึก ดุจช่างตีเหล็กใช้ค้อนตีให้สำเร็จ.

Mantra 2

स रोचयज्जनुषा रोदसी उभे स मात्रोरभवत्पुत्र ईड्यः । हव्यवाळग्निरजरश्चनोहितो दूळभो विशामतिथिर्विभावसुः ॥

เขาทำให้สองโลก—ฟ้าและดิน—ส่องสว่างด้วยการบังเกิดของตนเอง; จากมารดาทั้งสองเขาได้เป็นบุตรผู้ควรแก่การสรรเสริญและวิงวอน. อัคนีผู้หอบหิ้วเครื่องบูชา ไม่รู้ชรา ถูกตั้งไว้ในความปีติของเรา; ยากจะเข้าถึง แต่เป็นอาคันตุกะแห่งหมู่ชนทั้งหลาย—วิภาวสุ (Vibhāvasu) ผู้รุ่งเรืองด้วยแสงอันหลากหลาย.

Mantra 3

क्रत्वा दक्षस्य तरुषो विधर्मणि देवासो अग्निं जनयन्त चित्तिभिः । रुरुचानं भानुना ज्योतिषा महामत्यं न वाजं सनिष्यन्नुप ब्रुवे ॥

ด้วยครตุ (kratu—เจตจำนงอันรู้ตื่น) และทักษะ (dakṣa—ปรีชาความสามารถแห่งพลังอันได้ผล) ภายในระเบียบแห่งการงานอันชอบธรรม (vi-dharmaṇi) เหล่าเทวะให้กำเนิดอัคนี (Agni) ด้วยจิตติ (citti—ญาณทัศนะอันสว่างไสว) ข้าพเจ้าขออัญเชิญผู้นั้น ผู้ส่องประกายด้วยรัศมีและแสง—ยิ่งใหญ่ดุจม้าศึกผู้แล่นในความเวิ้งว้าง—เพื่อแสวงหา vāja (พลังแห่งชัยชนะและความอุดม) จึงกล่าวนอบน้อมเข้าไปหา

Mantra 4

आ मन्द्रस्य सनिष्यन्तो वरेण्यं वृणीमहे अह्रयं वाजमृग्मियम् । रातिं भृगूणामुशिजं कविक्रतुमग्निं राजन्तं दिव्येन शोचिषा ॥

เพื่อแสวงหาผลแห่งความรื่นรมย์ (mandra) เราเลือกผู้ควรเลือกยิ่ง—อัคนี (Agni) ผู้ไม่พลาด ผู้เป็นความอุดมแห่งพลัง (vāja) ที่ถ้อยคำสรรเสริญขับขาน; ของประทานแห่งภฤคุ (Bhṛgu) เปลวไฟผู้เร่าร้อนใฝ่หา (uśij) เจตจำนงของกวีฤๅษี (kavi-kratu) ผู้รุ่งเรืองด้วยรัศมีทิพย์.

Mantra 5

अग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जना वाजश्रवसमिह वृक्तबर्हिषः । यतस्रुचः सुरुचं विश्वदेव्यं रुद्रं यज्ञानां साधदिष्टिमपसाम् ॥

เพื่อความผาสุกศักดิ์สิทธิ์ (sumná) มนุษย์ทั้งหลายได้ตั้งอัคนี (Agni) ไว้เบื้องหน้า—ที่นี่ ผู้ปูบัรหิษ (barhis) อันศักดิ์สิทธิ์. ถือทัพพี (sruc) ไว้อย่างควบคุม เขาทั้งหลายสถาปนาผู้มีรัศมีงาม ผู้มุ่งสู่เทพทั้งปวง ผู้ทรงพลังดุจรุทระ (Rudra)—ผู้บรรลุเครื่องบูชาที่ปรารถนาแห่งยัญญะด้วยการงาน (apās).

Mantra 6

पावकशोचे तव हि क्षयं परि होतर्यज्ञेषु वृक्तबर्हिषो नरः । अग्ने दुव इच्छमानास आप्यमुपासते द्रविणं धेहि तेभ्यः ॥

โอ้เปลวเพลิงผู้ชำระ ผู้ส่องประกาย รอบเรือนของท่าน ชนผู้ปูที่นั่งด้วยหญ้าพิธีได้พร้อมแล้ว ย่อมมาชุมนุมในยัญพิธีทั้งหลาย โอ้โหตฤ (Hotar) ผู้ปรารถนาการปรนนิบัติและความสำเร็จอันลึกในใจ ย่อมนั่งใกล้ท่านด้วยการบูชา ขอท่านจงวางทรัพย์อันเป็นแก่นแห่งวิญญาณให้แก่เขาเหล่านั้นเถิด

Mantra 7

आ रोदसी अपृणदा स्वर्महज्जातं यदेनमपसो अधारयन् । सो अध्वराय परि णीयते कविरत्यो न वाजसातये चनोहितः ॥

เขาเติมเต็มฟ้าและดิน และเติมเต็มโลกอันกว้างใหญ่สว่างไสว เมื่อครั้งกำเนิดของเขา เหล่าพลังแห่งการงาน (Apas) ได้ค้ำจุนเขา แล้วฤๅษีผู้รู้แจ้งนี้ถูกนำเวียนรอบเพื่อยัญพิธี ดุจม้าเร็วเพื่อชนะความอุดมสมบูรณ์ ผู้ถูกตั้งไว้ในหมู่เราเพื่อความเกื้อกูลของเรา

Mantra 8

नमस्यत हव्यदातिं स्वध्वरं दुवस्यत दम्यं जातवेदसम् । रथीॠतस्य बृहतो विचर्षणिरग्निर्देवानामभवत्पुरोहितः ॥

จงนอบน้อมแด่ผู้ประทานเครื่องบูชา จงปรนนิบัติผู้เป็นนายแห่งยัญพิธีอันเที่ยงตรง—ชาตเวทัส (Jātavedas) ผู้ไม่อาจพิชิตได้ อัคนี (Agni) ผู้เป็นสารถีแห่งฤตะอันกว้างใหญ่ ผู้มองเห็นไพศาล ได้เป็นผู้นำของเหล่าเทพ ผู้ถูกตั้งไว้เบื้องหน้าเป็นปุโรหิต (Purohita)

Mantra 9

तिस्रो यह्वस्य समिधः परिज्मनोऽग्नेरपुनन्नुशिजो अमृत्यवः । तासामेकामदधुर्मर्त्ये भुजमु लोकमु द्वे उप जामिमीयतुः ॥

ฟืนบูชา (สมิด) สามประการของอัคนี (Agni) ผู้เคลื่อนไหวทรงฤทธิ์นั้น เหล่าอุศิช (Uśij) ผู้เป็นอมตะอันเร่าร้อนได้โอบล้อมชำระให้บริสุทธิ์ ในบรรดานั้น เขาทั้งหลายวางไว้หนึ่งเพื่อให้มนุษย์ผู้มรณะได้เสวยส่วนของตน; อีกสองลอยสูงขึ้น มุ่งสู่โลกแห่งเครือญาติของตนเอง

Mantra 10

विशां कविं विश्पतिं मानुषीरिषः सं सीमकृण्वन्त्स्वधितिं न तेजसे । स उद्वतो निवतो याति वेविषत्स गर्भमेषु भुवनेषु दीधरत् ॥

พลังของมนุษย์ทั้งหลายทำให้ท่านเป็นหนึ่งเดียว—อัคนี (Agni) กวีผู้หยั่งรู้ของหมู่ชน (kavi) เจ้าแห่งเผ่า (viśpati)—ดุจคมขวานที่ลับแล้วเพื่อความรุ่งเรือง ท่านเคลื่อนไปจากที่สูงและที่ลึก สั่นสะเทือนด้วยพลัง; และในโลกเหล่านี้ท่านทรงไว้ซึ่งครรภ์—เชื้อแห่งทิพย์

Mantra 11

स जिन्वते जठरेषु प्रजज्ञिवान्वृषा चित्रेषु नानदन्न सिंहः । वैश्वानरः पृथुपाजा अमर्त्यो वसु रत्ना दयमानो वि दाशुषे ॥

ท่านบังเกิดแล้วบังเกิดเล่าในครรภ์ทั้งหลาย; เป็นดุจพฤษภา ท่านคำรามท่ามกลางรูปอันเรืองรอง ประหนึ่งสิงห์ผู้เกรียงไกร ไวศวานระ (Vaiśvānara) ผู้แผ่กว้างด้วยอำนาจ เป็นอมตะ; ผู้แจกจ่ายทรัพย์และรัตนะ ท่านมอบให้แก่ผู้ถวายบูชา

Mantra 12

वैश्वानरः प्रत्नथा नाकमारुहद्दिवस्पृष्ठं भन्दमानः सुमन्मभिः । स पूर्ववज्जनयञ्जन्तवे धनं समानमज्मं पर्येति जागृविः ॥

ไวศวานระ (Vaiśvānara) ตามวิถีโบราณ ได้ไต่ขึ้นสู่ยอดอันสว่างไสวแห่งสวรรค์ ยิ้มด้วยความดำริอันเป็นมงคล เขาตื่นรู้อย่างแต่ก่อน ยังบันดาลทรัพย์แก่สรรพชีวิต และเวียนไปตามทางสายเดียวกันนั้น

Mantra 13

ऋतावानं यज्ञियं विप्रमुक्थ्यमा यं दधे मातरिश्वा दिवि क्षयम् । तं चित्रयामं हरिकेशमीमहे सुदीतिमग्निं सुविताय नव्यसे ॥

เราทั้งหลายแสวงหาและอัญเชิญอัคนี (Agni) องค์นั้น—ผู้ทรงฤตะ (ṛta: สัจจะและระเบียบ), ผู้ควรแก่ยัญพิธี, ฤๅษีผู้มีญาณ และผู้คู่ควรแก่บทสรรเสริญ—ผู้ซึ่งมาตริศวาน (Mātariśvan) ได้สถาปนาไว้เป็นที่พำนักในสวรรค์ เราวอนขออัคนีผู้ไปได้หลายทาง ผู้มีเกศาทอง ผู้ส่องสว่างดี เพื่อสุวิตา (suvitā: ความสำเร็จอันราบรื่น/ทางอันเป็นมงคล) ที่ใหม่ยิ่งและกว้างไกลยิ่ง

Mantra 14

शुचिं न यामन्निषिरं स्वर्दृशं केतुं दिवो रोचनस्थामुषर्बुधम् । अग्निं मूर्धानं दिवो अप्रतिष्कुतं तमीमहे नमसा वाजिनं बृहत् ॥

เรานอบน้อมแสวงหาอัคนี (Agni) องค์นั้น—ผู้บริสุทธิ์ดุจทางแห่งการเคลื่อนไหว ผู้คมกริบด้วยพลัง ผู้เห็นสวรฺ (svar: แสงแห่งสวรรค์/แสงสูงสุด); เป็นเคตุ (ketu: ประทีป/สัญญาณ) แห่งฟ้า ตั้งมั่นในแดนเรืองรอง ตื่นพร้อมอรุณ เรานอบน้อมแสวงหาพระองค์ ผู้เป็นเศียรและยอดแห่งสวรรค์ เปลวเพลิงผู้ต้านทานมิได้ ผู้ไม่อาจถูกผลักไส—ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เป็นวาชิน (vājin: ผู้มีกำลังและความเร็ว)

Mantra 15

मन्द्रं होतारं शुचिमद्वयाविनं दमूनसमुक्थ्यं विश्वचर्षणिम् । रथं न चित्रं वपुषाय दर्शतं मनुर्हितं सदमिद्राय ईमहे ॥

เราทั้งหลายแสวงหา “ทรัพย์แห่งความเป็นอยู่” ของอัคนีผู้เปี่ยมปีติ—โหตฤ (Hotṛ ผู้เชิญเทพ) ผู้บริสุทธิ์ ผู้ดำเนินไปโดยไม่แยกเป็นสอง ผู้เป็นนายแห่งเรือน ผู้ควรแก่บทสรรเสริญ (uktha) ผู้ทำงานอย่างทั่วถึงท่ามกลางชนทั้งปวง ดุจราชรถอันสว่างไสวพิสดาร งามน่าดูตามรูปแห่งวิญญาณ (vapus) ซึ่งมานุ (Manu) ได้ตั้งไว้ และประทับอยู่เป็นนิตย์ ณ ที่นั่งนั้น—เราขอน้อมเชิญเพื่ออินทรา