Sukta 2

Mantra 1

वैश्वानराय धिषणामृतावृधे घृतं न पूतमग्नये जनामसि । द्विता होतारं मनुषश्च वाघतो धिया रथं न कुलिशः समृण्वति ॥

Vaishwanar Agni ke liye hum ghee jaisi acchi bhent tyar karte hain. Yeh Agni sacchai aur gyan badhata hai. Insan apne soch se naya pujari banata hai, jaise koi rath banata hai.

Mantra 2

स रोचयज्जनुषा रोदसी उभे स मात्रोरभवत्पुत्र ईड्यः । हव्यवाळग्निरजरश्चनोहितो दूळभो विशामतिथिर्विभावसुः ॥

Agni paida hote hi duniya chamak uthi. Do maa se paida hua beta jise sab poojte hain. Yeh agni kabhi budha nahi hota. Logon ka mehman hai, par milna mushkil hai. Yeh chamakdaar hai.

Mantra 3

क्रत्वा दक्षस्य तरुषो विधर्मणि देवासो अग्निं जनयन्त चित्तिभिः । रुरुचानं भानुना ज्योतिषा महामत्यं न वाजं सनिष्यन्नुप ब्रुवे ॥

Deva log apni soch aur takat se Agni ko paida karte hain. Yeh sab ek sahi dhang mein hota hai. Agni chamakta hai, roshni failata hai. Woh ek tez ghode jaisa hai jo badi daud mein hai. Main use bula raha hoon taaki jeet ki taakat mile.

Mantra 4

आ मन्द्रस्य सनिष्यन्तो वरेण्यं वृणीमहे अह्रयं वाजमृग्मियम् । रातिं भृगूणामुशिजं कविक्रतुमग्निं राजन्तं दिव्येन शोचिषा ॥

Hum khushi ke liye Agni ko choose karte hain jo sabse behtar hain. Unki taakat gaano mein gaayi jaati hai. Woh Bhrigu rishiyon ka gift hain, jo tez aag hain, aur jo saari gyaani baatein jaante hain. Woh bhagwan jaisi chamak se chamakte hain.

Mantra 5

अग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जना वाजश्रवसमिह वृक्तबर्हिषः । यतस्रुचः सुरुचं विश्वदेव्यं रुद्रं यज्ञानां साधदिष्टिमपसाम् ॥

Log khushi ke liye Agni ko aage bitha lete hain. Yahan puja ke liye sab taiyaar hai, barah bichha di hai. Rishiyon ke paas chamakta hua Agni hai jo sab bhagwanon ki taraf le jaata hai. Yeh Rudra shakti hai jo hamari puja ko saaf kar deta hai.

Mantra 6

पावकशोचे तव हि क्षयं परि होतर्यज्ञेषु वृक्तबर्हिषो नरः । अग्ने दुव इच्छमानास आप्यमुपासते द्रविणं धेहि तेभ्यः ॥

Agni, tu jo chamakta hai aur saaf karta hai, tere paas log yagya mein aate hain. Yeh log tujhse puja chahte hain aur mann ki baat poori hone ki aasha rakhte hain. Unhe woh dhan de jo mann ko shanti de.

Mantra 7

आ रोदसी अपृणदा स्वर्महज्जातं यदेनमपसो अधारयन् । सो अध्वराय परि णीयते कविरत्यो न वाजसातये चनोहितः ॥

Jab Agni paida hua, tab usne dharati aur aasmaan ko bhar diya. Usmein itni shakti aa gayi thi. Ab yeh rishi yagya ke liye aage badhta hai, jaise tez ghoda daud mein aage nikalta hai. Yeh hamare liye achha hai.

Mantra 8

नमस्यत हव्यदातिं स्वध्वरं दुवस्यत दम्यं जातवेदसम् । रथीॠतस्य बृहतो विचर्षणिरग्निर्देवानामभवत्पुरोहितः ॥

Agni ko pranaam karo, woh jo hamein deta hai aur sahi raasta dikhata hai. Jatavedas naam hai uska, koi usse hara nahi sakta. Woh bade satya ka rath chalata hai aur sab kuchh dekh sakta hai. Bhagwanon mein yeh sabse aage hai.

Mantra 9

तिस्रो यह्वस्य समिधः परिज्मनोऽग्नेरपुनन्नुशिजो अमृत्यवः । तासामेकामदधुर्मर्त्ये भुजमु लोकमु द्वे उप जामिमीयतुः ॥

Agni ki teen aag thi, devataon ne unhein saaf kiya. Inmein se ek aag insaan ke kaam aayi, do aag upar bhagwanon ke paas chali gayi. Yeh sab apna-apna kaam karti hain.

Mantra 10

विशां कविं विश्पतिं मानुषीरिषः सं सीमकृण्वन्त्स्वधितिं न तेजसे । स उद्वतो निवतो याति वेविषत्स गर्भमेषु भुवनेषु दीधरत् ॥

Logon ki shakti ne Agni ko ek point pe laaya. Woh sabka rishi hai, sabka guru hai. Jaise chaku ko tej karte hain, waise hi uski chamak badha di. Woh upar se neeche, neeche se upar jaata hai. Usme ek taagat hai jo kaanp rahi hai. Woh duniya mein bhagwan ki shakti ko apne andar rakhta hai.

Mantra 11

स जिन्वते जठरेषु प्रजज्ञिवान्वृषा चित्रेषु नानदन्न सिंहः । वैश्वानरः पृथुपाजा अमर्त्यो वसु रत्ना दयमानो वि दाशुषे ॥

Woh baar-baar paida hota hai, jaise aag pet mein jal rahi ho. Sher ki tarah goonjta hai, jaise bail chamakta hai. Yeh Vaishvanar Agni hai, badi taqat wala, jo kabhi marta nahi. Woh dhan aur khazana baant raha hai, jo kuch deta hai usko wapas deta hai.

Mantra 12

वैश्वानरः प्रत्नथा नाकमारुहद्दिवस्पृष्ठं भन्दमानः सुमन्मभिः । स पूर्ववज्जनयञ्जन्तवे धनं समानमज्मं पर्येति जागृविः ॥

Vaishvanar Agni purane raaste se aasmaan ke upar chadhta hai. Uska mann khush hai, acche khayal aate hain. Woh jaag raha hai, jaise pehle hota tha. Sab jeevon ke liye dhan laata hai. Woh usi raaste par chalta hai jahan se pehle guzra tha.

Mantra 13

ऋतावानं यज्ञियं विप्रमुक्थ्यमा यं दधे मातरिश्वा दिवि क्षयम् । तं चित्रयामं हरिकेशमीमहे सुदीतिमग्निं सुविताय नव्यसे ॥

Hum us Agni ko bulate hain jo sach ka palan karta hai. Yagya ke layak hai, jisko gyan hai, jiske liye gaana banta hai. Matarishvan ne use aasmaan mein sthaan diya tha. Woh bahut jagah jaata hai, uske baal sone jaise hain. Woh chamakta hai, humein aage badhne ke liye saaf raasta dikhata hai.

Mantra 14

शुचिं न यामन्निषिरं स्वर्दृशं केतुं दिवो रोचनस्थामुषर्बुधम् । अग्निं मूर्धानं दिवो अप्रतिष्कुतं तमीमहे नमसा वाजिनं बृहत् ॥

Hum us Agni ko bulate hain jo bilkul saaf hai. Jaise raasta saaf ho, waise hi uski taqat tej hai. Woh aasmaan ki roshni ko dekh sakta hai. Woh aasmaan ka diya hai, jahan roshni hoti hai, subah ke saath jaagta hai. Woh aasmaan ka sabse upar hai, jise koi hata nahi sakta. Badi taqat wala hai, bada shaktishali hai.

Mantra 15

मन्द्रं होतारं शुचिमद्वयाविनं दमूनसमुक्थ्यं विश्वचर्षणिम् । रथं न चित्रं वपुषाय दर्शतं मनुर्हितं सदमिद्राय ईमहे ॥

Hum Agni se maangte hain woh sab kuch jo humein khush rakhe. Agni bilkul saaf hai, puja ke time sabse aage rehta hai, ghar ka malik hai. Woh sab jagah kaam karta hai, kisi se bhi juda nahi hota. Rishiyon ke geet uske liye hain. Woh ek chamakdar rath ki tarah hai, dekhne mein accha lagta hai. Insan ne use hamesha ke liye yagya ki jagah pe bitha diya hai.