Rig Veda Sukta 3
Mandala 3Sukta 311 Mantras

Sukta 3

Sukta 3.3

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3)

Devata

Agni Vaiśvānara

Chandas

Triṣṭubh (probable for RV 3.3)

บทสวดนี้สรรเสริญอัคนีในฐานะไวศวานระ ไฟสากลผู้วางรากฐานอันมั่นคง (ธรุณะ) เพื่อความก้าวหน้าของมนุษย์ และผู้ส่งการบูชาไปถึงเหล่าเทพ อัคนีถูกนำเสนอว่าเป็นพลังปุโรหิตอมตะ ผู้แผ่ขยายยัชญะท่ามกลางเทพ มนุษย์ และสรรพชีวิตทั้งปวง ผู้พิทักษ์ฤตะ (กฎอันยั่งยืน) และผู้บังเกิดยิ่งใหญ่ด้วยทักษะของตนเอง พร้อมทั้งยกย่องสวรรค์และแผ่นดิน

Mantras

Mantra 1

वैश्वानराय पृथुपाजसे विपो रत्ना विधन्त धरुणेषु गातवे । अग्निर्हि देवाँ अमृतो दुवस्यत्यथा धर्माणि सनता न दूदुषत् ॥

เพื่อไวศวานระ (Vaiśvānara) ผู้มีรัศมีแผ่กว้าง เหล่าวิปร (vipra ฤๅษีผู้มีญาณ) จัดสรรรัตนะทั้งหลาย และสถาปนาฐานอันมั่นคงเพื่อการก้าวไปของเรา เพราะอัคนีเป็นอมตะ ย่อมปรนนิบัติเทพทั้งหลายโดยแท้ ฉะนั้นธรรม (dharma) อันนิรันดร์แห่งสัจจะจึงไม่เสื่อม ไม่วิปลาส

Mantra 2

अन्तर्दूतो रोदसी दस्म ईयते होता निषत्तो मनुषः पुरोहितः । क्षयं बृहन्तं परि भूषति द्युभिर्देवेभिरग्निरिषितो धियावसुः ॥

ในฐานะทูตภายในระหว่างสองโลก ผู้มหัศจรรย์นั้นย่อมเคลื่อนไปมา; เป็นโหตฤ (Hotṛ ผู้เชิญเทพ) ประทับอยู่ในมนุษย์ และถูกตั้งไว้เบื้องหน้าเป็นปุโรหิต (purohita ผู้ชี้นำพิธี) เขาประดับเรือนอันกว้างใหญ่โดยรอบด้วยพลังอันส่องสว่าง; อัคนีผู้ถูกเทพทั้งหลายเร้าเร่งนั้น มั่งคั่งด้วยทรัพย์แห่งญาณดลใจ (dhī)

Mantra 3

केतुं यज्ञानां विदथस्य साधनं विप्रासो अग्निं महयन्त चित्तिभिः । अपांसि यस्मिन्नधि संदधुर्गिरस्तस्मिन्त्सुम्नानि यजमान आ चके ॥

เหล่าฤษีผู้รู้แจ้งยกย่องอัคนีด้วยความตื่นรู้แห่งจิต—อัคนีผู้เป็นดวงประทีปแห่งยัญญะ เป็นผู้ทำให้สภาศักดิ์สิทธิ์ (vidatha) สำเร็จ. ในพระองค์เขาทั้งหลายวางกิจการงาน และผูกประสานถ้อยคำสรรเสริญ; ในพระองค์นั้น ผู้ประกอบยัญญะ (yajamāna) เข้าถึงพรอันเป็นมงคลและความกลมกลืน.

Mantra 4

पिता यज्ञानामसुरो विपश्चितां विमानमग्निर्वयुनं च वाघताम् । आ विवेश रोदसी भूरिवर्पसा पुरुप्रियो भन्दते धामभिः कविः ॥

อัคนีเป็นบิดาแห่งยัญญะ เป็นเจ้าแห่งพลัง (asura) สำหรับฤษีผู้มีญาณทัศนะ; เป็นมาตรวัดและวิถีแห่งความหยั่งรู้ (vayuna) ของผู้สรรเสริญ. ด้วยรัศมีอันไพบูลย์พระองค์เสด็จเข้าสู่สองโลก; กวีผู้เป็นที่รักของคนมากมาย ส่องประกายด้วยที่สถิตแห่งแสงอันหลากหลาย (dhāman) ของพระองค์.

Mantra 5

चन्द्रमग्निं चन्द्ररथं हरिव्रतं वैश्वानरमप्सुषदं स्वर्विदम् । विगाहं तूर्णिं तविषीभिरावृतं भूर्णिं देवास इह सुश्रियं दधुः ॥

อัคนีผู้ส่องประกาย ผู้มีรถศึกส่องประกาย ผู้รักษาพรตแห่งแสง (hari-vrata)—ไวศวานระ (Vaiśvānara) ผู้ประทับในสายน้ำ ผู้รู้โลกแห่งสุวรรค์ (svar-vid). พระองค์พุ่งดำดิ่งไปข้างหน้า รวดเร็ว ถูกห่อหุ้มด้วยพลังทั้งหลาย; พลังอันหมุนวนนี้ เหล่าเทพได้ตั้งไว้ ณ ที่นี้ เพื่อความรุ่งเรืองอันงดงาม.

Mantra 6

अग्निर्देवेभिर्मनुषश्च जन्तुभिस्तन्वानो यज्ञं पुरुपेशसं धिया । रथीरन्तरीयते साधदिष्टिभिर्जीरो दमूना अभिशस्तिचातनः ॥

อัคนี พร้อมด้วยเหล่าเทพ พร้อมด้วยมนุษย์ และพร้อมด้วยสรรพชีวิตทั้งปวง แผ่ขยายยัญด้วยปัญญาอันดลใจ (dhī) ให้ยัญนั้นงดงามอุดมด้วยรูปแบบอันมากมาย. ดุจสารถี เขาเคลื่อนไหวอยู่ภายในด้วยความสำเร็จอันสมบูรณ์; ผู้ว่องไวในเคหสถาน ย่อมขับไล่การรุกรานแห่งถ้อยคำอันเป็นศัตรู.

Mantra 7

अग्ने जरस्व स्वपत्य आयुन्यूर्जा पिन्वस्व समिषो दिदीहि नः । वयांसि जिन्व बृहतश्च जागृव उशिग्देवानामसि सुक्रतुर्विपाम् ॥

อัคนีเอ๋ย จงเจริญในเราเพื่อความเป็นนายอันดีและเพื่อวิถียาวนาน; จงเสริมกำลังเราด้วยพลังอันชื่นบาน และจงจุดประกายความประสานกลมกลืน (samiṣ) ของเรา. จงเพิ่มพูนกำลังแห่งการโผบินของเรา และปลุกเราให้ตื่นสู่ความไพศาล; ท่านคือเปลวไฟอันเร่าร้อนของเหล่าเทพ คือปัญญาอันมุ่งดี (sukratu) ของเหล่าฤษีผู้เห็น (vipāṃ).

Mantra 8

विश्पतिं यह्वमतिथिं नरः सदा यन्तारं धीनामुशिजं च वाघताम् । अध्वराणां चेतनं जातवेदसं प्र शंसन्ति नमसा जूतिभिर्वृधे ॥

มนุษย์ทั้งหลายย่อมประกาศสรรเสริญชาตเวทัส (Jātavedas) อยู่เสมอ ด้วยนมัสการและเครื่องบูชาอันรวดเร็ว—เจ้าแห่งตระกูล แขกผู้จาริกอันเข้มแข็ง ผู้ขับเคลื่อนปัญญาอันดลใจ เปลวไฟอันเร่าร้อนของเหล่านักขับร้อง; ผู้ปลุกทางแห่งยัญทั้งหลาย เพื่อความเจริญเพิ่มพูนของท่าน เขาจึงสรรเสริญด้วยความเคารพ.

Mantra 9

विभावा देवः सुरणः परि क्षितीरग्निर्बभूव शवसा सुमद्रथः । तस्य व्रतानि भूरिपोषिणो वयमुप भूषेम दम आ सुवृक्तिभिः ॥

อัคนี (Agni) เทวะผู้รุ่งเรืองสว่างไสว ผู้เปี่ยมด้วยความรื่นรมย์อันสูงส่ง ได้โอบล้อมโลกทั้งหลายด้วยเดชานุภาพ เป็นราชรถแห่งความคิดอันดีและการดำเนินอันเที่ยงธรรม ขอให้พวกเราในเรือนอาศัยเข้าไปใกล้ และประดับประดาบรรดาพรต/กฎศักดิ์สิทธิ์ (vrata) ของพระองค์ อันเกื้อหนุนความงอกงามอุดม ด้วยถ้อยคำสรรเสริญที่ร้อยเรียงอย่างงามเถิด.

Mantra 10

वैश्वानर तव धामान्या चके येभिः स्वर्विदभवो विचक्षण । जात आपृणो भुवनानि रोदसी अग्ने ता विश्वा परिभूरसि त्मना ॥

โอ ไวศวานระ (Vaiśvānara) พระองค์ได้สถาปนาที่ประทับแห่งฤทธิ์เดช (dhāman) ของพระองค์ ซึ่งด้วยสิ่งนั้นพระองค์จึงเป็นผู้รู้แห่งสวรรค์อันสว่างไสว ผู้มองเห็นกว้างไกล ครั้นบังเกิดแล้ว พระองค์ได้เติมเต็มโลกทั้งหลายและสองภพ—ฟ้าและดิน โอ อัคนี (Agni) ด้วยความเป็นตนเองของพระองค์ พระองค์โอบล้อมและยิ่งล้ำเหนือสิ่งทั้งปวงนี้.

Mantra 11

वैश्वानरस्य दंसनाभ्यो बृहदरिणादेकः स्वपस्यया कविः । उभा पितरा महयन्नजायताग्निर्द्यावापृथिवी भूरिरेतसा ॥

จากกิจการอันยิ่งใหญ่ (daṃsanā) ของไวศวานระ (Vaiśvānara) ผู้เดียวได้บังเกิดอย่างกว้างใหญ่—เป็นกวีผู้หยั่งรู้ (kavi) ด้วยฝีมืออันสมบูรณ์ (svapasyā) ครั้นยกย่องบิดามารดาทั้งสอง อัคนี (Agni) จึงอุบัติ—คือฟ้าและดิน อุดมด้วยพืชพันธุ์แห่งความไพบูลย์.

Frequently Asked Questions

Vaiśvānara is Agni understood as the universal fire—present for all people and beings—who carries offerings, gives stability to the rite, and supports the order of truth (ṛta).

Agni is the intelligent, protective power that builds and expands the sacrifice, keeps the eternal law from breaking down, and connects Heaven and Earth to bring well-being and abundance.

It can be recited during fire worship (homa/agnihotra-style) as an invocation to kindle clarity and right order, offering ghee or simple oblations while reflecting on Agni as the inner guide.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App