Sukta 2

Mantra 1

वैश्वानराय धिषणामृतावृधे घृतं न पूतमग्नये जनामसि । द्विता होतारं मनुषश्च वाघतो धिया रथं न कुलिशः समृण्वति ॥

ବୈଶ୍ୱାନର ପାଇଁ—ଋତ (ସତ୍ୟ)ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଧିଷଣାକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ—ଆମେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ସମ ପବିତ୍ର ହବ୍ୟ ଜନ୍ମାଉଛୁ। ମାନବ ଉପାସକ ହୋତାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟବାର ଗଢ଼େ; ଯେପରି ଧିୟା ଦ୍ୱାରା ରଥ ଗଢ଼ାଯାଏ, ସେପରି କୁଲିଶ (ହାମର)ଧାରୀ କମାର ତାହାକୁ ସଂଯୋଜେ।

Mantra 2

स रोचयज्जनुषा रोदसी उभे स मात्रोरभवत्पुत्र ईड्यः । हव्यवाळग्निरजरश्चनोहितो दूळभो विशामतिथिर्विभावसुः ॥

ସେ ନିଜ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ରୋଦସୀ—ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲା; ଦୁଇ ମାତୃରୁ ସେ ସ୍ତୁତ୍ୟ ପୁତ୍ର ହେଲା। ହବ୍ୟବାହ ଅଗ୍ନି—ଅଜର, ଏବଂ ଆମ ହିତରେ ନିହିତ—ଦୁର୍ଲଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜନମାନସର ଅତିଥି, ବହୁପ୍ରକାଶୀ ବିଭାବସୁ ଅଟେ।

Mantra 3

क्रत्वा दक्षस्य तरुषो विधर्मणि देवासो अग्निं जनयन्त चित्तिभिः । रुरुचानं भानुना ज्योतिषा महामत्यं न वाजं सनिष्यन्नुप ब्रुवे ॥

କ୍ରତୁ ଓ ଦକ୍ଷର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ବିଧର୍ମଣି—ଋତର ସୁସଂଗଠିତ ନିୟମରେ—ଦେବମାନେ ଚିତ୍ତିଭିଃ (ପ୍ରକାଶମୟ ବୋଧ) ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି। ଭାନୁ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷାରେ ଦୀପ୍ତ, ମହାନ—ବିଶାଳତାର ବାଜ ପରି—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଉପବ୍ରୁବେ (ଆହ୍ୱାନ କରେ), ବାଜ ପ୍ରାପ୍ତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ।

Mantra 4

आ मन्द्रस्य सनिष्यन्तो वरेण्यं वृणीमहे अह्रयं वाजमृग्मियम् । रातिं भृगूणामुशिजं कविक्रतुमग्निं राजन्तं दिव्येन शोचिषा ॥

ଆନନ୍ଦର ଲାଭକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି ଆମେ ସର୍ବାଧିକ ବରେଣ୍ୟକୁ ବାଛୁ—ଅଗ୍ନିକୁ: ଅଭ୍ରାନ୍ତ, ବାଣୀଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା; ଭୃଗୁମାନଙ୍କର ଦାନ, ଉଶିଜ (ଉତ୍ସୁକ ଜ୍ୱାଳା), କବି-କ୍ରତୁ (ଦର୍ଶୀ-ଇଚ୍ଛା), ଦିବ୍ୟ ଶୋଚିଷରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ।

Mantra 5

अग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जना वाजश्रवसमिह वृक्तबर्हिषः । यतस्रुचः सुरुचं विश्वदेव्यं रुद्रं यज्ञानां साधदिष्टिमपसाम् ॥

ଦିବ୍ୟ ସୁମ୍ନ ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପୁରୋଭାଗରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି—ଏଠାରେ, ବିଛାଇଥିବା ବର୍ହିଷଧାରୀ ଜନ। ନିୟତ ସ୍ରୁଚଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରି ସେମାନେ ସୁରୁଚ (ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୟୁତିମାନ), ବିଶ୍ୱଦେବ୍ୟ (ସର୍ବଦେବମୁଖୀ), ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ରୁଦ୍ର-ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି—ଯିଏ ଆମ ଅପସାଂ (କର୍ମମାନଙ୍କ) ଇଷ୍ଟି (ଇଚ୍ଛିତ ଅର୍ପଣ)କୁ ସାଧନ କରେ।

Mantra 6

पावकशोचे तव हि क्षयं परि होतर्यज्ञेषु वृक्तबर्हिषो नरः । अग्ने दुव इच्छमानास आप्यमुपासते द्रविणं धेहि तेभ्यः ॥

ହେ ପାବକଶୋଚେ (ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ଜ୍ୱାଳା) ଅଗ୍ନେ! ହେ ହୋତର! ସଜାଗ ବର୍ହିଷ୍ (ଯଜ୍ଞାସନ) ଥିବା ନରମାନେ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ତୁମ କ୍ଷୟ (ନିବାସ/ଧାମ) ଚାରିପାଖେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ସେବା (ଦୁବଃ) ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣତା (ଆପ୍ୟ) ଇଚ୍ଛା କରି ସେମାନେ ତୁମ ସମୀପେ ଉପାସନାରେ ବସନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆତ୍ମଧନ (ଦ୍ରବିଣ) ସ୍ଥାପନ କର।

Mantra 7

आ रोदसी अपृणदा स्वर्महज्जातं यदेनमपसो अधारयन् । सो अध्वराय परि णीयते कविरत्यो न वाजसातये चनोहितः ॥

ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମକାଳରେ କର୍ମଶକ୍ତିମାନେ (ଅପସଃ) ତାକୁ (ଅଗ୍ନିକୁ) ଧାରଣ କଲେ, ସେ ରୋଦସୀ—ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ପୂରିଦେଲା; ମହତ୍ ସ୍ୱର୍ (ବିଶାଳ ତେଜୋମୟ ଲୋକ)କୁ ମଧ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା। ତାପରେ କବି (ଦ୍ରଷ୍ଟା) ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପରି-ନୀୟତେ—ଯଜ୍ଞରେ ପରିକ୍ରମା କରାଇ ଆଗକୁ ନେଇଯାଯାଏ—ଯେପରି ସମୃଦ୍ଧି (ବାଜସାତି) ଜିତିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ; ସେ ଆମ ହିତ ପାଇଁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ (ଚନୋହିତଃ)।

Mantra 8

नमस्यत हव्यदातिं स्वध्वरं दुवस्यत दम्यं जातवेदसम् । रथीॠतस्य बृहतो विचर्षणिरग्निर्देवानामभवत्पुरोहितः ॥

ହବ୍ୟଦାତି (ହବି ଦେଇଥିବା)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର; ସୁ-ଅଧ୍ୱର (ସୁସଂବିଧିତ ଯଜ୍ଞ)ରେ ଦମ୍ୟ—ଅଜେୟ—ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ସେବା କର। ଋତ (ସତ୍ୟ-କ୍ରମ)ର ମହତ୍ ପଥର ରଥୀ, ବିଶାଳଦର୍ଶୀ ଅଗ୍ନି ଦେବମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତ—ଆଗରେ ସ୍ଥାପିତ ନେତା—ହୋଇଛନ୍ତି।

Mantra 9

तिस्रो यह्वस्य समिधः परिज्मनोऽग्नेरपुनन्नुशिजो अमृत्यवः । तासामेकामदधुर्मर्त्ये भुजमु लोकमु द्वे उप जामिमीयतुः ॥

ୟହ୍ୱ (ମହାବେଗୀ) ଅଗ୍ନିଙ୍କ ତିନୋଟି ସମିଧକୁ ଉତ୍ସାହୀ ଅମୃତସ୍ୱଭାବୀ ଉଶିଜମାନେ ପରିଶୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭୋଗ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିଲେ; ଦୁଇଟି ନିଜ ଜାତି-ଲୋକ ଦିଗକୁ ଉପରକୁ ଗଲା।

Mantra 10

विशां कविं विश्पतिं मानुषीरिषः सं सीमकृण्वन्त्स्वधितिं न तेजसे । स उद्वतो निवतो याति वेविषत्स गर्भमेषु भुवनेषु दीधरत् ॥

ମାନୁଷୀ ଇଷମାନେ ଜନମାନଙ୍କ କବି, ବିଶ୍ପତି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର କଲେ—ତେଜ ପାଇଁ ଧାର ଦିଆ କୁହାଡ଼ି ପରି। ସେ ଉଚ୍ଚତା ଓ ଗଭୀରତାରୁ ଶକ୍ତିର କମ୍ପନ ସହ ଗତି କରେ; ଏହି ଭୁବନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତ୍ୱର ଗର୍ଭକୁ ସେ ଧାରଣ କରେ।

Mantra 11

स जिन्वते जठरेषु प्रजज्ञिवान्वृषा चित्रेषु नानदन्न सिंहः । वैश्वानरः पृथुपाजा अमर्त्यो वसु रत्ना दयमानो वि दाशुषे ॥

ସେ ଜଠରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ବୃଷଭ ପରି ଚିତ୍ରମୟ ତେଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଜନ କରେ, ସିଂହ ପରି। ବୈଶ୍ୱାନର, ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଅମର—ବସୁ ଓ ରତ୍ନ ବଣ୍ଟନ କରୁଥିବା—ଦାଶୁଷ (ଦାତା) ପାଇଁ ବିତରଣ କରେ।

Mantra 12

वैश्वानरः प्रत्नथा नाकमारुहद्दिवस्पृष्ठं भन्दमानः सुमन्मभिः । स पूर्ववज्जनयञ्जन्तवे धनं समानमज्मं पर्येति जागृविः ॥

ବୈଶ୍ୱାନର ପ୍ରାଚୀନ ପଥ ଅନୁସାରେ ଦୀପ୍ତ ଶିଖରକୁ ଆରୋହଣ କଲେ; ସୁମନ (ଶୁଭ ଚିନ୍ତା) ସହ ହସୁଥିଲେ। ସେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ଜୀବ ପାଇଁ ଧନ ଜନ୍ମାଇ ଏକେ ପଥରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Mantra 13

ऋतावानं यज्ञियं विप्रमुक्थ्यमा यं दधे मातरिश्वा दिवि क्षयम् । तं चित्रयामं हरिकेशमीमहे सुदीतिमग्निं सुविताय नव्यसे ॥

ଆମେ ସେଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଖୋଜି ଆହ୍ୱାନ କରୁ—ଋତବାନ (ଋତର ଧାରକ), ଯଜ୍ଞିୟ, ବିପ୍ର, ଉକ୍ଥ୍ୟ—ଯାହାଙ୍କୁ ମାତରିଶ୍ୱାନ ଦିବିରେ ନିବାସରୂପେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସେଇ ଚିତ୍ରୟାମ (ବହୁପଥଗାମୀ), ହରିକେଶ (ସୁବର୍ଣ୍ଣକେଶ), ସୁଦୀତି (ସୁପ୍ରକାଶିତ) ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ନବ୍ୟ ଓ ବିସ୍ତୃତ ସୁବିତ (ସୁପ୍ରଗତି) ପାଇଁ ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ।

Mantra 14

शुचिं न यामन्निषिरं स्वर्दृशं केतुं दिवो रोचनस्थामुषर्बुधम् । अग्निं मूर्धानं दिवो अप्रतिष्कुतं तमीमहे नमसा वाजिनं बृहत् ॥

ନମସ୍କାର ସହ ଆମେ ସେଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଖୋଜୁ—ଗତିର ପଥ ପରି ଶୁଚି, ତେଜରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାର, ସ୍ୱର୍ଦୃଶ (ସ୍ୱର-ପ୍ରକାଶର ଦର୍ଶକ); ଦିବର କେତୁ, ରୋଚନସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିତ ଦୀପ୍ତ ପତାକା, ଉଷର୍ବୁଧ (ଉଷା ସହ ଜାଗ୍ରତ)। ଦିବର ମୂର୍ଧା, ଅପ୍ରତିଷ୍କୁତ (ଅପ୍ରତିହତ) ଜ୍ୱାଳା, ମହାନ ବାଜିନ (ବଳବାନ/ବିଜୟୀ) ସେଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ବନ୍ଦନା କରୁ।

Mantra 15

मन्द्रं होतारं शुचिमद्वयाविनं दमूनसमुक्थ्यं विश्वचर्षणिम् । रथं न चित्रं वपुषाय दर्शतं मनुर्हितं सदमिद्राय ईमहे ॥

ଆମେ ମନ୍ଦ୍ର (ଆନନ୍ଦମୟ) ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ଶୁଚି ହୋତାକୁ, ଅଦ୍ୱୟାବିନ୍ (ଅବିଭାଜ୍ୟ ଭାବେ ଗତିଶୀଳ) କୁ, ଗୃହସ୍ୱାମୀକୁ, ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟକୁ, ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବବ୍ୟାପକ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାକୁ—ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ସେ ଆତ୍ମରୂପ ପାଇଁ ମନୋହର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ପରି ଦର୍ଶନୀୟ; ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନରେ ନିବିଷ୍ଟ—ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ।