
Sukta 10.53
Agni/Hotṛ-centered cycle (speaker representing the sacrificers seeking the true Hotṛ/Agni)
Agni (the sought knower of yajña)
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
บทสวดนี้พรรณนาการแสวงหา “โหตฤ” ที่แท้จริงของผู้ประกอบยัญ—คืออัคนี ผู้รู้ยัญจากภายใน—ผู้ “เก่าแก่กว่าเรา” และประทับอยู่ภายใน สามารถสถาปนาการประทับของเทพในผู้บูชาได้ บทสวดร้อยเรียงภาพพิธีกรรม (ด้าย การทอ เส้นทางแห่งแสง) เข้ากับวินัยภายในของความคิดและวาจา จนถึงนิมิตแห่งการก่อกำเนิดเชิงสร้างสรรค์ ที่ซึ่งพลังยัญถูกวางไว้ในครรภ์ของพลังฝ่ายสตรี และได้รับชัยชนะด้วยการกระทำ/การทำให้ถูกต้อง (kāra)
Mantra 1
यमैच्छाम मनसा सोऽयमागाद्यज्ञस्य विद्वान्परुषश्चिकित्वान् । स नो यक्षद्देवताता यजीयान्नि हि षत्सदन्तरः पूर्वो अस्मत् ॥
ผู้ที่เราค้นหาด้วยใจ—ผู้นั้นได้มาถึงแล้ว: ผู้รู้พิธีบูชายัญ ผู้หยั่งรู้รายละเอียดทั้งปวง ขอให้ท่านบูชายัญเพื่อเรา สถาปนาเทวภาพ (devatā) ไว้ภายในเรา ผู้เหมาะสมยิ่งในการถวาย เพราะท่านนั่งอยู่ภายใน นั่งอยู่ในช่องว่างระหว่างห้วงใจ และเก่าแก่ยิ่งกว่าความเป็นอยู่ชั้นนอกของเรา
Mantra 2
अराधि होता निषदा यजीयानभि प्रयांसि सुधितानि हि ख्यत् । यजामहै यज्ञियान्हन्त देवाँ ईळामहा ईड्याँ आज्येन ॥
โหตฤ (Hotṛ) บรรลุสิ่งที่มุ่งแล้ว; นั่งประจำที่ ยิ่งเหมาะแก่การบูชายัญ ก็ทำให้เครื่องบูชาที่จัดวางอย่างดีปรากฏชัด. มาเถิด—เราทั้งหลายจักบูชาเทพผู้ควรแก่ยัชญะ (yajña); จักสรรเสริญผู้ควรสรรเสริญ (īḍya) ด้วยอาชยะ (ā́jya เนยใส/น้ำมันใส) อันบริสุทธิ์อุดม ด้วยจิตที่ผ่องใสและเอื้อเฟื้อ.
Mantra 3
साध्वीमकर्देववीतिं नो अद्य यज्ञस्य जिह्वामविदाम गुह्याम् । स आयुरागात्सुरभिर्वसानो भद्रामकर्देवहूतिं नो अद्य ॥
วันนี้เขาได้จัดทางอันเที่ยงตรงที่เทพทั้งหลายทรงโปรดให้แก่เรา; วันนี้เราพบ “ลิ้น” อันเร้นลับของยัชญะ. เขามาถึงพร้อมพลังชีวิต สวมไว้ด้วยความหอมหวาน; วันนี้เขาได้ทำให้แก่เราเสียงเรียกอันเป็นมงคลที่เชื้อเชิญเทพให้เข้ามาใกล้.
Mantra 4
तदद्य वाचः प्रथमं मसीय येनासुराँ अभि देवा असाम । ऊर्जाद उत यज्ञियासः पञ्च जना मम होत्रं जुषध्वम् ॥
วันนี้ขอให้ข้าพเจ้ากำหนดรากฐานแรกแห่งวาจา (Vāc) —ด้วยสิ่งนั้น เราทั้งหลายจักเผชิญและพิชิตอำนาจอสูรได้ดุจเทพ. โอ้ผู้หล่อเลี้ยงด้วยพลังแท้ และผู้ควรแก่การบูชา; โอ้ชนทั้งห้า จงยินดีในโหตรา (hotra ถ้อยคำบูชา) ของข้าพเจ้าเถิด.
Mantra 5
पञ्च जना मम होत्रं जुषन्तां गोजाता उत ये यज्ञियासः । पृथिवी नः पार्थिवात्पात्वंहसोऽन्तरिक्षं दिव्यात्पात्वस्मान् ॥
ขอชนทั้งห้าหมู่จงยินดีในถ้อยคำบูชาของข้าพเจ้า—ทั้งผู้บังเกิดจากรัศมี และผู้ควรแก่ยัญญะ. ขอแผ่นดินคุ้มครองเราจากภัยอันเป็นของโลก; ขออันตริกษะ (แดนกลาง) คุ้มครองเราจากภัยอันเป็นของสวรรค์.
Mantra 6
तन्तुं तन्वन्रजसो भानुमन्विहि ज्योतिष्मतः पथो रक्ष धिया कृतान् । अनुल्बणं वयत जोगुवामपो मनुर्भव जनया दैव्यं जनम् ॥
เมื่อขึงเส้นด้ายแล้ว จงตามลำแสงอันรุ่งเรืองผ่านแดนกลาง; จงพิทักษ์หนทางอันสว่างไสวซึ่งรังสรรค์ด้วยปัญญา (dhīyā). จงทอการงานให้ไร้รอยขาด โอผู้ประกอบเครื่องบูชา; จงเป็นมานุ (Manu) และให้กำเนิดหมู่ชนทิพย์ภายใน.
Mantra 7
अक्षानहो नह्यतनोत सोम्या इष्कृणुध्वं रशना ओत पिंशत । अष्टावन्धुरं वहताभितो रथं येन देवासो अनयन्नभि प्रियम् ॥
โอผู้ชื่นชมโสมะ จงผูกแอกที่เพลา; จงจัดสายบังเหียนและขัดให้เรียบดี. จงขับรถศึกที่มีหลักค้ำแปดประการออกไปโดยรอบ—ด้วยรถนั้นเหล่าเทพถูกนำไปสู่ผู้เป็นที่รัก.
Mantra 8
अश्मन्वती रीयते सं रभध्वमुत्तिष्ठत प्र तरता सखायः । अत्रा जहाम ये असन्नशेवाः शिवान्वयमुत्तरेमाभि वाजान् ॥
สายน้ำที่เต็มด้วยหินกำลังเชี่ยวกราก—จงยึดเหนี่ยวร่วมกัน; จงลุกขึ้นและข้ามให้พ้นไปเถิด สหายทั้งหลาย. ณ ที่นี้ ขอให้เราทิ้งไว้เบื้องหลังผู้ที่ไม่เกื้อกูล ผู้ไร้เมตตา; ขอให้เราข้ามขึ้นสู่แดนศิริมงคล มุ่งสู่ความอุดมแห่งพลัง (vāja).
Mantra 9
त्वष्टा माया वेदपसामपस्तमो बिभ्रत्पात्रा देवपानानि शंतमा । शिशीते नूनं परशुं स्वायसं येन वृश्चादेतशो ब्रह्मणस्पतिः ॥
ทวัสฏฤ (Tvaṣṭṛ) ผู้ช่างรู้พลังแห่งมายา (māyā) แห่งการก่อรูป เป็นผู้ชำนาญยิ่งในบรรดากิจทั้งปวง; เขาถือภาชนะสำหรับเครื่องดื่มของเทพทั้งหลาย อันประเสริฐยิ่งในการประทานสันติ. บัดนี้เขาลับขวานเหล็กที่หล่อด้วยตนเอง ซึ่งด้วยมัน พรหมณัสปติ (Brahmaṇaspati) จะตัดกวาดอุปสรรคสีเหลืองอมน้ำตาลนั้นออกไป.
Mantra 10
सतो नूनं कवयः सं शिशीत वाशीभिर्याभिरमृताय तक्षथ । विद्वांसः पदा गुह्यानि कर्तन येन देवासो अमृतत्वमानशुः ॥
บัดนี้ เหล่ากวีฤๅษี (kavi) ลับคมพลังแห่ง ‘ความมีอยู่’ (sat) ด้วยถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์ที่ท่านทั้งหลายใช้สลักสร้างเพื่อความเป็นอมตะ. ผู้รู้ทั้งหลายเปิดผ่าเร้นลับด้วยย่างก้าว (pada); ด้วยหนทางนั้นเอง เหล่าเทพจึงบรรลุความเป็นอมตะ (amṛtatva).
Mantra 11
गर्भे योषामदधुर्वत्समासन्यपीच्येन मनसोत जिह्वया । स विश्वाहा सुमना योग्या अभि सिषासनिर्वनते कार इज्जितिम् ॥
เขาทั้งหลายวางลูกโคไว้ในครรภ์ของหญิงสาว; ให้มันนั่งอยู่ ณ ที่นั้นด้วยจิตภายในและด้วยลิ้น. เขานั้นมีใจผ่องใสเสมอ เหมาะแก่โยคะ (yoga) แห่งการประสาน; ด้วยแรงเร้าอันควบคุมได้ เขาชนะชัยโดยกิจแห่งการก่อสร้าง/การทำให้เกิดขึ้น.
It is about finding and invoking Agni as the true Hotṛ (priest) who knows the sacrifice perfectly and also lives within the worshipper, enabling a correct offering and inner transformation.
The “thread” and “weaving” describe keeping the yajña continuous and error-free—both in the outer ritual sequence and in the inner continuity of attention, thought (dhī), and recitation.
Manu represents the archetypal human who establishes right order. The line suggests becoming properly aligned with dharma and yajña so that a ‘divine’ disposition—clarity, truth, and higher nature—arises within.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.