
Sukta 10.53
Agni/Hotṛ-centered cycle (speaker representing the sacrificers seeking the true Hotṛ/Agni)
Agni (the sought knower of yajña)
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
ഈ സൂക്തം യജമാനന്മാർ യഥാർത്ഥ ഹോതൃനെ അന്വേഷിക്കുന്നതിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു—യജ്ഞത്തിന്റെ അന്തർജ്ഞാതാവായ അഗ്നി, “നമ്മളേക്കാൾ പഴയവൻ”, ഉള്ളിൽ ഇരുന്ന് ആരാധകനിൽ ദൈവസാന്നിധ്യം സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിവുള്ളവൻ. നൂൽ, നെയ്ത്ത്, പ്രകാശപഥങ്ങൾ തുടങ്ങിയ യാഗചിത്രങ്ങളെ ചിന്തയുടെയും വാക്കിന്റെയും അന്തർശാസനവുമായി ചേർത്തു നെയ്ത്, അവസാനം സൃഷ്ടിപരമായ ഗർഭധാരണത്തിന്റെ ദർശനത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു: യജ്ഞശക്തിയെ സ്ത്രീശക്തികളുടെ ഗർഭത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ശരിയായ നിർമ്മിതി (കാരം) മുഖേന വിജയം നേടുന്നു.
Mantra 1
यमैच्छाम मनसा सोऽयमागाद्यज्ञस्य विद्वान्परुषश्चिकित्वान् । स नो यक्षद्देवताता यजीयान्नि हि षत्सदन्तरः पूर्वो अस्मत् ॥
മനസ്സുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചവൻ—അവൻ തന്നെയിവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു: യജ്ഞത്തെ അറിയുന്നവൻ, ഓരോ സൂക്ഷ്മതയും തിരിച്ചറിയുന്ന വിവേകി. അവൻ ഞങ്ങൾക്കായി യജിക്കട്ടെ, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ദേവതാത്വം സ്ഥാപിക്കട്ടെ—യജനത്തിൽ കൂടുതൽ യോഗ്യനായി; കാരണം അവൻ ഉള്ളിൽ തന്നെയിരിക്കുന്നു, ഹൃദയത്തിന്റെ ഇടവേളകളിൽ നിഷണ്ണനായി, നമ്മുടെ പുറം-അസ്തിത്വത്തേക്കാൾ പോലും പുരാതനൻ (പൂർവ) ആകുന്നു.
Mantra 2
अराधि होता निषदा यजीयानभि प्रयांसि सुधितानि हि ख्यत् । यजामहै यज्ञियान्हन्त देवाँ ईळामहा ईड्याँ आज्येन ॥
ഹോതൃൻ ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ചു; നിഷദയിൽ ആസീനനായി, യജ്ഞത്തിന് കൂടുതൽ യോഗ്യനായി, സുസ്ഥാപിതമായ അർപ്പണങ്ങളെ പ്രസ്ഫുടമാക്കുന്നു. വരുവിൻ—യജ്ഞീയ ദേവന്മാരെ നാം യജിക്കാം; ആജ്യ (ഘൃതം) കൊണ്ടു ഇഡ്യമായ, ആരാധ്യ ശക്തികളെ നാം സ്തുതിക്കാം—ശുദ്ധവും ഉദാരവും പ്രകാശിതവുമായ മനസ്സോടെ.
Mantra 3
साध्वीमकर्देववीतिं नो अद्य यज्ञस्य जिह्वामविदाम गुह्याम् । स आयुरागात्सुरभिर्वसानो भद्रामकर्देवहूतिं नो अद्य ॥
ഇന്ന് അവൻ ഞങ്ങൾക്കായി ദേവവീതി—ദേവന്മാരുടെ സുമാർഗ്ഗഗതി—സാധിച്ചു; ഇന്ന് യജ്ഞത്തിന്റെ ഗുഹ്യ ജിഹ്വ (വാണി) ഞങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. അവൻ ആയുസ്സിനെ കൊണ്ടുവന്നു, സുഗന്ധമധുരതയിൽ ആവൃതനായി; ഇന്ന് അവൻ ഞങ്ങൾക്കായി ദേവഹൂതി—ദേവന്മാരെ ആഹ്വാനിക്കുന്ന മംഗള വിളി—സാധിച്ചു.
Mantra 4
तदद्य वाचः प्रथमं मसीय येनासुराँ अभि देवा असाम । ऊर्जाद उत यज्ञियासः पञ्च जना मम होत्रं जुषध्वम् ॥
ഇന്ന് ഞാൻ വാചഃ പ്രഥമ മാപം—വാണിയുടെ ആദ്യാധാരം—സ്ഥാപിക്കട്ടെ; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ ദേവരൂപമായി അസുരശക്തികളെ നേരിട്ട് ജയിക്കട്ടെ. ഊർജ്ജത്തിൽ പോഷിതരായ, യജ്ഞീയരായ പഞ്ചജനമേ, എന്റെ ഹോത്രം (അർപ്പണ-വചനം) ആസ്വദിക്കുവിൻ.
Mantra 5
पञ्च जना मम होत्रं जुषन्तां गोजाता उत ये यज्ञियासः । पृथिवी नः पार्थिवात्पात्वंहसोऽन्तरिक्षं दिव्यात्पात्वस्मान् ॥
അഞ്ചു ജനങ്ങൾ എന്റെ ഹോത്ര-വചനത്തിൽ ആനന്ദം കൊള്ളട്ടെ—ഗോ-ജാതരും യജ്ഞിയരുമായവർ. പൃഥിവി ഞങ്ങളെ പാർത്ഥിവ ഭീതിയിൽ നിന്ന് കാക്കട്ടെ; അന്തരിക്ഷം ഞങ്ങളെ ദിവ്യ ഭീതിയിൽ നിന്ന് കാക്കട്ടെ.
Mantra 6
तन्तुं तन्वन्रजसो भानुमन्विहि ज्योतिष्मतः पथो रक्ष धिया कृतान् । अनुल्बणं वयत जोगुवामपो मनुर्भव जनया दैव्यं जनम् ॥
തന്തു നീട്ടിക്കൊണ്ട്, രജസിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന കിരണത്തെ അനുഗമിക്കുവിൻ; ധിയാൽ നിർമ്മിതമായ ജ്യോതിഷ്മാൻ പഥങ്ങളെ കാക്കുവിൻ. ഇടവിടാതെ പ്രവൃത്തി നെയ്യുവിൻ, ഹേ യാഗകർതാക്കളേ; മനുവായി മാറി, ഉള്ളിൽ നിന്നു ദൈവ്യ ജനത്തെ ജനിപ്പിക്കുവിൻ.
Mantra 7
अक्षानहो नह्यतनोत सोम्या इष्कृणुध्वं रशना ओत पिंशत । अष्टावन्धुरं वहताभितो रथं येन देवासो अनयन्नभि प्रियम् ॥
അക്ഷ-യോകങ്ങൾ ബന്ധിക്കുവിൻ, ഹേ സോമ്യാനന്ദികളേ; രശനകൾ ഘടിപ്പിച്ച് നന്നായി മിനുക്കുവിൻ. എട്ടു ആധാരങ്ങളുള്ള രഥത്തെ എല്ലാദിക്കിലും ഓടിക്കുവിൻ—അതിലൂടെ ദേവന്മാർ പ്രിയത്തിലേക്കു നയിക്കപ്പെട്ടു.
Mantra 8
अश्मन्वती रीयते सं रभध्वमुत्तिष्ठत प्र तरता सखायः । अत्रा जहाम ये असन्नशेवाः शिवान्वयमुत्तरेमाभि वाजान् ॥
അശ്മന്വതീ—കല്ലുകളുള്ള നദി—വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നു; ഒരുമിച്ച് പിടിച്ചുനിൽക്കുവിൻ; എഴുന്നേറ്റ് അതീതമായി കടക്കുവിൻ, ഹേ സഖാക്കളേ. ഇവിടെ ഉപകാരമില്ലാത്ത, അശിവരായവരെ നാം പിന്നിൽ വിട്ടുകളയാം; ശിവത്തിലേക്ക്, മേലോട്ടു നാം കടന്നുചേരട്ടെ—ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികളായ വാജങ്ങളിലേക്കു.
Mantra 9
त्वष्टा माया वेदपसामपस्तमो बिभ्रत्पात्रा देवपानानि शंतमा । शिशीते नूनं परशुं स्वायसं येन वृश्चादेतशो ब्रह्मणस्पतिः ॥
ത്വഷ്ടാ മായയെ അറിയുന്നു—പ്രവൃത്തികളിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ; ദേവന്മാരുടെ പാനപാത്രങ്ങൾ ധരിച്ച്, അത്യന്തം ശാന്തിദായകൻ. ഇപ്പോൾ അവൻ സ്വായസം—ഇരുമ്പായ—പരശുവിനെ (കോടാലി) മൂർച്ചപ്പെടുത്തുന്നു; അതിനാൽ ബ്രഹ്മണസ്പതി ഏതശ—താമ്ര/പീതവർണ്ണമായ തടസ്സത്തെ—വെട്ടി നീക്കട്ടെ.
Mantra 10
सतो नूनं कवयः सं शिशीत वाशीभिर्याभिरमृताय तक्षथ । विद्वांसः पदा गुह्यानि कर्तन येन देवासो अमृतत्वमानशुः ॥
ഇപ്പോൾ കവികൾ സത്യത്തിന്റെ ശക്തികളെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തുന്നു—അമൃതത്വത്തിനായി നിങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ആ വാക്ശക്തികളാൽ. വിദ്യാവാന്മാർ പാദങ്ങളാൽ ഗുഹ്യമായവയെ വെട്ടിത്തുറക്കുന്നു; അതിനാൽ ദേവന്മാർ അമൃതത്വം പ്രാപിച്ചു.
Mantra 11
गर्भे योषामदधुर्वत्समासन्यपीच्येन मनसोत जिह्वया । स विश्वाहा सुमना योग्या अभि सिषासनिर्वनते कार इज्जितिम् ॥
കന്യകളുടെ ഗർഭത്തിൽ അവർ കാളക്കുട്ടിയെ സ്ഥാപിച്ചു—അന്തര്മനസ്സാൽ അവിടെ ആസീനനായും, ജിഹ്വയാലും. അവൻ സദാ സുമനസ്സോടെ, യോഗത്തിന് യോജ്യനായി, തന്റെ ശാസകപ്രേരണയാൽ—കർമ്മത്തിന്റെ തന്നെ പ്രവർത്തിയിലൂടെ—വിജയം നേടുന്നു.
It is about finding and invoking Agni as the true Hotṛ (priest) who knows the sacrifice perfectly and also lives within the worshipper, enabling a correct offering and inner transformation.
The “thread” and “weaving” describe keeping the yajña continuous and error-free—both in the outer ritual sequence and in the inner continuity of attention, thought (dhī), and recitation.
Manu represents the archetypal human who establishes right order. The line suggests becoming properly aligned with dharma and yajña so that a ‘divine’ disposition—clarity, truth, and higher nature—arises within.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.