Rig Veda Sukta 53
Mandala 10Sukta 5311 Mantras

Sukta 53

Sukta 10.53

Rishi

Agni/Hotṛ-centered cycle (speaker representing the sacrificers seeking the true Hotṛ/Agni)

Devata

Agni (the sought knower of yajña)

Chandas

Trishtubh (probable; requires metrical verification)

ಈ ಸೂಕ್ತವು ಯಜಮಾನರು ನಿಜವಾದ ಹೋತೃನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ—ಯಜ್ಞದ ಅಂತರಂಗ ಜ್ಞಾತನಾದ ಅಗ್ನಿ, “ನಮ್ಮಿಗಿಂತ ಹಿರಿಯನು”, ಒಳಗೇ ಆಸೀನನಾಗಿ ಭಕ್ತನೊಳಗೆ ದೈವಿಕ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು. ಇದು ದಾರ, ನೇಯ್ಗೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾರ್ಗಗಳು ಎಂಬ ಯಜ್ಞಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಕಿನ ಅಂತರಂಗ ಶಿಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ: ಯಜ್ಞಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತ್ರೀತತ್ತ್ವಗಳ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸಮ್ಯಕ್ ನಿರ್ಮಾಣ (ಕಾರ)ದ ಮೂಲಕ ವಿಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

Mantras

Mantra 1

यमैच्छाम मनसा सोऽयमागाद्यज्ञस्य विद्वान्परुषश्चिकित्वान् । स नो यक्षद्देवताता यजीयान्नि हि षत्सदन्तरः पूर्वो अस्मत् ॥

ನಾವು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಾರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೆವೋ—ಅವನೇ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ: ಯಜ್ಞವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಲ್ಲೂ ವಿವೇಕಿ. ಅವನು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಯಜಿಸಲಿ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ದೇವತಾತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ—ಯಜನಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಯೋಗ್ಯನಾಗಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಒಳಗೇ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ, ಹೃದಯದ ಅಂತರಾಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷಣ್ಣನಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪೂರ್ವಜ (ಪೂರ್ವ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Mantra 2

अराधि होता निषदा यजीयानभि प्रयांसि सुधितानि हि ख्यत् । यजामहै यज्ञियान्हन्त देवाँ ईळामहा ईड्याँ आज्येन ॥

ಹೋತೃನು ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ; ನಿಷದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿ, ಸುಸ್ಥಾಪಿತ ಅರ್ಪಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬನ್ನಿರಿ—ಯಜ್ಞೀಯ ದೇವರನ್ನು ನಾವು ಯಜಿಸೋಣ; ಆಜ್ಯ (ಘೃತ)ದಿಂದ ಇಡ್ಯ, ಆರಾಧ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾವು ಸ್ತುತಿಸೋಣ—ಸ್ವಚ್ಛ, ಉದಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ.

Mantra 3

साध्वीमकर्देववीतिं नो अद्य यज्ञस्य जिह्वामविदाम गुह्याम् । स आयुरागात्सुरभिर्वसानो भद्रामकर्देवहूतिं नो अद्य ॥

ಇಂದು ಅವನು ನಮಗಾಗಿ ದೇವವೀತಿ—ದೇವರ ಸುಗಮ ಮಾರ್ಗ—ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಇಂದು ನಾವು ಯಜ್ಞದ ಗುಹ್ಯ ಜಿಹ್ವೆ (ವಾಣಿ)ಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಅವನು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ತಂದು, ಸುಗಂಧಿತ ಮಧುರತೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಇಂದು ಅವನು ನಮಗಾಗಿ ದೇವಹೂತಿ—ದೇವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಮಂಗಳ ಕರೆಯು—ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Mantra 4

तदद्य वाचः प्रथमं मसीय येनासुराँ अभि देवा असाम । ऊर्जाद उत यज्ञियासः पञ्च जना मम होत्रं जुषध्वम् ॥

ಇಂದು ನಾನು ವಾಚಃ ಪ್ರಥಮ ಮಾಪ—ವಾಣಿಯ ಮೂಲಾಧಾರ—ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ; ಅದರಿಂದ ನಾವು ದೇವರೂಪವಾಗಿ ಅಸುರಶಕ್ತಿಗಳ ಎದುರು ನಿಂತು ಅವರನ್ನು ಜಯಿಸೋಣ. ಓ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೋಷಿತರಾದ, ಯಜ್ಞೀಯರಾದ ಪಂಚ ಜನರೆ, ನನ್ನ ಹೋತ್ರ (ಅರ್ಪಣ-ವಚನ)ವನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ.

Mantra 5

पञ्च जना मम होत्रं जुषन्तां गोजाता उत ये यज्ञियासः । पृथिवी नः पार्थिवात्पात्वंहसोऽन्तरिक्षं दिव्यात्पात्वस्मान् ॥

ಐದು ಜನರು ನನ್ನ ಹೋತ್ರ-ವಚನವನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ—ಗೋ-ಜಾತರೂ ಯಜ್ಞಿಯರೂ. ಪೃಥಿವಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾರ್ಥಿವ ಅಪಾಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಿ; ಅಂತರಿಕ್ಷವು ನಮ್ಮನ್ನು ದಿವ್ಯ ಅಪಾಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಿ.

Mantra 6

तन्तुं तन्वन्रजसो भानुमन्विहि ज्योतिष्मतः पथो रक्ष धिया कृतान् । अनुल्बणं वयत जोगुवामपो मनुर्भव जनया दैव्यं जनम् ॥

ತಂತುವನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತಾ, ರಜಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರಿ; ಧಿಯಾದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಂತ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿರಿ. ಅಖಂಡವಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೇಯಿರಿ, ಹೇ ಯಜ್ಞಕರ್ತರೇ; ಮನು ಆಗಿರಿ ಮತ್ತು ಒಳಗಿಂದ ದೈವ್ಯ ಜನವನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿರಿ.

Mantra 7

अक्षानहो नह्यतनोत सोम्या इष्कृणुध्वं रशना ओत पिंशत । अष्टावन्धुरं वहताभितो रथं येन देवासो अनयन्नभि प्रियम् ॥

ಅಕ್ಷ-ಯೋಕಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿರಿ, ಹೇ ಸೋಮ್ಯ ಆನಂದಿತರೆ; ರಶನಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೃದುವಾಗಿಸಿರಿ. ಎಂಟು ಆಧಾರಗಳಿರುವ ರಥವನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಚಲಿಸಿರಿ—ಅದರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಪ್ರಿಯದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Mantra 8

अश्मन्वती रीयते सं रभध्वमुत्तिष्ठत प्र तरता सखायः । अत्रा जहाम ये असन्नशेवाः शिवान्वयमुत्तरेमाभि वाजान् ॥

ಅಶ್ಮನ್ವತೀ—ಕಲ್ಲುಗಳ ನದಿ—ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ; ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ; ಎದ್ದೇಳಿ ದಾಟಿರಿ, ಓ ಸಖಿಗಳೇ. ಇಲ್ಲಿ ಉಪಕಾರವಿಲ್ಲದ, ಅಶಿವರಾದವರನ್ನು ನಾವು ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡೋಣ; ನಾವು ಶಿವದ ಕಡೆಗೆ, ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ದಾಟೋಣ—ಬಲದ ವೈಭವಗಳಾದ ವಾಜಗಳ ಕಡೆಗೆ.

Mantra 9

त्वष्टा माया वेदपसामपस्तमो बिभ्रत्पात्रा देवपानानि शंतमा । शिशीते नूनं परशुं स्वायसं येन वृश्चादेतशो ब्रह्मणस्पतिः ॥

ತ್ವಷ್ಟಾ ಮಾಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು—ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ; ದೇವರ ಪಾನಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪರಮ ಶಾಂತಿದಾಯಕ. ಈಗ ಅವನು ಸ್ವಾಯಸವಾದ ಪರಶುವನ್ನು (ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಡಲಿ) ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ ಏತಶ—ತಾಮ್ರ/ಪೀತವರ್ಣದ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು—ಕತ್ತರಿಸಿ ದೂರಮಾಡಲಿ.

Mantra 10

सतो नूनं कवयः सं शिशीत वाशीभिर्याभिरमृताय तक्षथ । विद्वांसः पदा गुह्यानि कर्तन येन देवासो अमृतत्वमानशुः ॥

ಈಗ ಕವಿಗಳು ಸತ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ—ಆ ವಾಣಿಗಳಿಂದ, ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ನೀವು ಅಮೃತತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತೀರಿ. ವಿದ್ಯಾಂಸರು ಪಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಗುಹ್ಯವಾದವುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತೆರೆದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.

Mantra 11

गर्भे योषामदधुर्वत्समासन्यपीच्येन मनसोत जिह्वया । स विश्वाहा सुमना योग्या अभि सिषासनिर्वनते कार इज्जितिम् ॥

ಕನ್ಯೆಯರ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕರುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು—ಅಂತರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದಲೂ. ಅವನು ಸರ್ವದಾ ಸುಮನಸ್ಕನಾಗಿ, ಯೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿ, ತನ್ನ ಶಾಸಕ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ—ಕರ್ಮದ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕವೇ—ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Frequently Asked Questions

It is about finding and invoking Agni as the true Hotṛ (priest) who knows the sacrifice perfectly and also lives within the worshipper, enabling a correct offering and inner transformation.

The “thread” and “weaving” describe keeping the yajña continuous and error-free—both in the outer ritual sequence and in the inner continuity of attention, thought (dhī), and recitation.

Manu represents the archetypal human who establishes right order. The line suggests becoming properly aligned with dharma and yajña so that a ‘divine’ disposition—clarity, truth, and higher nature—arises within.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App