พระพาย

โอ้ศัลมลี! ถ้อยคำที่เจ้ากล่าวแก่นารท—เป็นการดูหมิ่นเรา—เราคือวายุ; เราจักสำแดงอานุภาพและกำลังแห่งตนให้เจ้าประจักษ์

ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว พระวายุจึงตรัสจากกลางนภา: “นางมิได้กระทำบาปเลย โอ้พระนล เรากล่าวสัจจะต่อท่าน”

ณ ที่นี้ยังยกอิติหาสะโบราณขึ้นอ้างด้วย คือบทสนทนาระหว่างปุรูรวัสะ ไอละ กับมาตริศวาน (วายุ)

ครั้นแล้วพระวายุ ผู้เป็นเทวะผู้ยิ่งใหญ่และมหาตมะ ครั้นได้เห็นดังนั้น และเมื่อจิตภายในได้รับการเกื้อหนุนด้วยภักติต่อพระวิษณุแล้ว ก็ได้กระทำการตามควรแก่เหตุ.

อาปะ ธรุวะ โสมะ ธระ อนิล อนละ ประตยูษะ และประภาสะ—นามเหล่านี้เป็นที่ระลึกว่าเป็นเหล่าวสุ.

ให้จัดศิษย์นั่งภายนอก แล้วให้ฝึกธารณา (dhāraṇā) ในสิ่งนั้น พึงภาวนาว่าศิษย์เหล่านั้นกำลังถูกพระรุทระทำให้แห้งผาก (ชำระ) ด้วยส่วนแห่งลม คือ วายวี (vāyavī).

แล้วเหล่าเทวะทั้งปวงจึงส่งอนิล (วายุ) ไปที่นั่น พร้อมกล่าวว่า “จงรีบสืบให้รู้ว่า พระมหาเทพกำลังกระทำสิ่งใด”

ท้าวเทวี ท่านผู้มีพระพักตร์งดงาม จงบำเพ็ญตบะโดยมีพระวายุเป็นเทพเจ้าประธาน แล้วจะได้รับการรับรู้จากเทพเทวา รากษส พราหมณ์ มนุษย์ และพระฤาษีผู้ทรงคุณ

บัดนี้เรื่องราวที่พระวายุเทพตรัสถึงที่มาของนามสุวรรณมุขรี พระวายุเทพตรัสว่า แม่น้ำนี้เปรียบดั่งทองคำ เป็นส่วนแบ่งแห่งพรแก่โลกทั้งปวง ถูกนำลงมายังโลกโดยพระอคัสตยะ ทำให้ทิศทั้งปวงสัมผัสได้ยินเสียง

ครั้นเห็นเหล่านางผู้เพียบพร้อมด้วยคุณความดีทั้งปวง ประกอบด้วยรูปโฉมและวัยเยาว์ วายุ—ผู้แผ่ซ่านไปทั่วสรรพสิ่ง—จึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่พวกนาง

ครั้นได้เห็นสตรีผู้มีเกียรตินั้น ผู้มีสะโพกผาย เอวอ้อน และงามพร้อมทุกอวัยวะ พระปวณะ (เทพวายุ) ก็หลงใหลด้วยกามฉันท์

โอรสแห่งพระพายได้เห็นตรอกซอยที่คับคั่งด้วยเรือนเรือน เห็นศฤงฺคาฏกอันสูงและสี่แยก เห็นถนนใหญ่และตรอกย่อย เห็นทางในระหว่างเรือน และเห็นคฤหาสน์ที่ดูประหนึ่งหมู่เมฆ