Sarga 8

Verse 1

तस्य त्वेवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः ।सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद्वंशकरस्सुतः ॥१॥

แม้พระองค์จะทรงเดชานุภาพ รู้ธรรม และมีพระทัยยิ่งใหญ่ ทั้งทรงบำเพ็ญตบะเพื่อปรารถนาพระโอรส ก็ยังมิได้พระโอรสผู้จะสืบสันตติวงศ์ให้ดำรงต่อไป

Verse 2

चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मनः ।सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम् ॥२॥

เมื่อพระราชาผู้มีจิตอันยิ่งใหญ่ทรงใคร่ครวญดังนั้น ก็เกิดปณิธานขึ้นในพระทัยว่า “เพื่อให้ได้โอรส เหตุไฉนเราจึงไม่ประกอบอัศวเมธยัญพิธีเล่า?”

Verses 3-4

स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान् ।मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभिः ॥३॥ततोऽब्रवीदिदं राजा सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान् ॥४॥

เมื่อทรงตั้งพระทัยมั่น—ปรึกษากับเสนาบดีผู้สำรวมทั้งปวง—ว่าควรประกอบยัญพิธี พระราชาผู้ทรงปัญญาและทรงธรรมจึงตรัสแก่สุมันตระ เสนาบดีผู้เลิศว่า “จงรีบนำบรรดาคุรุผู้ควรเคารพทั้งหมดมาให้เรา พร้อมด้วยปุโรหิตหลวง”

Verses 5-6

ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ॥५॥सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमाः ॥६॥

ครั้นแล้วสุมันตราผู้มีกิริยาว่อนไว รีบเสด็จไปทันที นำบรรดาฤาษีผู้แตกฉานในพระเวททั้งหมดมาประชุม ได้แก่ สุยัชญะ วามเทวะ ชาพาลี กัศยปะ วสิษฐะปุโรหิต และพราหมณ์ผู้ทรงคุณธรรมอื่นๆ

Verse 7

तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णंवचनमब्रवीत् ॥७॥

ครั้นทรงบูชาต้อนรับท่านเหล่านั้นแล้ว พระเจ้าทศรถผู้ทรงธรรม ได้ตรัสถ้อยคำอ่อนโยนนี้ อันประกอบด้วยธรรมและประโยชน์อันควร

Verse 8

मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थन्नास्ति वै सुखम् ।तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥८॥

สำหรับข้าพเจ้าผู้กำลังทุกข์ทรมานอย่างรุนแรง ย่อมไม่มีความสุขแน่นอนหากปราศจากบุตร ดังนั้นด้วยความมุ่งมั่นที่จะได้บุตร ข้าพเจ้าจึงตั้งใจจะจัดพิธีบูชายัญม้า

Verse 9

तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचार्यताम् ॥९॥

เพราะฉะนั้น เราปรารถนาจะประกอบยัญพิธีตามกรรมวิธีที่ศาสตรบัญญัติไว้ แล้วเราจะบรรลุความปรารถนาในเรื่องนี้ได้อย่างไร? ขอให้พิจารณาหนทางอันรอบคอบ ณ ที่นี้เถิด

Verse 10

ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥१०॥

ครั้งนั้นพวกพราหมณ์ทั้งหลาย โดยมีท่านวสิษฐะเป็นประมุข ต่างพร้อมใจกล่าวสรรเสริญพระดำรัสของกษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ ซึ่งไหลออกมาจากพระโอษฐ์ว่า 'ทรงตรัสดีแล้ว'

Verse 11

ऊचुश्च परमप्रीतास्सर्वे दशरथं वचः ।सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥११॥

เหล่าทั้งปวงยินดีอย่างยิ่ง จึงกราบทูลพระทศรถว่า “ขอให้รวบรวมเครื่องบูชายัญให้พร้อม และขอให้ปล่อยอัศวะสำหรับยัญพิธีออกไป”

Verse 12

सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव ।यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥१२॥

ข้าแต่พระราชา พระองค์จักได้โอรสตามที่ทรงปรารถนาโดยแน่นอน เพราะดำริของพระองค์เพื่อขอโอรสนั้น ได้บังเกิดเป็นปณิธานอันชอบธรรมตามธรรมะแล้ว

Verse 13

ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥१३॥

ครั้นพระราชาทรงสดับถ้อยคำของพราหมณ์แล้ว ก็ทรงปีติยินดี และตรัสแก่เหล่าอำมาตย์ ด้วยพระเนตรสั่นไหวด้วยความโสมนัส

Verse 14

सम्भारास्सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ।समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥१४॥

“ตามพระดำรัสของครูบาอาจารย์ของเรา จงรวบรวมเครื่องประกอบยัญพิธีไว้ ณ ที่นี้ และจงปล่อยอัศวะยัญพิธี พร้อมด้วยอุปาธยาย์ผู้กำกับพิธี โดยให้ผู้มีความสามารถคุ้มกันรักษา”

Verse 15

सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥१५॥

จงจัดเตรียมสถานที่บูชายัญขึ้น ณ ฝั่งเหนือของแม่น้ำสรยุ และจงให้พิธีมงคลทั้งหลายสำเร็จรุ่งเรือง ตามบทบัญญัติในคัมภีร์กัลปะและตามระเบียบวิธีอันถูกต้อง

Verse 16

शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥१६॥

การบูชายัญนี้สามารถกระทำให้สำเร็จได้โดยกษัตริย์ทุกพระองค์ ตราบใดที่ไม่เกิดความผิดพลาดหรือบาปอย่างร้ายแรงในยัญอันประเสริฐนี้

Verse 17

छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥१७॥

เพราะบรรดาพราหมณ์รากษสผู้ทรงปัญญาย่อมแสวงหาช่องโหว่ในยัญนี้ และเมื่อยัญถูกทำลาย ผู้จัดพิธีย่อมพินาศในทันที

Verse 18

तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥१८॥

ดังนั้นจงจัดการให้ยัญนี้สำเร็จลุล่วงไปตามพิธีกรรมอันถูกต้องตามคัมภีร์ และในการนี้ ท่านทั้งหลายเป็นผู้ชำนาญงาน

Verse 19

तथेति चाब्रुवन्सर्वे मन्त्रिणःप्रत्यपूजयन् ।पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते ॥१९॥

ครั้นเหล่าอำมาตย์ทั้งปวงได้สดับพระดำรัสของพระราชาผู้ครองแผ่นดินแล้ว ก็ถวายความเคารพและทูลตอบว่า “เป็นดังนั้น—จักเป็นไปตามที่ทรงมีพระบัญชา”

Verse 20

तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम् ।अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥२०॥

ดังนั้นพราหมณ์ผู้รู้ธรรมเหล่านั้นได้ถวายพรชัยแด่พระราชาผู้ประเสริฐ แล้วเมื่อได้รับพระบรมราชานุญาต ต่างก็กลับไปตามทางที่ตนมา

Verse 21

विसर्जयित्वा तान्विप्रान्सचिवानिदमब्रवीत् ।ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं यथावत्क्रतुराप्यताम् ॥२१॥

ครั้นทรงส่งพราหมณ์เหล่านั้นกลับแล้ว พระองค์ตรัสแก่เสนาบดีว่า “จงประกอบยัญพิธีนี้ให้ถูกต้องครบถ้วน ตามที่ฤตวิช (พราหมณ์ผู้ประกอบพิธี) ได้กำหนดไว้ทุกประการ”

Verse 22

इत्युक्त्वा नृपशार्दूलस्सचिवान्समुपस्थितान् ।विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥२२॥

ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระทศรถผู้รุ่งเรืองยิ่ง ดุจพยัคฆ์ท่ามกลางพระราชา ทรงให้เสนาบดีที่เฝ้าอยู่กลับไป แล้วเสด็จเข้าสู่พระตำหนักส่วนในของพระองค์

Verse 23

ततस्स गत्वा ताःपत्नीर्नरेन्द्रो हृदयप्रियाः ।उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् ॥२३॥

ต่อมาองค์จอมราชันเสด็จไปหาพระมเหสีทั้งหลายผู้เป็นที่รักยิ่งในพระทัย แล้วตรัสว่า “จงเข้ารับพิธีดีกษาเถิด เราจักประกอบยัญเพื่อเหตุแห่งการได้โอรส”

Verse 24

तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् ।मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥

ด้วยถ้อยคำอันไพเราะยิ่งนั้น พระพักตร์ดุจดอกบัวของพระมเหสีผู้ผุดผ่องก็ทอประกาย—ประหนึ่งดอกบัวบานเมื่อพ้นเหมันตฤดูแล้ว