
Sukta 8.41
अयं सूक्तो वरुणं मरुद्भिः सह स्तौति—ते सर्वज्ञा देवशक्तयः ऋतं स्थापयन्ति, मनुष्यसमाजं गाः च समृद्धिं च रक्षन्ति। पुनःपुनः प्रार्थ्यते यत् ते दिव्याः शक्तयः उच्चतरस्य सामञ्जस्यस्य मध्ये ‘प्रकाशन्ताम्’। वरुणो बन्धकः इव निरूप्यते, यस्मिन् प्रेरितानि कर्माणि संहेरन्ते, यस्य आधारात् लोकाः पृथक् धृताः च उपधृताः च भवन्ति।
Mantra 1
अस्मा ऊ षु प्रभूतये वरुणाय मरुद्भ्योऽर्चा विदुष्टरेभ्यः । यो धीता मानुषाणां पश्वो गा इव रक्षति नभन्तामन्यके समे ॥
अस्मा ऊ षु प्रभूतये वरुणाय मरुद्भ्योऽर्चा विदुष्टरेभ्यः। यो धीता मानुषाणां पश्वो गा इव रक्षति नभन्तामन्यके समे॥
Mantra 2
तमू षु समना गिरा पितॄणां च मन्मभिः । नाभाकस्य प्रशस्तिभिर्यः सिन्धूनामुपोदये सप्तस्वसा स मध्यमो नभन्तामन्यके समे ॥
तमू षु समाना गिरा पितॄणां च मन्मभिः। नाभाकस्य प्रशस्तिभिर्यः सिन्धूनामुपोदये सप्तस्वसा स मध्यमो नभन्तामन्यके समे॥
Mantra 3
स क्षपः परि षस्वजे न्युस्रो मायया दधे स विश्वं परि दर्शतः । तस्य वेनीरनु व्रतमुषस्तिस्रो अवर्धयन्नभन्तामन्यके समे ॥
स क्षपः परि षस्वजे; न्युस्रो मायया दधे; स विश्वं परि दर्शतः। तस्य वेनीरनु व्रतमुषस्तिस्रोऽवर्धयन्—नभन्तामन्यके समे।
Mantra 4
यः ककुभो निधारयः पृथिव्यामधि दर्शतः । स माता पूर्व्यं पदं तद्वरुणस्य सप्त्यं स हि गोपा इवेर्यो नभन्तामन्यके समे ॥
यः ककुभो निधारयः पृथिव्यामधि दर्शतः; स माता पूर्व्यं पदं, तद्वरुणस्य सप्त्यं; स हि गोपा इवेर्यः—नभन्तामन्यके समे।
Mantra 5
यो धर्ता भुवनानां य उस्राणामपीच्या वेद नामानि गुह्या । स कविः काव्या पुरु रूपं द्यौरिव पुष्यति नभन्तामन्यके समे ॥
यो धर्ता भुवनानां, य उस्राणामपीच्या वेद नामानि गुह्या; स कविः काव्या पुरु रूपं द्यौरिव पुष्यति—नभन्तामन्यके समे।
Mantra 6
यस्मिन्विश्वानि काव्या चक्रे नाभिरिव श्रिता । त्रितं जूती सपर्यत व्रजे गावो न संयुजे युजे अश्वाँ अयुक्षत नभन्तामन्यके समे ॥
यस्मिन् सर्वाणि काव्यानि नाभाविव समाश्रितानि—त्रितो जूत्या तं सपर्यत; व्रजे गाव इव संयुजे युजेऽश्वान् अयुक्षत—नभन्ताम् अन्यके समे ज्योतींषि।
Mantra 7
य आस्वत्क आशये विश्वा जातान्येषाम् । परि धामानि मर्मृशद्वरुणस्य पुरो गये विश्वे देवा अनु व्रतं नभन्तामन्यके समे ॥
य एषु वास इव सर्वजातानाम् आशये शेते, स परि धामानि मर्मृशत्—वरुणस्य पुरो गये विश्वे देवा अनु व्रतम् यान्ति—नभन्ताम् अन्यके समे ज्योतींषि।
Mantra 8
स समुद्रो अपीच्यस्तुरो द्यामिव रोहति नि यदासु यजुर्दधे । स माया अर्चिना पदास्तृणान्नाकमारुहन्नभन्तामन्यके समे ॥
स स समुद्रोऽपीच्यः, तुरो द्यामिव रोहति यदा एषु यजुर्दधे। स मायया मितया अर्चिना पदानि अस्तृणात्, नाकम् आरुहन्—नभन्ताम् अन्यके समे ज्योतींषि।
Mantra 9
यस्य श्वेता विचक्षणा तिस्रो भूमीरधिक्षितः । त्रिरुत्तराणि पप्रतुर्वरुणस्य ध्रुवं सदः स सप्तानामिरज्यति नभन्तामन्यके समे ॥
यस्य श्वेताः विचक्षणाः प्रज्ञाः तिसृषु भूमिषु अधिक्षिताः; त्रिरुत्तराणि वरुणस्य ध्रुवे स्थिरे सदसि पप्रथुः। स सप्तानां शक्तीनां अन्तः समञ्जयति; अन्ये बलाः समे साम्ये सम्यग् नभन्ताम्।
Mantra 10
यः श्वेताँ अधिनिर्णिजश्चक्रे कृष्णाँ अनु व्रता । स धाम पूर्व्यं ममे यः स्कम्भेन वि रोदसी अजो न द्यामधारयन्नभन्तामन्यके समे ॥
यः श्वेताः रश्मीः अधिनिर्णिजः चक्रे, कृष्णां च व्रतान्यनु अन्वचालयत्; स पूर्व्यं धाम ममे। यः स्कम्भेन रोदसी वि विवृणोति, अजो न द्याम् अधारयत्—अन्ये बलाः समे साम्ये नभन्ताम्।
The hymn opens with an urgent call to sing to Varuṇa and the Maruts as the ‘most knowing’ powers who establish thought in humans and protect the herds.
It develops Varuṇa’s role as the central binder in whom inspired works are held together ‘like a navel,’ with associated divine activity (e.g., Trita’s service) showing orderly power in motion and yoking.
The climax presents Varuṇa’s cosmic governance: bright radiances set above, darkness made to follow law, the ancient foundation measured out, and the worlds opened and upheld by a supporting pillar (skambha).
It resolves in a repeated aspiration that the powers ‘shine forth’ in a higher sameness—an image of unified harmony where divine order becomes luminous in the human and cosmic spheres.
अस्मा ऊ षु प्रभूतये वरुणाय मरुद्भ्योऽर्चा विदुष्टरेभ्यः । यो धीता मानुषाणां पश्वो गा इव रक्षति नभन्तामन्यके समे ॥यस्मिन्विश्वानि काव्या चक्रे नाभिरिव श्रिता । त्रितं जूती सपर्यत व्रजे गावो न संयुजे युजे अश्वाँ अयुक्षत नभन्तामन्यके समे ॥skambhena vi rodasī
The hymn primarily addresses Varuṇa, with the Maruts invoked as associated powers that express and strengthen his ordered, protective rule.
It asks for protection, the safeguarding of prosperity (often symbolized as cattle/herds), and for human thought and life to be set in harmony with ṛta—truth and right order.
Skambha means a supporting pillar. Here it symbolizes the divine support by which the two worlds are held apart and upheld—Varuṇa’s stabilizing power that makes cosmic order possible.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.