Rig Veda 8.41.3 — Mandala 8, Sukta 41, Mantra 3
Sukta 8.41
Devata: Varuṇa (all-encompassing, all-seeing law)
Samhita Patha (Devanagari)
स क्षपः परि षस्वजे न्युस्रो मायया दधे स विश्वं परि दर्शतः । तस्य वेनीरनु व्रतमुषस्तिस्रो अवर्धयन्नभन्तामन्यके समे ॥
Transliteration
sa kṣapaḥ pari sasvaje ni usraḥ māyayā dadhe sa viśvaṃ pari darśataḥ | tasya venīr anu vratam uṣas tisro avardhayan nabhantām anyake same ||
Translation
स क्षपः परि षस्वजे; न्युस्रो मायया दधे; स विश्वं परि दर्शतः। तस्य वेनीरनु व्रतमुषस्तिस्रोऽवर्धयन्—नभन्तामन्यके समे।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्षपःnights
क्षपः:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षप् (स्त्री) ‘रात्रि’
परिaround
परि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
षस्वजेembraced
षस्वजे:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्वज् (स्वजँ/स्वञ्ज्) ‘आलिङ्गने’
न्युस्रःstreaming down / flowing
न्युस्रः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्) / विधेय
TypeAdjective
Rootन्युस्र (प्रातिपदिक; विशेषण)
माययाby (his) magic/power
मायया:
करण
TypeNoun
Rootमाया (स्त्री)
दधेhas placed/has set
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धाञ्) ‘धारणे/स्थापने’
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वम्the whole (all)
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (substantive use)
Rootविश्व (विशेषण/सर्वनामवत्)
परिaround
परि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
दर्शतःvisible, to-be-seen, manifest
दर्शतः:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootदर्शत (विशेषण) < √दृश् ‘दर्शने’
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वेनीःbraids/locks (rays as braids)
वेनीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवेनी (स्त्री) ‘वेणी/कुचबन्ध/केशरचना’
अनुfollowing, along
अनु:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
व्रतम्the ordinance/law
व्रतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (नपुंसक) ‘व्रत/नियम/आज्ञा’
उषःDawn
उषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (स्त्री) ‘उषा’
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNumeral
Rootत्रि (संख्या) स्त्रीलिङ्ग-रूपम्
अवर्धयन्they increased
अवर्धयन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वृधँ) ‘वर्धने’
अभन्ताम्let them shine
अभन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भा/√भन् (भानँ/भनँ) ‘दीप्तौ/प्रकाशे’ (वेदिक) अथवा √भा ‘शोभने’
अन्यकेelsewhere / in another (place)
अन्यके:
अधिकरण
TypeAdjective (substantive use)
Rootअन्यक (प्रातिपदिक; ‘अन्य/भिन्न’)
समेin the level place / on the plain
समे:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective (locative)
Rootसम (नपुंसक/पुं) ‘सम/समतल’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.