Sukta 41

Mantra 1

अस्मा ऊ षु प्रभूतये वरुणाय मरुद्भ्योऽर्चा विदुष्टरेभ्यः । यो धीता मानुषाणां पश्वो गा इव रक्षति नभन्तामन्यके समे ॥

ହଁ—ସେଇ ବିଶାଳତା ପାଇଁ ସ୍ତୁତି ଗାଅ: ବରୁଣଙ୍କୁ ଓ ମରୁତଗଣଙ୍କୁ, ସର୍ବାଧିକ ଜ୍ଞାନୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ। ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧୀ (ଚିନ୍ତନ-ଶକ୍ତି) ସ୍ଥାପନ କରେ, ଏବଂ ଗାଈମାନଙ୍କ ପରି ପଶୁଧନକୁ ରକ୍ଷା କରେ—ଶକ୍ତିମାନେ ଅନ୍ୟ, ଉଚ୍ଚ ସମତ୍ୱରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 2

तमू षु समना गिरा पितॄणां च मन्मभिः । नाभाकस्य प्रशस्तिभिर्यः सिन्धूनामुपोदये सप्तस्वसा स मध्यमो नभन्तामन्यके समे ॥

ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଆମେ ସମାନ ଗୀରା (ଏକସ୍ୱର ସ୍ତୁତି) ଦ୍ୱାରା, ପିତୃମାନଙ୍କ ମନ୍ମ (ଚିନ୍ତା-ରୂପ) ଦ୍ୱାରା ସ୍ତବ କରୁ; ନାଭାକଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଯିଏ ସିନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଉପୋଦୟେ, ସପ୍ତ-ସ୍ୱସା (ସାତ-ଭଉଣୀ) ପ୍ରବାହରେ, ଉଦିତ ହୁଏ। ସେ ମଧ୍ୟମ (ମଧ୍ୟସ୍ଥ) ଶକ୍ତି—ପ୍ରକାଶମାନ ଦୀପ୍ତିମାନେ ଅନ୍ୟ ସମତ୍ୱରେ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 3

स क्षपः परि षस्वजे न्युस्रो मायया दधे स विश्वं परि दर्शतः । तस्य वेनीरनु व्रतमुषस्तिस्रो अवर्धयन्नभन्तामन्यके समे ॥

ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରାତ୍ରିମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ; ଏବଂ ନିଜ ମାୟା (ସୃଜନଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଉଷା-ଗାଈକୁ ତଳେ ସ୍ଥାପନ କରେ; ସେ ସମଗ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ। ତାହାର ବ୍ରତ (ନିୟମ) ଅନୁସାରେ ତିନି ଉଷା ବେଣୀ ପରି ଗୁଞ୍ଜିତ ଧାରାମାନଙ୍କ ପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି—ଅନ୍ୟ ଏକ ସମତାରେ ଆଲୋକମାନେ ଦୀପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 4

यः ककुभो निधारयः पृथिव्यामधि दर्शतः । स माता पूर्व्यं पदं तद्वरुणस्य सप्त्यं स हि गोपा इवेर्यो नभन्तामन्यके समे ॥

ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦର୍ଶନୀୟ ଭାବେ ଜଗତର କକୁଭ (ଦିଗମାନ/ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ) ସ୍ଥାପନ କଲେ—ସେହିଟି ପୁରାତନ ମାତୃପଦ। ସେହିଟି ବରୁଣଙ୍କ ସପ୍ତ୍ୟ (ସପ୍ତ-ଅଶ୍ୱଶକ୍ତି/ସପ୍ତବଳ) ଅଟେ। କାରଣ ସେ ଗୋପା (ଗୋପାଳ) ପରି ଅନ୍ୱେଷଣୀୟ—ଅନ୍ୟ ଏକ ସମତାରେ ଆଲୋକମାନେ ଦୀପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 5

यो धर्ता भुवनानां य उस्राणामपीच्या वेद नामानि गुह्या । स कविः काव्या पुरु रूपं द्यौरिव पुष्यति नभन्तामन्यके समे ॥

ସେ ଭୁବନମାନଙ୍କର ଧର୍ତ୍ତା; ସେ ଗୁହ୍ୟ ଭାବେ ଲୁଚିଥିବା ଉଷା-ଆଲୋକମାନଙ୍କର ରହସ୍ୟ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣେ। ସେ କବି—କାବ୍ୟଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା—ଦ୍ୟୌରିବ (ଆକାଶ ପରି) ବହୁ ରୂପକୁ ପୋଷଣ କରେ—ଅନ୍ୟ ଏକ ସମତାରେ ଆଲୋକମାନେ ଦୀପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 6

यस्मिन्विश्वानि काव्या चक्रे नाभिरिव श्रिता । त्रितं जूती सपर्यत व्रजे गावो न संयुजे युजे अश्वाँ अयुक्षत नभन्तामन्यके समे ॥

ଯାହାରେ ସମସ୍ତ କାବ୍ୟ-ପ୍ରେରିତ କୃତି ନାଭିରେ ପରି ଏକତ୍ର ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ରହିଛି—ତ୍ରିତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ତାହାଙ୍କୁ ସେବା କଲା; ବ୍ରଜରେ, ଯେପରି ଗାଈମାନେ ଯୋଗ ପାଇଁ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ଯୁଗ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଗାଇଲେ—ଅନ୍ୟ ସମତ୍ୱରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 7

य आस्वत्क आशये विश्वा जातान्येषाम् । परि धामानि मर्मृशद्वरुणस्य पुरो गये विश्वे देवा अनु व्रतं नभन्तामन्यके समे ॥

ଯେ ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସ୍ତ୍ର ପରି ବ୍ୟାପି, ଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ-ଶୟନସ୍ଥାନରେ ନିହିତ ଅଛି; ଯେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗର ଧାମମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରେ—ବରୁଣଙ୍କ ପୁରଃସନ୍ନିଧିରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ରତାନୁସାରେ ଚଳନ କରନ୍ତି—ଅନ୍ୟ ସମତ୍ୱରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 8

स समुद्रो अपीच्यस्तुरो द्यामिव रोहति नि यदासु यजुर्दधे । स माया अर्चिना पदास्तृणान्नाकमारुहन्नभन्तामन्यके समे ॥

ସେ ଗୁପ୍ତ ସମୁଦ୍ର; ଦ୍ରୁତ—ଯେତେବେଳେ ସେ ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜୁଃ (ଯଜ୍ଞମନ୍ତ୍ର) ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେତେବେଳେ ଆକାଶ ପରି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରୋହଣ କରେ। ନିଜ ମାୟା-ମାପିତ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ଜ୍ୱାଳା ସହ, ସେ ପଦକ୍ରମ ପାତି ଦୀପ୍ତିମୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କଲା—ଅନ୍ୟ ସମତ୍ୱରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 9

यस्य श्वेता विचक्षणा तिस्रो भूमीरधिक्षितः । त्रिरुत्तराणि पप्रतुर्वरुणस्य ध्रुवं सदः स सप्तानामिरज्यति नभन्तामन्यके समे ॥

ଯାହାଙ୍କର ଶ୍ୱେତ, ଦୀପ୍ତିମୟ ବିବେକ ଆମ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ତିନି ଲୋକର ଉପରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ; ସେମାନେ ତିନିଥର ବରୁଣଙ୍କ ଧ୍ରୁବ, ଅଚଳ ସଦନର ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଦେଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେ ଆମ ଭିତରର ସପ୍ତଶକ୍ତିକୁ ସମନ୍ୱୟ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ବଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଏକତାରେ ସମମାନ ସମତା ପାଉନ୍ତୁ।

Mantra 10

यः श्वेताँ अधिनिर्णिजश्चक्रे कृष्णाँ अनु व्रता । स धाम पूर्व्यं ममे यः स्कम्भेन वि रोदसी अजो न द्यामधारयन्नभन्तामन्यके समे ॥

ଯିଏ ଶ୍ୱେତ ତେଜମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ଧକାରକୁ ବ୍ରତ—ନିୟମର ଅନୁସରଣରେ ଚାଲାଇଲେ; ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଆଧାର-ଧାମକୁ ମାପି ନିଶ୍ଚିତ କଲେ। ଯିଏ ସ୍କମ୍ଭ—ଆଧାରସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ରୋଦସୀ (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ)କୁ ବିସ୍ତାର କରି ଖୋଲିଦେଲେ, ଏବଂ ଅଜ (ଅଜନ୍ମା) ପରି ଦ୍ୟୌକୁ ଧାରଣ କଲେ—ଅନ୍ୟ ବଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସମରସତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉନ୍ତୁ।