Sukta 41

Mantra 1

अस्मा ऊ षु प्रभूतये वरुणाय मरुद्भ्योऽर्चा विदुष्टरेभ्यः । यो धीता मानुषाणां पश्वो गा इव रक्षति नभन्तामन्यके समे ॥

ਹਾਂ—ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਲਈ ਸਤੁਤੀ ਗਾਓ: ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਗਣ ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ। ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧੀ (ਚਿੰਤਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪਸ਼ੂ-ਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੋਰ ਇੱਕ, ਉੱਚੇ ਸਮਤੁਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ।

Mantra 2

तमू षु समना गिरा पितॄणां च मन्मभिः । नाभाकस्य प्रशस्तिभिर्यः सिन्धूनामुपोदये सप्तस्वसा स मध्यमो नभन्तामन्यके समे ॥

ਉਸੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਮਾਨ ਗੀਰਾ (ਇਕਸੁਰ ਸਤੁਤੀ) ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨਮ (ਵਿਚਾਰ-ਰੂਪਾਂ) ਨਾਲ ਗਾਂਦੇ ਹਾਂ; ਨਾਭਾਕ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ—ਜੋ ਸਿੰਧੂਆਂ ਦੇ ਉਦਯ ਵੇਲੇ, ਸੱਤ-ਭੈਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ, ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੱਧਮ (ਮੱਧਸਥ) ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸਮਤੁਲ ਵਿੱਚ ਉਛਲਣ।

Mantra 3

स क्षपः परि षस्वजे न्युस्रो मायया दधे स विश्वं परि दर्शतः । तस्य वेनीरनु व्रतमुषस्तिस्रो अवर्धयन्नभन्तामन्यके समे ॥

ਉਹ ਚੌਫੇਰ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ (ਸਿਰਜਣ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਉਸ਼ਾ-ਗਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਟਿਕਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੱਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਰਤ (ਨਿਯਮ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਵੇਣੀ ਵਾਂਗ ਗੂੰਥੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ—ਹੋਰ ਇਕ ਸਮਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਾਂ ਚਮਕਣ।

Mantra 4

यः ककुभो निधारयः पृथिव्यामधि दर्शतः । स माता पूर्व्यं पदं तद्वरुणस्य सप्त्यं स हि गोपा इवेर्यो नभन्तामन्यके समे ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਿੱਖਣਯੋਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੇ ਕਕੁਭ (ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ/ਚੌਦਿਸ਼ਾ) ਟਿਕਾਏ—ਉਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮਾਤਾ-ਪਦ ਹੈ। ਉਹ ਵਰੁਣ ਦਾ ਸਪਤ੍ਯ (ਸੱਤ-ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀ/ਸੱਤਗੁਣਾ ਬਲ) ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੋਪਾ (ਗੋਵਾਲੇ) ਵਾਂਗ ਲੱਭਣਯੋਗ ਹੈ—ਹੋਰ ਇਕ ਸਮਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਾਂ ਚਮਕਣ।

Mantra 5

यो धर्ता भुवनानां य उस्राणामपीच्या वेद नामानि गुह्या । स कविः काव्या पुरु रूपं द्यौरिव पुष्यति नभन्तामन्यके समे ॥

ਉਹ ਭੁਵਨਾਂ ਦਾ ਧਰਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਸ਼ਾ-ਜੋਤਾਂ ਦੇ ਗੁਹ੍ਯ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਵੀ—ਕਾਵ੍ਯ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ—ਦ੍ਯੌਰਿਵ (ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ) ਬਹੁਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਇਕ ਸਮਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਾਂ ਚਮਕਣ।

Mantra 6

यस्मिन्विश्वानि काव्या चक्रे नाभिरिव श्रिता । त्रितं जूती सपर्यत व्रजे गावो न संयुजे युजे अश्वाँ अयुक्षत नभन्तामन्यके समे ॥

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕਾਵ੍ਯ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਤੱਬ ਨਾਭੀ ਵਾਂਗ ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੂਏ ਲਈ ਘੋੜੇ ਜੋਤੇ—ਹੋਰ ਸਮਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਾਂ ਚਮਕਣ।

Mantra 7

य आस्वत्क आशये विश्वा जातान्येषाम् । परि धामानि मर्मृशद्वरुणस्य पुरो गये विश्वे देवा अनु व्रतं नभन्तामन्यके समे ॥

ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਵਿਅਾਪ ਕੇ, ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਪਰਖਦਾ ਹੈ—ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁਰੋਭਾਵ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਵ੍ਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ—ਹੋਰ ਸਮਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਾਂ ਚਮਕਣ।

Mantra 8

स समुद्रो अपीच्यस्तुरो द्यामिव रोहति नि यदासु यजुर्दधे । स माया अर्चिना पदास्तृणान्नाकमारुहन्नभन्तामन्यके समे ॥

ਉਹ ਗੁਪਤ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ; ਤੇਜ਼—ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜੁਃ (ਯਜ੍ਞ-ਮੰਤ੍ਰ) ਧਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ-ਮਾਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜ੍ਵਾਲਾ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਪੈੜੀਆਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਆਰੋਹਣ ਕੀਤਾ—ਹੋਰ ਸਮਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਾਂ ਚਮਕਣ।

Mantra 9

यस्य श्वेता विचक्षणा तिस्रो भूमीरधिक्षितः । त्रिरुत्तराणि पप्रतुर्वरुणस्य ध्रुवं सदः स सप्तानामिरज्यति नभन्तामन्यके समे ॥

ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਵੇਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਵੇਕ ਸਾਡੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਧ੍ਰੁਵ, ਅਚਲ ਸਦਨ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵੱਲ ਪਾਰ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸੱਤ-ਗੁਣੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਬਲ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਸਮਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਠੀਕ ਥਾਂ ਲੱਭਣ।

Mantra 10

यः श्वेताँ अधिनिर्णिजश्चक्रे कृष्णाँ अनु व्रता । स धाम पूर्व्यं ममे यः स्कम्भेन वि रोदसी अजो न द्यामधारयन्नभन्तामन्यके समे ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਵੇਤ ਤੇਜਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਟਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਤ—ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਧਾਰ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਕੰਭ—ਆਧਾਰ-ਸਤੰਭ ਨਾਲ ਦੋ ਰੋਦਸੀ (ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ) ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਸਤਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਅਜ (ਅਜਨਮਾ) ਵਾਂਗ ਦਿਆਉਂ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ—ਹੋਰ ਬਲ ਵੀ ਸਮਾਨ ਸੁਰ-ਸਮਰਸਤਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ।