Opening the text

Sukta 8.41
Varuṇa with the Maruts (associated powers)
Is mantra mein Varuna aur Maruts ki tareef hai. Ye dono shaktiyan sachchi dharma ko sthirta dete hain. In log hamari community, gaye aur dhan ki raksha karte hain. Bar bar yahi prayas hai ki ye shaktiyan ujjwal ho kar samne aayein. Varuna ko bandhane wala bola gaya hai jo sab ko sambhalta hai. Inki wajah se duniya apni jagah pe tikti hai.
Mantra 1
अस्मा ऊ षु प्रभूतये वरुणाय मरुद्भ्योऽर्चा विदुष्टरेभ्यः । यो धीता मानुषाणां पश्वो गा इव रक्षति नभन्तामन्यके समे ॥
Varun aur Marut devtaon ki stuti karo. Woh bahut gyaani hain. Woh logon ke soch ko sahi rakhte hain aur jaanwaron ki tarah unki hifazat karte hain. Unki shakti chamak uthti hai.
Mantra 2
तमू षु समना गिरा पितॄणां च मन्मभिः । नाभाकस्य प्रशस्तिभिर्यः सिन्धूनामुपोदये सप्तस्वसा स मध्यमो नभन्तामन्यके समे ॥
Pitro ke saath milkar Varun ki stuti karo. Nabhak rishi ki tareef ke saath karo. Woh nadiyon ke paas rehta hai, saat nadiyan wahan se guzarti hain. Woh beech mein khada rehta hai aur sabko jodta hai. Uski roshni chamak uthi hai.
Mantra 3
स क्षपः परि षस्वजे न्युस्रो मायया दधे स विश्वं परि दर्शतः । तस्य वेनीरनु व्रतमुषस्तिस्रो अवर्धयन्नभन्तामन्यके समे ॥
Woh raaton ko chaaron taraf se apne paas leta hai. Woh apni shakti se subah ki roshni ko neeche la deta hai. Woh saari duniya ko dekh raha hai. Uske niyam ke hisaab se teen subahein badi ho rahi hain, jaise paani ki dhaarein. Roshniyan chamakti rahein har jagah.
Mantra 4
यः ककुभो निधारयः पृथिव्यामधि दर्शतः । स माता पूर्व्यं पदं तद्वरुणस्य सप्त्यं स हि गोपा इवेर्यो नभन्तामन्यके समे ॥
Usne dharti par chaaron dishaon ko thehra diya hai. Woh purana sthan hai, Varun ki saat ghodiyan wahan hain. Woh aise dhundhta hai jaise koi apne jaanwaron ko dhundhta hai. Roshniyan chamakti rahein har jagah.
Mantra 5
यो धर्ता भुवनानां य उस्राणामपीच्या वेद नामानि गुह्या । स कविः काव्या पुरु रूपं द्यौरिव पुष्यति नभन्तामन्यके समे ॥
Woh saari duniya ko sambhal ke rakhta hai. Woh subah ki roshni ke chhupe hue naam jaanta hai. Woh kavi hai, apni shakti se bahut roop bana sakta hai, jaise aasmaan khilta hai. Roshniyan chamakti rahein har jagah.
Mantra 6
यस्मिन्विश्वानि काव्या चक्रे नाभिरिव श्रिता । त्रितं जूती सपर्यत व्रजे गावो न संयुजे युजे अश्वाँ अयुक्षत नभन्तामन्यके समे ॥
Usmein saare kavi ke kaam jud ke rehte hain, jaise naabhi mein sab juda hota hai. Trita uski seva mein tezi se chala. Ghode jode aur gaayon ki tarah taiyaar kiye gaye. Roshniyan chamakti rahein har jagah.
Mantra 7
य आस्वत्क आशये विश्वा जातान्येषाम् । परि धामानि मर्मृशद्वरुणस्य पुरो गये विश्वे देवा अनु व्रतं नभन्तामन्यके समे ॥
Woh sab jagah faila hua hai, jaise kapda bichha hota hai. Woh har paida hui cheez ke paas hai. Woh sab gharon ko dekh ke chhuta hai. Varun ke saamne saare bhagwan uske niyam ke hisaab se chalte hain. Roshniyan chamakti rahein har jagah.
Mantra 8
स समुद्रो अपीच्यस्तुरो द्यामिव रोहति नि यदासु यजुर्दधे । स माया अर्चिना पदास्तृणान्नाकमारुहन्नभन्तामन्यके समे ॥
Woh chupa hua samundar hai, bahut tez. Aasman ki tarah upar chadhta hai jab yagya ke shabd andar daalta hai. Apni taakat se, aag ke saath, seedhiyan banaata hai aur ujaale wale swarg tak pahunch jaata hai. Baaki sab roshni ek level par chamke.
Mantra 9
यस्य श्वेता विचक्षणा तिस्रो भूमीरधिक्षितः । त्रिरुत्तराणि पप्रतुर्वरुणस्य ध्रुवं सदः स सप्तानामिरज्यति नभन्तामन्यके समे ॥
Uski saaf samajh teen duniya se upar rehti hai. Woh teen baar aage badh ke Varun ke sthir sthaan tak jaate hain. Woh saat shaktiyon ko saath mein laata hai. Baaki taakatein sahi level par aa jaayein.
Mantra 10
यः श्वेताँ अधिनिर्णिजश्चक्रे कृष्णाँ अनु व्रता । स धाम पूर्व्यं ममे यः स्कम्भेन वि रोदसी अजो न द्यामधारयन्नभन्तामन्यके समे ॥
Usne ujali roshni upar rakh di hai, aur andhera bhi niyam ke saath chalata hai. Usne purana aadhaara nap liya hai. Ek khamba se duniya khol di, aur janme bina aasman ko sambhala hai. Baaki taakatein barabar mein chamkein.
The hymn primarily addresses Varuṇa, with the Maruts invoked as associated powers that express and strengthen his ordered, protective rule.
It asks for protection, the safeguarding of prosperity (often symbolized as cattle/herds), and for human thought and life to be set in harmony with ṛta—truth and right order.
Skambha means a supporting pillar. Here it symbolizes the divine support by which the two worlds are held apart and upheld—Varuṇa’s stabilizing power that makes cosmic order possible.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.