Rig Veda 8.41.8: Mandala 8, Sukta 41, Mantra 8
Sukta 8.41
Devata: Varuṇa (as hidden ocean and ascender by māyā)
Samhita Patha (Devanagari)
स समुद्रो अपीच्यस्तुरो द्यामिव रोहति नि यदासु यजुर्दधे । स माया अर्चिना पदास्तृणान्नाकमारुहन्नभन्तामन्यके समे ॥
Transliteration
sa samudro apīcyaḥ turo dyām iva rohati ni yad āsu yajuḥ dadhe | sa māyā arcinā padā astṛṇān nākam ā aruhat nabhantām anyake same ||
Translation
स स समुद्रोऽपीच्यः, तुरो द्यामिव रोहति यदा एषु यजुर्दधे। स मायया मितया अर्चिना पदानि अस्तृणात्, नाकम् आरुहन्—नभन्ताम् अन्यके समे ज्योतींषि।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
कर्तृ (सः = समुद्रः) / विशेष्य
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक) < सम्+उद्+√दृ/द्रु (व्युत्पत्तिः परम्परागत)
अपिच्यःhidden, secret
अपिच्यः:
विशेषणम् (समुद्रस्य) / कर्तृ
TypeAdjective
Rootअपिच्य (प्रातिपदिक) < अपि+च्य (निगूढ/अन्तर)
तुरःswift, impetuous
तुरः:
विशेषणम् (समुद्रस्य) / कर्तृ
TypeAdjective
Rootतुर (प्रातिपदिक) < √तुर् (वेगे) / तुर (शीघ्र)
द्याम्heaven, sky
द्याम्:
कर्म (रोहति) / उपमान-आश्रय
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
उपमान-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootइव
रोहतिclimbs, rises
रोहति:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुह् (आरोहणे)
निdown, in
नि:
क्रियाविशेषणम्
TypePreverb/Indeclinable
Rootनि
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयदा
असुin the life-breath
असु:
अधिकरण (यजुः दधे) / आश्रय
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक) < √अस् (प्राणने) (वैदिक ‘असु’ = प्राण/जीवन)
यजुःthe sacrificial formula (yajus)
यजुः:
कर्म (दधे)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक) < √यज् (यज्ञे)
दधेhas placed, has set
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मायाःpowers, arts, wondrous devices
मायाः:
कर्म (अस्तृणात्) / साध्य
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक) < √मा (माने/मितौ) (वैदिक: कला/कौशल/मायाशक्ति)
अर्चिनाwith a ray/flame
अर्चिना:
करण
TypeNoun
Rootअर्चि (प्रातिपदिक) < √अर्च् (पूजायाम्/दीप्तौ) (अर्चि = ज्योति/किरण)
पदाःsteps, tracks, footings
पदाः:
कर्म (अस्तृणात्) / आधार
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
अस्तृणात्spread out, strewed
अस्तृणात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्तृ (स्तरणे)
नाकम्heaven, the celestial realm
नाकम्:
कर्म (आरुहत्) / गन्तव्य
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
आरुहन्mounting, having climbed
आरुहन्:
कर्तृ (अभन्ताम्-क्रियायाः) / पूर्वकालिक-क्रिया
TypeVerb (participle) / Kṛdanta
Rootआ+√रुह् (आरोहणे)
अभन्ताम्the two shone forth
अभन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भा/√भन् (दीप्तौ) (वैदिक: ‘अभन्त’ = ‘अदीप्यत/अशोभत’)
अन्यकेin/at another (place/condition)
अन्यके:
अधिकरण
TypeAdjective/Noun
Rootअन्यक (प्रातिपदिक) < अन्य (भिन्न) + क (प्रत्यय)
समेin the same (level/place), together
समे:
अधिकरण
TypeAdjective/Noun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
