Sukta 41

Mantra 1

अस्मा ऊ षु प्रभूतये वरुणाय मरुद्भ्योऽर्चा विदुष्टरेभ्यः । यो धीता मानुषाणां पश्वो गा इव रक्षति नभन्तामन्यके समे ॥

હા—આ વિશાળતા માટે સ્તુતિ ગાવો: વરુણ માટે અને મરુતગણ માટે, સર્વથી વધુ વિદ્વાન શક્તિઓ માટે. જે મનુષ્યોમાં ધી (વિચાર-શક્તિ) સ્થાપે છે, અને ગાયો સમા પશુધનને રક્ષે છે—શક્તિઓ અન્ય, ઉચ્ચ સમત્વમાં પ્રકાશિત થાઓ.

Mantra 2

तमू षु समना गिरा पितॄणां च मन्मभिः । नाभाकस्य प्रशस्तिभिर्यः सिन्धूनामुपोदये सप्तस्वसा स मध्यमो नभन्तामन्यके समे ॥

તેને જ અમે સમાન ગીરા (એકસૂર સ્તુતિ) વડે, પિતૃઓના મન્મ (વિચાર-રૂપો) વડે સ્તવીએ છીએ; નાભાકની પ્રશસ્તિઓ વડે પણ—જે સિંધુઓના ઉદયે, સાત-સ્વસા પ્રવાહે, ઊઠે છે. તે મધ્યમ (મધ્યસ્થ) શક્તિ છે—પ્રકાશો અન્ય સમત્વમાં ઉછળો.

Mantra 3

स क्षपः परि षस्वजे न्युस्रो मायया दधे स विश्वं परि दर्शतः । तस्य वेनीरनु व्रतमुषस्तिस्रो अवर्धयन्नभन्तामन्यके समे ॥

તે સર્વત્ર રાત્રિઓને આલિંગે છે; અને પોતાની માયા (સર્જનશક્તિ) વડે ઉષા-ગાયને નીચે સ્થાપે છે; તે સર્વ અસ્તિત્વને ચોતરફથી નિહાળે છે. તેના વ્રત (નિયમ) અનુસાર ત્રણ ઉષાઓ વેણી સમી ગૂંથાયેલી ધારોની જેમ વધે છે—અન્ય એક સમત્વમાં પ્રકાશો તેજે.

Mantra 4

यः ककुभो निधारयः पृथिव्यामधि दर्शतः । स माता पूर्व्यं पदं तद्वरुणस्य सप्त्यं स हि गोपा इवेर्यो नभन्तामन्यके समे ॥

જેણે પૃથ્વી પર દર્શનીય રીતે જગતના કકુભો (દિશાઓ/ચતુર્દિશા) સ્થિર કર્યા—તે જ પ્રાચીન માતૃપદ છે; તે વરુણનું સાત્ય (સપ્ત-અશ્વશક્તિ/સપ્ત-બળ) છે; કારણ કે તે ગોપા (ગોવાળિયા) સમો શોધનીય છે—અન્ય એક સમત્વમાં પ્રકાશો તેજે.

Mantra 5

यो धर्ता भुवनानां य उस्राणामपीच्या वेद नामानि गुह्या । स कविः काव्या पुरु रूपं द्यौरिव पुष्यति नभन्तामन्यके समे ॥

તે ભુવનોનો ધારક છે; તે ગુપ્ત, છુપાયેલા ઉષા-પ્રકાશોના રહસ્યમય નામોને જાણે છે. તે કવિ—કાવ્યશક્તિ વડે—દ્યુલોક સમો અનેક રૂપોને પોષે છે—અન્ય એક સમત્વમાં પ્રકાશો તેજે.

Mantra 6

यस्मिन्विश्वानि काव्या चक्रे नाभिरिव श्रिता । त्रितं जूती सपर्यत व्रजे गावो न संयुजे युजे अश्वाँ अयुक्षत नभन्तामन्यके समे ॥

જેનામાં સર્વ કાવ્યપ્રેરિત કૃત્યો નાભિમાં જેમ એકત્ર આધાર પામે તેમ સ્થિત છે—ત્રિતાએ ઝડપી ગતિથી તેની સેવા કરી; વ્રજમાં, જેમ ગાયો જોડાણ માટે, તેમ તેમણે યોગ માટે ઘોડાઓને જોડ્યા—અન્ય સમત્વમાં પ્રકાશો તેજે ચમકે.

Mantra 7

य आस्वत्क आशये विश्वा जातान्येषाम् । परि धामानि मर्मृशद्वरुणस्य पुरो गये विश्वे देवा अनु व्रतं नभन्तामन्यके समे ॥

જે સર્વ જન્મેલાંનું આશ્રયસ્થાનમાં વસ્ત્ર સમે વ્યાપી શયન કરે છે; જે ચારે તરફ ધામોને સ્પર્શી તપાસે છે—વરুণના પુરઃસ્થાને સર્વ દેવો વ્રત અનુસાર ગતિ કરે છે—અન્ય સમત્વમાં પ્રકાશો તેજે ચમકે.

Mantra 8

स समुद्रो अपीच्यस्तुरो द्यामिव रोहति नि यदासु यजुर्दधे । स माया अर्चिना पदास्तृणान्नाकमारुहन्नभन्तामन्यके समे ॥

તે ગુપ્ત સમુદ્ર છે; ઝડપી, તે આકાશ સમે ઊંચે ચઢે છે, જ્યારે એમાં યજુઃ (યજ્ઞમંત્ર) સ્થાપે છે. પોતાની માયા-માપેલી શક્તિથી, જ્વાલા સાથે, તેણે પગથિયાં પાથર્યા અને તેજોમય સ્વર્ગે આરોહણ કર્યું—અન્ય સમત્વમાં પ્રકાશો તેજે ચમકે.

Mantra 9

यस्य श्वेता विचक्षणा तिस्रो भूमीरधिक्षितः । त्रिरुत्तराणि पप्रतुर्वरुणस्य ध्रुवं सदः स सप्तानामिरज्यति नभन्तामन्यके समे ॥

જેનાં શ્વેત, પ્રકાશમય વિવેક ત્રણ ભૂમિઓ ઉપર અધિષ્ઠિત છે; તે ત્રણવાર વરુણના ધ્રુવ, અચલ સદનના ઉચ્ચ પ્રદેશોમાં આગળ ધસી જાય છે. તે આપણામાં રહેલી સાતગણી શક્તિઓને સુસંગત કરે છે; અન્ય બળો પણ એકસમાન સમતામાં, સામૂહિક એકતામાં, પોતાનું યોગ્ય સ્થાન પામે.

Mantra 10

यः श्वेताँ अधिनिर्णिजश्चक्रे कृष्णाँ अनु व्रता । स धाम पूर्व्यं ममे यः स्कम्भेन वि रोदसी अजो न द्यामधारयन्नभन्तामन्यके समे ॥

જેણે શ્વેત તેજોને ઉપર સ્થાપ્યાં અને કૃષ્ણ અંધકારને વ્રત—નિયમના અનુસરણમાં ચલાવ્યો; તેણે પ્રાચીન આધાર-ધામને માપી ગોઠવ્યું. જેણે સ્કંભ—આધારસ્તંભ દ્વારા બે રોદસી (દ્યાવા-પૃથિવી)ને વિસ્તારી ખુલ્લી કરી, અને અજ (અજન્મા) સમાન દ્યૌને ધારણ કરી—અન્ય બળો પણ સમાન સુમેળમાં પ્રકાશિત થાય.