Sukta 31
Sukta 1.31
Hiraṇyastūpa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.31)
Agni
Triṣṭubh
ऋग्वेदस्य १.३१ सूक्तं त्रिष्टुभ्छन्दसि अग्निदेवताकम्। अङ्गिरसां मध्ये तम् आद्यं द्रष्टारं, देवानां मनुष्याणां च शिवं सखायं, ऋतस्य (विश्वव्यवस्थायाः) ध्रुवं गोप्तारं च स्तौति। अग्निं प्रार्थयते—स धर्म्यं कर्म धर्म्यां धियं च प्रज्वालयतु, बहु धनं वीर्यं च आनयतु, तथा च संयुक्तेन सौभाग्ययुक्तेन मनसा यजमानान् ‘वस्यः’ (श्रेष्ठतरम्) प्रति नयतु।
Mantras
Mantra 1
त्वमग्ने प्रथमो अङ्गिरा ऋषिर्देवो देवानामभवः शिवः सखा । तव व्रते कवयो विद्मनापसोऽजायन्त मरुतो भ्राजदृष्टयः ॥
त्वम् अग्ने प्रथमोऽङ्गिरा ऋषिर्देवो देवानामभवः, शिवः सखा। तव व्रते काव्यविदः—विद्मनापसः—अजायन्त; मरुतोऽपि भ्राजदृष्टयः समुत्थिताः, सत्यपथप्रशोधकाः शक्तितूफानबलरूपाः।
Mantra 2
त्वमग्ने प्रथमो अङ्गिरस्तमः कविर्देवानां परि भूषसि व्रतम् । विभुर्विश्वस्मै भुवनाय मेधिरो द्विमाता शयुः कतिधा चिदायवे ॥
त्वम् अग्ने प्रथमोऽङ्गिरस्तमः, कविर्देवानां व्रतं परि भूषसि। विभुर्विश्वस्मै भुवनाय मेधिरो, द्विमाता शयुः कतिधा चिदायवे॥
Mantra 3
त्वमग्ने प्रथमो मातरिश्वन आविर्भव सुक्रतूया विवस्वते । अरेजेतां रोदसी होतृवूर्येऽसघ्नोर्भारमयजो महो वसो ॥
त्वम् अग्ने प्रथमो मातरिश्वन आविर्भव सुक्रतूया विवस्वते। अरेजेतां रोदसी होतृवूर्येऽसघ्नोर्भारमयजो महो वसो॥
Mantra 4
त्वमग्ने मनवे द्यामवाशयः पुरूरवसे सुकृते सुकृत्तरः । श्वात्रेण यत्पित्रोर्मुच्यसे पर्या त्वा पूर्वमनयन्नापरं पुनः ॥
त्वम् अग्ने मनवे द्यामवाशयः पुरूरवसे सुकृते सुकृत्तरः। श्वात्रेण यत्पित्रोर्मुच्यसे पर्या त्वा पूर्वमनयन्नापरं पुनः॥
Mantra 5
त्वमग्ने वृषभः पुष्टिवर्धन उद्यतस्रुचे भवसि श्रवाय्यः । य आहुतिं परि वेदा वषट्कृतिमेकायुरग्रे विश आविवाससि ॥
त्वमग्ने वृषभः पुष्टिवर्धनः; उद्यतस्रुचे श्रवाय्यः भवसि। य आहुतिं परि वेद वषट्कृतिं च—त्वमेव अग्रे एकायुः सन् विशः आविवाससि।
Mantra 6
त्वमग्ने वृजिनवर्तनिं नरं सक्मन्पिपर्षि विदथे विचर्षणे । यः शूरसाता परितक्म्ये धने दभ्रेभिश्चित्समृता हंसि भूयसः ॥
त्वमग्ने वृजिनवर्तनिं नरं सक्मन् पिपर्षि विदथे विचर्षणे। यः शूरसाता परितक्म्ये धने दभ्रेभिश्चित् समृता हंसि भूयसः।
Mantra 7
त्वं तमग्ने अमृतत्व उत्तमे मर्तं दधासि श्रवसे दिवेदिवे । यस्तातृषाण उभयाय जन्मने मयः कृणोषि प्रय आ च सूरये ॥
त्वं तमग्ने अमृतत्व उत्तमे मर्तं दधासि श्रवसे दिवेदिवे। यः तातृषाण उभयाय जन्मने मयः कृणोषि प्रय आ च सूरये।
Mantra 8
त्वं नो अग्ने सनये धनानां यशसं कारुं कृणुहि स्तवानः । ऋध्याम कर्मापसा नवेन देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥
त्वं नोऽग्ने स्तवानो धनानां सनये यशसं कारुं कृणुहि। नवेन कर्मापसा कर्मणि वयं ऋध्याम; देवैः सह द्यावापृथिवी नः प्रावतां विस्तरतां च।
Mantra 9
त्वं नो अग्ने पित्रोरुपस्थ आ देवो देवेष्वनवद्य जागृविः । तनूकृद्बोधि प्रमतिश्च कारवे त्वं कल्याण वसु विश्वमोपिषे ॥
त्वं नोऽग्ने पित्रोरुपस्थे आगच्छ; देवो देवेष्वनवद्यः जागृविः। तनूकृद्बोधि, कारवे च प्रमतिः; त्वं कल्याण वसु विश्वमोपिषे नः।
Mantra 10
त्वमग्ने प्रमतिस्त्वं पितासि नस्त्वं वयस्कृत्तव जामयो वयम् । सं त्वा रायः शतिनः सं सहस्रिणः सुवीरं यन्ति व्रतपामदाभ्य ॥
त्वमग्ने प्रमतिस्त्वं पिता नः; त्वं वयस्कृत्, वयं तव जामयः। शतिनः सहस्रिणो रायः सं त्वा यन्ति, सुवीरं वहन्तः; व्रतपामदाभ्य त्वामेव।
Mantra 11
त्वामग्ने प्रथममायुमायवे देवा अकृण्वन्नहुषस्य विश्पतिम् । इळामकृण्वन्मनुषस्य शासनीं पितुर्यत्पुत्रो ममकस्य जायते ॥
त्वामग्ने प्रथमतमम् आयुम् आयवे देवाः अकृण्वन्; नहुषस्य विश्पतिं त्वाम् अकृण्वन्। मनुषस्य शासनीम् इळां च त्वाम् अकृण्वन्; यतः पितुः पुत्रो ममकस्य जायसे।
Mantra 12
त्वं नो अग्ने तव देव पायुभिर्मघोनो रक्ष तन्वश्च वन्द्य । त्राता तोकस्य तनये गवामस्यनिमेषं रक्षमाणस्तव व्रते ॥
त्वं नोऽग्ने तव देव पायुभिः मघोनो रक्ष, तन्वश्च वन्द्य। त्राता तोकस्य तनये गवाम्; अस्य अनिमेषं रक्षमाणस्तव व्रते।
Mantra 13
त्वमग्ने यज्यवे पायुरन्तरोऽनिषङ्गाय चतुरक्ष इध्यसे । यो रातहव्योऽवृकाय धायसे कीरेश्चिन्मन्त्रं मनसा वनोषि तम् ॥
त्वमग्ने यज्यवे पायुरन्तरोऽनिषङ्गाय चतुरक्ष इध्यसे। यो रातहव्योऽवृकाय धायसे, कीरेश्चिन्मन्त्रं मनसा वनोषि तम्।
Mantra 14
त्वमग्न उरुशंसाय वाघते स्पार्हं यद्रेक्णः परमं वनोषि तत् । आध्रस्य चित्प्रमतिरुच्यसे पिता प्र पाकं शास्सि प्र दिशो विदुष्टरः ॥
त्वम् अग्ने उरुशंसाय वाघते स्पार्हं यद् रेक्णः परमं वनोषि तत्। आध्रस्य चित् प्रमतिḥ उच्यसे पिता; प्र पाकं शास्सि, प्र दिशो विदुष्टरः॥
Mantra 15
त्वमग्ने प्रयतदक्षिणं नरं वर्मेव स्यूतं परि पासि विश्वतः । स्वादुक्षद्मा यो वसतौ स्योनकृज्जीवयाजं यजते सोपमा दिवः ॥
त्वम् अग्ने प्रयतदक्षिणं नरं वर्मेव स्यूतं परि पासि विश्वतः। स्वादुक्षद्मा यो वसतौ स्योनकृज्जीवयाजं यजते सोपमा दिवः॥
Mantra 16
इमामग्ने शरणिं मीमृषो न इममध्वानं यमगाम दूरात् । आपिः पिता प्रमतिः सोम्यानां भृमिरस्यृषिकृन्मर्त्यानाम् ॥
इमाम् अग्ने शरणिं मीमृषो न इमम् अध्वानं यम् अगाम दूरात्। आपिः पिता प्रमतिḥ सोम्यानां भृमिर् अस्यृषिकृन् मर्त्यानाम्॥
Mantra 17
मनुष्वदग्ने अङ्गिरस्वदङ्गिरो ययातिवत्सदने पूर्ववच्छुचे । अच्छ याह्या वहा दैव्यं जनमा सादय बर्हिषि यक्षि च प्रियम् ॥
मनुष्वदग्ने अङ्गिरस्वदङ्गिरो ययातिवत्सदने पूर्ववच्छुचे । अच्छ याह्यावहा दैव्यं जनमा सादय बर्हिषि यक्षि च प्रियम् ॥
Mantra 18
एतेनाग्ने ब्रह्मणा वावृधस्व शक्ती वा यत्ते चकृमा विदा वा । उत प्र णेष्यभि वस्यो अस्मान्त्सं नः सृज सुमत्या वाजवत्या ॥
एतेनाग्ने ब्रह्मणा वावृधस्व शक्ती वा यत्ते चकृमा विदा वा । उत प्र णेष्यभि वस्यो अस्मान्त्सं नः सृज सुमत्या वाजवत्या ॥
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the primal seer and divine friend who upholds cosmic order (ṛta) and makes the sacrifice effective, while asking him for guidance, strength, and prosperity.
They appear as dynamic storm-forces that arise in Agni’s working—energies that clear obstacles and help open the path for truth and successful action.
It can be recited while lighting a lamp or fire with a prayerful intention: to kindle clarity and right action, seek protection and growth, and end by asking to be led toward the better and to live in harmony.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.