Rig Veda 1.31.13: Mandala 1, Sukta 31, Mantra 13
Sukta 1.31
Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमग्ने यज्यवे पायुरन्तरोऽनिषङ्गाय चतुरक्ष इध्यसे । यो रातहव्योऽवृकाय धायसे कीरेश्चिन्मन्त्रं मनसा वनोषि तम् ॥
Transliteration
tvam agne yajyave pāyur antaraḥ’niṣaṅgāya catur-akṣa idhyase | yo rāta-havyo’vṛkāya dhāyase kīreś cit mantraṃ manasā vanoṣi tam ||
Translation
त्वमग्ने यज्यवे पायुरन्तरोऽनिषङ्गाय चतुरक्ष इध्यसे। यो रातहव्योऽवृकाय धायसे, कीरेश्चिन्मन्त्रं मनसा वनोषि तम्।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यज्यवेfor the worshipper / for the sacrificer
यज्यवे:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootयज्य (यज्-धातु से; ‘यज्य’ = यज्ञार्ह) / यज्य-प्रातिपदिक
पायुःa protector
पायुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपायु (प्रातिपदिक; ‘रक्षक’)
अन्तरःinner / within
अन्तरः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
अनिषङ्गायfor the unharmed / unassailable (one)
अनिषङ्गाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनिषङ्ग (प्रातिपदिक; ‘असङ्ग/अप्रतिहत’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
चतुरक्षःfour-eyed (all-seeing)
चतुरक्षः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootचतुर् + अक्ष (प्रातिपदिक; ‘चारि-अक्ष’)
इध्यसेyou are kindled / you blaze
इध्यसे:
—
TypeVerb
Rootइन्ध् (धातु)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रातहव्यःwhose oblation is given / receiver of offered oblations
रातहव्यः:
कर्तृ
TypeAdjective (bahuvrīhi) / Noun-like epithet
Rootरात + हव्य (प्रातिपदिक; ‘दत्त-हव्य’)
अवृकायfor the harmless / for the blameless (one)
अवृकाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootअवृक (प्रातिपदिक; ‘वृक-रहित’ → ‘अहिंसित/अदुष्ट’)
धायसेyou bestow / you place (for)
धायसे:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु; ‘स्थापयति/धत्ते’)
कीरेःof the singer/poet
कीरेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootकीर (प्रातिपदिक; ‘कवि/स्तोतृ’)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित्
मन्त्रम्sacred formula / hymn
मन्त्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
मनसाwith (your) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
वनोषिyou win / you seek / you favor
वनोषि:
—
TypeVerb
Rootवन् (धातु; ‘कामयते/वनुते’)
तम्that (him/it)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.