Sukta 31

Mantra 1

त्वमग्ने प्रथमो अङ्गिरा ऋषिर्देवो देवानामभवः शिवः सखा । तव व्रते कवयो विद्मनापसोऽजायन्त मरुतो भ्राजदृष्टयः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପ୍ରଥମ ଅଙ୍ଗିରା—ଋଷି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ଏବଂ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳକର) ସଖା ହୋଇଛ। ତୁମ ବ୍ରତ (କାର୍ଯ୍ୟ-ନିୟମ)ରେ କବିମାନେ—କର୍ମଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ଜ୍ଞାନପୂର୍ବକ କାର୍ଯ୍ୟରତ—ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି; ଏବଂ ମରୁତମାନେ ଦୀପ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି (ଚମକୁଥିବା ଶସ୍ତ୍ର/ଭାଲ) ସହ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଅନ୍ତି—ଊର୍ଜାର ଝଡ଼-ଶକ୍ତି, ଯେ ଋତ (ସତ୍ୟ) ପାଇଁ ପଥକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ।

Mantra 2

त्वमग्ने प्रथमो अङ्गिरस्तमः कविर्देवानां परि भूषसि व्रतम् । विभुर्विश्वस्मै भुवनाय मेधिरो द्विमाता शयुः कतिधा चिदायवे ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବପ୍ରଥମ, କବି; ଦେବମାନଙ୍କର ବ୍ରତ—ଋତର ନିୟମକୁ ତୁମେ ସର୍ବତ୍ର ପରିଭୂଷିତ କରି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କର। ସମସ୍ତ ଭୁବନ ପାଇଁ ବିଭୁ ହୋଇ, ତୁମେ ମେଧିର ବୁଦ୍ଧି; ଦ୍ୱିମାତା, ଶୟୁ—ଅନେକ ରୂପରେ ନିବାସୀ—ଆୟୁ (ଜୀବାତ୍ମ/ଜୀବଶକ୍ତି) ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହ।

Mantra 3

त्वमग्ने प्रथमो मातरिश्वन आविर्भव सुक्रतूया विवस्वते । अरेजेतां रोदसी होतृवूर्येऽसघ्नोर्भारमयजो महो वसो ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ମାତରିଶ୍ୱନଙ୍କ ପାଇଁ, ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ପାଇଁ, ସୁକ୍ରତୁ—ସଦ୍କୌଶଳର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ପ୍ରକଟ ହୁଅ। ତୁମ ହୋତୃ-ବୀର୍ୟରେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା; ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ଭାର ବହିଲା ଏବଂ ମହା ଯଜ୍ଞ କଲା, ହେ ବସୁ—ସମୃଦ୍ଧିଦାତା।

Mantra 4

त्वमग्ने मनवे द्यामवाशयः पुरूरवसे सुकृते सुकृत्तरः । श्वात्रेण यत्पित्रोर्मुच्यसे पर्या त्वा पूर्वमनयन्नापरं पुनः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ମନୁ ପାଇଁ ତୁମେ ଦ୍ୟାମ୍‌କୁ ନିବାସରୂପେ କରିଦେଲ; ପୁରୂରବସ—ସୁକୃତ, ସତ୍କର୍ମୀ—ପାଇଁ ତୁମେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମହାନ କର୍ତ୍ତା ହେଲ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜ ଶ୍ୱାତ୍ର—ସ୍ୱବଳରେ ପିତୃ-ମାତୃଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଥମେ ପରିକ୍ରମା କରାଇ, ପୁଣି ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି—ଯେପରି ତୁମେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।

Mantra 5

त्वमग्ने वृषभः पुष्टिवर्धन उद्यतस्रुचे भवसि श्रवाय्यः । य आहुतिं परि वेदा वषट्कृतिमेकायुरग्रे विश आविवाससि ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବୃଷଭ—ପୁଷ୍ଟିର ବର୍ଧକ; ସ୍ରୁଚି (ହବିଷ୍-ଚମଚ) ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ ତୁମେ ଶ୍ରବଣାର୍ହ ଓ ଯଶସ୍ବୀ ହେଉଛ। ତୁମେ ହୁତିକୁ ସର୍ବତଃ ଜାଣ, ଏବଂ ତାହାକୁ ମୁଦ୍ରିତ କରୁଥିବା ‘ବଷଟ୍’କାରକୁ ମଧ୍ୟ; ଆଗରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ରାଣ ସମ ହୋଇ ତୁମେ ଜନମାନଙ୍କୁ ଆରାଧନାରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଉଛ।

Mantra 6

त्वमग्ने वृजिनवर्तनिं नरं सक्मन्पिपर्षि विदथे विचर्षणे । यः शूरसाता परितक्म्ये धने दभ्रेभिश्चित्समृता हंसि भूयसः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ବିଚର୍ଷଣେ (ମନୁଷ୍ୟ-ବିବେକୀ), ତୁମେ ବିଦଥ (ସଭା/ଯଜ୍ଞସଭା)ରେ ବିପଦଜନକ ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ନରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଉଛ। ଶୂରସାତା (ବୀରଲାଭ) ପାଇଁ ଧନର ପରିତକ୍ମ୍ୟେ (ଚକ୍ରାକାର ଯୁଦ୍ଧସଂଘର୍ଷ)ରେ, ଅଳ୍ପ ସାଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଋତ (ସତ୍ୟକ୍ରମ) ଅନୁସାରେ ପ୍ରୟାସ କରେ—ତାହା ପାଇଁ ତୁମେ ବଡ଼ ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି ଦମନ କର।

Mantra 7

त्वं तमग्ने अमृतत्व उत्तमे मर्तं दधासि श्रवसे दिवेदिवे । यस्तातृषाण उभयाय जन्मने मयः कृणोषि प्रय आ च सूरये ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ସେଇ ମର୍ତ୍ୟକୁ ତୁମେ ଅମୃତତ୍ୱର ଉତ୍ତମ ଶିଖରେ ସ୍ଥାପନ କର—ଦିନେଦିନେ ଶ୍ରବସ୍ (କୀର୍ତ୍ତି) ପାଇଁ। ଯେ ଉଭୟ ଜନ୍ମ (ଦୁଇ ଜନ୍ମ/ଦୁଇ ଲୋକ) ପାଇଁ ତାତୃଷାଣ (ଉତ୍ସୁକ ପ୍ରୟାସୀ) ଅଟେ, ତାହା ପାଇଁ ତୁମେ ମୟଃ (ଆନନ୍ଦ) ରଚ; ଏବଂ ସୂରୟେ (ପ୍ରକାଶିତ କର୍ମକର୍ତ୍ତା) ପାଇଁ ପ୍ରୟଃ (ପୋଷଣ/ପୋଷକ ଆହାର) ଓ ପ୍ରଗତିକୁ ଆଗକୁ ଆଣ।

Mantra 8

त्वं नो अग्ने सनये धनानां यशसं कारुं कृणुहि स्तवानः । ऋध्याम कर्मापसा नवेन देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଧନମାନଙ୍କ ଲାଭ ପାଇଁ ଆମକୁ ଯଶସ୍ବୀ କର୍ମକର୍ତ୍ତା କର। ନୂତନ କର୍ମଶକ୍ତିରେ ଆମେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଉ; ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ବିସ୍ତାର ଦେଇ ରକ୍ଷା କରୁ।

Mantra 9

त्वं नो अग्ने पित्रोरुपस्थ आ देवो देवेष्वनवद्य जागृविः । तनूकृद्बोधि प्रमतिश्च कारवे त्वं कल्याण वसु विश्वमोपिषे ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଦୁଇ ପିତୃ-ମାତୃ (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ) ର ବିଶାଳ ଉପସ୍ଥରେ ଆସ—ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗୃତ ଓ ନିର୍ଦୋଷ ଦେବ। ଆମର ତନୂକୃତ୍ (ଦେହ-ଘଟକ) ହେଉ, କରୁ (କର୍ମକର୍ତ୍ତା) ପାଇଁ ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ ହେଉ; ହେ କଲ୍ୟାଣମୟ, ସମସ୍ତ ବସୁ (ସମ୍ପଦ) ଆମ ନିକଟକୁ ଆଣ।

Mantra 10

त्वमग्ने प्रमतिस्त्वं पितासि नस्त्वं वयस्कृत्तव जामयो वयम् । सं त्वा रायः शतिनः सं सहस्रिणः सुवीरं यन्ति व्रतपामदाभ्य ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମର ପ୍ରମତି (ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଚିନ୍ତା); ତୁମେ ଆମର ପିତା; ତୁମେ ଆମର ବୟସ୍କୃତ୍ (ବୃଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା)—ଆମେ ତୁମ ଜାମୟଃ (ସଗା) । ଶତଶଃ ସହସ୍ରଶଃ ରାୟଃ (ଧନ-ସମ୍ପଦ) ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସେ, ସୁବୀର (ବୀରବଳ) ନେଇ; ହେ ବ୍ରତପା (ବ୍ରତ-ରକ୍ଷକ), ଅଦାଭ୍ୟ (ଅଜେୟ), ସେସବୁ ତୁମ ପାଖକୁ ହିଁ ଯୋଗ ହୁଏ।

Mantra 11

त्वामग्ने प्रथममायुमायवे देवा अकृण्वन्नहुषस्य विश्पतिम् । इळामकृण्वन्मनुषस्य शासनीं पितुर्यत्पुत्रो ममकस्य जायते ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆୟୁର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆକାଂକ୍ଷୀ ପାଇଁ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଥମେ ଆୟୁ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ନହୁଷ ପାଇଁ ତୁମକୁ ବିଶ୍ପତି—କୁଳାଧିପତି—କରିଲେ। ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଇଳା—ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ/ପ୍ରକାଶଧାରା—ଭାବେ, ଧର୍ମଶାସନର ଶକ୍ତି ଭାବେ ଗଢ଼ିଲେ; କାରଣ ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ, ମମକଙ୍କ (ମମକ) ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛ।

Mantra 12

त्वं नो अग्ने तव देव पायुभिर्मघोनो रक्ष तन्वश्च वन्द्य । त्राता तोकस्य तनये गवामस्यनिमेषं रक्षमाणस्तव व्रते ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ହେ ଦେବ, ତୁମ ଦିବ୍ୟ ପାୟୁ—ରକ୍ଷା—ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ, ଯଜ୍ଞଦାନ କରୁଥିବା ମଘବମାନଙ୍କୁ, ରକ୍ଷା କର; ଏବଂ ହେ ବନ୍ଦ୍ୟ, ଆମ ତନ୍ୱ—ଦେହଧାରିତ ସତ୍ତା—କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ଆମ ତୋକ—ବଂଶ—ର, ତନୟ—ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ସନ୍ତାନ—ର, ଏବଂ ଗବାମ୍—ଗୋ/ପ୍ରକାଶକିରଣ—ର ତ୍ରାତା; ନିମେଷ ବିନା ଜାଗ୍ରତ ରହି, ତୁମ ବ୍ରତ—ଋତର ନିୟମ—ଭିତରେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ।

Mantra 13

त्वमग्ने यज्यवे पायुरन्तरोऽनिषङ्गाय चतुरक्ष इध्यसे । यो रातहव्योऽवृकाय धायसे कीरेश्चिन्मन्त्रं मनसा वनोषि तम् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ୟକାରୀ ପାଇଁ ତୁମେ ଅନ୍ତର ପାୟୁ—ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ରକ୍ଷକ—; ଅନିଷଙ୍ଗ—ଆକ୍ରମଣକାରୀ—ବିରୋଧରେ ଚତୁରକ୍ଷ—ଚାରି ଚକ୍ଷୁବିଶିଷ୍ଟ ଜାଗ୍ରତ ପାହାରା—ରୂପେ ତୁମେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଅ। ତୁମେ ରାତହବ୍ୟ—ଅର୍ପିତ ହବିଷ ସହିତ—ଏବଂ ଅବୃକ—ଅହିଂସକ/ନିର୍ଦୋଷ—ଜନ ପାଇଁ ଧାରିତ; ହଁ, ତୁମେ କୀରେ—ଗାୟକ—ର ମନ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ମନସା—ମନରେ—ବଶ କର, ସେ ଚିନ୍ତାଶକ୍ତିକୁ।

Mantra 14

त्वमग्न उरुशंसाय वाघते स्पार्हं यद्रेक्णः परमं वनोषि तत् । आध्रस्य चित्प्रमतिरुच्यसे पिता प्र पाकं शास्सि प्र दिशो विदुष्टरः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ବିଶାଳ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବାଘତ (ଯଜମାନ/ସ୍ତୋତା) ପାଇଁ ତୁମେ ରେକ୍ଣଃ (ସମୃଦ୍ଧି)ର ପରମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛନୀୟ ଶିଖରକୁ ଜିତାଇଦେଉଛ। ଦରିଦ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ‘ପ୍ରମତି’—ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ବୁଦ୍ଧି—ରୂପେ ପିତା ବୋଲି କୁହାଯାଉଛ; ପାକ ହେଉଥିବାକୁ ତୁମେ ଶାସନ/ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛ, ଏବଂ ଜାଣୁଥିବାମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ଜାଣୁଛ।

Mantra 15

त्वमग्ने प्रयतदक्षिणं नरं वर्मेव स्यूतं परि पासि विश्वतः । स्वादुक्षद्मा यो वसतौ स्योनकृज्जीवयाजं यजते सोपमा दिवः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଯେ ନର ସୁପ୍ରସ୍ତୁତ ଦକ୍ଷିଣା (ଦାନ) ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରେ, ତୁମେ ତାକୁ ସବୁଦିଗରୁ ସିଲା ହୋଇଥିବା କବଚ ପରି ରକ୍ଷା କର। ଯେ ନିବାସରେ ସୁଖଦ ଆଶ୍ରୟ ଗଢ଼େ, ଯେ ଜୀବନକୁ ପୋଷେ ଏମିତି ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପଣ କରେ—ସେ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକାଶମୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଦିଗକୁ ଉପରେ ଉଠେ।

Mantra 16

इमामग्ने शरणिं मीमृषो न इममध्वानं यमगाम दूरात् । आपिः पिता प्रमतिः सोम्यानां भृमिरस्यृषिकृन्मर्त्यानाम् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଏହି ଶରଣକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନେଇଯାଅ; ଦୂରରୁ ଆମେ ଯେ ପଥରେ ଆସିଛୁ, ସେହି ପଥକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ‘ଆପି’—ନିକଟ ସହାୟ—ଏବଂ ପିତା; ସୋମ୍ୟଜନ (ସୋମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବାମାନେ) ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରମତି—ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ବୁଦ୍ଧି—; ଏବଂ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଋଷି-କର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ତୁମ ଚଳନଶୀଳ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହେଉଛ।

Mantra 17

मनुष्वदग्ने अङ्गिरस्वदङ्गिरो ययातिवत्सदने पूर्ववच्छुचे । अच्छ याह्या वहा दैव्यं जनमा सादय बर्हिषि यक्षि च प्रियम् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ମନୁଙ୍କ ପରି ଆସ; ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପରି ଆସ; ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଯୟାତିଙ୍କ ପରି ଗୃହ-ସଦନରେ, ପୂର୍ବବତ୍ ଆସ। ନିକଟକୁ ଆସ; ଦୈବ୍ୟ ଜନକୁ ଏଠାକୁ ବହନ କରି ଆଣ; ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ହିଷି (ଯଜ୍ଞ-ଘାସ) ଉପରେ ବସା, ଏବଂ ପ୍ରିୟ ହବିଷ୍‌ର ଯଜନ କର।

Mantra 18

एतेनाग्ने ब्रह्मणा वावृधस्व शक्ती वा यत्ते चकृमा विदा वा । उत प्र णेष्यभि वस्यो अस्मान्त्सं नः सृज सुमत्या वाजवत्या ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ର-ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ—ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଗଢ଼ିଥିବା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା। ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଅ; ବାଜବତୀ ସୁମତିରେ ଆମକୁ ଏକତ୍ର କର, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ-ମନୋଭାବ ପ୍ରବାହିତ କର।