Rig Veda 1.31.16: Mandala 1, Sukta 31, Mantra 16
Sukta 1.31
Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इमामग्ने शरणिं मीमृषो न इममध्वानं यमगाम दूरात् । आपिः पिता प्रमतिः सोम्यानां भृमिरस्यृषिकृन्मर्त्यानाम् ॥
Transliteration
imām agne śaraṇiṃ mīmṛṣo na imam adhvānaṃ yam agāma dūrāt | āpiḥ pitā pra-matiḥ somyānāṃ bhṛmir asy ṛṣi-kṛn martyānām ||
Translation
इमाम् अग्ने शरणिं मीमृषो न इमम् अध्वानं यम् अगाम दूरात्। आपिः पिता प्रमतिḥ सोम्यानां भृमिर् अस्यृषिकृन् मर्त्यानाम्॥
Word by Word
इमाम्this (f.)
इमाम्:
कर्म (गम्य/प्राप्य-वस्तु) / लक्ष्य
TypePronoun (Demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शरणिम्refuge, shelter
शरणिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशरणि (प्रातिपदिक) < √शृ (शरण/आश्रय-भाव)
मीमृषःbe gracious (to us), grant
मीमृषः:
क्रिया (आह्वान/प्रार्थना)
TypeVerb
Root√मृष् (मृषँ/मृष्—‘to be gracious/forgive; to show favor’, Vedic) with reduplication
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun (Demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्वानम्path, journey
अध्वानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
यम्which
यम्:
कर्म (relative object)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अगामI went / I have gone
अगाम:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गच्छँ) with augment a-
दूरात्from afar
दूरात्:
अपादान (source)
TypeIndeclinable (ablatival adverb) / Noun-ablative used adverbially
Rootदूर (प्रातिपदिक)
आपिःhelp, aid, protection
आपिः:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootआपि (प्रातिपदिक) < √आप्/आप्नोति (प्राप्ति/सहाय-भाव)
पिताfather
पिता:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
प्रमतिःforethought, guidance, wise care
प्रमतिः:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootप्रमति (प्रातिपदिक) < √मन् (मनँ—‘to think’) with प्र-
सोम्यानाम्of the Soma-people / of the kindly (ones)
सोम्यानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective used substantively
Rootसोम्य (प्रातिपदिक) < सोम
भृमिःsupport, prop
भृमिः:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun
Rootभृमि (प्रातिपदिक) (Vedic: ‘support/prop, stay’)
असिyou are
असि:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Root√अस् (असँ—‘to be’)
ऋषिकृत्maker of seers / inspirer of ṛṣis
ऋषिकृत्:
कर्तृ/विशेष्य (predicate-nominative)
TypeNoun/Adjective (agentive compound)
Rootऋषि-कृत् (समास: ऋषि + √कृ ‘to make’)
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) < √मृ (to die)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.